Како може да се гради во Скопје, легално, но да се платат многу помали давачки од законски утврдените? Едноставно – ќе се гради веднаш до градот, а ќе се користи неговата инфраструктура.
Илјадници луѓе живеат и градат куќи на границата на Генералниот урбанистички план на главниот град и на тој начин си овозможуваат удобно домување, избегнувајќи ги правилата за градење што важат во плански уредените средини, како и цените за комуналии во нив. Не станува збор само за дивоградби за кои е подготвен нов бран легализација, туку и за објекти што се направени легално уште во стартот, користејќи ги поволностите што им ги нудат законските лавиринти и локалните планови, објави БИРН.
Оваа пракса се одвива со децении и често е на директна штета на првите соседи што живеат на границата од градот, но од внатрешната, урбанизирана страна. Нивната инфраструктура – улици, водоводни и електрични мрежи, училишта, јавни простори, димензионирана за одреден број домаќинства, одеднаш почнува да се користи од многу повеќе луѓе и се преоптоварува. Се зголемува сообраќајниот метеж и ризикот од несреќи, снемува вода, се преполнува канализацијата…
Разликата во цените што треба да се платат за комуналии, кои преку границата на урбанизираната зона чинат и до петпати помалку отколку во нејзините рамки, како и флексибилноста што ја овозможува градењето надвор од деталните урбанистички планови, привлекуваат многумина да се решат на овој чекор.
Поради тоа, како и поради отсуството на единствен план за развој на градот и на неговата околина и овозможувањето секоја општина да си биде посебен свет во урбанистичкото планирање, ни се случува урбано прелевање со сите проблеми што ги носи тоа, коментираат за БИРН архитекти и експерти во оваа област.
Но, тоа не е единствената придобивка. Во овој дел од Општина Чучер Сандево не се гради според детален урбанистички план, туку според т.н. општ акт. Што е разликата? Таму каде што има ДУП, точно е определено каде треба да биде поставена градбата, колкава основа да има, колку ката итн. Каде што, наместо тоа, се користи општ акт, се определуваат само максималните димензии на градбите во однос на катастарските парцели, а каква форма ќе има куќата и каде ќе биде поставена на парцелата, определува самиот сопственик.
Ова е атрактивно за поимотни инвеститори, кои на овој начин може да изградат куќи по сопствена желба и самите да одлучат која страна ќе им гледа кон Скопска Црна Гора, која кон Скопската Котлина, која кон Шар Планина итн., бидејќи местото изобилува со панорами.
Единственото правило е дека на една парцела може да има една куќа. Но, катастарските парцели не се регулирани на ист начин како градежните парцели. Вторите се утврдени точно со ДУП-овите, а првите може лесно да се менуваат, па ако некој има плац од 5.000 квадрати, може со геометар и со барање до Катастарот да го подели на пет парцели од по 1.000 квадрати и да овозможи изградба на пет куќи.
