Во најоддалечените делови на Сончевиот систем, зад Нептун, се наоѓа огромен појас од ледени и пустински небесни тела. Досега се сметаше дека само џуџестата планета Плутон има атмосфера во тој регион, но нови астрономски набљудувања го променија тоа разбирање.
Астрономите идентификуваа уште еден објект кој има исклучително тенок гасовит слој околу себе. Иако станува збор за атмосфера милиони пати поретка од Земјината, откритието укажува дека овие далечни тела можеби се многу подинамични отколку што претходно се мислеше.
Објектот, означен како (612533) 2002 XV93, е транснептунско тело кое орбитира околу Сонцето на приближно исто растојание како Плутон, но е значително помало. Неговиот дијаметар изнесува околу 500 километри, додека Плутон има околу 2.370 километри, а Ерис околу 2.326 километри.
Атмосферата на овој објект е проценета како од 5 до 10 милиони пати поретка од Земјината и меѓу 50 и 100 пати поретка од веќе екстремно тенката атмосфера на Плутон. Научниците претпоставуваат дека е составена од метан, азот или јаглерод моноксид.
Според водечкиот автор на студијата објавена во списанието Nature Astronomy, астрономот Ко Аримацу од опсерваторијата Ишигакџима, ова откритие сугерира дека малите ледени тела во надворешниот Сончев систем можеби не се целосно неактивни, како што се верувало досега. Со него се согласува и Јунич Ватанабе од Националната астрономска опсерваторија на Јапонија, кој истакнува дека во овие далечни и студени светови постојат процеси кои досега не биле замислени.
Научниците засега имаат две главни теории за потеклото на атмосферата. Според првата, таа е стабилна и се одржува преку т.н. криовулканизам, при што гасови постепено излегуваат од внатрешноста на телото низ пукнатини на површината. За разлика од Земјините вулкани, овде не станува збор за стопени карпи, туку за лед и испарливи гасови.
Втората теорија е дека атмосферата е привремена појава, создадена по судир со друго помало тело. Во тој случај, гасовите би се распрснале со текот на години или децении.
Откритието е направено со помош на земјени телескопи во Јапонија, преку метод наречен ѕвездена окултација, кога објектот минува пред далечна ѕвезда и ја блокира нејзината светлина. Анализата на тоа затемнување овозможува прецизни податоци за големината и својствата на објектот.
(612533) 2002 XV93 се движи низ Кајперовиот појас, област богата со ледени тела што потекнуваат од раните фази на Сончевиот систем, пред околу 4,5 милијарди години. На една орбита околу Сонцето му се потребни околу 247 години.
Во моментот на набљудување, објектот се наоѓал на околу 5,5 милијарди километри од Сонцето. Неговата орбита варира од 34,6 до 44,6 астрономски единици, додека просечното растојание изнесува 39,6 астрономски единици.
Истражувачите наведуваат дека иако името на објектот е техничко и тешко за паметење, во иднина би можел да добие поинспиративно име, во зависност од одлуката на Меѓународната астрономска унија.
