Врвен тим германски детективи цели три години секое утро се состанувал во Потсдам, обидувајќи се да открие кој стои зад најголемиот чин на саботажа во поновата историја – бомбашкиот напад врз гасоводот „Северен тек“. Нивната истрага, како што пишува „Волстрит џурнал“, сега довела до заклучок што може да го наруши единството во поддршката за Украина, бидејќи сите траги водат токму кон Киев.
Последиците од истрагата веќе се чувствуваат. Полска одбила да ѝ го екстрадира на Германија еден од осомничените, сметајќи го за херој затоа што уништил клучен извор на приходи за воената машинерија на Владимир Путин. Полскиот премиер Доналд Туск, долгогодишен критичар на германската зависност од рускиот гас, ја исмеал истрагата со зборовите: „Проблемот не е што гасоводот беше дигнат во воздух – проблемот е што воопшто беше изграден.“
Во самата Германија, опозициската партија АфД го користи незадоволството на јавноста поради високите цени на енергенсите за да лобира за намалување на помошта за Киев. Притисок врз Украина се очекува и од Италија, каде наскоро треба да се донесе судска одлука за екстрадиција на уште еден украински осомничен.
Германските истражители, обвинители и други извори запознаени со случајот велат дека сега имаат јасна слика. Според нив, нападите ги извела елитна украинска воена единица под директна команда на тогашниот врховен командант на украинската армија, генерал Валериј Залужни, кој денес е амбасадор во Обединетото Кралство.
Мукотрпна потрага по извршителите
Комплексниот мозаик на докази почнал да се составува веднаш по експлозиите. Следејќи ги трагите на компании за изнајмување бродови, телефонски разговори и регистарски ознаки, истражителите успеале да соберат доволно материјал за да издадат потерници за тројца војници од специјалната украинска единица и четворица искусни нуркачи.
Клучниот доказ бил фотографија со ниска резолуција направена од германска камера за надзор на брзината. На неа се гледало лицето на украински нуркач, кого полицијата го идентификувала со помош на софтвер за препознавање лица. За само неколку минути биле пронајдени неговите профили на социјалните мрежи и поврзаноста со другите осомничени. Но, истрагата не се одвивала без пречки.
Нуркачот што го следеле до Полска бил ненадејно префрлен во Украина со црн „БМВ“ со дипломатски таблички, управуван од украински воен аташе. Киев одбил да го коментира инцидентот, а неименуван висок претставник изјавил дека дејствувале по дојава од полската влада.
Апсење на командантот во Италија
Потрагата по командантот на единицата била уште посложена. Во почетокот истражителите располагале само со фотографија од пасош издаден на лажно име. Пресврт се случил кога еден детектив се запрашал: „Каде одат Украинците на одмор?“ По неколку испратени барања до земји надвор од ЕУ, добиле резултат. Граничната полиција на една сојузничка држава идентификувала човек што одговарал на описот и патувал по службена линија.
Така откриле дека станува збор за Сергеј К., 46-годишен ветеран на украинската служба за безбедност СБУ. За неговиот пасош била распишана тивка потерница, а системот се активирал на 13 август кога тој ја преминал границата меѓу Украина и Полска. Истражителите го следеле преку Чешка до Италија, користејќи податоци од патарини и хотелски резервации направени од неговата сопруга.
Италијанските карабињери го уапсиле во одморалиштето Сан Клементе. На пат кон судот, Сергеј им покажал на новинарите три прста – симбол на украинскиот грб, тризабецот. Неговиот адвокат тврди дека е невин, но и дека доколку бил дел од воена операција, ужива имунитет од кривична одговорност.
Одлука што може да ги наруши сојузничките односи
Се очекува италијанскиот суд до декември да одлучи дали ќе го екстрадира Сергеј во Германија. Во меѓувреме, осомничениот започнал штрајк со глад, тврдејќи дека затворот не му обезбедува веганска и безглутенска исхрана. Неговото евентуално предавање на германските власти би можело да предизвика дипломатски потреси.
Можно судење би ги затегнало односите меѓу Украина и Германија, нејзиниот најголем финансиски поддржувач. Притисок чувствува и германскиот канцелар Фридрих Мерц, иако неговиот кабинет уверува дека владата ќе знае како да се справи со последиците.
Се смета дека германската јавност, делумно поради медиумските извештаи, веќе се навикнала на идејата дека Киев стои зад нападот. Сепак, високи функционери признаваат дека дипломатските последици би биле помали – ако германските детективи не биле толку успешни во својата работа.
