IRAN

Иранската армија по примирјето: „За нас војната не е завршена“

Портпаролот на иранската армија изјави на државната телевизија дека, и покрај примирјето што е на сила, Техеран не смета дека војната е завршена. Според него, состојбата и натаму се третира како „воена“, а листата на цели и распоредот на опремата на иранските сили се ажурирани.Изјавата доаѓа по најновата објава на Доналд Трамп на социјалните мрежи, во која тој повторно сугерира дека иранскиот режим е внатрешно поделен и дека не е јасно кој ја има клучната власт во земјата. Ваквите тврдења, според познавачи на регионот, често се користат како притисок во периоди на зголемена дипломатска и безбедносна напнатост.Портпаролот се осврна и на Хормушкиот Теснец, стратешка морска точка низ која минува значителен дел од светската трговија со енергенси. Тој изнесе детали за поделбата на надлежностите во контролата на теснецот меѓу редовната армија и Исламската револуционерна гарда.Според објаснувањето, западниот дел од теснецот е под надзор на Револуционерната гарда, додека источниот дел го контролира редовната армија на Исламската Република. Со ова, иранските власти испраќаат порака дека безбедносната поставеност во клучниот поморски коридор останува непроменета и по воведувањето на примирјето.И покрај формалното намалување на борбените дејства, ваквите изјави укажуваат дека Техеран ја задржува високата готовност и дека примирјето го гледа како пауза, а не како конечен пресврт. Во следните денови се очекува внимателно следење на ситуацијата во и околу Хормушкиот Теснец, бидејќи секоја ескалација таму може брзо да предизвика пошироки регионални и економски последици.

Свет | пред 1 седмица

Европа не сакаше војна со Иран – но сега ја плаќа „сметката“: енергетски шок и нова пукнатина во НАТО

Европа се соочува со сериозни последици од војната што САД ја започнаа против Иран без претходни консултации со сојузниците, а клучниот удар доаѓа преку енергијата: Техеран, според тврдењата, ефективно го затворил Ормускиот Теснец – поморски премин низ кој минува околу една петтина од светската нафта. Во такви услови, европските држави се втурнати во нов шок на пазарите, додека Вашингтон сигнализира дека очекува Европа сама да се справи со последиците.Американскиот претседател Доналд Трамп во јавни настапи порача дека одржувањето на пловниот пат отворен не треба да биде „работа на Америка“, туку задача на европските партнери што зависат од нафтата. Во една од пораките со кои ја заостри реториката, тој сугерираше дека Европа треба да „го преземе“ теснецот и да го обезбеди, додавајќи дека САД ќе помогнат, но дека европските сојузници треба да водат.Овој пристап, според оцените на аналитичари цитирани во текстот, се вклопува во нова доктрина што ја превртува логиката на одговорност: наместо „кој ќе скрши – тој плаќа“, се испраќа порака дека Америка ја „скршила“ ситуацијата, а Европа треба да биде „сопственик“ на последиците. Таквата позиција ја става Европската унија во незгодна дипломатска и економска рамка – без да ја поддржала војната, сега е изложена на најскапите реперкусии.Најитната последица е енергетскиот шок. Европа сè уште се опоравува од претходната енергетска криза по руската инвазија врз Украина во 2022 година и болниот процес на намалување на зависноста од руските енергенси. Во анализите се предупредува дека, поради високата зависност на ЕУ од увоз на гас, сметките би можеле нагло да пораснат додека државите се натпреваруваат за алтернативни извори, вклучително и испораки од САД.Подолготрајна криза би можела да отвори и политички расправи што Европа се обидува да ги затвори – дали да се преиспита одлуката за целосно напуштање на руските фосилни горива. Иако мнозинството членки веќе не купуваат руска нафта, блокот и натаму увезува руски гас, а целосниот прекин е најавен за ноември 2027 година. Новиот шок, се наведува, може да ја тестира токму таа решителност.Втората последица е уште подлабока: довербата во НАТО. Трамп изрази незадоволство што сојузниците – кои, како што се истакнува, не се согласиле со војната и ја сметале за незаконска – не притрчале да помогнат. Во интервјуа тој навести дека размислува за повлекување на САД од НАТО поради, според него, „млак“ одговор на сојузот. Иако постојат правни и уставни пречки за еднострано повлекување, во текстот се нагласува дека штетата врз довербата веќе е направена.Во таков амбиент Европа забрзано бара „свој пат“. Покрај обидите да се изгради посилна европска одбранбена индустрија и да се намали зависноста од американско оружје, се засилува и политичкиот притисок за побрз премин кон обновливи извори на енергија – со цел да се скрати зависноста од фосилни горива и од геополитички шокови што доаѓаат од надвор.

Свет | пред 1 месец

Крвава ноќ во долината Бекаа: десетици жртви по израелски напади во Либан

Најмалку 41 лице загинало во израелски воздушни и копнени напади врз либанонскиот град Наби Чит, во источниот дел на долината Бекаа, соопшти либанонското Министерство за здравство.Според истите информации, во нападите се повредени најмалку 40 лица.Нападите се дел од ескалацијата на конфликтот во регионот, при што израелските сили изведуваат операции против цели на либанска територија. Локалните власти соопштуваат дека спасувачките служби и медицинските екипи се на терен и работат на извлекување на повредените и расчистување на последиците од нападите.

Свет | пред 2 месеци