Посвоените лица да добијат пристап до податоците за своето потекло, предложени измени на Законот

Промени во пристапот до податоците за посвојување се предвидени со законски измени што група пратеници ги поднеле во Собранието. Според предлогот, полнолетните посвоени лица ќе можат да добијат ограничен увид во документацијата за своето посвојување, додека посвоителите на малолетни деца ќе имаат можност да побараат одредени информации доколку за тоа постојат оправдани медицински причини.

— реклама —

Предлагачи на измените на Законот за семејството се Весна Бендевска, Бобан Карапејовски, Павле Арсоски, Даниела Белимова и Даниел Стојчевски. Предлогот бил доставен до Собранието на 14 октомври 2026 година.

Иако податоците за посвојувањето и понатаму би имале статус на службена тајна, со измените се предвидува постапка преку која ќе може да се побара пристап до нив. За секое барање би одлучувала посебна стручна комисија, формирана од министерот за социјална политика, демографија и млади.

— реклама —

Комисијата би го утврдувала обемот на информациите што може да му бидат достапни на барателот, земајќи ги предвид правото на посвоеното лице да го дознае своето потекло, приватноста и интересите на сите засегнати страни. Оттука, предложеното решение не предвидува целосно отворање на досиејата, туку одделна проценка за секој случај.

— реклама —

Со законските измени се предвидува и можност крвните сродници од прв и втор степен да добијат информации за посвојувањето, но само доколку полнолетното посвоено лице даде изречна согласност и комисијата го одобри барањето.

Како причина за предложените измени, пратениците ја наведуваат пресудата на Европскиот суд за човекови права во случајот „Митревска против Северна Македонија“ од 2024 година. Според образложението, Судот утврдил повреда на правото на почитување на приватниот и семејниот живот, бидејќи надлежните институции не направиле соодветна проценка на различните интереси при одлучувањето за пристап до информации за потеклото.

— реклама —

Предлагачите сметаат дека е неопходно да се воспостави постапка што ќе овозможи посвоените лица да добијат информации за својата семејна и медицинска историја, со истовремена заштита на личните податоци. Деталите за работата на комисијата, потребната документација и постапката за поднесување барање би биле утврдени со правилник, кој треба да се донесе во рок од шест месеци од стапувањето на законот во сила.