Швајцарскиот Сојузен суд ја прогласи за недозволена жалбата на Врховното јавно обвинителство на Кантонот Цирих во кривичен предмет во кој значаен дел од обвинението се темелел врз дешифрирани комуникации од платформата „Скај ЕЦЦ“. Сепак, судот не одлучувал дали овие податоци се законски прибавени и дали може да се користат како докази.
Одлуката, донесена на 5 август 2026 година во предметот 7Б_1429/2025, се однесува на обвинет кој во јануари 2024 година пред Окружниот суд во Дилсдорф бил осуден на 10 години и девет месеци затвор за повеќе тешки прекршувања на швајцарскиот Закон за наркотични средства. Судот му изрекол и десетгодишно протерување од Швајцарија и му наложил да ѝ исплати на државата 800.000 швајцарски франци како надомест за противправно стекната имотна корист.
Осудителниот дел од првостепената пресуда во значителна мера се темелел врз комуникации остварени преку „Скај ЕЦЦ“. Платформата на корисниците им овозможувала шифрирана комуникација преку специјално подготвени уреди, а нејзините сервери се наоѓале во Рубе, Франција.
Комуникациите биле преземени и дешифрирани во рамките на европска истрага во која учествувале органи од Франција, Белгија и Холандија, како и Европол и Евроџаст. Дел од добиените податоци потоа бил доставен до швајцарските органи за кривично гонење.
По првостепената пресуда, обвинетиот поднел жалба, а обвинителството противжалба. Одбраната побарала жалбената постапка да се подели, така што судот најпрво би расправал само за употребливоста на податоците од „Скај ЕЦЦ“, а потоа би продолжил со останатите прашања.
Вишиот суд на Кантонот Цирих го прифатил барањето и на 6 јуни 2025 година одржал расправа ограничена на употребливоста на податоците. Со одлука од 15 август истата година, судот оценил дека спорните податоци се неупотребливи, пред сè поради повреда на принципот на територијалност, и наредил тие да бидат отстранети од списите.
Обвинителството го оспорило овој заклучок пред Сојузниот суд, тврдејќи дека комуникациите од „Скај ЕЦЦ“ се одлучувачки за докажување на повеќе точки од обвинението поврзани со трговија со кокаин. Според неговите наводи, доказната постапка за тие точки се потпирала токму врз податоците од платформата и врз доказите обезбедени врз нивна основа.
Сојузниот суд, меѓутоа, не го разгледал ова прашање по суштина. Тој утврдил дека одлуката на кантоналниот суд е меѓуодлука, бидејќи со неа не е завршена кривичната постапка ниту е донесена конечна одлука за вината и казната.
За непосредна жалба против таква одлука потребно е обвинителството да покаже дека му се заканува ненадоместлива правна штета. Според Сојузниот суд, таква штета во оваа фаза не постои.
Судот посочил дека истрагата веќе била завршена, обвинението било поднесено, а првостепениот суд ги прифатил податоците од „Скај ЕЦЦ“ и донел пресуда. Постапката сега се наоѓа пред жалбениот суд, кој треба да одлучи за суштината на предметот.
Иако отстранувањето на спорните докази може да ја ослаби позицијата на обвинителството и да го отежне докажувањето, тоа, според Сојузниот суд, во оваа фаза не претставува ненадоместлива правна штета. Обвинителството ќе може повторно да го оспори прашањето за употребливоста на податоците заедно со конечната пресуда.
Во одлуката е разгледан и начинот на кој кантоналниот суд ја поделил жалбената постапка. Швајцарското процесно право дозволува поделба на расправата во точно определени случаи – кога одвоено се решава за дејствието, вината и последиците од пресудата. Од образложението произлегува дека посебна постапка само за употребливоста на еден доказ не е предвидена како самостоен модел за поделба на главната расправа.
Оттука, одлуката не значи дека Сојузниот суд ги прогласил податоците од „Скај ЕЦЦ“ за законски или незаконски доказ. Не е донесен ниту општ став дека комуникациите од оваа платформа мора да се прифаќаат или да се отфрлаат во сите швајцарски кривични постапки.
Судот единствено утврдил дека жалбата на обвинителството е поднесена во фаза во која не биле исполнети процесните услови за нејзино разгледување. Прашањето дали конкретните податоци од „Скај ЕЦЦ“ може да се употребат како докази останува отворено и може повторно да стигне пред Сојузниот суд по донесувањето на конечната одлука во кантоналната постапка.
Случајот уште еднаш покажува дека кај доказите добиени од шифрирани платформи, како „Скај ЕЦЦ“ и „ЕнкроЧат“, не е важна само содржината на пораките. Начинот на кој комуникациите биле преземени, дешифрирани, разменети меѓу државите и внесени во судската постапка може да биде пресуден за нивната доказна вредност. Одлуката е евидентирана во официјалната база на швајцарскиот Сојузен суд.
