Секое петто 16-годишно дете во Хрватска размислувало да се повреди: „Детето ни исчезнуваше пред очи“

Секој петти 16-годишник во Хрватска размислувал намерно да се повреди или на друг начин да си наштети, покажуваат податоците од европското истражување ESPAD. Зад оваа загрижувачка статистика стојат деца кои неретко страдаат во тишина, додека нивните родители и наставници не успеваат навреме да ги препознаат знаците на емоционална криза. За сериозноста на проблемот сведочи семејство од Хрватска, чија приказна ја пренесува хрватскиот портал „Индекс“.

Родителите забележале дека нивниот син почнал да се повлекува во себе по преминувањето во ново училиште. Се влошил неговиот успех, почнал почесто да се расправа со родителите и сè помалку сакал да разговара. Но вистинските размери на проблемот ги откриле дури кога забележале повреди на неговото тело.

„Не ни помислувавме дека би можел да си наштети, сè додека еден ден, кога се обиде да земе нешто од полица, не забележавме изгореници на неговиот стомак. Не знаевме што да направиме, кому да се обратиме, ниту како да му пристапиме без да ја влошиме ситуацијата. Детето буквално ни исчезнуваше пред очи“, раскажува таткото.

— реклама —

Со помош на училиштето и преку психотерапија, семејството постепено открило дека момчето било изложено на исмејување и отфрлање од соученици поради облеката што ја носело. Чувството дека не е прифатен и неможноста да се справи со емоциите го довеле до самоповредување.

„Лутината ја насочуваше кон себе, а самоповредувањето стана начин на кој се обидуваше да се справи со она што го преживуваше. И денес ја паметам реченицата што ја изговори плачејќи: ‘Само тогаш не мислам на исмејувањето’“, сведочи таткото.

Психологот Жања Павловиќ предупредува дека самоповредувањето кај децата често погрешно се толкува како обид за привлекување внимание, иако може да биде сериозен знак на емоционално страдање.

— реклама —

Според неа, децата понекогаш преку физичка болка се обидуваат привремено да ја ублажат психичката болка што не знаат да ја изразат со зборови. Родителите треба да обрнат внимание на нагли промени во расположението, повлекување од друштвото, проблеми со спиењето, избегнување училиште, влошување на успехот и губење интерес за активности во кои детето претходно уживало.

Предупредувачки знаци можат да бидат и необјасниви повреди, како и носење долга облека дури и при високи температури, со која детето можеби се обидува да ги сокрие трагите од самоповредување.

— реклама —

Павловиќ нагласува дека не секоја промена во однесувањето е знак за сериозна криза, но дека родителите треба да реагираат кога промените траат подолго, се интензивни или ја загрозуваат безбедноста и секојдневното функционирање на детето. Особено е важно реакцијата да биде смирена, без осудување и дополнително обвинување. Доколку постои сомневање за врсничко насилство, родителите треба да ги документираат настаните и да го вклучат училиштето, а по потреба и другите надлежни институции.

Дополнителен проблем во Хрватска претставува ограничената достапност на стручна помош. Според податоците од хрватскиот здравствен систем што ги пренесува „Индекс“, во одредени установи за прв преглед кај детски и адолесцентен психијатар се чека повеќе од една година. Во Поликлиниката за заштита на децата, според објавените информации, првиот слободен термин е дури во јануари 2029 година.

Тоа отвора сериозно прашање за навремената помош на децата кои веќе се соочуваат со психолошки тешкотии. Родителите од приказната порачуваат дека барањето стручна помош не треба да биде причина за срам.

— реклама —

„Не плашете се да побарате помош. Тоа не е срам, туку одговорност кон сопственото дете. Проблемите нема нужно сами да исчезнат, а ситуацијата може и да се влоши“, порачува таткото.

Иако истражувањето ESPAD покажува дека уделот на младите кои размислувале за самоповредување е нешто помал отколку во 2019 година, стручњаците предупредуваат дека проблемот и понатаму бара сериозно внимание. Самоповредувањето не мора да значи дека детето има намера да си го одземе животот, но секогаш бара внимателна проценка и соодветна поддршка. При сериозни повреди, самоубиствени намери или непосредна опасност, неопходна е итна медицинска помош.

Приказната од Хрватска потсетува дека врсничкото насилство не завршува секогаш кога ќе престанат навредите. Последиците можат да продолжат далеку од училишните ходници, а навременото препознавање на страдањето и обезбедувањето стручна помош можат да бидат пресудни за заштитата на детето.