Семејното насилство остава сè поголем белег: За само седум месеци 101 лице побарало психијатриска помош

Бројот на пациенти кои побарале психијатриска помош поради стрес предизвикан од семејно или партнерско насилство бележи пораст. Податоците на ЈЗУ Универзитетската клиника за психијатрија покажуваат дека во првите седум месеци од 2026 година биле евидентирани 101 случај, наспроти 79 во текот на целата 2025 година.

До овие податоци психијатрите дошле преку ретроспективна анализа на електронските здравствени записи во системот „Мој термин“, за периодот од јануари 2025 до јули 2026 година. Анализата ги опфатила дијагнозите F43, кои се однесуваат на растројства поврзани со стрес, со цел да се идентификуваат случаите поврзани со семејно или партнерско насилство.

— реклама —

Медицинската евиденција ја презентираше проф. д-р Славица Арсова на предавањето „Форензички аспекти на семејното насилство: епидемиологија, последици врз менталното здравје и терапевтската и форензичката улога на психијатарот“, во рамки на Меѓународната конференција за форензичка психијатрија 2026, која викендов се одржува во Охрид.

Најмногу случаи во 2026 година биле регистрирани во март, кога биле евидентирани 27 пациенти, потоа во април со 23 и во јуни со 21 случај. Овој период се совпаѓа со трагичниот настан во Скопје, кога мајка заедно со своето дете скокна од балкон, по долготрајно претрпено семејно насилство.

— реклама —

Проф. д-р Арсова појасни дека податоците од Клиниката се однесуваат на случаи евидентирани во медицинската документација и не мора автоматски да значат дека насилството во општеството е зголемено. Промените може да се должат и на подобро препознавање и документирање на насилството, почесто упатување пациенти или поголема ажурност на институциите при постапувањето во вакви случаи.

Анализата покажала дека психолошките последици од семејното или интимно-партнерското насилство, меѓу кои акутниот одговор на стрес, посттрауматското растројство и тешкотиите во приспособувањето, се присутни кај пациенти од различни возрасни групи. Просечната возраст на пациентите опфатени со анализата е 40 години. Евидентирани биле 19 пациенти помлади од 18 години и 29 лица на возраст од 60 години или повеќе. Жените биле застапени трипати повеќе од мажите.

— реклама —

Податоците на Клиниката се надоврзуваат на статистиката на Министерството за внатрешни работи, според која бројот на пријави за семејно насилство се зголемил од 4.421 во 2022 година на 5.436 во 2025 година, што претставува раст од 23 проценти.

Во 2025 година, според категориите на МВР, најчесто како жртви биле евидентирани сопруги, со 1.438 случаи, родители, со 1.000 случаи, и поранешни брачни партнери, со 708 случаи. Во истиот период биле регистрирани 1.195 кривични дела поврзани со семејно насилство, наспроти 1.117 во 2022 година.

На предавањето била истакната и потребата здравствените работници да разговараат со пациентите за нивната безбедност, да им обезбедат сигурен простор за споделување на искуствата и систематски да ги документираат видот и траењето на насилството. Нагласено било и значењето на почитувањето на протоколите за вклучување на сите надлежни институции.

Навременото препознавање на насилството е важно за обезбедување соодветна психијатриска поддршка, процена на ризикот и поврзување на пациентите со институциите што можат да им ја обезбедат потребната заштита.