Американскиот претседател Доналд Трамп им поставил на европските сојузници остар услов поврзан со Украина и со безбедноста на Блискиот Исток: доколку европските држави не се приклучат на напорите за обезбедување пловност низ Ормускиот теснец, Вашингтон ќе разгледа запирање на испораките на оружје за Украина, тврдат извори запознаени со разговорите.
Според истите наводи, Иран практично го затворил теснецот откако САД и Израел кон крајот на февруари ја нападнале земјата, со што била нарушена една од најважните светски енергетски рути низ која поминува околу една петтина од глобалната нафта. Токму затоа, Трамп од европските сојузници побарал поморска поддршка за „деблокирање“ на теснецот и создавање поширока „коалиција на подготвените“.
Европските лидери, според наводите, го одбиле барањето, оценувајќи дека е тешко изводливо додека трае конфликтот и дека станува збор за војна која не ја сметаат за своја. Реакцијата од Вашингтон била остар притисок: закана дека САД ќе ја повлечат или ограничат поддршката преку иницијативата на НАТО за набавка на оружје за Украина која ја финансираат европските земји.
По ваквиот притисок, на 19 март група држави меѓу кои Франција, Германија и Обединетото Кралство усогласиле итна заедничка изјава со која изразиле подготвеност да придонесат во „соодветни напори“ за обезбедување безбеден премин низ Ормускиот теснец. Иницијативата, според изворите, била поттикната од генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, кој инсистирал на брза формулација за да се избегне дополнително заострување со Вашингтон.
Во наредните денови следела интензивна дипломатска активност, при што, според наводите, Руте повеќепати разговарал со Трамп и со американскиот државен секретар Марко Рубио. Од британска страна било посочено дека воените разговори со САД за опциите околу теснецот се воделе и пред 19 март, но без јасно да се оспори впечатокот дека поддршката за Украина станала дел од поширока политичка размена.
Од Белата куќа, заменик-портпаролката Ана Кели порачала дека Трамп јасно го изразил своето разочарување од НАТО и од дел од сојузниците и дека „САД ќе паметат“. Трамп, пак, јавно повторувал дека европските сојузници не прават доволно за да помогнат во судирот со Иран, додека војната во Украина ја претставувал како претежно европски проблем.
Во поширокиот контекст, кризата околу Иран ја зголемила побарувачката за пресретнувачки ракети PAC-3 што се користат во системите „Патриот“ – муниција што е клучна и за противвоздушната одбрана на Украина, но и за одбранбените капацитети на државите во Заливот. Рубио изјавил дека испораките кон Украина преку споменатиот механизам засега не се погодени и дека „ништо не е пренасочено“, но истовремено оставил отворена можност во иднина приоритет да добијат американските потреби доколку се јави недостиг.
