Украина вчера ја ограничи автономијата на своите две антикорупциски агенции кои се од централно значење за спроведување на реформите, потег што Брисел го оцени како „сериозен чекор назад“ и изрази „длабока загриженост“.
Борбата против ендемската корупција е услов за Киев да се приклучи на Европската Унија, како и обезбедување милијарди долари помош од Западот. Независните истражители ги посрамотија високите функционери со обвинувања за корупција во последните месеци.
Амандманите усвоени вчера му даваат на генералниот обвинител, кој го назначува претседателот, строга контрола врз Националното биро за борба против корупцијата на Украина и Специјализираното обвинителство за борба против корупцијата (НАБУ и САПО), изјавија неколку пратеници.
Зеленски го потпиша законот синоќа
Гласањето предизвика остри критики од раководителите на обете агенции и од високи европски претставници и предизвика најголеми јавни протести од руската инвазија во 2022 година.
Илјадници демонстранти се собраа синоќа во Киев, Лвов, Днепар и Одеса за да се спротивстават на новиот закон. И покрај барањата на граѓаните Володимир Зеленски да стави вето на законот, претседателот го потпиша законот синоќа додека протестите траеја.
Споредби со Јанукович
„Ако не стави вето, тоа е плукање во лицето на секоја мајка, жена и дете што изгубило близок на фронтот. Тоа е газење врз споменот на сите оние што загинаа за нашата слобода, достоинство и независност“, изјави 40-годишната адвокатка Марина за Киев Индепендент.
„Денес во суштина се враќаме на 16 јануари 2014 година - време кога нашата земја се соочи со заканата од диктатура“, продолжи таа, осврнувајќи се на денот кога украинскиот парламент, предводен од тогашниот претседател Виктор Јанукович, донесе закони со кои се забрануваат масовните протести и слободата на говорот за време на револуцијата на Евромајдан.
Јанукович беше соборен од власт по нешто повеќе од еден месец. „За жал, ова сега се случува повторно, без никакво објаснување за јавноста. И сето ова се случува во услови на вонредна состојба, кога многу граѓани не се во можност да ги заштитат своите права“, изјави Марина.
Двајца претставници на НАБУ беа уапсени во понеделник поради наводни врски со Русија
Руслан Кравченко, главниот обвинител на Украина, кој е лојален на Зеленски, сега ќе може да ги префрли истрагите за корупција на потенцијално попослушни истражители. Во своето обраќање синоќа, Зеленски ја критикуваше ефикасноста на антикорупциската инфраструктура на Украина, велејќи дека случаите „лежат неактивни“.
„Нема рационално објаснување зошто кривични постапки вредни милијарди „висат“ со години“, предупреди тој. Тој додаде дека главниот обвинител ќе обезбеди „неизбежни казни“ за оние што го прекршиле законот.
Гласањето за новиот закон се одржа само еден ден откако агенцијата за внатрешна безбедност на Киев уапси двајца службеници на НАБУ под сомнение за врски со Русија и спроведе обемни претреси на вработените во агенцијата од други причини.
Шефот на НАБУ, Семен Кривонос, го повика Зеленски да не го потпишува забрзаниот закон, кој го опиша како обид за „уништување“ на антикорупциската инфраструктура на Украина.
Предупредување од Брисел
Комесарката за проширување на ЕУ, Марта Кос, напиша на X Network дека е „сериозно загрижена“ од развојот на настаните. „Укинувањето на клучните заштитни мерки што ја штитат независноста на НАБУ е сериозен чекор назад“, предупреди таа, потсетувајќи дека владеењето на правото е во „самото срце“ на преговорите за пристапување со Унијата.
НАБУ и САПО беа основани по револуцијата на Мајдан во 2014 година, со која беше соборен прорускиот претседател, а Киев се сврте кон Западот. Двете агенции ја засилија својата работа за време на војната, поднесувајќи обвиненија против пратеници, министри и поранешен заменик-началник на администрацијата.
