Пред околу 41.000 години, Земјиното магнетно поле претрпело драматична промена, а научниците сега успеале податоците за овој древен настан да ги претворат во звук.
Користејќи податоци од сателитската мисија Swarm на Европската вселенска агенција (ESA), заедно со геолошки записи од древни карпи и седименти, истражувачите ја реконструирале промената на магнетното поле и создале звучна претстава на настанот. За да ја доловат неговата силина, во звучната слика додале и звуци на крцкање дрво и судирање камења.
Станува збор за таканаречениот Лашампски пресврт, именуван според трагите што ги оставил во тековите на лава во Франција. Истражувањето објавено во 2024 година покажало дека во текот на овој настан магнетното поле ослабело на само околу пет отсто од неговата вообичаена јачина и таквото останало со векови.
Магнетното поле на Земјата го создава движењето на течниот метал длабоко во јадрото на планетата. Тоа се протега стотици илјади километри во вселената и ја штити Земјата од наелектризирани честички од Сонцето и космичко зрачење.
За време на Лашампскиот пресврт, овој заштитен механизам значително ослабел. Записите од ледени примероци и морски седименти од тој период покажуваат дека концентрацијата на берилиум-10, изотоп кој настанува при судир на космичките зраци со атмосферата, се удвоила. Тоа укажува на значително поголемо продирање на зрачењето до Земјата, а моделите покажуваат дека можело да биде погодено и озонското обвивало.
Геонаучникот Крис Тарни, кој во 2021 година го датирал настанот, го опишал периодот како време кога „нашиот штит од космичкото зрачење целосно исчезнал“. Овој период се совпаѓа со низа климатски и еколошки промени забележани низ светот, меѓу кои и исчезнувањето на австралиската мегафауна.
Лашампскиот пресврт траел околу 250 години. Во тој период магнетното поле накратко паднало на јачина меѓу нула и шест отсто од вообичаената, пред да се воспостави во обратна насока во следните околу 440 години. Дури и потоа, полето не се опоравило целосно и во најдобар случај достигнувало околу една четвртина од денешната јачина.
Научниците истакнуваат дека слична промена не треба да се очекува во блиска иднина, иако магнетното поле на Земјата денес покажува одредени промени.
Магнетниот северен пол продолжува да се движи од Канада кон Сибир, а неговото движење е доволно брзо што научниците морале официјално да ја ажурираат неговата положба.
Во јужниот дел на Атлантскиот Океан, сателитите Swarm следат голема област со ослабено магнетно поле, позната како Јужноатлантска аномалија. Според истражувањето од 2025 година, оваа област меѓу 2014 и 2025 година се проширила за површина речиси половина од големината на континентална Европа.
Сепак, научниците предупредуваат дека Јужноатлантската аномалија сама по себе не е нужно знак дека претстои целосен пресврт на магнетните полови. Слични области со ослабено магнетно поле се појавувале и во минатото без да доведат до големи последици.
Точниот момент на следниот пресврт не може да се предвиди, поради што научниците продолжуваат внимателно да ги следат промените во магнетното поле. Разбирањето на ваквите екстремни настани е важно за проучување на нивното можно влијание врз иднината, вселенското време и системот на Земјата.
