Дали летате со американска или европска авиокомпанија? Од тоа зависат вашите права при доцнење на летот

Изборот на авиокомпанија може да биде пресуден за правата што ги имаат патниците кога летот ќе доцни или ќе биде откажан. САД и Европската Унија применуваат различни правила за обврските на авиопревозниците, а од тоа кој го извршува летот може да зависи дали патниците ќе добијат оброци, хотелско сместување или финансиски надоместок.

Во САД, од 19 октомври 2026 година, почнува примената на промени со кои на списокот на околности надвор од контролата на авиокомпаниите се додаваат 10 нови ситуации. Ова може да влијае врз обврските на превозниците за обезбедување помош при доцнење и откажување на летовите.

Меѓу новите околности се темелното чистење на авионот по смрт на патник, оштетувањата предизвикани од временските услови или саботажа, проблемите со системите за багаж што ги одржуваат надворешни компании и сајбернападите, доколку авиокомпанијата ги почитувала важечките прописи.

— реклама —

На списокот се и неочекувани дефекти на федералните системи за безбедност на летовите, прегревање на сопирачките во вонредни ситуации, непланирано задолжително одржување пред полетување, итни медицински случаи што не се предизвикани од авиокомпанијата, отстранување недисциплиниран патник од авионот и затворање на аеродром поради временски услови или вулканска активност.

Особено важна е промената поврзана со непланираното одржување. Досега, вообичаените технички проблеми често се сметаа за одговорност на авиокомпаниите, но според новите правила, одредени неочекувани дефекти би можеле да се третираат како околности надвор од нивна контрола. Тоа може да влијае врз обврската за обезбедување оброци, хотелско сместување и друга помош за патниците.

Сепак, правото на враќање на парите за неискористениот дел од патувањето останува. Ако авиокомпанијата го откаже летот или направи значителна промена во распоредот, а патникот не ја прифати понудената промена, може да побара враќање на средствата согласно важечките правила.

— реклама —

Во Европската Унија, патниците имаат поинаков вид заштита. Според важечките прописи, во одредени случаи имаат право на финансиски надоместок од 250 до 600 евра, зависно од растојанието и околностите на летот. При доцнење, право на надоместок вообичаено може да се оствари ако патникот пристигне на крајната дестинација со најмалку три часа задоцнување, освен кога постојат околности што ја исклучуваат одговорноста на авиокомпанијата.

Дополнителни промени во европските правила, чија примена се очекува во 2027 година, предвидуваат поголема транспарентност на цените за рачниот багаж и забрана за дополнителни надоместоци кога патниците сакаат да седат покрај своите деца, постари родители или лица со попреченост. Целта е патниците однапред да ги знаат вкупните трошоци за патувањето и полесно да ги остваруваат своите права.

— реклама —

Дел од предложените промени наидуваат на противење од авиокомпаниите. Меѓународното здружение за воздушен транспорт (IATA), кое претставува повеќе од 370 авиокомпании, смета дека значителен дел од доцнењата и откажувањата се последица на проблеми во контролата на летање и недоволните капацитети на системите за управување со воздушниот сообраќај.

Од организацијата посочуваат дека три часа не се секогаш доволни за обезбедување заменски авион и превоз на сите патници до нивната дестинација. Според нив, во одредени случаи подолгото чекање може да биде подобро решение од целосното откажување на летот.

За патниците што патуваат меѓу Европа и САД, особено е важно да проверат која авиокомпанија навистина го извршува летот, бидејќи од тоа може да зависат нивните права.

На пример, при лет од Њујорк до Париз со авиокомпанија од Европската Унија, патникот може да биде опфатен со европските правила за заштита, иако патувањето започнува во САД. Ако истиот лет го извршува американска авиокомпанија, европските правила за надоместок не се применуваат на ист начин.

Кога летот започнува од аеродром во ЕУ и е насочен кон САД, европските правила важат без оглед на тоа дали превозникот е европски или американски. Тие се применуваат и на летовите поврзани со Исланд, Норвешка и Швајцарија, согласно важечките договори и прописи.

Затоа, пред да резервираат меѓународен лет, патниците треба да проверат кој го извршува летот, какви права имаат при доцнење или откажување и дали патничкото осигурување ги покрива дополнителните трошоци. Познавањето на правилата може да биде особено важно кога патувањето нема да се одвива според планираното.