Општите избори во Босна и Херцеговина, закажани за 4 октомври, ќе донесат голема промена во начинот на гласање, бидејќи за првпат ќе се користи технологија за биометриска идентификација на гласачите и електронско скенирање на гласачките ливчиња.
Опремата, која треба да обезбеди поголема транспарентност и сигурност на изборниот процес, веќе пристигнува во земјата, а првите тестирања се планирани за 17 и 18 август.
Од Централната изборна комисија на БиХ информираат дека опремата ќе пристигнува во четири фази. Во првата пратка се доставени по 150 уреди за биометриска идентификација и скенирање на гласачките ливчиња, а вкупно се очекува да бидат доставени околу 2.450 уреди.
Новата технологија треба да го намали просторот за изборни злоупотреби, особено во делот на идентификацијата на гласачите. На денот на изборите, граѓаните ќе можат да гласаат со важечка лична карта, пасош или возачка дозвола, по што нивниот идентитет ќе биде потврден и преку отпечаток од прст.
По биометриската проверка, гласачот ќе добие потврда на која ќе се потпише. Податоците од овие потврди ќе се користат и за утврдување на излезноста.
Промени ќе има и при обработката на гласачките ливчиња. Граѓаните ќе треба правилно да ги пополнат полињата предвидени за избор на партија или кандидат, по што ливчето ќе биде внесено во скенер. Уредот ќе го дигитализира ливчето и ќе овозможи електронско обработување на резултатите.
Сепак, електронското броење нема целосно да го замени рачното. По затворањето на избирачките места, избирачките одбори повторно ќе ги пребројуваат ливчињата и податоците ќе ги внесуваат во официјалните записници. На тој начин, хартиените гласачки ливчиња ќе останат дополнителен механизам за проверка на резултатите.
Новата технологија треба да овозможи и значително побрзо објавување на првичните резултати. Досега за утврдувањето на резултатите во БиХ често се чекало со денови, а во одредени случаи и со недели.
Воведувањето на системот, сепак, наиде на политички отпор и повеќемесечни блокади околу обезбедувањето на средствата за набавка на опремата. Министерот за финансии на БиХ, Срѓан Амиджиќ, од редовите на СНСД, одбиваше да го потпише налогот за префрлање на средствата за Централната изборна комисија, по што интервенираше високиот претставник Кристијан Шмит.
Од партијата на Милорад Додик беа упатувани и критики дека новиот систем е прескап и сложен, како и тврдења дека би можело да постои странско влијание врз изборните резултати.
Од коалицијата „Под лупа“, која го следи изборниот процес во БиХ, ги отфрлаат таквите тврдења и оценуваат дека новите технологии се неопходни за зголемување на транспарентноста, ефикасноста и интегритетот на изборите.
Новите уреди треба да бидат тестирани пред изборите, а целта е на 4 октомври граѓаните на БиХ за првпат да гласаат со комбинација од биометриска идентификација, електронско скенирање и рачно пребројување на гласачките ливчиња.
