СЛАБЕЕЊЕ

Кога легнувате – толку полесно (или потешко) слабее телото: зошто „ноќниот ритам“ е скриениот фактор на килограмите

Додека повеќето луѓе што сакаат да ослабат најпрво ги „стегаат“ исхраната и тренингот, сè повеќе се наметнува уште една тивка, но пресудна навика: времето на легнување. Според најновите препораки што ги пренесува медицинската практика, распоредот на спиење не е само прашање на одмор, туку директно се врзува со хормоните што ја водат гладта, метаболизмот и складирањето масти.Како ориентир за оние што сакаат да ослабат и да го зачуваат здравјето, се посочува легнување околу 23 часот и будење околу 6 часот. Во тој прозорец организмот влегува во период кога се одвиваат клучни биолошки „поправки“: од смирување на стресниот одговор, до обновување на ткивата и подобро регулирање на енергијата што ја внесуваме во текот на денот.Еден од најважните играчи е кортизолот – хормонот на стресот. Во часовите меѓу 23 и 3 часот, во нормални услови, неговото ниво се стабилизира. Кога кортизолот е покачен, телото полесно преминува во режим на складирање масти, особено околу стомакот и колковите. Токму затоа, навиката да се остане буден до доцна може да го наруши природниот распоред на организмот и да ја забави целата приказна со слабеењето.Преместувањето на спиењето по полноќ носи уште еден проблем: расте грелинот– хормонот на гладот, а опаѓа лептинот – сигналот за ситост. Практичниот исход е познат на многумина: наредниот ден се јавува посилна желба за слатки и калорична храна, што ја прави самоконтролата потешка, а диетата поранлива.Ноќта е и време кога телото лачи соматотропин, познат како хормон на раст и обнова. Кај возрасните тој е поврзан со регенерација, одржување на мускулната маса и побавно стареење. Ако во тие часови сме будни, практично го прескокнуваме еден од најважните природни механизми за „сервис“ на организмот.Се нагласува и улогата на ноќните процеси на „чистење“, односно елиминирање штетни материи, кои најинтензивно се одвиваат токму во периодот меѓу 23 и 6 часот. Кога тој ритам е нарушен, телото потешко се ослободува од непотребното, а масното ткиво може да добие улога на складиште.Не е доволно само да се легне навреме – важно е и како се спие. Една честа навика што го урива квалитетот на сонот е спиење со запалено светло. Светлината влијае и кога очите се затворени: продира низ капаците, активира рецептори во ретината и му праќа сигнал на мозокот дека е ден. Резултатот е намалено лачење на мелатонин – хормонот што го води сонот и внатрешниот биолошки часовник.Во анализите се наведува и дека луѓето што редовно спијат со запалено светло имаат повисок ризик од дебелина и дијабетес тип 2, како и значително зголемен ризик од хипертензија, со дополнителни врски со депресија, анксиозност и нарушувања во функцијата на црниот дроб и цревната микробиота.Пораката е јасна: ако слабеењето ви оди потешко од очекуваното, можно е да не е само до калориите и чекорите, туку и до часовникот. Навременото легнување, стабилниот распоред и темната, мирна спална соба можат да бидат исто толку „алатки“ колку и добриот план за исхрана.

Магазин | пред 1 ден

Глобална пресвртница: лековите за слабеење ја менуваат економијата, навиките и здравствените системи

Американската фармацевтска компанија Eli Lilly минатата недела ја надмина вредноста од 1,5 билиони долари, влегувајќи во исклучителниот клуб што досега беше резервиран само за технолошки гиганти поврзани со вештачката интелигенција. Скокот од 40 проценти на вредноста на акциите следеше по објавата за удвоена продажба на лековите за слабеење Mounjaro и Zepbound, кои се покажуваат како еден од најпрофитабилните и највлијателни медицински производи на денешницата.Според анализата на ABC News, инвеститорите вакви вредности им доделуваат само на компании за кои веруваат дека создаваат промена што го обликува светот. А токму таква промена, наведуваат експертите, веќе се чувствува во глобалните навики на исхрана и здравствените политики.Анализа на Rabo Bank, специјализирана за агросекторот, заклучува дека „лековите за слабеење претставуваат пресвртница за потрошувачката на храна“. Според ова истражување, домаќинствата во САД со најмалку еден корисник на вакви лекови ја намалиле куповната моќ за намирници за шест проценти само за половина година. Сличен тренд се регистрира и во Австралија, каде продажбата на овие медикаменти е десеткратно зголемена од 2020 година.Станува збор за препаратите semaglutide (познат како Ozempic или Wegovy) и tirzepatide (Mounjaro, Zepbound), кои делуваат врз хормоните GLP-1 и GIP, го намалуваат апетитот и придонесуваат за значително слабеење. Но нивните ефекти не застануваат тука – според ендокринолозите, тие директно го подобруваат здравјето на срцето и бубрезите, преку активација на рецептори што го намалуваат воспалението и го подобруваат протокот на крв.Сепак, лековите имаат и недостатоци. Кај дел од пациентите се јавуваат несакани ефекти како мачнина, повраќање и дигестивни проблеми. Стручњаците предупредуваат и на загуба на мускулна маса и коскена густина – ризик што станува критичен кога пациентот ќе престане со терапијата, бидејќи килограмите се враќаат, но мускулите не.Иако нивната ефикасност ја зголемува побарувачката, цената останува сериозна бариера. Во Австралија, Ozempic без субвенции чини околу 150 долари месечно, а поскапите препарати како Wegovy и Mounjaro достигнуваат и до 700 долари. Владите се под притисок да ги субвенционираат, но долгорочните трошоци се огромни. Во САД, Конгресниот буџетски уред проценува дека покривање на овие лекови преку Medicare би ја чинело државата повеќе од 1,5 билиони долари годишно.Бизнис-интересите и конкуренцијата се засилуваат. Американската влада веќе преговара за намалување на цените од 1500 на 550 долари месечно, а компаниите Amgen, Pfizer, Roche и Zealand Pharma работат на нова генерација препарати – од месечни инјекции до таблети.Како што велат аналитичарите, ова е само почеток на новата ера на фармаколошко слабеење – ера што може да го промени начинот на исхрана, медицината, економијата и, на долг рок, здравствениот животен век на човештвото. За некои компании ќе значи рекорден профит.

Свет | пред 3 месеци