Мистериозен сигнал од Млечниот Пат ги збуни астрономите: Можно е да крие црна дупка

Астрономите открија мистериозен извор на радиобранови во Млечниот Пат, кој со децении покажува необично однесување што засега не може целосно да се објасни со познатите астрономски модели. Научниците не ја исклучуваат можноста зад сигналот да се крие црна дупка или неутронска ѕвезда што привлекува материја од друга ѕвезда.

Објектот, означен како VT J1906+0849, се наоѓа на најмалку 49.000 светлосни години од Земјата, на работ од спиралниот крак Норма–Лебед во нашата галаксија. Неговата необична радиоактивност, односно емитувањето радиобранови со променлив интензитет, го привлече вниманието на истражувачите од Калифорнискиот институт за технологија (Калтек), објави „Сајенс алерт“.

Објектот првпат бил забележан во податоците собрани во 2017 година, во рамките на големото радиоастрономско истражување VLASS. И покрај огромната оддалеченост, станувало збор за исклучително силен радиоизвор, поради што научниците решиле да ги прегледаат постарите снимки од истиот дел на небото.

— реклама —

Анализата покажала дека во 1996 година на тоа место немало забележлив сигнал, но до 2005 година објектот веќе почнал да емитува радиобранови. Неговата светлина постепено се засилувала меѓу 2006 и 2013 година, а најголемиот интензитет бил регистриран во 2014 година.

Кога астрономите повторно го набљудувале во 2017 година, сигналот веќе почнал да слабее. Дополнителните мерења во 2019 и 2024 година го потврдиле тој тренд, но кон крајот на 2025 година се случил неочекуван пресврт – радиоизворот повторно почнал да станува посилен.

Уште поголема мистерија претставува начинот на кој се менува фреквенцијата на неговото зрачење. Во 2019 година најсилниот сигнал бил регистриран на 1,9 гигахерци, во 2024 година се намалил на 0,8 гигахерци, а во 2026 година повторно се зголемил на 2,2 гигахерци.

— реклама —

Ваквите промени не се вклопуваат во вообичаените модели за облаци од материја што се шират низ вселената и емитуваат таканаречено синхротронско зрачење. Дополнително, иако јачината на сигналот значително се менува, научниците не забележале дека самиот извор се проширува.

Истражувачите разгледале повеќе можни објаснувања, меѓу кои експлозија на ѕвезда од типот нова и маглина создадена од пулсар. Сепак, овие сценарија не одговараат на набљудуваните карактеристики.

Една од најинтересните хипотези е дека станува збор за двоен ѕвезден систем во кој црна дупка или неутронска ѕвезда привлекува материја од својот придружник. Таквите процеси обично создаваат силно рендгенско зрачење, но кај VT J1906+0849 досега не е забележан таков сигнал.

— реклама —

Научниците сметаат дека можно објаснување е рендгенските зраци да бидат скриени зад густи облаци од гас и материја.

Како потенцијална споредба го посочуваат објектот SS 433, познат микроквазар во Млечниот Пат, каде што компактно небесно тело привлекува материја од соседна ѕвезда, а дел од неа исфрла во вселената во форма на моќни млазови.

Доколку сличен процес се одвива и кај новооткриениот радиоизвор, судирот на исфрлената материја со околниот густ гас би можел да ги објасни необичните промени во радиозрачењето.

Во прилог на оваа теорија одат и инфрацрвените набљудувања, кои откриле гас што се оддалечува од објектот со брзина од околу 2.000 километри во секунда.

Сепак, научниците нагласуваат дека засега нема доволно докази за да се потврди дали навистина станува збор за скриена црна дупка, неутронска ѕвезда или за сосема поинаков астрономски феномен.

Истражувањето, предводено од Џеси Милер од Калтек, е објавено во научното списание „Астрофизикал џурнал“. Авторите заклучуваат дека откритието покажува колку радиоастрономските истражувања можат да помогнат во пронаоѓањето небесни објекти што остануваат невидливи при набљудување со други видови телескопи.