Младите во Европа сè потешко до сопствен дом: Цените на становите пораснале за 60,5 отсто

Сè повисоките цени на становите и кириите го отежнуваат осамостојувањето на младите во Европа. За многумина купувањето сопствен дом станува недостижно, додека други се принудени да останат кај родителите, да живеат со цимери или да издвојуваат голем дел од своите приходи за изнајмување стан.

Според податоците на Евростат, цените на станбените недвижности во Европската Унија се зголемиле за 60,5 отсто од 2010 година до вториот квартал од 2025 година, додека кириите пораснале за 28,8 отсто. Станува збор за номинален раст, без приспособување за инфлацијата.

Најголемо поскапување на становите е забележано во Унгарија, каде што цените пораснале за 277 отсто, и во Естонија, со раст од 250 отсто. Повеќе од двојно поскапи станови има и во Литванија, Латвија, Чешка, Португалија, Бугарија, Австрија, Луксембург, Словачка, Полска и Хрватска. Италија е единствената земја во ЕУ каде што цените во вториот квартал од 2025 година биле малку пониски отколку во 2010 година.

— реклама —

Кириите исто така бележат раст, а најголемото зголемување во набљудуваниот период е забележано во Естонија, Литванија, Унгарија и Ирска.

За младите што штотуку започнуваат да работат, проблемот е особено изразен. Без заштеди, наследен имот или финансиска помош од родителите, тешко е истовремено да се покријат секојдневните трошоци и да се заштедат пари за учество при подигнување станбен кредит.

Во анализата „Домување во Европската Унија: Развој на пазарот, основни двигатели и политики“, објавена во октомври 2025 година, експертите на Европската комисија посочуваат дека цените на становите во претходната деценија растеле побрзо од приходите, со што се намалила можноста за купување сопствен дом. Зголемувањето на каматните стапки дополнително го поскапело финансирањето.

— реклама —

Истовремено, кириите за постојните договори растеле побавно од цените на недвижностите, додека цените при склучување нови договори за закуп значително се зголемиле.

Проблемот не произлегува само од побарувачката и поскапите кредити. Важна улога има и недоволната понуда на станови, особено во градовите каде што се концентрирани работните места, универзитетите и другите можности за младите.

— реклама —

Меѓу факторите што ја ограничуваат изградбата на нови станови се повисоките цени на градежните материјали и земјиштето, недостигот од квалификувани работници, административните пречки и неефикасноста во градежниот сектор.

На побарувачката влијаат и урбанизацијата, демографските промени, промените во структурата на домаќинствата, интересот на институционалните инвеститори и ширењето на краткорочното изнајмување за туристи. Во одредени градови и населби, особено во туристичките области, ваквото изнајмување создава дополнителен притисок врз достапноста на становите.

Тешкотиите со домувањето се одразуваат и врз возраста на која младите го напуштаат родителскиот дом. Сепак, овој показател не е директна мерка за кризата со домувањето, бидејќи врз него влијаат и семејните навики, образованието, вработувањето и општествените норми.

Според податоците на Евростат, објавени во септември 2025 година, младите во Европската Унија во 2024 година го напуштале родителскиот дом на просечна возраст од 26,2 години. Тоа е речиси исто како и во 2023 година, кога просекот изнесувал 26,3 години.

Најдоцна се осамостојувале младите во Хрватска, со просечна возраст од 31,3 години, по што следуваат Словачка со 30,9, Грција со 30,7, Италија со 30,1 и Шпанија со 30 години.

На спротивниот крај се Финска, каде што младите го напуштале родителскиот дом на просечна возраст од 21,4 години, Данска со 21,7 и Шведска со 21,9 години.