ЕВРОПА

Иран ја обвини Европа: Помогнавте во создавањето услови за нападите на САД и Израел

Иран ги обвини европските земји дека помогнале во создавање услови за американско-израелските напади врз земјата, кои доведоа до актуелниот конфликт со Исламската Република.Обвинувањата ги изнесе портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багеи, на редовната неделна прес-конференција.„За жал, европските земји помогнаа во создавањето на тие услови“, изјави Багеи.Тој додаде дека наместо да се залагаат за владеење на правото и да се спротивстават на притисоците од САД, европските држави ја поддржале американската позиција во Советот за безбедност на Обединетите нации.„Наместо да инсистираат на владеење на правото и да се спротивстават на заплашувањето и ексцесите на Соединетите Американски Држави, тие се согласија со нив во Советот за безбедност на ОН за време на расправата за повторно воведување санкции. Тоа ја охрабри американската и ционистичката страна да продолжат со своите злосторства“, рече Багеи.Изјавата доаѓа во момент кога конфликтот меѓу Иран, САД и Израел продолжува да ескалира, а тензиите на Блискиот Исток предизвикуваат сериозна загриженост кај меѓународната заедница.

Свет | пред 1 седмица

Европа стана најголем светски увозник на оружје

Европската Унија во последните пет години стана водечки светски увозник на оружје, што е директна последица на реакцијата на владите на руската закана и сè помалата доверба во безбедносните гаранции од САД, покажуваат најновите податоци на Стокхолмскиот меѓународен институт за истражување на мирот (SIPRI), пренесува Reuters.Увозот на оружје во европските земји во периодот од 2021 до 2025 година повеќе од трипати се зголемил во споредба со претходниот петгодишен период. Главните причини се снабдувањето на Украина во нејзината одбрана од руската инвазија и обновата на сопствените воени залихи по децении на недоволни инвестиции.Наглото зголемување на токот на оружје во Европа ја зголеми вкупната глобална трговија со оружје за скоро 10 проценти“, појаснува Мету Џорџ, директор на SIPRI-програмата за трансфери на оружје.Според извештајот, Европа сега сочинува 33 проценти од глобалниот увоз на оружје, додека во претходниот петгодишен период уделот бил 12 проценти. Иако ја зајакнуваат својата воена индустрија, европските земји и натаму интензивно купуваат американско оружје, особено борбени авиони и системи за противавионска одбрана со голем дострел.Увозот на оружје на Блискиот Исток паднал за 13 проценти, иако Саудиска Арабија и Катар сè уште се меѓу четирите најголеми светски купувачи. Падот главно се должи на тоа што големите нарачки на Саудијците од претходниот период сè уште не се испорачани, објаснува истражувачот на SIPRI, Питер Веземан.Тој додава дека државите од регионот уште пред неодамнешните американски и израелски напади врз Иран веќе испратиле значајни нови нарачки кои сè уште не се вклучени во статистиката. Се очекува тековниот конфликт дополнително да ја поттикне набавката, особено на противракетни и противвоздушни системи.„Прво ќе ја заменат потрошената опрема, а потоа ќе разгледаат набавка на дополнителна за да се заштитат уште поефикасно отколку досега“, вели Веземан.САД ја зацврстиле својата доминација, зголемувајќи го уделот на глобалниот пазар од 36 на 42 проценти. На второ место е Франција со 9,8 проценти од глобалниот извоз, додека уделот на Русија по инвазијата на Украина во 2022 година паднал од 21 на само 6,8 проценти. Вкупниот извозен удел на европските земји изнесува 28 проценти, што е четирипати повеќе од Русија и пет пати повеќе од Кина.

Свет | пред 1 седмица

Од два мобилни телефона до глобална наркомрежа: Европол разоткри синџир на три континенти

Конфискацијата на два мобилни телефона во мал шведски град доведе до разоткривање на добро организирана криминална мрежа која дејствувала во Европа, Азија и Австралија, соопшти Европол. Координираните операции спроведени на 4 март во Шпанија, Шведска и Тајланд беа насочени кон клучни членови на мрежата и се надоврзаа на претходните акции во Австралија.Истрагата, позната како „Операција Кенди“, започнала во ноември 2023 година кога шведските власти заплениле два мобилни телефона од локален дилер на дрога. Она што првично изгледало како рутински случај брзо прераснало во меѓународна истрага. Анализата на податоците од телефоните открила шифрирани комуникации, меѓународни контакти и детали за активности кои укажувале на сложена криминална структура што делувала во повеќе држави.Експертите на Европол им помогнале на шведските истражители во анализата на податоците, при што било утврдено дека станува збор за неколку меѓусебно поврзани криминални мрежи специјализирани за синтетички дроги и перење пари. Тие биле поврзани преку посредници и комплексна мрежа од компании кои се користеле за прикривање на сопственоста, логистиката и финансиските текови.Истражителите откриле дека членовите на мрежата во Шведска управувале со голема операција за онлајн продажба на дрога во нордискиот регион, но и со структури за дистрибуција и перење пари. Истата криминална организација стоела зад пратка од 1,2 тони дрога пресретната во Германија, наменета за австралискиот пазар. Во Австралија биле уапсени дистрибутери кои ја чекале пратката, додека во Шпанија клучен осомничен бил поврзан со организирање на трговијата со дрога во големи размери.По идентификувањето на главните осомничени, властите извршиле околу дваесет истовремени претреси на 4 март. Операциите биле координирани од неколку командни центри во Европа, вклучително и седиштето на Европол.Во акцијата биле уапсени 13 лица – четири во Шпанија, шест во Шведска и три во Тајланд. Запленет е имот во вредност од околу четири милиони евра, а истрагата за дополнителни финансиски средства продолжува. Заедно со претходните апсења во Австралија, вкупниот број на приведени лица во овој случај се искачи на 15.Истрагата во Австралија започнала по дојава од германската царина, која во февруари минатата година открила и запленила 1,2 тони дрога наменета за Мелбурн. Пратката била скриена во контејнери декларирани како материјали за изградба на патишта. Германските власти ги отстраниле наркотиците и дозволиле пратката да продолжи кон Австралија, каде полицијата спровела контролирана испорака и уапсила двајца осомничени.Од Европол посочуваат дека случајот покажува како денешните криминални мрежи функционираат преку флексибилни, меѓусебно поврзани структури и често се вградени во легалната економија. Според последната проценка на агенцијата, дури 86 проценти од најопасните криминални мрежи во Европската Унија ги злоупотребуваат легалните деловни структури, особено во секторите како логистика, градежништво и недвижности.

Свет | пред 1 седмица

Војната во Иран ја подели европската крајна десница

Американско-израелскиот напад врз Иран, кој ја започна актуелната војна, предизвика поделби меѓу крајнодесничарските партии во Европа, кои се најдоа меѓу поддршката за Доналд Трамп и стравувањата на сопствените гласачи од последиците на конфликтот. Според анализа на Euronews, многу националистички партии се обидуваат да ги усогласат своите проамерикански и произраелски позиции со загриженоста дека војната може да донесе економски последици за европските граѓани, особено преку раст на цените на енергенсите.Во првите денови од конфликтот, унгарската владејачка партија Фидес остана претежно тивка. Премиерот на Унгарија, Виктор Орбан, кој претходно го пофали Трамп како „миротворец“, првично не ги осуди ниту ги поддржа нападите врз Иран. Подоцна изјави дека бомбардирањето не претставува нова војна, туку „конечно затворање на старо нерешено жариште“.Слични дилеми има и италијанската десничарска партија Лига, чиј лидер Матео Салвини претходно дури предложи Трамп да ја добие Нобеловата награда за мир. Претставници на партијата изјавија дека дипломатскиот пат треба да има предност, особено поради чувствителната дебата во Италија околу користењето на американските бази за нападите врз Иран.Во Германија, лидерите на Алтернатива за Германија (AfD), Алис Вајдел и Тино Хрупала, предупредија дека нова дестабилизација на Блискиот Исток не е во интерес на нивната земја. Тие предупредуваат дека евентуален колапс на Иран може да предизвика нови миграциски бранови и силни енергетски шокови за Европа.Најостри критики доаѓаат од Франција, каде што партијата Национално обединување на Марин Ле Пен и Жордан Бардела оцени дека американската интервенција е изведена надвор од рамките на меѓународното право. Тие нагласуваат дека евентуална промена на власта во Иран треба да дојде од самиот ирански народ, а не преку надворешни воени интервенции.Од друга страна, некои партии, како шпанската Вокс, холандската Партија за слобода и британската Reform UK на Најџел Фараж, поотворено застанаа на страната на Трамп.Поделбите се чувствуваат и во Европскиот парламент, каде крајнодесничарските групи тешко успеваат да изградат заеднички став за војната. Според извори за Euronews, темата предизвикува значителна непријатност меѓу нивните пратеници.Аналитичарите оценуваат дека нападот врз Иран може да стане пресвртница во односите меѓу движењето на Трамп и дел од неговите европски сојузници. Дел од политичарите веќе се обидуваат да се дистанцираат од него, стравувајќи дека неговите потези би можеле да станат политички товар и за нивните гласачи.

Свет | пред 1 седмица

Грција предупредува: Напад врз Кипар е закана за цела Европа

Mинистерот за надворешни работи на Грција, Јоргос Герапетритис, изјави дека секое таргетирање на Кипар претставува закана за цела Европа, додавајќи дека поморската база Суда не се наоѓа во непосредна опасност од ирански напади.Говорејќи за грчкото воено присуство на Кипар, Герапетритис во интервју за телевизијата SKAI истакна дека мисијата на фрегатите Kimon и Psaras, како и на ловците F‑16 Viper, претставува „историска одговорност“, нагласувајќи дека распоредувањето на силите е исклучиво одбранбена мерка.Секое таргетирање на Кипар претставува закана за цела Европа и наметнува обврска за солидарност со Кипар“, изјави Герапетритис.Одговарајќи на прашање дали поморската база Суда се наоѓа во дострел на иранските ракети, тој нагласи дека базата е заштитена со одбранбен договор меѓу САД и Грција и дека се преземени сите мерки за безбедност на објектите, вклучително и на американските инсталации на територијата на базата.Режимот на базата Суда е регулиран со одбранбениот договор меѓу САД и Грција. Она што може да се прави во рамките на базата е многу строго дефинирано, пред сè обезбедување на објектите на САД, така што тие не се наменети за офанзивни дејствија. Сакам да ве уверам дека се преземени сите неопходни мерки и од американска и од грчка страна. Сите разбираме дека кризата во поширокиот регион на Блискиот Исток има последици и врз безбедноста“, рече тој.Герапетритис додаде дека продолжува евакуацијата на грчките државјани од Обединетите Арапски Емирати, Кувајт, Оман и други региони, нагласувајќи дека репатријацијата е „најсложената задача“ на грчкото Министерство за надворешни работи во последните неколку децении.Тој посочи дека воздушниот простор во тие региони се отвора само делумно и повремено, што дополнително ги отежнува операциите.Грчкиот министер ги отфрли и критиките од Турција во врска со распоредувањето на системот MIM‑104 Patriot на островот Карпатос, оценувајќи ги како „целосно неосновани“.

Свет | пред 1 седмица

Иран: Ќе ги гаѓаме бродовите на САД, Израел и Европа ако поминат низ Ормутскиот теснец

Иранска револуционерна гарда соопшти дека Ормутскиот теснец, една од најважните светски поморски рути, е затворен само за бродови од САД, Израел, Европа и други западни сојузници.Претходно рековме дека, во согласност со меѓународното право и резолуциите, Исламската Република Иран во време на војна ќе има право да го контролира преминот низ Ормутскиот теснец“, соопшти IRGC, пренесува државната телевизија IRIB.Тие додадоа дека бродовите кои припаѓаат на САД, Израел, Европа и нивните сојузници, ако бидат забележани, сигурно ќе бидат погодени.Ормутскиот теснец практично е затворен откако САД и Израел започнаа заедничка операција против Иран, што доведе до нагло зголемување на цените на нафтата и предизвика загриженост за можните последици врз глобалната економија.

Свет | пред 1 седмица

Путин: Можеме веднаш да го прекинеме гасот за Европа

Рускиот претседател Владимир Путин изјави денеска дека Русија би можела веднаш да ги прекине испораките на гас за европскиот пазар, на 25 април, кога стапува во сила уредбата на Европската унија со која се забранува увоз на руски гас.Сега се отвораат и други пазари. Можеби за нас би било поповолно веднаш да престанеме со снабдување на европскиот пазар, да влеземе на пазарите што се отвораат и таму да се зацврстиме. Секако, ќе ѝ наложам на владата да работи на ова прашање заедно со нашите компании“, изјави Путин во емисијата „Москва. Кремљ. Путин“, пренесува агенцијата РИА Новости.Тој додаде дека Русија ќе продолжи да испорачува енергетски ресурси на земјите што ги смета за сигурни партнери, како што се Словачка и Унгарија.Токму на овој начин ќе соработуваме со партнерите кои се сигурни контрагенти, како што се оние во источна Европа, меѓу кои Словачка и Унгарија. Ги снабдуваме со нашите енергетски ресурси – и нафта и гас – и имаме намера тоа да го правиме и во иднина, секако под услов раководството на тие земји да води иста политика како и досега, односно да остане наш сигурен партнер“, истакна Путин.Рускиот претседател оцени дека растот на цената на гасот на европскиот пазар не е директно поврзан со испораките, бидејќи тие не се намалени, туку со општата состојба на глобалните пазари на гас, како и со случувањата на Блискиот Исток, каде што се во тек напади на Соединетите Американски Држави и Израел врз Иран, како и ирански напади врз цели во соседните земји поврзани со присуството на САД.Никој не ги намалил испораките, но цените веќе скокнаа на 700 долари. Зошто? Поради целокупната состојба на глобалните пазари, вклучително и на пазарот на нафта, а во овој случај и на пазарот на гас, особено поради настаните на Блискиот Исток“, изјави Путин.Тој додаде дека растот на цената на гасот во Европската Унија е резултат на повеќегодишна погрешна енергетска политика на европските власти.Она што денес се случува на европските пазари е, пред сè, резултат на погрешната енергетска политика на европските власти. Таквата политика нема никаква врска со интересите на народите во тие земји“, рече Путин.Рускиот претседател истакна и дека растот на цената на нафтата е последица на ограничувањата за купување руска нафта и најави дека ќе ѝ наложи на владата да соработува со компаниите за решавање на прашањето со снабдувањето на нови, перспективни пазари со руски гас.

Свет | пред 1 седмица

Авионските летови помеѓу Азија и Европа драстично поскапени по нападот врз Иран

Цените на авионските карти помеѓу Азија и Европа нагло пораснале поради затворањето на клучните блискоисточни јазли поради воената операција на САД и Израел против Иран. На многу рути картите се распродадени со денови однапред.Дубаи и други големи аеродроми останаа затворени четврти ден по ред, што го намали капацитетот на линии како оние помеѓу Австралија и Европа.Патниците се пренасочуваат преку Кина, Сингапур и Северна Америка, при што алтернативните рути ја продолжуваат должината на летовите и ги зголемуваат трошоците за гориво.Авионските компании надвор од погодената регија, како што се Cathay Pacific, Singapore Airlines и Turkish Airlines, бележат зголемена побарувачка.Летовите кон Лондон брзо се распродадени или се нудат по значително повисоки цени, а сличен тренд се забележува и кај кинеските и азиските превозници.

Свет | пред 1 седмица

Израелскиот амбасадор во Германија: Иран се обидува да ја вовлече Европа во војна

Израелскиот амбасадор во Германија, Рон Просор, денеска го обвини Иран дека се обидува да ја вовлече Европа во војна на Блискиот Исток.Нападот со дрон врз британската воена база на Кипар покажува дека Иран се обидува да ја вовлече Европа во борбите“, изјави Просор во Берлин за германската новинска агенција ДПА.Тој изрази надеж дека „Европа ќе го регистрира овој напад“ и соодветно ќе реагира.Како и во која мера ќе реагира Европа – тоа е одлука што мора да ја донесат европските држави“, рече Просор.Посочи на член 42 од Договорот за Европската Унија, кој предвидува поддршка од сите земји-членки во случај на напад врз една од нив.Кипар е дел од Европа и затоа постои одговорност да се брани Кипар“, нагласи тој.Просор рече дека Европа предолго се потпирала на преговорите со Иран.Режимот на мулите 47 години преговараше со Европа, раскажуваше приказни од ‘Илјада и една ноќ’ и ја влечеше Европа за нос. На крајот од тоа не произлезе ништо“, заклучи Просор.

Свет | пред 2 седмици

Скок на цените на гасот во Европа

Цените на гасот во Европа се зголемија за повеќе од 20 проценти, достигнувајќи највисоко ниво во последната година, под влијание на американско-израелските напади врз Иран и нарушувањата во транзитот на енергентите преку Ормутскиот теснец.На референтната холандска дигитална берза TTF, еден мегават-час гас за априлската испорака утринава чинеше 39,84 евра, што е за 24,6 проценти повеќе отколку при затворањето на тргувањето кон крајот на минатата недела. Накратко, цената се приближи и до 41 евро, што претставува највисока вредност од 14 февруари минатата година, објави Хина.Цените пораснаа поради американско-израелски напади врз Иран. Иран возврати со испукување проектили кон Израел и американските бази во низа земји од Персискиот залив, вклучувајќи ги Обединетите Арапски Емирати, Кувајт и Катар, водечки светски извозник на течен природен гас (LNG).Иако Иран официјално не го затвори Ормутскиот теснец, движењето на танкерите речиси запре. Осигурителните компании предупредија дека нема да покриваат бродски испораки во поширокиот регион на Персискиот залив.Преку теснецот секојдневно минуваат околу 20 милиони барели нафта и околу петтина од испораките на течен гас, претежно од Катар, според податоците на Меѓународната агенција за енергија (IEA) од 2024 година.Во меѓувреме, Европската унија го запре увозот на руски гас и планира да ја прекине и набавката на LNG. Во моментов, гасот главно се набавува од САД, Катар и Норвешка.

Свет | пред 2 седмици

„Иднината е во наши раце, или ќе бидеме во политичко мочуриште“, Мицкоски најави регионална иницијатива за 4 теравати нови капацитети

Развиваме иницијатива што ќе ги обедини земјите од Западен Балкан со цел да привлечеме 0,01 отсто од планираните 40 илјади теравати новоинсталирани енергетски капацитети, изјави премиерот Христијан Мицкоски.Според него, тоа би значело привлекување на четири теравати, односно нови производни капацитети што, како што рече, би донеле околу четири милијарди долари инвестиции во регионот во наредните десет години.„Ова зависи од нас, дали сами ќе си ја кроиме заедно иднината или ќе бидеме во политичко мочуриште“, истакна Мицкоски, додавајќи дека ваквиот проект би имал потенцијал да донесе значаен економски импулс за шесте земји од регионот.Премиерот оцени дека иницијативата претставува можност за стратешко позиционирање на Западен Балкан во рамки на глобалните енергетски и инвестициски трендови.

Македонија | пред 3 седмици

Америка од Европа го добива она што долго го бараше, но Трамп можеби нема да биде задоволен

На хартија, Соединетите Американски Држави го добиваат она што долго го посакуваа – Европа што значително повеќе вложува во одбраната и што станува сè помалку зависна од Вашингтон кога станува збор за сопствената безбедност. Но, според пишувањето на Politico, американскиот претседател Доналд Трамп можеби нема целосно да биде задоволен од насоката во која се движат настаните.Еден по друг, европските лидери говореа на Минхенска безбедносна конференција за зголемување на воените буџети и за преобликување на трансатлантскиот сојуз во таканаречен „НАТО 3.0“. Но, паралелно со пораките за зајакнување на Алијансата, следуваа и повици за европски патриотизам и јакнење на сопствената воена, вселенска и технолошка индустрија, со цел континентот да стане помалку зависен од надворешни актери – вклучително и од САД.Германскиот канцелар Фридрих Мерц, обраќајќи им се директно на американските претставници во салата, порача дека членството во НАТО не е само конкурентска предност за Европа, туку и за САД. Тој повика на обновување на трансатлантската доверба и нагласи дека Европејците ќе го преземат својот дел од одговорноста. Истовремено предупреди дека меѓународниот поредок заснован на правила повеќе не функционира како порано и дека ни САД нема да можат самостојно да делуваат во новата ера на големите сили.Францускиот претседател Емануел Макрон истакна дека Европа мора да ги испорача сите компоненти на геополитичката моќ – одбрана, технологија и намалување на ризиците во односите со големите сили. Тој порача дека Европската Унија треба да има повеќе самодоверба и оцени дека е „голема грешка“ да не се верува во европскиот проект.Од американска страна, заменик-министерот за одбрана Елбриџ Колби изјави дека САД сакаат енергични, способни и посамостојни европски сојузници, додавајќи дека Америка предолго носела несразмерен дел од товарот. Тој особено ја пофали Германија за, како што рече, историскиот и значаен пресврт во одбранбените трошоци.Ваквиот тон претставува забележлива разлика во однос на минатата година, кога американскиот потпретседател Џеј Ди Венс предизвика тензии со остра критика на европските вредности. Во меѓувреме, изјавите на Трамп за можна анексија на Канада и повторените повици за преземање на Гренланд дополнително ги оптоварија односите.Европските лидери сега настапуваат со, како што велат, нов реализам: ако САД ги почитуваат како рамноправни партнери, Европа ќе ја зајакне својата одбрана, ќе го подели безбедносниот товар и ќе стане поверодостоен воен сојузник во сè поопасен свет. Воедно, тие нагласуваат дека ќе продолжат со финансиската и воената поддршка за Украина, иако американската помош под водство на Трамп значително се намалува. „Денес само Европа ѝ дава пари на Украина“, изјави украинскиот претседател Володимир Зеленски, додавајќи дека без Европа не може да има договор за крај на војната.Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, оцени дека токму притисокот од Трамп ја поттикнал Европа на поголеми вложувања и преземање водечка улога во Алијансата. Американскиот државен секретар Марко Рубио, пак, изрази уверување дека сојузот ќе опстане, но најави потреба од искрен разговор за неговата иднина.Сепак, можни се нови жаришта на тензии. Европските лидери јасно се спротивставија на трговските царини и на обидите движењето „Make America Great Again“ да влијае врз европската политика. Мерц порача дека културната војна на МАГА не е европска и дека Европа верува во слободна трговија, а не во протекционизам. Макрон, пак, нагласи дека Европа ќе биде добар и почитуван партнер на САД, но само ако и самата биде третирана со почит.

Свет | пред 1 месец

Во Европа по пошта испратени повеќе од милијарда лажни евра во кеш – повеќето од Кина

Полициите од 18 земји спречиле пласирање на фалсификувани пари чија вредност се проценува на 1,2 милијарди евра. Станува збор за операцијата DECOY III, која ја координираше Европол, а ја предводеа Австрија, Португалија и Шпанија. Целта на заедничката царинска и полициска акција беше сузбивање на криминални мрежи кои лажната валута ја дистрибуираат преку поштенски пратки, соопшти Европол.Над 90 отсто од запленетата фалсификувана валута е поврзана со пратки од Кина, што укажува дека таа земја е главен извор на фалсификувани пари кои пристигнуваат во Европа.Само романските власти фатиле повеќе од 4,8 милиони евра во банкноти со изменет дизајн и откриле складиште со повеќе од 223.000 фалсификувани банкноти испратени од Кина. Покрај тоа, во три одделни заплени во Португалија, Обединетото Кралство и САД откриени се повеќе од 220.000 фалсификувани монети во евра, фунти и американски долари. Сите пратки исто така се поврзани со Кина.За време на оперативната фаза, која траела од јуни до ноември 2025 година, властите заплениле 379 пакети со лажни пари. Тие заплени довеле до отворање на 70 нови истраги против криминални мрежи. Резултатите од акцијата се објавени сега, по завршувањето на оперативната фаза и анализите.Службениците вкупно пресреле повеќе од 7 милиони фалсификувани предмети, вклучувајќи 4,8 милиони банкноти и монети во евра, 2,3 милиони во американски долари, 23.302 во британски фунти и 4.800 во швајцарски франци.Во операцијата учествувале властите на Австрија, Бугарија, Хрватска, Чешка, Франција, Германија, Грција, Ирска, Италија, Холандија, Полска, Португалија, Романија, Србија, Шпанија, Турција, Обединетото Кралство и САД.

Свет | пред 1 месец

Европа пред пресврт: Минхенскиот безбедносен извештај најавува идеолошка и стратешка конфронтација со САД

Европа дошла до болен но клучен заклучок дека мора да биде поодлучна и воено поавтономна, ослободена од зависноста од сè поавторитарната американска администрација која, според оценките, веќе не ги споделува либералните демократски норми и вредности. Ова е централната порака на извештајот подготвен за Минхенската безбедносна конференција што започнува оваа недела, објави британскиот весник „Гардијан“.Во документот се нагласува дека Европа влегува во период на отворена идеолошка конфронтација со Белата куќа на Доналд Трамп, при што сè поголем број европски лидери ја прифаќаат реалноста дека САД повеќе не се сигурен безбедносен и трговски партнер. Потребата од поголема воена автономија веќе не се смета за теоретска дебата, туку за практична нужност.Како клучен момент во овој пресврт се посочува говорот на американскиот потпретседател Џеј Ди Венс на минатогодишната Минхенска конференција, кога тој ги обвини европските елити дека ја задушуваат слободата на говорот и ја поттикнуваат масовната миграција. Според извештајот, токму тогаш Европа сфатила дека администрацијата на Трамп радикално се оддалечува од досегашните трансатлантски позиции и од вредносната рамка што со децении ја дефинираше западната алијанса.Односите дополнително се влошиле преку низа конкретни судири – од американскиот притисок Украина да прифати територијални отстапки кон Русија, преку заканите за преземање на Гренланд, до протекционистички мерки како воведување царини и ограничувања за инвестиции. Поделбата јавно ја посочи и канадскиот премиер Марк Карни, кој на Светскиот економски форум во Давос предупреди на длабок раскол меѓу САД и нивните традиционални западни сојузници.Извештајот оди чекор понатаму и оценува дека Европа со растечка загриженост, па дури и со ужас, го следи „лизгањето на САД кон конкурентен авторитаризам“, при што се отвора прашањето колку е навистина отпорна американската демократија. Се наведува дека Вашингтон се оддалечува од либералните принципи што го обликувале повоениот светски поредок и дека постои ризик активно да се создава „постамерикански“ меѓународен систем.Политиките на Трамп, според критичарите цитирани во документот, не водат кон „повторно величење на Америка“, туку претставуваат „самоубиство на велесила“. Во таа насока, европските лидери заклучиле дека долгогодишната зависност од американската воена моќ и политиката на попустливост ги достигнале своите крајни граници.Извештајот отворено ги повикува европските лидери да бидат поодважни, поиновативни и појасни во своите одлуки и јавни пораки. Се оценува дека стерилните соопштенија, предвидливите конференции и претпазливата дипломатија повеќе не функционираат во свет во кој противниците дејствуваат агресивно, без почит кон правилата и воспоставените норми. Наместо реактивен пристап, се бара активна изградба на нови, поодржливи безбедносни и политички структури.За разлика од администрацијата на Џо Бајден, која поддршката за Украина ја сметаше и за морална обврска и за стратешки интерес, Трамп и неговиот тим, според извештајот, покажуваат вознемирувачка наклонетост кон рускиот претседател Владимир Путин.Заклучокот е недвосмислен: Европа повеќе не може да си дозволи да биде пасивен набљудувач. Во услови кога, како што се наведува, „сè е на коцка“, европските лидери мора да преземат поголема одговорност за сопствената безбедност, политичка автономија и иднина.

Свет | пред 1 месец

Лавров: Москва води тајни разговори со европски лидери за Украина

Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров изјави дека Москва е во тајна комуникација со одредени европски лидери и дека со нив се водат разговори за завршување на рускиот воен конфликт во Украина.„Нема да кријам, во контакт сме со некои европски лидери. Тие се јавуваат и бараат овие разговори да останат тајни. Некои дури доаѓаат овде. И така се одржува таен контакт“, изјави Лавров.Тој додаде дека изјавите на европските лидери „за време на тие приватни, доверливи контакти“ не се разликуваат од она што го кажуваат јавно.„Тоа се исти повици: ‘Да го завршиме ова’, ‘Нешто мора да се преземе’“, рече Лавров.Лавров исто така посочи дека Европа има „безкомпромисен став“ според кој Русија мора да доживее „стратешки пораз“.„Нивниот став е следниот: Украина не смее да изгуби, Русија не смее да победи, бидејќи во спротивно Европа ја губи честа. Сè што сега прават е насочено кон спречување и оневозможување на преговорите кои, се чини, штотуку се наѕираат помеѓу Американците и нас, а сега се вклучуваат и украинските претставници“, додаде Лавров.

Свет | пред 1 месец