ЕВРОПА

Путин: Можеме веднаш да го прекинеме гасот за Европа

Рускиот претседател Владимир Путин изјави денеска дека Русија би можела веднаш да ги прекине испораките на гас за европскиот пазар, на 25 април, кога стапува во сила уредбата на Европската унија со која се забранува увоз на руски гас.Сега се отвораат и други пазари. Можеби за нас би било поповолно веднаш да престанеме со снабдување на европскиот пазар, да влеземе на пазарите што се отвораат и таму да се зацврстиме. Секако, ќе ѝ наложам на владата да работи на ова прашање заедно со нашите компании“, изјави Путин во емисијата „Москва. Кремљ. Путин“, пренесува агенцијата РИА Новости.Тој додаде дека Русија ќе продолжи да испорачува енергетски ресурси на земјите што ги смета за сигурни партнери, како што се Словачка и Унгарија.Токму на овој начин ќе соработуваме со партнерите кои се сигурни контрагенти, како што се оние во источна Европа, меѓу кои Словачка и Унгарија. Ги снабдуваме со нашите енергетски ресурси – и нафта и гас – и имаме намера тоа да го правиме и во иднина, секако под услов раководството на тие земји да води иста политика како и досега, односно да остане наш сигурен партнер“, истакна Путин.Рускиот претседател оцени дека растот на цената на гасот на европскиот пазар не е директно поврзан со испораките, бидејќи тие не се намалени, туку со општата состојба на глобалните пазари на гас, како и со случувањата на Блискиот Исток, каде што се во тек напади на Соединетите Американски Држави и Израел врз Иран, како и ирански напади врз цели во соседните земји поврзани со присуството на САД.Никој не ги намалил испораките, но цените веќе скокнаа на 700 долари. Зошто? Поради целокупната состојба на глобалните пазари, вклучително и на пазарот на нафта, а во овој случај и на пазарот на гас, особено поради настаните на Блискиот Исток“, изјави Путин.Тој додаде дека растот на цената на гасот во Европската Унија е резултат на повеќегодишна погрешна енергетска политика на европските власти.Она што денес се случува на европските пазари е, пред сè, резултат на погрешната енергетска политика на европските власти. Таквата политика нема никаква врска со интересите на народите во тие земји“, рече Путин.Рускиот претседател истакна и дека растот на цената на нафтата е последица на ограничувањата за купување руска нафта и најави дека ќе ѝ наложи на владата да соработува со компаниите за решавање на прашањето со снабдувањето на нови, перспективни пазари со руски гас.

Свет | пред 1 месец

Авионските летови помеѓу Азија и Европа драстично поскапени по нападот врз Иран

Цените на авионските карти помеѓу Азија и Европа нагло пораснале поради затворањето на клучните блискоисточни јазли поради воената операција на САД и Израел против Иран. На многу рути картите се распродадени со денови однапред.Дубаи и други големи аеродроми останаа затворени четврти ден по ред, што го намали капацитетот на линии како оние помеѓу Австралија и Европа.Патниците се пренасочуваат преку Кина, Сингапур и Северна Америка, при што алтернативните рути ја продолжуваат должината на летовите и ги зголемуваат трошоците за гориво.Авионските компании надвор од погодената регија, како што се Cathay Pacific, Singapore Airlines и Turkish Airlines, бележат зголемена побарувачка.Летовите кон Лондон брзо се распродадени или се нудат по значително повисоки цени, а сличен тренд се забележува и кај кинеските и азиските превозници.

Свет | пред 1 месец

Израелскиот амбасадор во Германија: Иран се обидува да ја вовлече Европа во војна

Израелскиот амбасадор во Германија, Рон Просор, денеска го обвини Иран дека се обидува да ја вовлече Европа во војна на Блискиот Исток.Нападот со дрон врз британската воена база на Кипар покажува дека Иран се обидува да ја вовлече Европа во борбите“, изјави Просор во Берлин за германската новинска агенција ДПА.Тој изрази надеж дека „Европа ќе го регистрира овој напад“ и соодветно ќе реагира.Како и во која мера ќе реагира Европа – тоа е одлука што мора да ја донесат европските држави“, рече Просор.Посочи на член 42 од Договорот за Европската Унија, кој предвидува поддршка од сите земји-членки во случај на напад врз една од нив.Кипар е дел од Европа и затоа постои одговорност да се брани Кипар“, нагласи тој.Просор рече дека Европа предолго се потпирала на преговорите со Иран.Режимот на мулите 47 години преговараше со Европа, раскажуваше приказни од ‘Илјада и една ноќ’ и ја влечеше Европа за нос. На крајот од тоа не произлезе ништо“, заклучи Просор.

Свет | пред 1 месец

Скок на цените на гасот во Европа

Цените на гасот во Европа се зголемија за повеќе од 20 проценти, достигнувајќи највисоко ниво во последната година, под влијание на американско-израелските напади врз Иран и нарушувањата во транзитот на енергентите преку Ормутскиот теснец.На референтната холандска дигитална берза TTF, еден мегават-час гас за априлската испорака утринава чинеше 39,84 евра, што е за 24,6 проценти повеќе отколку при затворањето на тргувањето кон крајот на минатата недела. Накратко, цената се приближи и до 41 евро, што претставува највисока вредност од 14 февруари минатата година, објави Хина.Цените пораснаа поради американско-израелски напади врз Иран. Иран возврати со испукување проектили кон Израел и американските бази во низа земји од Персискиот залив, вклучувајќи ги Обединетите Арапски Емирати, Кувајт и Катар, водечки светски извозник на течен природен гас (LNG).Иако Иран официјално не го затвори Ормутскиот теснец, движењето на танкерите речиси запре. Осигурителните компании предупредија дека нема да покриваат бродски испораки во поширокиот регион на Персискиот залив.Преку теснецот секојдневно минуваат околу 20 милиони барели нафта и околу петтина од испораките на течен гас, претежно од Катар, според податоците на Меѓународната агенција за енергија (IEA) од 2024 година.Во меѓувреме, Европската унија го запре увозот на руски гас и планира да ја прекине и набавката на LNG. Во моментов, гасот главно се набавува од САД, Катар и Норвешка.

Свет | пред 1 месец

Филипче: Булингот не доаѓа од Европа, туку од ВМРО и Мицкоски

Претседателот на СДСМ, Венко Филипче, реагираше на изјавите на премиерот Христијан Мицкоски, оценувајќи дека, како што наведе, единствениот „булинг“ врз македонскиот народ го вршат ВМРО-ДПМНЕ и Мицкоски.„Наместо да ги спроведе реформите што Европа ги бара две години, Мицкоски нуди само изолација и анти-ЕУ кампања. Преку 70 проценти од граѓаните сакаат членство во ЕУ, а тој зборува за ‘булинг’ и ‘прва и втора лига’“, наведува Филипче во реакцијата.Според него, проблемот не е во односот на Европската Унија, туку во неисполнувањето на обврските поврзани со владеењето на правото, слободата на медиумите и борбата против корупцијата. Тој обвини дека ВМРО-ДПМНЕ создава конфликти со соседите и дека на критиките од Брисел одговара со напади врз Унијата.Филипче ја поврза актуелната состојба со, како што рече, изостанокот на напредок во евроинтеграциите, случајот со пет тони дрога што, според него, излегле преку македонската граница, како и состојбите во судството, обвинителството и медиумите.Во реакцијата се наведува дека Европа дала јасна шанса до 2027 година, заедно со земјите од регионот, посочувајќи дека Црна Гора и Албанија напредуваат, додека Македонија, според него, стагнира.„Мицкоски и ВМРО не сакаат ЕУ, сакаат да крадат на тендери без надзор. Тоа не е европска вредност, тоа е криминална вредност“, се наведува во соопштението на Филипче, кој заклучува дека, според него, вистинскиот притисок врз граѓаните доаѓа од актуелната власт.

Македонија | пред 1 месец

„Иднината е во наши раце, или ќе бидеме во политичко мочуриште“, Мицкоски најави регионална иницијатива за 4 теравати нови капацитети

Развиваме иницијатива што ќе ги обедини земјите од Западен Балкан со цел да привлечеме 0,01 отсто од планираните 40 илјади теравати новоинсталирани енергетски капацитети, изјави премиерот Христијан Мицкоски.Според него, тоа би значело привлекување на четири теравати, односно нови производни капацитети што, како што рече, би донеле околу четири милијарди долари инвестиции во регионот во наредните десет години.„Ова зависи од нас, дали сами ќе си ја кроиме заедно иднината или ќе бидеме во политичко мочуриште“, истакна Мицкоски, додавајќи дека ваквиот проект би имал потенцијал да донесе значаен економски импулс за шесте земји од регионот.Премиерот оцени дека иницијативата претставува можност за стратешко позиционирање на Западен Балкан во рамки на глобалните енергетски и инвестициски трендови.

Македонија | пред 1 месец

Америка од Европа го добива она што долго го бараше, но Трамп можеби нема да биде задоволен

На хартија, Соединетите Американски Држави го добиваат она што долго го посакуваа – Европа што значително повеќе вложува во одбраната и што станува сè помалку зависна од Вашингтон кога станува збор за сопствената безбедност. Но, според пишувањето на Politico, американскиот претседател Доналд Трамп можеби нема целосно да биде задоволен од насоката во која се движат настаните.Еден по друг, европските лидери говореа на Минхенска безбедносна конференција за зголемување на воените буџети и за преобликување на трансатлантскиот сојуз во таканаречен „НАТО 3.0“. Но, паралелно со пораките за зајакнување на Алијансата, следуваа и повици за европски патриотизам и јакнење на сопствената воена, вселенска и технолошка индустрија, со цел континентот да стане помалку зависен од надворешни актери – вклучително и од САД.Германскиот канцелар Фридрих Мерц, обраќајќи им се директно на американските претставници во салата, порача дека членството во НАТО не е само конкурентска предност за Европа, туку и за САД. Тој повика на обновување на трансатлантската доверба и нагласи дека Европејците ќе го преземат својот дел од одговорноста. Истовремено предупреди дека меѓународниот поредок заснован на правила повеќе не функционира како порано и дека ни САД нема да можат самостојно да делуваат во новата ера на големите сили.Францускиот претседател Емануел Макрон истакна дека Европа мора да ги испорача сите компоненти на геополитичката моќ – одбрана, технологија и намалување на ризиците во односите со големите сили. Тој порача дека Европската Унија треба да има повеќе самодоверба и оцени дека е „голема грешка“ да не се верува во европскиот проект.Од американска страна, заменик-министерот за одбрана Елбриџ Колби изјави дека САД сакаат енергични, способни и посамостојни европски сојузници, додавајќи дека Америка предолго носела несразмерен дел од товарот. Тој особено ја пофали Германија за, како што рече, историскиот и значаен пресврт во одбранбените трошоци.Ваквиот тон претставува забележлива разлика во однос на минатата година, кога американскиот потпретседател Џеј Ди Венс предизвика тензии со остра критика на европските вредности. Во меѓувреме, изјавите на Трамп за можна анексија на Канада и повторените повици за преземање на Гренланд дополнително ги оптоварија односите.Европските лидери сега настапуваат со, како што велат, нов реализам: ако САД ги почитуваат како рамноправни партнери, Европа ќе ја зајакне својата одбрана, ќе го подели безбедносниот товар и ќе стане поверодостоен воен сојузник во сè поопасен свет. Воедно, тие нагласуваат дека ќе продолжат со финансиската и воената поддршка за Украина, иако американската помош под водство на Трамп значително се намалува. „Денес само Европа ѝ дава пари на Украина“, изјави украинскиот претседател Володимир Зеленски, додавајќи дека без Европа не може да има договор за крај на војната.Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, оцени дека токму притисокот од Трамп ја поттикнал Европа на поголеми вложувања и преземање водечка улога во Алијансата. Американскиот државен секретар Марко Рубио, пак, изрази уверување дека сојузот ќе опстане, но најави потреба од искрен разговор за неговата иднина.Сепак, можни се нови жаришта на тензии. Европските лидери јасно се спротивставија на трговските царини и на обидите движењето „Make America Great Again“ да влијае врз европската политика. Мерц порача дека културната војна на МАГА не е европска и дека Европа верува во слободна трговија, а не во протекционизам. Макрон, пак, нагласи дека Европа ќе биде добар и почитуван партнер на САД, но само ако и самата биде третирана со почит.

Свет | пред 1 месец

Во Европа по пошта испратени повеќе од милијарда лажни евра во кеш – повеќето од Кина

Полициите од 18 земји спречиле пласирање на фалсификувани пари чија вредност се проценува на 1,2 милијарди евра. Станува збор за операцијата DECOY III, која ја координираше Европол, а ја предводеа Австрија, Португалија и Шпанија. Целта на заедничката царинска и полициска акција беше сузбивање на криминални мрежи кои лажната валута ја дистрибуираат преку поштенски пратки, соопшти Европол.Над 90 отсто од запленетата фалсификувана валута е поврзана со пратки од Кина, што укажува дека таа земја е главен извор на фалсификувани пари кои пристигнуваат во Европа.Само романските власти фатиле повеќе од 4,8 милиони евра во банкноти со изменет дизајн и откриле складиште со повеќе од 223.000 фалсификувани банкноти испратени од Кина. Покрај тоа, во три одделни заплени во Португалија, Обединетото Кралство и САД откриени се повеќе од 220.000 фалсификувани монети во евра, фунти и американски долари. Сите пратки исто така се поврзани со Кина.За време на оперативната фаза, која траела од јуни до ноември 2025 година, властите заплениле 379 пакети со лажни пари. Тие заплени довеле до отворање на 70 нови истраги против криминални мрежи. Резултатите од акцијата се објавени сега, по завршувањето на оперативната фаза и анализите.Службениците вкупно пресреле повеќе од 7 милиони фалсификувани предмети, вклучувајќи 4,8 милиони банкноти и монети во евра, 2,3 милиони во американски долари, 23.302 во британски фунти и 4.800 во швајцарски франци.Во операцијата учествувале властите на Австрија, Бугарија, Хрватска, Чешка, Франција, Германија, Грција, Ирска, Италија, Холандија, Полска, Португалија, Романија, Србија, Шпанија, Турција, Обединетото Кралство и САД.

Свет | пред 1 месец

Европа пред пресврт: Минхенскиот безбедносен извештај најавува идеолошка и стратешка конфронтација со САД

Европа дошла до болен но клучен заклучок дека мора да биде поодлучна и воено поавтономна, ослободена од зависноста од сè поавторитарната американска администрација која, според оценките, веќе не ги споделува либералните демократски норми и вредности. Ова е централната порака на извештајот подготвен за Минхенската безбедносна конференција што започнува оваа недела, објави британскиот весник „Гардијан“.Во документот се нагласува дека Европа влегува во период на отворена идеолошка конфронтација со Белата куќа на Доналд Трамп, при што сè поголем број европски лидери ја прифаќаат реалноста дека САД повеќе не се сигурен безбедносен и трговски партнер. Потребата од поголема воена автономија веќе не се смета за теоретска дебата, туку за практична нужност.Како клучен момент во овој пресврт се посочува говорот на американскиот потпретседател Џеј Ди Венс на минатогодишната Минхенска конференција, кога тој ги обвини европските елити дека ја задушуваат слободата на говорот и ја поттикнуваат масовната миграција. Според извештајот, токму тогаш Европа сфатила дека администрацијата на Трамп радикално се оддалечува од досегашните трансатлантски позиции и од вредносната рамка што со децении ја дефинираше западната алијанса.Односите дополнително се влошиле преку низа конкретни судири – од американскиот притисок Украина да прифати територијални отстапки кон Русија, преку заканите за преземање на Гренланд, до протекционистички мерки како воведување царини и ограничувања за инвестиции. Поделбата јавно ја посочи и канадскиот премиер Марк Карни, кој на Светскиот економски форум во Давос предупреди на длабок раскол меѓу САД и нивните традиционални западни сојузници.Извештајот оди чекор понатаму и оценува дека Европа со растечка загриженост, па дури и со ужас, го следи „лизгањето на САД кон конкурентен авторитаризам“, при што се отвора прашањето колку е навистина отпорна американската демократија. Се наведува дека Вашингтон се оддалечува од либералните принципи што го обликувале повоениот светски поредок и дека постои ризик активно да се создава „постамерикански“ меѓународен систем.Политиките на Трамп, според критичарите цитирани во документот, не водат кон „повторно величење на Америка“, туку претставуваат „самоубиство на велесила“. Во таа насока, европските лидери заклучиле дека долгогодишната зависност од американската воена моќ и политиката на попустливост ги достигнале своите крајни граници.Извештајот отворено ги повикува европските лидери да бидат поодважни, поиновативни и појасни во своите одлуки и јавни пораки. Се оценува дека стерилните соопштенија, предвидливите конференции и претпазливата дипломатија повеќе не функционираат во свет во кој противниците дејствуваат агресивно, без почит кон правилата и воспоставените норми. Наместо реактивен пристап, се бара активна изградба на нови, поодржливи безбедносни и политички структури.За разлика од администрацијата на Џо Бајден, која поддршката за Украина ја сметаше и за морална обврска и за стратешки интерес, Трамп и неговиот тим, според извештајот, покажуваат вознемирувачка наклонетост кон рускиот претседател Владимир Путин.Заклучокот е недвосмислен: Европа повеќе не може да си дозволи да биде пасивен набљудувач. Во услови кога, како што се наведува, „сè е на коцка“, европските лидери мора да преземат поголема одговорност за сопствената безбедност, политичка автономија и иднина.

Свет | пред 1 месец

Непознатото име што ги менува односите меѓу САД и Европа

Иако ретко се појавува во јавноста и речиси е непознат надвор од тесните политички кругови во Вашингтон, Енди Бејкер станува една од клучните фигури во креирањето на надворешната политика на Републиканската партија. Како заменик-советник за национална безбедност во Советот за национална безбедност на САД, тој има сè поголемо влијание врз одлуките на Белата куќа, особено преку блиската соработка со потпретседателот Џеј Ди Венс. Според „Политико“, токму Бејкер стои зад дел од најконтроверзните ставови на актуелната администрација, вклучително и сè поостриот однос кон европските сојузници.Пошироката јавност за првпат слушна за Бејкер случајно, кога во март потпретседателот Венс го посочи како свој главен човек во интерна комуникација поврзана со американските напади врз Хутите во Јемен, која протече во јавноста. Но, зад сцената, Бејкер веќе подолго време има централна улога во обликувањето на надворешнополитичката визија на Венс, кој сè почесто се споменува како можен републикански кандидат за претседателските избори во 2028 година.Извори од администрацијата и европски дипломатски кругови тврдат дека Бејкер помогнал во подготовката на остриот говор што Венс го одржа на Минхенската безбедносна конференција во февруари 2025 година. Во тој говор, европските лидери беа жестоко критикувани поради, како што беше наведено, неуспехот да ги заштитат слободата на говорот и сопствените граници, а миграцијата беше посочена како клучен проблем. Според Венс, отстапувањето на Европа од „основните западни вредности“ претставува главна закана за трансатлантскиот сојуз.Истата логика е вградена и во новата Стратегија за национална безбедност на САД, за која извори тврдат дека Бејкер одиграл значајна улога во нејзината изработка. Во документот се критикува ширењето на НАТО и се доведува во прашање концептот на алијанса што постојано се проширува, а се поздравува подемот на таканаречените патриотски и националистички партии во Европа. Овој пристап, според аналитичарите, претставува директен предизвик за деценискиот американски надворешнополитички естаблишмент.Бејкер до центарот на моќта стигнува по нетипичен пат. Израснат во работничко семејство во областа Норт Беј во Калифорнија, тој студира историја на Универзитетот Беркли, а потоа меѓународни односи на Оксфорд. Долги години работи како универзитетски предавач, а во 2010 година се вработува во Стејт департментот, каде останува 13 години. Службата во Авганистан и во седиштето на НАТО во Брисел, според неговите соработници, длабоко го зацврстиле неговиот скептицизам кон американските воени интервенции и традиционалните сојузи.По напуштањето на Стејт департментот во 2023 година, Бејкер се поврзува со тогашниот сенатор од Охајо, Џеј Ди Венс, и станува негов советник за национална безбедност. Во таа улога, тој има значително влијание врз противењето на Венс кон американската воена помош за Украина. По победата на Доналд Трамп на изборите во 2024 година, визијата на Бејкер и Венс добива можност да се спроведе во практика, особено преку настојувањето за брзо преговарачко решение на војната во Украина.Иако неговите соработници тврдат дека Бејкер не е антиукраински настроен, туку се води од идејата дека САД не треба да се врзуваат за глобални обврски кои не ги сметаат за витални, дел од европските партнери изразуваат загриженост. Тие сметаат дека неговиот поглед кон Русија е поразличен од доминантниот во Европа и дека постои ризик од потценување на заканите.Во пролетта минатата година, Бејкер е именуван за заменик-советник за национална безбедност, со што неговото влијание дополнително расте. Тој учествува во клучни безбедносни одлуки, вклучително и во процесите поврзани со Иран и со операциите против Хутите. И покрај тоа, луѓето што го познаваат го опишуваат како внимателен стратег, повеќе академик отколку класичен политички оперативец.Сè поголемиот подем на Енди Бејкер го симболизира јакнењето на новата, реалистичка струја во рамките на Републиканската партија, која отворено ги преиспитува старите сојузи и интервенционистичкиот пристап на САД. За аналитичарите, неговото име е клучно за разбирање на тоа во кој правец би можела да се движи американската надворешна политика во годините што следат, особено ако Џеј Ди Венс стане водечка фигура на републиканците по 2028 година.

Свет | пред 1 месец

Лавров: Москва води тајни разговори со европски лидери за Украина

Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров изјави дека Москва е во тајна комуникација со одредени европски лидери и дека со нив се водат разговори за завршување на рускиот воен конфликт во Украина.„Нема да кријам, во контакт сме со некои европски лидери. Тие се јавуваат и бараат овие разговори да останат тајни. Некои дури доаѓаат овде. И така се одржува таен контакт“, изјави Лавров.Тој додаде дека изјавите на европските лидери „за време на тие приватни, доверливи контакти“ не се разликуваат од она што го кажуваат јавно.„Тоа се исти повици: ‘Да го завршиме ова’, ‘Нешто мора да се преземе’“, рече Лавров.Лавров исто така посочи дека Европа има „безкомпромисен став“ според кој Русија мора да доживее „стратешки пораз“.„Нивниот став е следниот: Украина не смее да изгуби, Русија не смее да победи, бидејќи во спротивно Европа ја губи честа. Сè што сега прават е насочено кон спречување и оневозможување на преговорите кои, се чини, штотуку се наѕираат помеѓу Американците и нас, а сега се вклучуваат и украинските претставници“, додаде Лавров.

Свет | пред 1 месец

Зеленски тешко ја обвини Европа

Украинскиот претседател Володимир Зеленски ја критикуваше Европа дека ја оставила Украина на „цедило“ со протиракетната одбрана, што Русија го искористи за да нанесе сериозни оштетувања на енергетската инфраструктура и да ја доведе земјата „на работ на целосен мрак“. Зеленски посочи дека доставата на ракетите за системите Patriot доцнела поради пропуштена уплата во рамките на иницијативата PURL, оставајќи многу Украинци без струја, греење и вода среде најстудената зима од почетокот на војната.Иницијативата PURL ја водат САД и НАТО, а придонесуваат повеќе европски држави, но висок претставник на ЕУ за надворешна политика Каја Калас предупреди дека Европа мора да користи свои залихи за протиракетна одбрана за да ја поддржи Украина во кризата.Во меѓувреме, Кремљ потврди дека рускиот претседател Владимир Путин се согласил на привремено примирје до 1 февруари, по повикот на американскиот претседател Доналд Трамп за седумдневно прекинување на нападите врз Киев поради екстремниот студ.

Свет | пред 2 месеци

Орбан тврди дека постои таен европски план

Унгарскиот премиер Виктор Орбан изјави дека на лидерите на Европската унија, на самитот на ЕУ, им бил презентиран доверлив документ на Европската комисија во кој се предвидува Украина да стане членка на Европската унија до 2027 година.Орбан изјави дека постои документ за кој „нема право да зборува“, во кој се спомнуваат 800 милијарди евра за Украина, се изнесуваат планови за начинот на обезбедување на тие средства, па дури се наведуваат и дополнителни 700 милијарди евра.„Мислевме дека тоа е почетна позиција која подоцна ќе биде ублажена“, рече Орбан, додавајќи дека предлогот, наместо тоа, бил усвоен „токму онаков каков што пристигнал од Украина“.Тој предупреди дека ваков план би барал масовно задолжување, со што финансискиот товар би се префрлил на грбот на идните генерации Европејци.Унгарскиот премиер изјави дека Унгарија ќе продолжи да го блокира членството на Украина во Европската унија, како и секоја буџетска рамка на Унијата што предвидува финансиски средства за Киев.Иако нагласи дека поединечните држави имаат право доброволно да ѝ помагаат на Украина, Орбан оцени дека наметнатото колективно финансирање од страна на ЕУ би ја „уништила Европската унија“.Одговарајќи на дополнително прашање, Орбан рече дека, според истиот „доверлив документ“, Украина треба да ѝ се приклучи на Европската унија до 2027 година.

Свет | пред 2 месеци

Нема фотографија

Трамп: Ако Европа почне да продава американски обврзници, ќе следи голема одмазда

Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека Соединетите Американски Држави ќе возвратат доколку европските земји започнат со продажба на американски акции и државни обврзници, како одговор на неговите ставови за можната купопродажба на Гренланд и притисокот врз сојузниците во НАТО. Во интервју за „Фокс бизнис“ од Давос, на прашањето дали го загрижува такво сценарио, Трамп одговори дека во тој случај би следувала „голема одмазда“ од американска страна, нагласувајќи дека САД „ги држат сите карти“.Изјавата доаѓа откако министерот за финансии Скот Бесент ги оцени данските вложувања во САД како небитни, реагирајќи на одлуката на дански пензиски фонд да ги повлече инвестициите во американски државни обврзници поради, како што наведе фондот, лошата состојба на јавните финансии. Данска, која има територијална надлежност над Гренланд, најави повлекување од околу 100 милиони долари, сума што е симболична во однос на вкупниот американски пазар на обврзници, проценет на повеќе од 30 трилиони долари. Сепак, Данска и понатаму поседува речиси 10 милијарди долари во американски државни хартии од вредност, бројка што значително се намалува во последните години во споредба со 2021 година, кога изнесувала околу 18 милијарди долари.На внатрешен план, Трамп призна дека републиканците би можеле да се соочат со тешки меѓуизбори оваа година, потсетувајќи на историската практика според која партијата на актуелниот претседател често губи поддршка на таквите избори. Тој оцени дека постои психолошки фактор кој негативно влијае врз резултатите, без оглед на постигнатите резултати на администрацијата, но додаде дека очекува силна борба и добар исход за републиканците.Осврнувајќи се на можноста за нова обустава на работата на федералната влада кон крајот на месецот, Трамп изрази уверување дека до тоа веројатно ќе дојде и за ситуацијата ги обвини демократите. Тој истакна дека би сакал усвојување на буџетски пакет преку постапка на усогласување, но призна дека тоа ќе биде тешко поради тесното мнозинство на републиканците во Конгресот, при што посочи дека отстапувањата на поединечни пратеници дополнително ја отежнуваат ситуацијата.

Свет | пред 2 месеци

Трамп: Ја сакам Европа, но таа не оди во добар правец

Претседателот на Соединетите Американски Држави, Доналд Трамп, денеска во Давос изјави дека САД се светскиот економски мотор и дека пред само една година, под водство на „радикалната левица“, земјата била „мртва“.„Нашата економија цвета, инвестициите растат, инфлацијата е поразена, границите се затворени и непробојни, а САД се во средината на најбрзиот економски пресврт во историјата“, рече Трамп во своето обраќање.На почетокот на говорот тој потсети дека вчера се одбележала една година од неговиот втор мандат во Белата куќа и дека за тоа време се случиле големи промени. Според него, САД бележат неверојатен економски раст, каков што земјата досега немала.„Верувам дека наскоро ќе видите раст каков што ниту една земја досега не го видела“, истакна Трамп.Тој додаде дека граѓаните се задоволни од неговото владеење, дека се обезбедени бројни нови инвестиции и дека за четири години биле обезбедени 18 билиони долари инвестиции. „Бевме мртва земја, а сега сме најдобрата земја во светот. САД ќе растат трипати побрзо од прогнозите на ММФ“, рече американскиот претседател.„Го подигнуваме животниот стандард на граѓаните на многу повисоко ниво. Луѓето што доаѓаат кај нас можат многу да научат. Европа во одредени делови изгледа непрепознатливо, и тоа не во добар контекст. Ја сакам Европа и сакам да се развива“, изјави Трамп.Тој нагласи дека кога Америка паѓа, паѓаат сите, но и дека сега промените се случуваат многу брзо. „Денеска сакав да зборувам за тоа како ќе ги подигнеме економските стандарди и како, ако нè следите, во иднина нема да се препознаете“, додаде тој.„Ја сакам Европа и сакам да напредува, но таа не оди во добар правец. Во последната деценија и нашата и вашата економија потрошија премногу на непотребни инвестиции и мигранти“, рече Трамп, додавајќи дека се увезува население од далечни земји, што според него создава сериозни проблеми и големи трговски дефицити.Трамп истакна дека САД го намалиле дефицитот за 28 отсто за една година и дека инфлацијата е намалена во однос на периодот на администрацијата на Бајден.Според Трамп, трговскиот дефицит е намален за 77 отсто, домашното производство на челик пораснало за 300 отсто и низ земјата се градат нови челичарници. Тој додаде дека производството на нафта значително се зголемило и дека САД произведуваат повеќе енергија од Кина.Говорејќи за Венецуела, Трамп изјави дека земјата во наредните шест месеци ќе заработи повеќе отколку за цела година. „Тие беа одлична земја, сега имаат проблеми и ние им помагаме. Ќе заработуваат повеќе пари од кога било“, рече американскиот претседател.

Свет | пред 2 месеци

Руте: Нема да ги коментирам тензиите меѓу САД и Европа околу Гренланд

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, денеска изјави дека нема јавно да ги коментира тензиите меѓу Соединетите Американски Држави и нивните европски сојузници, кои произлегоа од барањето на американскиот претседател Доналд Трамп САД да го преземат Гренланд.„Можете да бидете сигурни дека работам на ова прашање зад сцената, но не можам тоа да го правам јавно“, изјави Руте за време на панел-дискусија на Светскиот економски форум во швајцарскиот град Давос, пренесува Ројтерс.Руте истакна дека Трамп е во право кога зборува за потребата Арктикот да биде заштитен од руско и кинеско влијание.„Претседателот Трамп и другите лидери се во право. Мораме да направиме повеќе таму. Мораме да го заштитиме Арктикот од руско и кинеско влијание. Работиме на тоа да обезбедиме колективна одбрана на арктичкиот регион“, нагласи Руте.

Свет | пред 2 месеци

Европа под мраз: Откажани летови, затворени патишта и жртви во сообраќајки

Ледените временски услови денес опфатија делови од Европа, а снегот и мразот доведоа до откажување на стотици летови во Холандија и до петмина загинати на француските патишта.Внатрешниот железнички сообраќај во Холандија утрово беше целосно запрен, откако прекин во ИТ-системот ги влоши веќе постојните проблеми во железничката мрежа. Возовите почнаа делумно да сообраќаат по неколку часа, но нарушувања и понатаму имаше во регионот околу Амстердам, една од најпознатите туристички дестинации.Откажани брзи возови и над 400 летовиБрзите Eurostar линии од Амстердам кон Париз беа откажани или доцнеа. На аеродромот Шипхол беа откажани повеќе од 400 летови, најмногу на холандската подружница на Air France-KLM, бидејќи зимските услови петти ден по ред го парализираат сообраќајот на едно од главните европски транзитни точки.Во Германија, температурите на југот и истокот утринава паднаа длабоко под минус 10 Целзиусови степени. Големи делови од земјата беа покриени со снег, вклучително и региони близу Северното Море, каде што вакви снежни наноси речиси и не се јавуваат. Метеоролозите за петок прогнозираат бура, со обилни снежни врнежи на северот и истокот.Несреќи на замрзнатите патишта во ФранцијаВо Франција, долготрајниот студен бран донесе ниски ноќни температури, откако вчера падна снег во парискиот регион и во голем дел од земјата. Шест помали аеродроми на западот и северот беа затворени, но не се очекуваат откажувања на двата главни париски аеродрома.Министерот за транспорт Филип Табаро апелираше граѓаните што е можно помалку да патуваат со автомобил и, доколку можат, да работат од дома, предупредувајќи дека стопениот снег кој повторно замрзнува преку ноќ создава многу опасни услови на патиштата.Пет лица загинаа во сообраќајни несреќи поврзани со мразот од вчера наваму, објавија BFMTV и други француски медиуми. Автобускиот сообраќај во Париз беше хаотичен, откако повторно беше воспоставен по вчерашниот прекин.Британската метеоролошка служба соопшти дека опасноста од зимски временски непогоди би можела да трае цела недела на поголемиот дел од територијата на Обединетото Кралство. Издадено е жолто предупредување за снег во централна Шкотска.Обилниот снег и дожд предизвикаа хаос и на БалканотОваа недела затворани беа патишта, имаше прекини на снабдувањето со електрична енергија и излевање на реки. Вчера во Сараево загина жена врз која падна дрво натежнато од влажен снег.

Свет | пред 2 месеци

Дипломатска напнатост меѓу САД и Европа по санкциите за дигитална „цензура“

Британската влада соопшти дека е „целосно посветена на почитување на правото на слобода на говор“, откако на директорот на Центарот за сузбивање на дигитална омраза, Имран Ахмед, му беше забранет влез во Соединетите Американски Држави. Ахмед е еден од петтемина европски државјани санкционирани од администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп, под обвинение дека водат активности насочени кон ограничување на изразувањето на американските дигитални платформи.Американскиот државен секретар Марко Рубио изјави дека санкционираните лица предводат напори за „присилување на американските платформи да казнуваат ставови со кои тие не се согласуваат“, најавувајќи дека ваквите мерки би можеле да бидат проширени и кон други политичари или функционери.Имран Ахмед, кој доаѓа од Манчестер, е познат по своите блиски врски со високи функционери на британската Лабуристичка партија. Во минатото работел како советник на поранешниот министер за надворешни работи во сенка, Хилари Бен, кој сега ја извршува функцијата министер за Северна Ирска. Центарот за сузбивање на дигитална омраза претходно го водел и Морган МекСвини, актуелен шеф на кабинетот на британскиот премиер Кир Стармер.Портпарол на британската влада порача дека Обединетото Кралство е цврсто определено за заштита на слободата на изразување, но истовремено ја поддржува работата на законите и институциите чија цел е интернетот да биде ослободен од најштетните содржини. Според него, социјалните мрежи не смеат да се користат за ширење содржини поврзани со сексуална злоупотреба на деца, поттикнување омраза и насилство, како и за ширење дезинформации.Независниот британски рецензент за законодавството поврзано со тероризам, Џонатан Хол, оцени дека американските санкции претставуваат „значаен чекор“, нагласувајќи дека вакви мерки вообичаено се резервирани за сериозни прашања од надворешната политика. Тој предупреди дека ваквата одлука може да има застрашувачки ефект врз сите други што активно дебатираат за регулирањето на дигиталниот простор.Во октомври 2024 година, милијардерот Илон Маск јавно го нападна Центарот за сузбивање на дигитална омраза, нарекувајќи го „криминална организација“, на што Ахмед одговори дека ќе продолжи неуморно да ја врши својата работа. Меѓу санкционираните е и Британката Клер Мелфорд, која раководи со Глобалниот индекс за дезинформации.Од американска страна беше порачано дека администрацијата на Трамп нема да толерира, како што ја нарече, „екстериторијалната цензура“. Рубио на социјалните мрежи напиша дека САД ќе се спротивстават на обидите странски актери да влијаат врз слободата на изразување на американските платформи. Заменичката државна секретарка задолжена за јавна дипломатија, Сара Роџерс, додаде дека иако санкционираните лица не се актуелни функционери на Обединетото Кралство или Европската Унија, постојат сознанија дека странски владини актери активно ги таргетираат Соединетите Држави.Покрај Ахмед и Мелфорд, на списокот санкционирани се и поранешниот европски комесар Тиери Бретон, како и Ана-Лена фон Ходенберг и Жозефин Балон од германската невладина организација HateAid. По овој повод, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен и претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта порачаа дека Европската Унија ќе ја брани слободата на говорот, оценувајќи ја одлуката на Вашингтон како неприфатлива меѓу сојузници и партнери.Францускиот претседател Емануел Макрон остро ги осуди санкциите, обвинувајќи ги Соединетите Држави за застрашување и притисок со цел поткопување на европскиот дигитален суверенитет. Тој нагласи дека правилата за дигиталниот простор на Европската Унија не се носат надвор од Европа и дека заедно со Европската комисија и европските партнери, Франција ќе продолжи да ја брани регулаторната автономија на Унијата.

Свет | пред 3 месеци

Трамп зборува за мир, разузнавачите предупредуваат на нова закана за Европа

Американските разузнавачки служби предупредуваат дека рускиот претседател Владимир Путин има намера целосно да ја заземе Украина и да ја прошири својата контрола и врз делови од Европа кои во минатото биле дел од Советскиот Сојуз, и покрај тековните разговори за можен мировен договор.Според информации од шест извори запознаени со американските разузнавачки проценки, воените и политичките цели на Путин остануваат непроменети, што е во директна спротивност со изјавите на американскиот претседател Доналд Трамп и неговиот преговарачки тим, кои тврдат дека Москва е подготвена за завршување на конфликтот, пишува „Ројтерс“.Најновите извештаи, од кои последниот датира од крајот на септември, се во спротивност и со тврдењата на самиот Путин, кој неодамна изјави дека Русија не претставува закана за Европа.Американските проценки, кои се конзистентни уште од почетокот на руската инвазија во 2022 година, се совпаѓаат и со ставовите на европските лидери. Тие сметаат дека крајната цел на Кремљ е целосна контрола врз Украина, но и влијание врз територии на поранешниот советски блок, вклучително и одредени земји членки на НАТО.„Разузнавачките податоци отсекогаш укажуваа дека Путин сака повеќе“, изјави за „Ројтерс“ демократскиот конгресмен Мајк Квигли, член на Комитетот за разузнавање во Претставничкиот дом.„Европејците се убедени во тоа. Полјаците се апсолутно убедени. Балтичките држави сметаат дека тие се први на удар.“Во моментов, Русија контролира околу 20 проценти од украинската територија. Путин ги смета четирите анектирани региони – Луганск, Доњецк, Запорожје и Херсон, како и Крим, за дел од Руската Федерација.Во рамки на предложениот мировен план, претседателот Трамп врши притисок врз Киев да ги повлече своите сили од мал дел од Доњецк што сè уште е под украинска контрола – барање кое украинскиот претседател Володимир Зеленски и мнозинството граѓани на Украина категорично го отфрлаат.Од Белата куќа, пак, тврдат дека е постигнат значителен напредок.„Претседателскиот тим постигна огромен исчекор кон завршување на војната“, изјави неименуван американски функционер, додавајќи дека Трамп смета оти мировниот договор е „поблиску од кога било“.Во мировните напори се вклучени и блиски луѓе на Трамп – неговиот зет Џаред Кушнер и пријателот и бизнисмен Стив Виткоф, кои со недели водат преговори за мировен план од 20 точки со украински, руски и европски претставници.Кушнер и Виткоф вчера се сретнале со украински преговарачи во Мајами, а за време на викендот се очекуваат разговори и со руска делегација.На состанокот во Берлин во понеделникот, според дипломатски извори, бил постигнат широк консензус за силни безбедносни гаранции за Украина, поддржани од САД. Планот предвидува распоредување претежно европски сили во Украина и соседните земји, далеку од линијата на фронтот, како и американска разузнавачка поддршка и воздушни патроли над украинска територија.И покрај дипломатските активности, клучните разлики меѓу страните остануваат длабоки. Еден од предлозите предвидува ограничување на украинската армија на 800.000 војници, додека Русија бара значително помал број – на што, според извори, американската страна е подготвена да разговара.Сè уште не е јасно дали безбедносните гаранции би биле условени со територијални отстапки од Украина. Зеленски во четвртокот изрази сериозна резерва:„Постои едно клучно прашање на кое сè уште немам одговор: што конкретно ќе направат овие безбедносни гаранции?“На својата годишна прес-конференција, Владимир Путин не понуди компромиси, иако изјави дека е подготвен да разговара за мир. Тој инсистираше дека неговите услови мора да бидат исполнети и тврдеше дека руските сили годинава напредувале за 6.000 квадратни километри.Дури и дел од функционерите во администрацијата на Трамп јавно признаваат дека постои сомнеж во подготвеноста на Путин да се откаже од првичните цели.„Не знам дали Путин навистина сака договор или сака да ја освои целата земја. Тоа се работи што самиот јавно ги кажал“, изјави американскиот државен секретар Марко Рубио.„Знаеме што сакаа да постигнат на почетокот на војната – тие цели сè уште не се реализирани.“

Свет | пред 3 месеци

Воцaп и Вибер се најчестите ВИ алатки што ги користат Македонците: Норвешка, Данска и Швајцарија вештачката интелигенција ја користат за работа

Комуникацијата е најчестата причина поради која граѓаните во Македонија се свртуваат кон алатките за генеративна вештачка интелигенција: дури 86 проценти од испитаниците во анкетата на „Евростат“ изјавиле дека ги користат за телефонски разговори и видеоповици. Осумдесет проценти навеле употреба на „Воцaп“, „Вибер“, „Месинџер“ и други алатки, а 41 отсто ги користат за испраќање и примање пораки.Истражувањето покажува и значајна употреба на ВИ за информативни цели – 62 проценти читаат вести и други содржини преку овие алатки, 43 проценти бараат здравствени информации, додека 34 проценти пребаруваат податоци за добра и услуги.Според податоците за 2025 година, генеративна вештачка интелигенција користеле 22 проценти од македонските граѓани на возраст од 16 до 74 години. Од нив, 15,76 отсто ја користеле за приватни цели, 8,55 проценти за работа, а 4,21 процент во формалното образование.Во споредба со Европската Унија, каде оваа година 32,7 проценти од возрасната популација користела алатки за генеративна ВИ, Македонија е под просекот. На ниво на ЕУ, 25,1 процент од граѓаните ги користеле за приватни цели, 15,1 процент за работа, а 9,4 проценти во образованието.Меѓу европските земји, врвот го држат Норвешка (56,32 проценти), Данска (48,44 проценти) и Швајцарија (47,02 проценти). Во овие држави вештачката интелигенција е силно присутна и во професионалните средини – во Норвешка 35,44 проценти од граѓаните ја користат за работа, во Швајцарија 34,40 проценти, а во Данска 27,17 проценти.Низ Европа, најмал удел на корисници имаат Романија (17,8 проценти), Италија (19,9 проценти) и Бугарија (22,5 проценти).Во регионот, процентите варираат: Хрватска бележи 27,52 проценти корисници на генеративна ВИ, Словенија 37,56 проценти, Унгарија 29,56 проценти, Босна и Херцеговина 20,3 проценти, а Србија 18,6 проценти.Анкетата на „Евростат“ покажува дека генеративната вештачка интелигенција станува сè почесто користена алатка – со комуникацијата преку „Воцaп“, „Вибер“ и видеоповици како најсилен мотив кај македонските граѓани.

Македонија | пред 3 месеци

(Видео) „Година на пресврт беше 2025“: Путин вели дека напад на Русија врз Европа е голема лага

Рускиот претседател Владимир Путин денеска изјави дека руските сили ја презеле стратешката иницијатива по целата линија на фронтот во Украина и најави проширување на таканаречената тампон-зона. Тој тврди дека руската армија има иницијатива, дека во текот на 2025 година зазела повеќе од 300 населени места и дека е подготвена да ја забрза офанзивата, пишува „Кијив пост“.Говорејќи на седница на колегиумот на руското Министерство за одбрана, Путин оцени дека 2025 година претставува „значајна пресвртница“ во воената кампања. Според него, руските сили се способни да ги интензивираат офанзивните операции на „стратешки важни подрачја“ од фронтот.„Руските вооружени сили го кршат отпорот на непријателот, вклучително и нивните елитни единици обучени во западни воени центри“, изјави Путин.Тој се пофали и со модернизацијата на морнарицата, наведувајќи дека руската воена морнарица во 2025 година добила нови подморници, како и 19 површински бродови и помошни пловила.Путин изјави дека Русија успешно ги тестирала крстосувачката ракета на нуклеарен погон „Буревестник“ и подводниот дрон на нуклеарен погон „Посејдон“, нагласувајќи дека тие системи „веќе постојат“ и дека ќе продолжат да се унапредуваат. Додаде дека друг систем, ракетата „Орешник“, ќе биде „ставена во борбена готовност до крајот на годината“.Истовремено, Путин ги отфрли предупредувањата за можен руски напад врз Европа како „лаги и бесмислици“. Тој ги обвини европските политичари дека поттикнуваат хистерија и „внесуваат страв кај луѓето“ за наводно неизбежна конфронтација со Русија.И покрај тоа, Путин повтори дека Москва има намера да ја прошири безбедносната тампон-зона на територија на Украина и инсистираше дека „целите на СВО ќе бидат постигнати“, користејќи го кремљовскиот термин за војната против Украина.

Свет | пред 3 месеци

Дански донор со опасна мутација поврзан со раѓање на 197 деца во 14 европски земји – меѓу нив и Македонија, пишува Би-би-си

Најмалку 197 деца ширум Европа се родиле од сперма на дански донор кој, без да знае, носел опасна мутација на генот TP53 – ген што е клучен за спречување на ракот, пишува Би-би-си.Меѓу жените и децата кои се засегнати е и Македонија, се вели во сторијата.Истражувањето на четиринаесет јавни сервиси во рамките на Европската радиодифузна унија ја открило оваа тивка трагедија, покажувајќи како една човечка клетка со генетска грешка можела да остави трага низ четиринаесет земји и речиси две стотини семејства.Мутацијата предизвикува Ли-Фраумени синдромот (LFS), редок наследен облик на рак што носи до 90% ризик од појава на малигни болести во текот на животот. Некои од децата веќе заболеле, а неколку починале. Донорот, студент кога започнал со донации во 2005 година, останал здрав бидејќи мутацијата не е присутна во сите негови клетки, но до 20% од неговите сперматозоиди ја носеле грешката во ДНК.Спермата била продадена преку Европска банка за сперма во Данска и користена во 67 клиники низ континентот. Банката признала дека „во некои земји бројот на деца родени од истиот донор ја надминал дозволената граница“ и дека донорот е „веднаш блокиран“ по откритието.Во Белгија, на пример, едно лице може да стане родител на максимум 6 семејства, но овој донор бил користен за 38 жени, кои родиле 53 деца.Мајка од Франција, чија ќерка го наследила генот, изјавила дека „не чувствува омраза кон донорот“, но дека „неприфатливо е да се даде сперма што не била безбедна“.Иако Велика Британија има ограничување од 10 семејства по донор, не постои меѓународен закон што би спречил продажба на истата сперма во различни земји. Половина од сперматозоидите во британските клиники се увезени.Професорот Алан Пејси од Универзитетот во Манчестер предупредил:„Не може да се тестира за сè. Ако критериумите станат построги, едноставно нема да имаме донори“.Според она што го објави Би-Би-Си, спермата со генетска мутација била користена во:Србија, Ирска, Исланд, Шпанија, Грузија, Грција, Германија, Македонија, Албанија и Унгарија.Во мај оваа година беше објавен сличен случај, кога беше откриено дека 67 деца се зачнати со истиот донор на сперма, а дека 10 од нив развиле рак.Донаторот бил носител на ретка мутација во генот „TP53“, која подоцна била поврзана со синдромот Ли-Фраумени – една од најтешките наследни форми на предиспозиција за рак, објави Гардијан.Во времето на донацијата во 2008 година, не се знаело дека мутацијата е канцерогена и не можела да се открие со стандардно тестирање.Откритието се случило кога две семејства, чии деца развиле рак, независно контактирале со клиниките за ин витро оплодување.Подоцнежните анализи покажале дека вкупно 23 деца ја наследиле мутацијата, вклучувајќи случаи на леукемија и Хоџкинова болест.

Македонија | пред 3 месеци

Калас: САД остануваат најголем сојузник на Европа, но ни недостига самодоверба

Шефицата на европската дипломатија, Каја Калас, изјави денеска дека САД остануваат најголемиот и најважен сојузник на Европа, но додаде дека Европската унија мора да развие поголема самодоверба во односите со Русија. Нејзините коментари доаѓаат по објавувањето на новата Стратегија за национална безбедност на САД, во која се наведува дека на Европската унија и дека ѝ недостасува јасна и самоуверена политичка насока.Документот, објавен на веб-страницата на Белата куќа, предлага САД да ѝ помогнат на Европа да ја „исправи својата моментална траекторија“, што предизвика остра реакција во дел од европската јавност.Калас, говорејќи на панел-дискусија на Доха форумот во Катар, оцени дека дел од американските критики се оправдани.„Има многу критики, но некои се точни. Ако погледнеме кон Европа, таа често ја потценува сопствената моќ во односите со Русија. Потребно ни е повеќе самодоверба. САД и понатаму остануваат нашиот најголем сојузник“, истакна Калас.Нејзините зборови доаѓаат во чувствителен геополитички момент, во кој европските земји се соочуваат со притисок за посилна одбранбена и енергетска автономија, а истовремено се обидуваат да го одржат стратегиското партнерство со Вашингтон.

Свет | пред 3 месеци

САД ја објавија новата безбедносна стратегија, документ од 33 страници: Европа е во „ризик од исчезнување“, војната во Украина мора да престане

Соединетите Американски Држави ја презентираа новата Стратегија за национална безбедност, документ што, според „Фајненшл тајмс“, значително го менува односот на Вашингтон кон Европа и бара европските влади да ја преиспитаат досегашната политика.Во стратегијата се наведува дека дел од европските држави ја поткопуваат својата демократска структура и дека континентот се соочува со „длабока цивилизациска криза“ предизвикана од демографскиот пад и силните миграциски притисоци. Според американската анализа, европските институции премалку вложуваат во сопствената стабилност и безбедност.Еден од најконтроверзните делови на документот се однесува на војната во Украина: САД тврдат дека европските партнери „ја попречуваат“ американската иницијатива за прекин на огнот, иако – како што стои во стратегијата – „огромното мнозинство Европејци сакаат мир“. Вашингтон наведува дека брзото запирање на непријателствата би ги стабилизирало европските економии, би го ограничило ризикот од проширување на конфликтот и би овозможило рестартирање на стратешкиот баланс со Русија.Стратегијата беше објавена во момент кога претседателот Доналд Трамп вложува дипломатски напори за договор со Москва, иницијатива што Киев и повеќе европски престолнини ја оценуваат како неприфатлива и ризична.„Фајненшл тајмс“ пишува дека новиот документ предизвикал сериозна загриженост во европските кругови бидејќи укажува дека Вашингтон е подготвен да ја турка Украина кон територијални отстапки. На 33 страници се претставува и нова геополитичка филозофија во која доминацијата на САД во западната хемисфера повторно се дефинира како клучна национална цел, во духот на модернизирана „доктрина Монро“.Во стратегијата се оценува дека меѓу САД и европските сојузници се продлабочува идеолошки јаз, а Европа се опишува како континент што се бори со економски пад и „демографско исчезнување“.Вашингтон директно ја предизвикува Европската Унија да се дистанцира од политиките што, според американскиот документ, ја туркаат Европа кон системска слабост. Посебно внимание е посветено на растот на евроскептичните и крајнодесничарски партии, за кои стратегијата вели дека би можеле да донесат „нова европска политичка реалност“.Документот завршува со порака дека американската дипломатија мора да промовира „автентична демократија, слобода на изразување и отворено негување на националните идентитети“ – вредности за кои САД очекуваат европските партнери да покажат поголема решителност.

Свет | пред 4 месеци

Висок функционер на НАТО: Путин блефира!

Висок функционер на НАТО, зборувајќи неофицијално со новинарите во пресрет на состанокот на министрите на Алијансата, изјави дека Владимир Путин „блефира“ кога зборува за подготвеност за војна против Европа. Според него, Русија и натаму има значителни воени капацитети, особено со искуството стекнато во Украина, но тоа не значи дека Кремљ има реална намера или сила за поширока конфронтација.„Путин може да тврди дека е подготвен за војна. Но кога тој нешто ќе каже – често не е така. Не верувам дека Владимир Путин е подготвен за судир со Европа“, изјави функционерот, пренесува European Pravda.Тој додаде дека Русија можеби произведува доволно оружје и располага со економска основа за продолжени воени операции, но смета дека Москва е свесна за една клучна работа – дека НАТО ќе возврати силно и обединето.„Дури и да има капацитет да почне војна, Русија нема капацитет да победи. А најважно е што Путин знае дека НАТО е исклучително обединет во одбраната на своите сојузници“, нагласи функционерот.Главниот секретар на НАТО, Марк Руте, веќе најави дека Алијансата ќе биде вклучена во разговорите за евентуални елементи од мировниот договор меѓу Украина и Русија, особено во деловите кои се однесуваат на НАТО и безбедносните гаранции.

Свет | пред 4 месеци