ЕВРОПА

Европа пред долг енергетски потрес: цените на горивата нема за брзо да се смират

Европската унија се подготвува за продолжен енергетски шок што веќе ги потресува пазарите и ги турка цените на горивата нагоре, со проценка дека пад на цените не треба да се очекува во скоро време. Предупредувањето доаѓа во контекст на воениот судир на Блискиот Исток и зголемените ризици по снабдувањето, кои ја отворија дилемата дали ЕУ ќе мора да посегне по вонредни мерки, вклучувајќи рационализација на одредени видови гориво и дополнително ослободување на нафта од стратешките резерви.Еврокомесарот за енергетика Дан Јоргенсен во интервју за „Фајненшел тајмс“ оценува дека кризата ќе трае и дека цените ќе останат високи „многу долго“, со напомена дека кај некои „покритични“ производи во наредните недели може да биде „уште полошо“.Пазарната вознемиреност дополнително се зголеми по извештаите за речиси затворање на Ормускиот теснец и по нападите врз инфраструктура во Персискиот Залив, што предизвика страв од подолготрајни прекини во испораките. Во Брисел нагласуваат дека Унијата засега не е во состојба на криза на безбедноста на снабдувањето, но дека се подготвуваат планови за справување со „структурни“ и долгорочни последици од конфликтот.Еден од најчувствителните сегменти е авионското гориво. Според најавите, европските институции ја разгледуваат целата палета алатки – од трговски и регулаторни решенија до евентуални законодавни интервенции – ако ситуацијата дополнително се влоши. Притоа, посочено е дека ЕУ и САД имаат различни стандарди за авионско гориво, што може да го ограничи увозот и да ја усложни логистиката во услови на притисок врз понудата.Во меѓувреме, енергетскиот удар се прелева глобално и ги засилува инфлаторните притисоци, со ризик да го успори економскиот раст. Дел од владите веќе подготвуваат пакети за поддршка на потрошувачите и фирмите, а некои земји размислуваат и за враќање на одредени капацитети на јаглен како привремено решение.Од ЕУ порачуваат дека „подобро е да се биде подготвен отколку подоцна да се жали“, а како можност што останува отворена се споменува и ново ослободување на стратешки резерви на нафта доколку ценовните и снабдувачките притисоци продолжат да растат.

Свет | пред 2 дена

Европа на удар од „експлозија“ на дизелот: фјучерсите над 200 долари, страв од недостиг и нов инфлаторен бран

Цените на дизелот во Европа денеска (3 април 2026) се искачија на највисоко ниво од 2022 година, откако фјучерсите за дизел на лондонскиот пазар скокнаа над 200 долари по барел, односно околу 1.498 долари по тон, со дневен раст близу 10 проценти.Пазарниот шок доаѓа во услови на сериозни нарушувања во снабдувањето, поврзани со војната со Иран и затворањето на Ормускиот теснец. Од почетокот на конфликтот на 28 февруари, цените на дизелот речиси се удвоија, додека паралелно се засили и притисокот врз цените на суровата нафта.Затворањето на стратешкиот морски премин ги пресече транспортните коридори за милиони барели рафинирани деривати, меѓу кои и дизелот. Дел од рафинериите реагираа со намалување на производството, а трговците се обидуваат да обезбедат алтернативни испораки преку значително подолги маршрути, што дополнително ги крева трошоците и ја намалува достапноста на пазарот.Дизелот, како клучен енергент за товарниот транспорт, земјоделството и индустријата, има директно влијание врз цените на стоките и услугите. Затоа, неговото поскапување се гледа како дополнителен ризик за нов инфлаторен бран, особено во економии кои веќе се чувствителни на енергетски шокови.Европа, која произведува помалку дизел отколку што троши, во голема мера се потпира на увоз. Аналитичарите предупредуваат дека, доколку кризата не се стабилизира, регионот може да се соочи со недостиг во наредните недели, со последици што би се прелеале на логистиката, производството и потрошувачката.Растот на цените не е ограничен само на Европа. Во САД дизелот надмина четири долари за галон, додека во Азија цената привремено ја помина границата од 200 долари по барел, што укажува на ширење на притисокот низ глобалните енергетски пазари.Неизвесноста дополнително се зголеми по најавите за продолжување на воената кампања против Иран, што ги засили очекувањата за подолготрајни прекини во снабдувањето. Во меѓувреме, европските држави бараат начини да ја ублажат енергетската криза со поголема употреба на обновливи извори, но краткорочно остануваат зависни од течните горива и нивната достапност на светскиот пазар.Дипломатските напори за деескалација и повторно отворање на Ормускиот теснец засега не даваат конкретни резултати, а трговците и индустријата се подготвуваат за продолжена нестабилност и дополнителни ценовни удари.

Свет | пред 2 дена

Европа уште троши од гасните резерви: складиштата паднаа на 28%

И покрај повикот на Европската комисија што побрзо да започне вбризгување гас во складиштата, европските земји и натаму продолжуваат со повлекување гас од сопствените резерви, покажуваат најновите достапни податоци.Според бројките за 28 март, нивото на пополнетост на гасните складишта во Европа се спуштило на 28%. Повлекувањето продолжува во повеќе држави, меѓу кои Австрија, Белгија, Бугарија, Хрватска, Чешка, Унгарија, Италија, Холандија, Полска, Романија, Словачка и Шведска.Особено загрижувачки е просекот кај дел од најголемите потрошувачи во Европската унија. Во Германија, Франција и Холандија, просечната пополнетост е околу 17,4%, а холандските подземни складишта, заклучно со 28 март, се на само 5,3% – најниско ниво откако се вршат мерења.Во вакви услови, се зголемува неизвесноста околу темпото со кое Европа ќе успее да ги надополни резервите пред следната сезона, кога потребите традиционално растат. Во јавноста се појавуваат и предупредувања дека комбинацијата од ниски резерви и временски услови може да ја направи задачата уште потешка.„Нивото на пополнетост на гасните складишта во ЕУ што го гледаме во моментов може да се опише како критично ниско за современа Европа… минатата недела температурата на воздухот беше значително под климатскиот просек во дел од клучните региони на континентална Европа што трошат гас“, изјави генералниот директор на „Гаспром“, Алексеј Милер.За споредба, на истиот датум лани пополнетоста изнесувала 33,5%, додека во 2024 година била 58,7%, што дополнително ја нагласува разликата во стартната позиција за годинешното полнење на складиштата.

Свет | пред 3 дена

Мерц: Војната со Иран би можела да ја погоди Европа повеќе отколку пандемијата на ковид

Фридрих Мерц, германскиот канцелар, повика на брз прекин на американско-израелската воена кампања против Иран, предупредувајќи дека ескалацијата во поширок регионален конфликт сериозно би ја оптоварила европската економија, јавува Anadolija.„Ако овој конфликт ескалира во голем регионален судир, тоа може да ја оптовари Германија и Европа дури и повеќе отколку што доживеавме за време на пандемијата на ковид-19 или на почетокот на војната во Украина во февруари 2022 година“, изјави Мерц на заедничка прес-конференција во Берлин со сирискиот претседател Ахмед ел Шар.Мерц истакна дека за време на разговорите со сирискиот претседател биле разгледани најновите случувања на Блискиот Исток и опасностите од продолжен или поширок конфликт.

Свет | пред 4 дена

Нафтата падна под 100 долари, европските берзи во силен раст

Цената на нафтата падна под граница од 100 долари по барел, додека европските берзи бележат силен раст, откако американскиот претседател Доналд Трамп најави дека војната со Иран може да заврши „многу брзо“.Нафтата од типот Брент во моментов се тргува по цена од 99,32 долари за барел, што претставува значителен пад во однос на претходниот период, кога цените беа под силен притисок поради геополитичките тензии.Истовремено, европските финансиски пазари реагираа позитивно. Лондонскиот индекс ФТСЕ 100 порасна за 1,7 проценти, германскиот ДАКС забележа раст од 2,5 проценти, додека францускиот ЦАЦ 40 порасна за 2,1 процент.Пазарните движења доаѓаат по пет недели изразена нестабилност на цените на нафтата, предизвикана од воениот конфликт меѓу САД и Израел од една страна и Иран од друга, кој сериозно влијаеше врз глобалните енергетски текови.Инвеститорите очигледно реагираат на сигналите за можно смирување на конфликтот, што

Свет | пред 4 дена

Колку тешка криза ја чека Европа?

Европа се соочува со сериозен енергетски и економски шок поради војната на Блискиот Исток и затворањето на Ормутскиот теснец, што директно го загрозува снабдувањето со нафта и гас и може да предизвика последици споредливи со пандемијата или почетокот на војната во Украина.Околу 20 проценти од светската нафта и гас поминуваат низ Ормутскиот теснец, чија блокада веќе создава сериозни нарушувања на глобалните пазари. Европските лидери предупредуваат дека кризата може да има долгорочни последици врз индустријата, транспортот, цените на храната и инфлацијата.„Ако војната продолжи, тоа ќе биде товар за европската економија споредлив со пандемијата или почетокот на војната во Украина“, изјави германскиот канцелар Фридрих Мерц.И други европски лидери предупредуваат на долготрајни последици.„Долгорочните последици може да ги надминат сите сценарија што денес можеме да ги замислиме“, изјави претседателката на Европската централна банка Кристин Лагард.Енергетската криза веќе почнува да се прелева во повеќе сектори. Цените на горивата растат, а притисокот се пренесува врз транспортот, индустријата и производството. Погодени се и клучни сектори како производството на ѓубрива, пластика и полупроводници, што дополнително ги зголемува трошоците во економијата.Аналитичарите предупредуваат дека Европа нема доволно резерви за да се справи со ваков удар.„Немаме резерви. Немаме никаква сигурност“, изјави аналитичарката Ана Марија Јалер-Макаревич.Дополнителен проблем претставува и зголемената конкуренција од азиските пазари, кои агресивно ги купуваат преостанатите количини на енергенси, пренасочувајќи ги испораките од Европа.„Имаме сценарио на целосно затворање на клучен енергетски коридор, што е ретко видено“, изјави Јалер-Макаревич.Најголем ризик постои ако блокадата на теснецот потрае подолго време, што би довело до уште поголем раст на цените и подлабока економска криза.„Ако теснецот остане затворен, практично нема алтернатива“, изјави аналитичарот Хомајун Фалакшахи.Посебно погоден е воздушниот сообраќај, каде цените на горивото веќе се удвоени, што ги принудува авиокомпаниите да ги зголемуваат цените и да размислуваат за намалување на летовите.„Индустријата не може да го апсорбира овој удар“, изјави директорот на Меѓународна асоцијација за воздушен транспорт, Вили Волш.Кризата веќе се прелева и во индустријата, особено во хемискиот сектор, каде растат трошоците за енергија и суровини, што се одразува врз цените на производите.Економистите предупредуваат и на ризик од стагфлација — комбинација од слаб економски раст и висока инфлација, што дополнително ќе го отежне закрепнувањето.„Овој бран може да наликува на стагфлацијата од 1970-тите“, изјави европскиот комесар Валдис Домбровскис.Европската економија веќе се очекува да забави, со раст од околу еден процент, додека инфлацијата би можела повторно да се зголеми, што би довело до повисоки каматни стапки и поскапи кредити.Дури и во случај на брз крај на конфликтот, експертите предупредуваат дека последиците ќе траат најмалку една година.„Дури и ако утре има мир, последиците ќе останат, бидејќи инфраструктурата е уништена и продолжува да се уништува“, изјави Фатих Бирол.Европа, според проценките, има недели, а не месеци за подготовка пред кризата целосно да се почувствува во секојдневниот живот и економијата.

Свет | пред 4 дена

Европа пред нов ценовен удар: Инфлацијата расте поради војната во Иран

Војната во Иран веќе почнува директно да се одразува врз џебот на европските граѓани, додека новите податоци покажуваат забрзување на инфлацијата и отвораат сериозна дилема пред европските власти за тоа како да реагираат на растот на цените.Според анализа на Politico, инфлацијата во еврозоната во март достигнала највисоко ниво во повеќе од една година, поттикната од наглото поскапување на горивата како последица на конфликтот што ги наруши клучните светски трговски рути.Новите бројки го ставаат раководството на Европската централна банка пред сложен избор – дали да ги зголеми каматните стапки за да ја сопре инфлацијата, или да избегне дополнителен притисок врз економијата која веќе трпи поради високите цени на енергијата.Слична дилема постои и кај владите низ Европа, каде што цените на енергенсите веќе достигнуваат високи нивоа, а можноста за нови субвенции е ограничена, за разлика од 2022 година кога беа воведени масовни мерки за поддршка.Според податоците на Евростат, потрошувачките цени во март пораснале за 1,2 проценти на месечно ниво, односно за 2,5 проценти на годишно ниво, што е значително забрзување во однос на февруарските 1,9 проценти и отстапување од минатогодишниот тренд кога инфлацијата се движеше околу целта од 2 проценти.Растот е речиси целосно резултат на поскапувањето на енергенсите, што укажува дека глобалниот раст на цените на нафтата брзо се пренесува врз крајните потрошувачи. Истовремено, базичната инфлација бележи благо забавување.Аналитичарите предупредуваат дека најлошото допрва може да дојде доколку конфликтот се продлабочи.„Инфлацијата во наредните месеци ќе достигне врв над 3 проценти, а може да порасне и значително над 4 проценти ако дојде до дополнителна ескалација“, изјави аналитичарот Феликс Шмит од банка Беренберг.Во Европската централна банка засега се надеваат дека ваквото сценарио ќе се избегне, нагласувајќи дека нема да брзаат со зголемување на каматните стапки поради т.н. шокови на понудата врз кои имаат ограничено влијание.Сепак, сигналите од теренот не се охрабрувачки. Истражување на Европската комисија покажува значително зголемување на бројот на компании кои планираат да ги покачат цените во следниот период, што дополнително го зголемува ризикот од долгорочна инфлација.Дополнителна загриженост изрази и главниот економист на Европската централна банка Филип Лејн.„Политичкиот систем мора да се насочи кон оние на кои им е помошта најпотребна, наместо да се води од „просечниот гласач“ и да се обидува да опфати што е можно поголем број луѓе“, изјави Филип Лејн.Во меѓувреме, вниманието е насочено кон следниот состанок на Европската централна банка закажан за 30 април, на кој се очекува каматните стапки да останат на сегашното ниво од 2 проценти. Сепак, доколку кризата продолжи, аналитичарите не ја исклучуваат можноста за ново заострување на монетарната политика до крајот на годината.Претседателката на Европската централна банка Кристин Лагард веќе предупреди дека искуството од претходните кризи остава долгорочни последици врз економските очекувања.„Цела генерација сега ја доживеа својата прва епизода на висока инфлација. Следниот пат можеби нема да бидат толку бавни во реакцијата“, изјави Кристин Лагард.

Свет | пред 5 дена

Европските држави првпат отворено му се спротивставуваат на Трамп: Забрани, одбивања и јасна порака

Европските држави првпат отворено и координирано се спротивставуваат на политиките на Доналд Трамп во војната со Иран, преземајќи конкретни мерки што директно ги ограничуваат американските воени активности.Шпанија го затвори својот воздушен простор за летови поврзани со операциите против Иран и не дозволи користење на своите воени бази, испраќајќи јасна порака дека нема да учествува во конфликтот.Италија одби да дозволи слетување на американски стратешки бомбардери, повикувајќи се на непочитување на процедурите и отсуство на координација со нејзините институции.Во исто време, Полска го одби барањето на САД да испрати системи „Патриот“ на Блискиот Исток, нагласувајќи дека тие се клучни за сопствената безбедност и одбрана на источниот фронт на НАТО.Франција, пак, забрани прелет на американски и сојузнички авиони кои транспортираат воена опрема за Израел, што дополнително ги заостри односите со Вашингтон.Овие потези доаѓаат во момент кога конфликтот влегува во втор месец, а реториката од САД станува сè поагресивна, со паралелни најави за преговори и нови воени акции.За разлика од претходните кризи, европските земји овојпат не остануваат само на дипломатски пораки, туку преземаат конкретни чекори што директно ги блокираат американските операции, повикувајќи се на меѓународното право и ризикот од поширока дестабилизација.Со тоа, сè појасно се наѕира длабок раскол меѓу САД и дел од Европа – сигнал дека континентот повеќе не е подготвен автоматски да ја следи американската политика во вакви конфликти.

Свет | пред 5 дена

Ако Зеленски дојде до нуклеарно оружје, Европа ќе биде првата жртва на уцена, вели Захарова

Портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, изјави дека Западна Европа би била „првата жртва на уцена“ доколку украинскиот претседател Володимир Зеленски дојде до нуклеарно оружје. Пораката ја поврза со барањата на Киев безбедносните гаранции за Украина да опфатат и прашања поврзани со нуклеарното вооружување.Според Захарова, во вакво сценарио Зеленски, покрај финансиска и воена поддршка, би поставувал услови пред западните земји во насока на, како што таа го опиша, „одржување на својот режим“. Таа оцени дека притисокот би се пренел врз европските држави и дека токму тие би се нашле меѓу првите изложени на ризик.Захарова повтори дека Москва инсистира Украина да има ненуклеарен статус, нагласувајќи дека тоа, според руската позиција, е „принципиелен став“ поврзан со причините за украинската криза.Изјавата доаѓа во контекст на продолжените тензии меѓу Русија и Западот околу моделот на безбедносни гаранции за Украина и долгорочната архитектура на европската безбедност.

Свет | пред 1 седмица

Ова место е прогласено за најубаво во светот – се наоѓа во Европа

Еден помалку познат планински масив на северот на Шпанија е прогласен за најубаво место на планетата од страна на магазинот Time Out, со што ги надмина светски познатите Алпи, Анди и Хималаи.Станува збор за Picos de Europa, односно Врвовите на Европа – планински масив кој е дел од Кантабриското Горје и се протега низ Астурија, Кантабрија, Кастиља и Леон, на само дваесетина километри од морскиот брег на Шпанија.Неговиот највисок врв, Torre de Cerredo, достигнува 2.650 метри надморска височина и сега се најде на врвот на листата на најубави светски локации.„Picos de Europa е вистинско чудо на природата, со пејзаж со исклучителна убавина. Планините стрмно се издигнуваат над морето, па од видиковците не се отвораат само погледи кон длабоки клисури и остри врвови, туку и кон блескави појаси на плажи и разбрануваното Кантабриско Море“, напиша уредникот на Time Out, Ед Канингам.„Во рамките на националниот парк се наоѓаат и бројни други природни и културни знаменитости: впечатливиот врв Naranjo de Bulnes, старите планински села Сотрес и Каин, блескавите леднички езера Ковадонга, како и истоимено светилиште и место за поклонување сместено во карпа над водопадот“, додаде тој.За посетителите, Канингам ја препорачува познатата пешачка патека Ruta del Cares. Оваа патека долга 23 километри минува низ кањон со стрмни карпи и водопади и важи за една од најпознатите планинарски рути во регионот.На листата на десет најубави места според Time Out, по Picos de Europa, следуваат Националниот парк Комодо во Индонезија, библиотеката во Morgan Library and Museum во Њујорк и долината Доуро во Португалија.Листата ја заокружуваат крајбрежјето Биг Сур во САД, езерото Алсвотер во Англија, стариот град на Болоња во Италија, ртот Капо Теста, Викторините водопади и долината Пунакха во Бутан.

Магазин | пред 1 седмица

Предупредување до Европа: Иран распоредува ракети за да го погоди Лондон

Иран ги позиционира своите ракети за да го погодат Лондон, објави британскиот национален весник „Тајмс“, повикувајќи се на израелски разузнавачки и дипломатски извори. Причина за тврдењето се двете ракети испукани кон британската воена база во Диего Гарсија, која е на приближно исто растојание од Техеран како и западноевропските главни градови.„Иранскиот терористички режим претставува глобална закана. Со ракети способни да стигнат до Лондон, Париз или Берлин“, соопшти израелската војска.Изворите на британското издание тврдат дека двете ракети биле предупредувачки сигнал за Европа.Според еден дипломат, целта на Иран била да ги предупреди Велика Британија и европските сојузници, кои ги поддржуваат САД и Израел во обезбедувањето на Ормутскиот теснец. Изворот додаде дека веројатно претходно не било познато дека ракетата се наоѓа во арсеналот на Иран.„Доколку ракетата биде лансирана од северен Иран, нејзиниот дострел би можел да достигне низ цела Европа“, предупреди тој.Се верува дека ракетите се лансирани со најдолг дострел досега. Израелските одбранбени сили потврдија дека ракетата успеала да помине околу 4.000 км.Не е со сигурност познато дали ракетите стигнале до Диего Гарсија. Првата ракета била пресретната од американски брод, а втората паднала откако прелетала околу 3.200 км, приближно 640 км од американско-британската база на островите Чагос.Како одговор, иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, изјави дека британскиот премиер Кир Стармер „ги става во опасност британските животи“.

Свет | пред 1 седмица

Американски новинар: „Ако Европа тргне во војна против Русија – ќе изгуби“

Западните политичари кои поттикнуваат омраза и зборуваат за војна со Русија немаат никакви шанси за победа над Москва, изјави американскиот новинар Такер Карлсон.„Се лутам на европските политичари. Тие се лажговци. И кога Кир Стармер или Фридрих Мерц или Емануел Макрон го одвлекуваат вниманието од катастрофите што се случуваат во нивните земји за да кажат дека вистинскиот непријател е Русија, во тоа гледам измама и предавство на сопствениот народ. Го презирам тоа. Тие немаат намера да војуваат против Русија, а ако тргнат, нема да победат. Тоа е факт“, изјави Карлсон за „Економист“.Претходно, унгарскиот премиер Виктор Орбан изјави дека Брисел ја подготвува Европа за војна и дека појавата на европски војници во Украина е само прашање на време.„Се приближува војна. Брисел се зафати со војната во Украина. Поради тоа сега се подготвува за војна. Веќе премина на воена економија. Не сакаат да ги избегнат проблемите – одат директно кон нив. Повеќе оружје, повеќе пари, повеќе војници... Не можеме да го предвидиме денот или часот кога првиот војник од Брисел ќе стапне на украинска територија, но тоа ќе се случи и мора да се држиме подалеку од тоа“, изјави Орбан.

Свет | пред 2 седмици

Ормутскиот теснец ја тресе Европа: Италија и Белгија најпогодени

Речиси целосниот прекин на трговскиот сообраќај низ Ормутскиот теснец сериозно ги погоди економиите на Европската Унија, а најголем удар трпат Италија и Белгија, покажува нова анализа на европски истражувачки институти.Според студијата на „Supply Chain Intelligence Institute Austria“, „Complexity Science Hub“ од Виена и Технолошкиот универзитет во Делфт, најголем ризик постои кај земјите кои се силно зависни од увоз на енергенси од Персискиот Залив.Италија е најизложена, со годишен увоз од регионот вреден околу 9,8 милијарди долари. Од ова, значаен дел отпаѓа на течен природен гас од Катар (околу 4,4 милијарди долари) и пропан (приближно 3,2 милијарди долари).Белгија, пак, е силно зависна од катарскиот течен гас, кој годишно го увезува во вредност од околу 5,8 милијарди долари, главно преку пристаништето Зебриж, што ја прави особено ранлива на нарушувања во снабдувањето.Ормутскиот теснец не е значаен само за енергенсите, туку и за глобалната трговија со дијаманти, кои се транспортираат од Обединетите Арапски Емирати кон Антверпен.Германија годишно увезува стока од регионот во вредност од околу 5,7 милијарди долари, претежно од Емиратите, додека Обединетото Кралство е најизложено на ниво на Европа, со увоз вреден околу 12,9 милијарди долари, од кои речиси половина се гасни производи од Катар.Авторите на студијата предупредуваат дека економските последици ќе зависат од времетраењето на блокадата. Доколку трае подолго од четири недели, нарушувањата може да се прелеат низ глобалните синџири на снабдување и да предизвикаат поширока економска криза.Иран ја презеде контролата врз Ормутскиот теснец по американско-израелските напади, воведувајќи ограничувања за бродови поврзани со САД, Израел и нивните сојузници, што дополнително ја продлабочува неизвесноста на светските пазари.

Свет | пред 2 седмици

Нагло пораснаа цените на плинот во Европа

Цените на природниот гас на европските пазари бележат остар раст по нападите врз катарскиот индустриски комплекс Рас Лафан, еден од клучните центри за глобално снабдување со гас.Во раното тргување, цените на големо во Европа и Велика Британија пораснаа за повеќе од 25 проценти, пред да се стабилизираат. Сепак, и покрај краткото смирување, тие остануваат повеќе од двојно повисоки во споредба со периодот пред почетокот на конфликтот на Блискиот Исток.Нов бран поскапување беше забележан утринава, кога цените скокнаа за над 20 проценти, директно под влијание на нападите врз енергетската инфраструктура, вклучително и главното гасно постројување во Катар.Според катарската државна енергетска компанија, две серии ирански напади предизвикале „обемна штета“ врз главниот гасен јазол во земјата, што дополнително ја засили загриженоста за глобалното снабдување.Паралелно со гасот, расте и цената на нафтата, која се зголеми за околу 5 проценти и достигна приближно 113 долари за барел.Аналитичарите предупредуваат дека енергетските пазари влегуваат во нова фаза на нестабилност, а секоја нова ескалација на конфликтот може да предизвика дополнителен ценовен шок што директно ќе се одрази врз европските економии и граѓаните.

Свет | пред 2 седмици

Европа нуди договор на Трамп

Финскиот претседател Александер Стуб излезе со идеја за можна геополитичка размена меѓу Европа и САД, која би можела истовремено да влијае врз конфликтот во Украина и кризата во Персискиот Залив.Според предлогот, Европа би понудила воена поддршка за обезбедување на Ормускиот Теснец – клучен коридор за глобалната нафта, кој Иран го блокираше – а за возврат би побарала од американскиот претседател Доналд Трамп целосна поддршка за Украина.„Мислам дека тоа е навистина добра идеја... всушност, одлична идеја“, изјави Стуб, посочувајќи дека ќе ја разгледа опцијата со својот тим.Овој предлог доаѓа во момент кога европските лидери се загрижени дека конфликтот меѓу САД и Иран директно ја слабее позицијата на Украина во војната со Русија.Растот на цените на нафтата, поттикнат од кризата во Заливот, носи дополнителни приходи за Москва, додека истовремено американските ресурси – особено системите за противвоздушна одбрана – се пренасочуваат од Украина кон Блискиот Исток.Стуб предупреди дека мировните преговори за Украина се на критична точка и дека постои ризик Киев да биде притиснат на неповолен договор, вклучително и територијални отстапки кон Русија.„Постои реална опасност Украина да биде оттурната кон лошо решение или преговорите целосно да пропаднат“, оцени тој.Дополнително, постои страв дека Европа би можела да остане без американска поддршка, што би ја принудило самостојно да ја засили воената и разузнавачката помош за Украина.Финскиот претседател призна дека неговото влијание врз Трамп е ограничено, и покрај добрите лични односи.„Ако од десет мои идеи помине една, ќе сметам дека тоа е успех“, рече Стуб.Според него, војната на Блискиот Исток веќе има негативни последици за Украина – не само преку економските ефекти, туку и преку пренасочување на вниманието и ресурсите од европскиот фронт.

Македонија | пред 2 седмици

„Стратешката автономија“ како празна фраза: војната против Иран ја разголи зависноста на Европа

Масовната американско-израелска воена офанзива против Иран, започната кон крајот на февруари 2026 година, отвори поширока рана од самата блискоисточна ескалација: разоткри колку Европа, и покрај сите декларации, останува политички и безбедносно врзана за одлуките на Вашингтон. Во текст што се чита како дијагноза на континентална слабост, се тврди дека „европската стратешка автономија“ во практика е далеку од реалност – особено кога кризата се префрла од дипломатски соопштенија во воена логистика, санкции и енергетски шокови.Во срцето на критиката стои распадот на европската дипломатска самодоверба, градена со години врз концептот на „мека моќ“ и преговарање. Како симбол на тоа се наведува нуклеарниот договор со Иран од 2015 година, што долго време се третираше како доказ дека глобалните кризи можат да се решаваат со договори, а не со бомби. Но, по американското повлекување од договорот во 2018 година и по воздушните удари на 28 февруари 2026 година, европската улога се сведува на набљудувач – со ограничена способност да ја наметне сопствената агенда.Клучниот парадокс, според анализата, е дека европските лидери јавно покажуваат отпор и дистанца од американската линија, оценувајќи ја војната како проблематична од аспект на меѓународното право, но истовремено немаат ниту институционални механизми, ниту воена сила, ниту внатрешна кохезија за да се спротивстават кога притисокот ќе се претвори во конкретни барања и последици.Во таа рамка, се издвојуваат различни национални позиции што ја кријат и ја откриваат европската неединственост. Шпанија и Италија, според наведувањата, излегуваат со најдиректни пораки против користење национални капацитети за офанзивни операции, додека Франција инсистира на дистанцирање од учество во ударите. Велика Британија, пак, се обидува да балансира – дозволувајќи употреба на бази само за „одбранбени“ цели, без отворено навлегување во напади врз иранска територија. Спротивната линија ја демонстрира Германија, каде стравот од руската закана и потребата од американскиот безбедносен чадор, според текстот, ја туркаат владата да даде широка логистичка поддршка и да прифати улога што ја релативизира европската принципиелност.Економската димензија ја заострува поентата. „Секундарните санкции“ на САД, се нагласува, ги принудуваат европските компании и банки да се повлечат од било каков однос со Иран поради ризикот од губење пристап до американскиот пазар, при што европските заштитни механизми излегуваат како немоќни. Потоа доаѓа енергетскиот удар: падот на прометот низ Ормускиот теснец, скокот на нафтата над 100 долари за барел и растот на цената на гасот за 70 отсто – комбинација што ѝ се заканува на Европа со нов круг рецесија и инфлација.Особено остро е оценет потегот на Вашингтон да суспендира дел од строгите санкции за продажба на руска нафта, со цел да се намалат светските цени на горивата. Во анализата се тврди дека тоа, индиректно, ја засилува руската финансиска моќ и ја остава Европа во позиција да плаќа висока цена за конфликт што политички не го поддржала – додека во исто време се соочува со последиците на сопствените источни граници.На крајот, воената слабост се прикажува како структурен проблем: пренасочувањето на американски логистички ресурси и системи за противвоздушна одбрана кон Блискиот исток ја стеснува поддршката што е клучна и за Украина. Европската одбранбена индустрија, иако во раст, според текстот не може брзо да го надомести тој јаз. Дури и најавените европски иницијативи за вооружување и одбранбени фондови се опишуваат како проекти со ефект „по неколку години“, а не решение за денешните потреси.Пораката што останува, според ова читање на кризата, е дека Европа сè појасно говори дека не сака да биде соучесник во „превентивни“ војни, но сè уште нема сила да го претвори тој став во самостојна политика. Војната против Иран, во тој смисол, не е само надворешна криза, туку и огледало за недовршениот европски проект – помеѓу амбиција и реална зависност.

Свет | пред 2 седмици

Иран ја обвини Европа: Помогнавте во создавањето услови за нападите на САД и Израел

Иран ги обвини европските земји дека помогнале во создавање услови за американско-израелските напади врз земјата, кои доведоа до актуелниот конфликт со Исламската Република.Обвинувањата ги изнесе портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багеи, на редовната неделна прес-конференција.„За жал, европските земји помогнаа во создавањето на тие услови“, изјави Багеи.Тој додаде дека наместо да се залагаат за владеење на правото и да се спротивстават на притисоците од САД, европските држави ја поддржале американската позиција во Советот за безбедност на Обединетите нации.„Наместо да инсистираат на владеење на правото и да се спротивстават на заплашувањето и ексцесите на Соединетите Американски Држави, тие се согласија со нив во Советот за безбедност на ОН за време на расправата за повторно воведување санкции. Тоа ја охрабри американската и ционистичката страна да продолжат со своите злосторства“, рече Багеи.Изјавата доаѓа во момент кога конфликтот меѓу Иран, САД и Израел продолжува да ескалира, а тензиите на Блискиот Исток предизвикуваат сериозна загриженост кај меѓународната заедница.

Свет | пред 3 седмици

Европа стана најголем светски увозник на оружје

Европската Унија во последните пет години стана водечки светски увозник на оружје, што е директна последица на реакцијата на владите на руската закана и сè помалата доверба во безбедносните гаранции од САД, покажуваат најновите податоци на Стокхолмскиот меѓународен институт за истражување на мирот (SIPRI), пренесува Reuters.Увозот на оружје во европските земји во периодот од 2021 до 2025 година повеќе од трипати се зголемил во споредба со претходниот петгодишен период. Главните причини се снабдувањето на Украина во нејзината одбрана од руската инвазија и обновата на сопствените воени залихи по децении на недоволни инвестиции.Наглото зголемување на токот на оружје во Европа ја зголеми вкупната глобална трговија со оружје за скоро 10 проценти“, појаснува Мету Џорџ, директор на SIPRI-програмата за трансфери на оружје.Според извештајот, Европа сега сочинува 33 проценти од глобалниот увоз на оружје, додека во претходниот петгодишен период уделот бил 12 проценти. Иако ја зајакнуваат својата воена индустрија, европските земји и натаму интензивно купуваат американско оружје, особено борбени авиони и системи за противавионска одбрана со голем дострел.Увозот на оружје на Блискиот Исток паднал за 13 проценти, иако Саудиска Арабија и Катар сè уште се меѓу четирите најголеми светски купувачи. Падот главно се должи на тоа што големите нарачки на Саудијците од претходниот период сè уште не се испорачани, објаснува истражувачот на SIPRI, Питер Веземан.Тој додава дека државите од регионот уште пред неодамнешните американски и израелски напади врз Иран веќе испратиле значајни нови нарачки кои сè уште не се вклучени во статистиката. Се очекува тековниот конфликт дополнително да ја поттикне набавката, особено на противракетни и противвоздушни системи.„Прво ќе ја заменат потрошената опрема, а потоа ќе разгледаат набавка на дополнителна за да се заштитат уште поефикасно отколку досега“, вели Веземан.САД ја зацврстиле својата доминација, зголемувајќи го уделот на глобалниот пазар од 36 на 42 проценти. На второ место е Франција со 9,8 проценти од глобалниот извоз, додека уделот на Русија по инвазијата на Украина во 2022 година паднал од 21 на само 6,8 проценти. Вкупниот извозен удел на европските земји изнесува 28 проценти, што е четирипати повеќе од Русија и пет пати повеќе од Кина.

Свет | пред 3 седмици

Трамп, Иран и Европа: војната ја враќа старата лекција дека сојузниците не се „опција“

По една година во која ја градел реториката врз притисок, закани и потценување на европските лидери, американскиот претседател Доналд Трамп, според напис на „Политико“, сега се соочува со непријатна вистина: во војна против Иран, Европа не е спореден актер, туку клучна алка – особено кога станува збор за бази, логистика и воена инфраструктура.Според текстот, првите денови од американско-израелската операција би биле „значително полесни“ доколку Лондон дозволел американските бомбардери да полетуваат од воздухопловни бази на територијата на Обединетото Кралство. Трамп, како што се наведува, јавно изразил незадоволство што британскиот премиер Кир Стармер одобрил само активности кои се квалификуваат како „одбранбени“ операции од објектите на Кралските воздухопловни сили.Слична линија, се додава, повлекол и шпанскиот премиер Педро Санчес, кој ја осудил операцијата на Блискиот Исток како кршење на законот и одбил да дозволи користење аеродроми под шпанска контрола за полетување на американски авиони. Во написот се наведува дека тоа предизвикало гнев во Вашингтон, а Трамп дополнително ја нападнал шпанската влада, опишувајќи ја како „непријателска“ и најавувајќи можни последици по трговските односи.Францускиот претседател Емануел Макрон, според „Политико“, предупредил дека војната е опасна, дека не е усогласена со меѓународното право и дека не може да добие поддршка. Таквиот фронт на воздржаност во Европа, се оценува, носи ризик од продлабочување на трансатлантскиот раздор и потсетува на траумата од 2003 година, кога војната во Ирак со години го нагризуваше довербата меѓу САД и дел од европските сојузници.Во исто време, Белата куќа, според написот, очекува европските сојузници да „соработуваат“ во мисијата, со образложение дека и Европа е директно изложена на заканата од Иран. Сепак, шпанската влада веднаш демантирала тврдења дека Мадрид се согласил на соработка, што дополнително ја нагласува тензијата и различните интерпретации на „поддршката“.Текстот наведува и дека не сите европски влади се подеднакво далеку од Вашингтон. Германија, на пример, била пофалена затоа што базата Рамштајн била ставена на располагање на американските сили, што во американската администрација се чита како доказ дека практичните, воено-логистички капацитети често се поважни од политичките симпатии.Во написот се појавува и оценка дека Вашингтон почнува повторно да ја учи лекцијата за границите на моќта без сојузници. Се наведува дека врвот на американската воена хиерархија предупредувал дека конфликтот со Иран носи поголеми ризици ако не постои поддршка од клучни партнери, додека европските влади, паралелно, распоредуваат сопствени капацитети кон регионот за да ги заштитат сопствените интереси – но со свест дека дури и „одбранбените“ мисии можат лесно да бидат вовлечени во ескалација.Заклучокот што провејува низ анализата е јасен: Европа се обидува да постави црвени линии за користење на својата територија и инфраструктура, а администрацијата во Вашингтон, соочена со оперативните потреби на фронтот, мора да признаe дека трансатлантската поддршка не се подразбира – и дека не се добива со ултиматуми.

Свет | пред 4 седмици

Од два мобилни телефона до глобална наркомрежа: Европол разоткри синџир на три континенти

Конфискацијата на два мобилни телефона во мал шведски град доведе до разоткривање на добро организирана криминална мрежа која дејствувала во Европа, Азија и Австралија, соопшти Европол. Координираните операции спроведени на 4 март во Шпанија, Шведска и Тајланд беа насочени кон клучни членови на мрежата и се надоврзаа на претходните акции во Австралија.Истрагата, позната како „Операција Кенди“, започнала во ноември 2023 година кога шведските власти заплениле два мобилни телефона од локален дилер на дрога. Она што првично изгледало како рутински случај брзо прераснало во меѓународна истрага. Анализата на податоците од телефоните открила шифрирани комуникации, меѓународни контакти и детали за активности кои укажувале на сложена криминална структура што делувала во повеќе држави.Експертите на Европол им помогнале на шведските истражители во анализата на податоците, при што било утврдено дека станува збор за неколку меѓусебно поврзани криминални мрежи специјализирани за синтетички дроги и перење пари. Тие биле поврзани преку посредници и комплексна мрежа од компании кои се користеле за прикривање на сопственоста, логистиката и финансиските текови.Истражителите откриле дека членовите на мрежата во Шведска управувале со голема операција за онлајн продажба на дрога во нордискиот регион, но и со структури за дистрибуција и перење пари. Истата криминална организација стоела зад пратка од 1,2 тони дрога пресретната во Германија, наменета за австралискиот пазар. Во Австралија биле уапсени дистрибутери кои ја чекале пратката, додека во Шпанија клучен осомничен бил поврзан со организирање на трговијата со дрога во големи размери.По идентификувањето на главните осомничени, властите извршиле околу дваесет истовремени претреси на 4 март. Операциите биле координирани од неколку командни центри во Европа, вклучително и седиштето на Европол.Во акцијата биле уапсени 13 лица – четири во Шпанија, шест во Шведска и три во Тајланд. Запленет е имот во вредност од околу четири милиони евра, а истрагата за дополнителни финансиски средства продолжува. Заедно со претходните апсења во Австралија, вкупниот број на приведени лица во овој случај се искачи на 15.Истрагата во Австралија започнала по дојава од германската царина, која во февруари минатата година открила и запленила 1,2 тони дрога наменета за Мелбурн. Пратката била скриена во контејнери декларирани како материјали за изградба на патишта. Германските власти ги отстраниле наркотиците и дозволиле пратката да продолжи кон Австралија, каде полицијата спровела контролирана испорака и уапсила двајца осомничени.Од Европол посочуваат дека случајот покажува како денешните криминални мрежи функционираат преку флексибилни, меѓусебно поврзани структури и често се вградени во легалната економија. Според последната проценка на агенцијата, дури 86 проценти од најопасните криминални мрежи во Европската Унија ги злоупотребуваат легалните деловни структури, особено во секторите како логистика, градежништво и недвижности.

Свет | пред 4 седмици

Трамп ја понижуваше Европа со месеци – сега од неа бара логистика и бази за војната со Иран

Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп изминатата година често ги оттурнуваше европските партнери како политички неважни, но сега, додека САД и Израел водат воена операција со цел промена на режимот во Иран, од Европа се очекува поддршка. Европските лидери, кои во првите часови по нападот се дистанцираа од американската акција, постепено ја засилуваат својата реакција на кризата што се шири низ Блискиот Исток.Франција, Италија и други европски држави испраќаат дополнителни воени сили за заштита на сопствените бази и партнери во регионот, додека Велика Британија им дозволи на американските сили да ги користат британските бази за спречување на евентуален ирански одговор. Сепак, овие чекори се далеку од безрезервната поддршка што ја бара Вашингтон за нападот кој, според дел од аналитичарите, драматично ја менува безбедносната рамнотежа во регионот.Белата куќа, според дипломатски извори, не се обидела да создаде класична меѓународна коалиција. Вашингтон не се консултирал со европските сојузници пред нападот врз Техеран, ниту пак од нив барал директно да учествуваат во бомбардирањето. Она што американската администрација го очекува е пристап до европски воени бази и логистички центри кои би ги олесниле воздушните операции.Во исто време, Трамп ги критикува земјите што не нудат силна поддршка, како Велика Британија, но и оние кои отворено се спротивставуваат на војната, како шпанскиот премиер Педро Санчез. „Ни требаа три или четири дена да откриеме каде можеме да слетаме... затоа сме многу изненадени“, изјавил американскиот претседател.Европските лидери се наоѓаат во деликатна позиција. Од една страна не сакаат директно да го критикуваат Вашингтон, а од друга се свесни дека нов конфликт на Блискиот Исток може да има сериозни последици за континентот – од раст на цените на енергенсите до можен нов бегалски бран.Поделбите во Европа се очигледни. Германија дава поддршка на американската политика, додека Шпанија зазема поостар критички став. Според аналитичарката Натали Точи, европските лидери во моментов се „половина внатре, половина надвор“ од кризата, обидувајќи се да ја задржат неутралноста, но истовремено да не се конфронтираат со САД.Италијанскиот министер за одбрана Гвидо Крозето изјави дека војната започнала „без знаење на светот“ и дека одлуката за нападот не била координирана со сојузниците. „Тоа е далеку надвор од рамките на меѓународното право“, изјавил тој пред италијанските пратеници.И покрај политичките резерви, европските држави преземаат конкретни безбедносни мерки. Францускиот претседател Емануел Макрон испрати дополнителна противвоздушна одбрана и воени бродови на Блискиот Исток со цел заштита на Кипар и земјите од Персискиот Залив. Истовремено, Франција дозволи американските сили да користат база на нејзина територија, но под услов таа да не се користи директно за нападите врз Иран.Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, во изјави за американските медиуми оцени дека сојузниците во голема мера ја поддржуваат американската операција, иако ваквата оценка веднаш беше оспорена од шпанската влада.Најголемата загриженост за Европа е можниот ефект од конфликтот. Некои членки на Европската Унија, како Кипар, се наоѓаат во дострел на ирански ракети, додека и Турција, членка на НАТО, е во непосредна близина на зоната на конфликт. Дополнително, европските лидери се свесни дека приклучувањето кон нова војна на Блискиот Исток би било крајно непопуларно кај јавноста, по искуствата од интервенциите во Ирак и Авганистан.Шпанскиот премиер Санчез предупреди дека Европа мора да ги има предвид последиците од претходните западни интервенции. „Не можете на една незаконитост да одговорите со друга, затоа што така започнуваат големите катастрофи на човештвото“, порача тој.

Свет | пред 4 седмици

Европската крајна десница е застаната меѓу лојалноста кон Трамп и стравот од ценовен шок

Американско-израелските воздушни удари што ја отворија војната во Иран предизвикаа видливи пукнатини меѓу европските партии на крајната десница, кои во изминатите години често градеа политички капитал со отворена поддршка за Доналд Трамп, остар антиимигрантски наратив и изразена антиисламистичка реторика. Наместо единствен фронт, се појавија различни реакции – од молк и внимателни формулации, до јасно приклонување кон Вашингтон.Нивниот проблем е двоен: од една страна, тие вообичаено настапуваат како најгласни бранители на „силната Западна“ безбедносна линија; од друга, војната носи ризици што директно ги погодуваат нивните гласачи – страв од нови миграциски бранови, раст на цените на енергенсите и чувство дека Европа повторно ќе ја плаќа сметката за конфликт што не го контролира.Во првите денови од конфликтот највпечатлива беше тишината од унгарската владејачка партија Фидес. Премиерот Виктор Орбан, кој во минатото го претставуваше Трамп како „мировник“, избегна да заземе јасна позиција. Подоцна, во обид да ја ублажи очигледната противречност, Орбан оцени дека бомбардирањето не е „нов“ конфликт, туку завршување на претходно нерешено жариште.Слична непријатност се појави и во Италија. Лигата, чиј лидер Матео Салвини повеќепати јавно промовираше идеја Трамп да добие Нобелова награда за мир, сега се најде меѓу паролата за „дипломатски пат“ и домашниот притисок околу можната улога на американските бази на италијанска територија во нападите врз Иран.Во Германија, Алтернатива за Германија (AfD) настапи со предупредувања дека ново разнишување на Блискиот Исток не е во германски интерес. Нивните пораки се насочени кон сценарио што го користат и други европски десничари: пад или длабока нестабилност во Иран може да создаде масовни миграции и да предизвика енергетски потреси – две теми што редовно ги мобилизираат нивните гласачи.Токму енергијата и миграцијата се појавуваат како заеднички именител и кај други националистички движења. Фламански интерес во Белгија го истакна прашањето во парламент, потсетувајќи на долгорочните последици од западните интервенции во Либија и Сирија. Во Чешка, пак, владејачката партија АНО се движи по тенка линија: да не го критикува Трамп, но и да не се врзе за конфликт што би можел да ги покачи цените на енергенсите – клучна тема за домашната политика.Најостри критики, според реакциите што се појавија во јавноста, доаѓаат од Франција. Националното собирање на Марин Ле Пен и Жордан Бардела, иако останува цврсто против теократскиот режим во Техеран, го проблематизира начинот на интервенцијата и ја нагласува тезата дека промена на власта „наметната однадвор“, особено само преку воздушни удари, тешко има историски успешни примери.Спротивно од ова, дел од водечките националистички сили, како шпанскиот Вокс, холандската Партија на слободата и британската Reform UK на Најџел Фараж, поотворено застанаа на страната на Трамп, обидувајќи се да ја прилагодат пораката за домашна употреба: безбедносна цврстина надвор, и „заштита на Европа“ од последиците дома.Раздорите се чувствуваат и во Европскиот парламент, каде крајнодесничарските групи традиционално се обидуваат да настапуваат координирано, но во пракса сè почесто се судираат со националните интереси на сопствените делегации. Внатрешно, темата се оценува како „осетлива“, а разликите стануваат видливи токму кога од декларативна поддршка за Трамп треба да се премине на конкретно политичко позиционирање.Во таква атмосфера, се засилува проценката дека Трамп станува ризичен сојузник за дел од европската крајна десница: доволно близок за да го делат истиот политички јазик, но и доволно непредвидлив за да стане товар пред сопствените гласачи. Затоа, во многу штабови веќе се бара формула како да се зачува идеолошката линија, без да се преземе целата политичка цена од една војна што може да ја потресе Европа преку бензинските пумпи, сметките за струја и нови притисоци на границите.

Свет | пред 4 седмици

Војната во Иран ја подели европската крајна десница

Американско-израелскиот напад врз Иран, кој ја започна актуелната војна, предизвика поделби меѓу крајнодесничарските партии во Европа, кои се најдоа меѓу поддршката за Доналд Трамп и стравувањата на сопствените гласачи од последиците на конфликтот. Според анализа на Euronews, многу националистички партии се обидуваат да ги усогласат своите проамерикански и произраелски позиции со загриженоста дека војната може да донесе економски последици за европските граѓани, особено преку раст на цените на енергенсите.Во првите денови од конфликтот, унгарската владејачка партија Фидес остана претежно тивка. Премиерот на Унгарија, Виктор Орбан, кој претходно го пофали Трамп како „миротворец“, првично не ги осуди ниту ги поддржа нападите врз Иран. Подоцна изјави дека бомбардирањето не претставува нова војна, туку „конечно затворање на старо нерешено жариште“.Слични дилеми има и италијанската десничарска партија Лига, чиј лидер Матео Салвини претходно дури предложи Трамп да ја добие Нобеловата награда за мир. Претставници на партијата изјавија дека дипломатскиот пат треба да има предност, особено поради чувствителната дебата во Италија околу користењето на американските бази за нападите врз Иран.Во Германија, лидерите на Алтернатива за Германија (AfD), Алис Вајдел и Тино Хрупала, предупредија дека нова дестабилизација на Блискиот Исток не е во интерес на нивната земја. Тие предупредуваат дека евентуален колапс на Иран може да предизвика нови миграциски бранови и силни енергетски шокови за Европа.Најостри критики доаѓаат од Франција, каде што партијата Национално обединување на Марин Ле Пен и Жордан Бардела оцени дека американската интервенција е изведена надвор од рамките на меѓународното право. Тие нагласуваат дека евентуална промена на власта во Иран треба да дојде од самиот ирански народ, а не преку надворешни воени интервенции.Од друга страна, некои партии, како шпанската Вокс, холандската Партија за слобода и британската Reform UK на Најџел Фараж, поотворено застанаа на страната на Трамп.Поделбите се чувствуваат и во Европскиот парламент, каде крајнодесничарските групи тешко успеваат да изградат заеднички став за војната. Според извори за Euronews, темата предизвикува значителна непријатност меѓу нивните пратеници.Аналитичарите оценуваат дека нападот врз Иран може да стане пресвртница во односите меѓу движењето на Трамп и дел од неговите европски сојузници. Дел од политичарите веќе се обидуваат да се дистанцираат од него, стравувајќи дека неговите потези би можеле да станат политички товар и за нивните гласачи.

Свет | пред 4 седмици

Грција предупредува: Напад врз Кипар е закана за цела Европа

Mинистерот за надворешни работи на Грција, Јоргос Герапетритис, изјави дека секое таргетирање на Кипар претставува закана за цела Европа, додавајќи дека поморската база Суда не се наоѓа во непосредна опасност од ирански напади.Говорејќи за грчкото воено присуство на Кипар, Герапетритис во интервју за телевизијата SKAI истакна дека мисијата на фрегатите Kimon и Psaras, како и на ловците F‑16 Viper, претставува „историска одговорност“, нагласувајќи дека распоредувањето на силите е исклучиво одбранбена мерка.Секое таргетирање на Кипар претставува закана за цела Европа и наметнува обврска за солидарност со Кипар“, изјави Герапетритис.Одговарајќи на прашање дали поморската база Суда се наоѓа во дострел на иранските ракети, тој нагласи дека базата е заштитена со одбранбен договор меѓу САД и Грција и дека се преземени сите мерки за безбедност на објектите, вклучително и на американските инсталации на територијата на базата.Режимот на базата Суда е регулиран со одбранбениот договор меѓу САД и Грција. Она што може да се прави во рамките на базата е многу строго дефинирано, пред сè обезбедување на објектите на САД, така што тие не се наменети за офанзивни дејствија. Сакам да ве уверам дека се преземени сите неопходни мерки и од американска и од грчка страна. Сите разбираме дека кризата во поширокиот регион на Блискиот Исток има последици и врз безбедноста“, рече тој.Герапетритис додаде дека продолжува евакуацијата на грчките државјани од Обединетите Арапски Емирати, Кувајт, Оман и други региони, нагласувајќи дека репатријацијата е „најсложената задача“ на грчкото Министерство за надворешни работи во последните неколку децении.Тој посочи дека воздушниот простор во тие региони се отвора само делумно и повремено, што дополнително ги отежнува операциите.Грчкиот министер ги отфрли и критиките од Турција во врска со распоредувањето на системот MIM‑104 Patriot на островот Карпатос, оценувајќи ги како „целосно неосновани“.

Свет | пред 4 седмици

Иран: Ќе ги гаѓаме бродовите на САД, Израел и Европа ако поминат низ Ормутскиот теснец

Иранска револуционерна гарда соопшти дека Ормутскиот теснец, една од најважните светски поморски рути, е затворен само за бродови од САД, Израел, Европа и други западни сојузници.Претходно рековме дека, во согласност со меѓународното право и резолуциите, Исламската Република Иран во време на војна ќе има право да го контролира преминот низ Ормутскиот теснец“, соопшти IRGC, пренесува државната телевизија IRIB.Тие додадоа дека бродовите кои припаѓаат на САД, Израел, Европа и нивните сојузници, ако бидат забележани, сигурно ќе бидат погодени.Ормутскиот теснец практично е затворен откако САД и Израел започнаа заедничка операција против Иран, што доведе до нагло зголемување на цените на нафтата и предизвика загриженост за можните последици врз глобалната економија.

Свет | пред 1 месец