Цените на дизелот во Европа денеска (3 април 2026) се искачија на највисоко ниво од 2022 година, откако фјучерсите за дизел на лондонскиот пазар скокнаа над 200 долари по барел, односно околу 1.498 долари по тон, со дневен раст близу 10 проценти.
Пазарниот шок доаѓа во услови на сериозни нарушувања во снабдувањето, поврзани со војната со Иран и затворањето на Ормускиот теснец. Од почетокот на конфликтот на 28 февруари, цените на дизелот речиси се удвоија, додека паралелно се засили и притисокот врз цените на суровата нафта.
Затворањето на стратешкиот морски премин ги пресече транспортните коридори за милиони барели рафинирани деривати, меѓу кои и дизелот. Дел од рафинериите реагираа со намалување на производството, а трговците се обидуваат да обезбедат алтернативни испораки преку значително подолги маршрути, што дополнително ги крева трошоците и ја намалува достапноста на пазарот.
Дизелот, како клучен енергент за товарниот транспорт, земјоделството и индустријата, има директно влијание врз цените на стоките и услугите. Затоа, неговото поскапување се гледа како дополнителен ризик за нов инфлаторен бран, особено во економии кои веќе се чувствителни на енергетски шокови.
Европа, која произведува помалку дизел отколку што троши, во голема мера се потпира на увоз. Аналитичарите предупредуваат дека, доколку кризата не се стабилизира, регионот може да се соочи со недостиг во наредните недели, со последици што би се прелеале на логистиката, производството и потрошувачката.
Растот на цените не е ограничен само на Европа. Во САД дизелот надмина четири долари за галон, додека во Азија цената привремено ја помина границата од 200 долари по барел, што укажува на ширење на притисокот низ глобалните енергетски пазари.
Неизвесноста дополнително се зголеми по најавите за продолжување на воената кампања против Иран, што ги засили очекувањата за подолготрајни прекини во снабдувањето. Во меѓувреме, европските држави бараат начини да ја ублажат енергетската криза со поголема употреба на обновливи извори, но краткорочно остануваат зависни од течните горива и нивната достапност на светскиот пазар.
Дипломатските напори за деескалација и повторно отворање на Ормускиот теснец засега не даваат конкретни резултати, а трговците и индустријата се подготвуваат за продолжена нестабилност и дополнителни ценовни удари.
