Големите светски нафтени и гасни компании остварија рекордни финансиски резултати во вториот квартал од годината, благодарение на наглиот раст на цените на енергенсите предизвикан од конфликтот меѓу САД и Иран и нарушувањата во испораките преку Ормускиот Теснец.
Шестмесечниот конфликт сериозно го наруши поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец, низ кој претходно се транспортираше околу една петтина од светската нафта и природен гас. Намалената понуда ја зголеми цената на суровата нафта „Брент“ од околу 70 на повеќе од 100 долари за барел, а во еден момент достигна и 126 долари. Истовремено поскапеа бензинот, дизелот и авионското гориво, што ги зголеми трошоците за потрошувачите и предизвика проблеми со снабдувањето во повеќе земји.
Американскиот енергетски гигант „Ексон Мобил“ соопшти дека неговата добивка во вториот квартал се удвоила и достигнала 14,53 милијарди долари, додека приходите пораснале за 42 проценти. „Шеврон“ оствари речиси четирикратно повисока добивка од 12,07 милијарди долари, со раст на приходите од 56 проценти. Во меѓувреме, шесте најголеми европски нафтени компании во првиот квартал оствариле заедничка добивка од околу 22 милијарди долари, што е значително повеќе во однос на истиот период лани.
Од организацијата „Глобал Витнес“ оценуваат дека, додека милиони луѓе се соочуваат со поскапувања, ограничувања во снабдувањето со енергија и зголемени трошоци за живот, нафтените компании се меѓу најголемите добитници од кризата.
Поради ваквите профити, американските демократи предложија воведување данок на екстрапрофит за големите производители на нафта, а средствата да им бидат вратени на граѓаните. Слични мерки веќе беа воведени во Велика Британија и во дел од европските држави.
Според експертите, најголема корист имаат компаниите што, покрај производството на нафта, поседуваат и рафинерии. Недостигот од дизел, бензин и авионско гориво на светскиот пазар им овозможува да остваруваат значително повисоки профити, особено поради оштетените капацитети во Русија и на Блискиот Исток.
Економистите предупредуваат дека најголемиот товар од оваа состојба сепак го сносат потрошувачите. Повисоките цени на горивата влијаат врз цените на транспортот, авионските билети и речиси сите производи, зголемувајќи ги трошоците за живот ширум светот.
Сепак, не сите компании од енергетскиот сектор профитираат од кризата. Производителите од Блискиот Исток, кои имаат проблеми со извозот или со оштетена инфраструктура, бележат намалени приходи и повисоки транспортни и осигурителни трошоци, и покрај високите светски цени на нафтата.
