DONALD-TRAMP

„Немаат храброст“: Трамп ги прозва Кина, Јапонија, Франција и Германија додека најавува „чистење“ на Ормускиот теснец

Американскиот претседател Доналд Трамп денеска изјави дека Соединетите Американски Држави започнуваат процес на „чистење“ на Ормускиот теснец, што го опиша како услуга за земјите ширум светот – меѓу кои ги наброја Кина, Јапонија, Јужна Кореја, Франција и Германија.Во објава на својата мрежа Truth Social, Трамп ги обвини овие држави дека „немаат храброст ниту волја“ самите да ја извршат работата, алудирајќи на безбедносните ризици во еден од најважните светски поморски коридори за транспорт на нафта и енергенси.Тој, исто така, тврди дека сите 28 ирански бродови за поставување морски мини „лежеле на дното“, наведувајќи дека опасноста сега главно се сведува на можноста некој брод да налета на преостаната мина. Во истата објава, Трамп изнесе и оценка дека иранската морнарица била „уништена“, како и нивното воздухопловство, додавајќи дека противвоздушните системи „практично не постојат“ и дека радарите биле оневозможени.„Нивните противвоздушни системи практично не постојат, радарите се оневозможени… нивните фабрики за ракети и дронови главно се срамнети со земја… а што е најважно, нивните долгогодишни ‘водачи’ повеќе не се меѓу нас…“Трамп во пораката се осврна и на медиумите, обвинувајќи дел од нив дека изгубиле кредибилитет и дека, како што тврди, „сакаат да пренесуваат дека Иран победува“, иако според него „сите знаат дека губи – и тоа силно“.Дополнително, американскиот претседател посочи дека е „интересно“ оти празни танкери од повеќе држави веќе пловат кон САД за таму да се наполнат со нафта, што, според оценките на дел аналитичари, може да се чита како порака за насочување на енергетските текови и за позиционирање на САД како клучна точка во снабдувањето во услови на криза.

Свет | пред 3 дена

Трамп повторно ја „шокира“ јавноста: „Ќе се кандидирам за претседател на Венецуела“

Американскиот претседател Доналд Трамп на прес-конференција се пошегува дека би можел да се кандидира за претседател на Венецуела, тврдејќи дека таму би имал „поголема поддршка од кој било политичар“.Изјавата ја даде на настан посветен на операција за спасување пилот на американското воено воздухопловство, откако борбен авион бил соборен над Иран. Во таа пригода Трамп, меѓу другото, рече дека „брзо ќе научи шпански“ и дека по завршувањето на актуелните обврски би можел да „отиде во Венецуела“ и да се кандидира.Во истото обраќање тој додаде дека САД се „многу задоволни“ од претседателката „која сега ја имаме“, алудирајќи на актуелната администрација во Вашингтон.Трамп повеќепати ја спомена Венецуела, правејќи споредби меѓу спасувачката операција и настани што ги поврза со дејствувањето на Пентагон во таа јужноамериканска земја. Во тој контекст тој тврдеше дека конфронтацијата со Венецуела била „готова за 45 минути“ и изнесе тврдење дека САД презеле стотици милиони барели нафта од земјата.Според пренесените наводи, Трамп и на состанок на кабинетот кон крајот на минатиот месец на шеговит начин споменал дека „можеби“ би се кандидирал и против привремената претседателка Делси Родригез, која, според неговите зборови, била поставена на чело на државата по апсењето на Николас Мадуро.

Свет | пред 1 седмица

Трамп тешко може формално да ги тргне САД од НАТО, но со „труење на бунарот“ може да го парализира сојузот

Иако постојното американско законодавство го прави исклучително тешко – а според некои толкувања и речиси невозможeн – потегот американскиот претседател Доналд Трамп еднострано да ги повлече САД од НАТО, тоа не значи дека сојузот не може да биде доведен во состојба на практична нефункционалност. Напротив, суштинската опасност не е правниот чин на напуштање, туку постепеното разградување на довербата и оперативната улога на Вашингтон во Алијансата.Во текстот се потсетува дека Трамп и во првиот мандат го критикуваше НАТО како „застарен“, обвинувајќи ги европските сојузници дека „ја искористуваат Америка“. Но, во поновиот период реториката дополнително се заострила, со низа изјави и сигнали што отвораат прашања за кредибилитетот на членот 5 – темелната одредба на Алијансата дека напад врз една членка се смета за напад врз сите.Според наведениот контекст, Трамп јавно се пожали дека сојузниците не сакале да се приклучат на американската воена акција против Иран и дека не покажале подготвеност да учествуваат во мисиите поврзани со безбедноста на пловидбата во чувствителни морски коридори. Тој став го поврзал со оценка дека НАТО е „хартиен тигар“ и дека сојузот не го импресионирал.Формално, повлекувањето од НАТО е регулирано со членот 13 од Северноатлантскиот договор: државата може да истапи една година по официјална најава. Но, дополнителна пречка за американскиот претседател е домашното право – со одредби со кои се ограничува можноста САД да се повлечат без согласност од Конгресот. Во анализата се наведува дека таков обид би водел кон долга судска битка и потенцијална уставна криза, а и политички би било тешко да се соберат потребните гласови во Сенатот.Сепак, клучната теза е дека „формалното“ не е единствената патека до слабеење на Алијансата. Се пренесува оценка од американски сенатор дека претседателот можеби не може да излезе од НАТО без Конгресот, но може да го „затруе бунарот“ – со низа одлуки што го прават сојузот практично нефункционален. Тоа подразбира политичко условување на обврските, селективен пристап кон сојузниците и потези што ја разнишуваат идејата за автоматска солидарност.Како можни сценарија за парализа се споменуваат и практични мерки: намалување на американското учество во вежби, повлекување персонал од структурите на Алијансата, ограничување на размената на разузнавачки информации, па и редефинирање на обемот на американската воена присутност во Европа. Се наведува дека во Европа има околу 100.000 американски војници, а во претходни месеци имало и најави за завршување на мисии на одделни единици, што во европските престолнини често се чита како симптом на поширока промена.Во исто време, се посочува дека и новите ограничувања во американските закони можат делумно да ја врзат администрацијата, на пример со услови за намалување на силите во Европа под одреден праг и со обврска за известување и консултации. Но, и покрај тоа, во анализата се сугерира дека „заобиколни“ маневри – преку прераспределба на ресурси и организациски одлуки – можат да постигнат сличен ефект без формален чин на излегување.Заклучокот е мрачен: НАТО може правно да опстои, но без доверба во американската подготвеност да застане зад сојузниците, темелната функција на Алијансата – одвраќање – би била сериозно нарушена. Токму затоа, се наведува оценка дека ова е најдлабоката криза со која сојузот се соочил, бидејќи воените сојузи, пред сè, се градат врз верата дека помошта ќе дојде кога ќе биде најпотребна.

Свет | пред 1 седмица

Европа не сакаше војна со Иран – но сега ја плаќа „сметката“: енергетски шок и нова пукнатина во НАТО

Европа се соочува со сериозни последици од војната што САД ја започнаа против Иран без претходни консултации со сојузниците, а клучниот удар доаѓа преку енергијата: Техеран, според тврдењата, ефективно го затворил Ормускиот Теснец – поморски премин низ кој минува околу една петтина од светската нафта. Во такви услови, европските држави се втурнати во нов шок на пазарите, додека Вашингтон сигнализира дека очекува Европа сама да се справи со последиците.Американскиот претседател Доналд Трамп во јавни настапи порача дека одржувањето на пловниот пат отворен не треба да биде „работа на Америка“, туку задача на европските партнери што зависат од нафтата. Во една од пораките со кои ја заостри реториката, тој сугерираше дека Европа треба да „го преземе“ теснецот и да го обезбеди, додавајќи дека САД ќе помогнат, но дека европските сојузници треба да водат.Овој пристап, според оцените на аналитичари цитирани во текстот, се вклопува во нова доктрина што ја превртува логиката на одговорност: наместо „кој ќе скрши – тој плаќа“, се испраќа порака дека Америка ја „скршила“ ситуацијата, а Европа треба да биде „сопственик“ на последиците. Таквата позиција ја става Европската унија во незгодна дипломатска и економска рамка – без да ја поддржала војната, сега е изложена на најскапите реперкусии.Најитната последица е енергетскиот шок. Европа сè уште се опоравува од претходната енергетска криза по руската инвазија врз Украина во 2022 година и болниот процес на намалување на зависноста од руските енергенси. Во анализите се предупредува дека, поради високата зависност на ЕУ од увоз на гас, сметките би можеле нагло да пораснат додека државите се натпреваруваат за алтернативни извори, вклучително и испораки од САД.Подолготрајна криза би можела да отвори и политички расправи што Европа се обидува да ги затвори – дали да се преиспита одлуката за целосно напуштање на руските фосилни горива. Иако мнозинството членки веќе не купуваат руска нафта, блокот и натаму увезува руски гас, а целосниот прекин е најавен за ноември 2027 година. Новиот шок, се наведува, може да ја тестира токму таа решителност.Втората последица е уште подлабока: довербата во НАТО. Трамп изрази незадоволство што сојузниците – кои, како што се истакнува, не се согласиле со војната и ја сметале за незаконска – не притрчале да помогнат. Во интервјуа тој навести дека размислува за повлекување на САД од НАТО поради, според него, „млак“ одговор на сојузот. Иако постојат правни и уставни пречки за еднострано повлекување, во текстот се нагласува дека штетата врз довербата веќе е направена.Во таков амбиент Европа забрзано бара „свој пат“. Покрај обидите да се изгради посилна европска одбранбена индустрија и да се намали зависноста од американско оружје, се засилува и политичкиот притисок за побрз премин кон обновливи извори на енергија – со цел да се скрати зависноста од фосилни горива и од геополитички шокови што доаѓаат од надвор.

Свет | пред 1 седмица