„Претрес“ на Фуркан Салиу: Национализам, двојни стандарди, политика, поделби, новинарство

ДРАГАН ДАНИЛОВСКИ

Даниловски: Хантавирусите отвораат прашање каква е состојбата со урбаната хигиена во македонските градови?

Проф. д-р Драган Даниловски во своја објава на социјалните мрежи во врска со хантавирусот укажува дека станува збор за одамна познати вируси со ограничен ризик за ширење кај луѓето. Тој посочува дека вистинскиот проблем не е вирусот, туку условите во урбаната хигиена и управувањето со отпадот.„Хантавирусот деновиве стана новата суровина за глобалната индустрија на страв.Доволен беше еден изолиран настан на крузер во Јужниот Атлантик за интернет-просторот повторно да експлодира со апокалиптични сценарија, „предвидувања“, мистериозни објави од минатото, сомнежи за глобални агенди и рециклирани теории за контрола на човештвото.Речиси по автоматизам, повторно почнаа да циркулираат истите зборови: пандемија, контрола, депопулација, mRNA, „1984“...Како да постои готов шаблон што се активира секогаш кога во медиумите ќе се појави името на некој вирус.Во меѓувреме, јавноста постепено престанува да прави разлика меѓу епидемиологија и алгоритамски произведен страв. Особено загрижува фактот што во таквата атмосфера понекогаш активно учествуваат и здравствени професионалци, чиишто јавно изговорен збор носи огромна тежина, зашто, покрај името, им стои титула доктор.По ковид-пандемијата, општеството остана психолошки преосетливо на теми поврзани со инфективни болести.Доволни се неколку драматични формулации, неколку недоискажани инсинуации и една фотографија со лабораториски амбиент, за кај дел од населението повторно да се активира чувството дека „нешто се подготвува“. Во таков контекст, јавната комуникација на медицинската фела повеќе не е приватна работа - лаф-муабет во кафуле. Социјалните мрежи (веќе) се масовен медиум. А алгоритмите наградуваат страв.Хантавирусите, пак, не се нов феномен што вчера се појавил во лабораторија. Тие се одамна познати во медицината. Претставуваат група вируси поврзани со глодари, кои се нивен природен резервоар. Луѓето најчесто се инфицираат преку контакт со аеросоли контаминирани со измет, урина или плунка од заразени глодари. Дел од нив се присутни на европскиот континент, Азија и Африка (подгрупа на хантавируси на Стариот свет - Old World Hantaviruses). Ендемско подрачје е Балканот.Друг дел од нив (подгрупа на хантавируси на Новиот свет - New World Hantaviruses) „владее“ со обете Америки. Ендемско подрачје се Аргентина и Чиле.Иако двете подгрупи се сродни, тие се разликуваат по тоа што предизвикуваат различни видови болести кај хуманите домаќини.Вирусите во подгрупата на Новиот свет предизвикуваат болест позната како „хантавирусен пулмонален синдром“ со десетици заболени секоја година и смртност од 20-40%.Вирусите во подгрупата на Стариот свет предизвикуваат болест позната како „хеморагична треска со бубрежен синдром“, со стотици заболени секоја година и со смртност од 1-15%.Балканот има сопствено искуство со хеморагичната треска со бубрежен синдром.Во подгрупата на Новиот свет постои типот Andes вирус (причинител на епидемијата на крузерот „Хондиус“).Само кај овој тип е опишан и пренос од човек на човек!Многу важно! Тој вирус не циркулира кај нас. Ниту постои ризик да „скокне“ од некој од заразените на крузерот.Поради тоа, во моментот не постојат индикации за сценарио што би наликувало на ковид-пандемијата.Истовремено, постојат реални причини за внимателност.Темата за хантавирусите отвора едно многу приземно и локално прашање: каква е состојбата со урбаната хигиена, дератизацијата и контролата на глодарите во македонските градови?Во изминатиот период, Скопје и други средини се соочуваа со сериозни проблеми со отпадот. Контејнери преполни со денови. Купишта смет покрај улици. Расфрлан органски отпад. Диви депонии. „Мијазма“ на 21 век! Таквите услови неизбежно создаваат средина погодна за експанзија на популацијата на стаорци и глувци, кои претставуваат потенцијален резервоар за повеќе инфективни заболувања, вклучително и хантавирусните инфекции.Токму затоа, прагот на летото е момент кога институциите треба сериозно да пристапат кон:- дератизација;- дезинфекција;- санитарен надзор;- урбана хигиена;- контрола на дивите депонии.Поради елементарна епидемиолошка логика. Крајно време е да научиме да правиме разлика меѓу реален јавно-здравствен ризик и интернет-фантазија што живее од колективниот страв. На јавноста денес ѝ се потребни точни информации, трезвеност и превенција. Не ни треба нова паника“, вели Даниловски.

Коментари | пред 2 седмици

„Безбедноста во здравството не смее да зависи од околности, туку од систем“, вели д-р Драган Даниловски

Довербата во здравството најчесто се забележува дури тогаш кога ќе биде доведена во прашање, вели д-р Драган Даниловски.„Во здравството, големите теми ретко се најавуваат со големи зборови. Почесто се појавуваат тивко — како прашање што останува да одѕвонува и по завршувањето на работниот ден.Такво беше и прашањето што ми го постави една колешка – лекар: зошто маската не се користи секогаш кога постои ризик од респираторен пренос, и зошто ракавиците не се менуваат доследно меѓу пациенти?Прашање од секојдневната клиничка реалност. Прашање што, всушност, ја допира самата срцевина на модерната медицина — безбедноста!Постои едно тивко правило врз кое се темели современата клиничка практика: секој пациент се третира како потенцијален извор на инфекција. Овој принцип не произлегува од претпазливост. Тој произлегува од знаење.Децении истражувања и искуство во болничката епидемиологија покажаа дека преносот на инфекции поврзани со здравствена нега — често означувани и како интрахоспитални инфекции — најчесто се случува во сосема вообичаени, рутински ситуации.Затоа, мерките за превенција на инфекции претставуваат повеќе од техничка препорака. Тие ја обликуваат архитектурата на безбедната здравствена услуга. Ракавици при контакт со крв и телесни течности. Нивно менување по секој пациент. Маска кога постои ризик од респираторен пренос. Ова се елементи на професионалниот јазик на модерната медицина.Безбедноста во здравството не смее да зависи од околности, туку од систем. Секое професионално правило живее во рамките на еден поширок систем. Доследноста во неговата примена е тесно поврзана со начинот на кој е организирана здравствената заштита.Системите што обезбедуваат стабилно снабдување со заштитна опрема, јасни протоколи, редовна едукација и функционален надзор создаваат средина во која безбедноста постепено станува професионален рефлекс. Во таква средина, варијациите во клиничката пракса се поретки, а предвидливоста на работата е поголема.Таму каде што здравствениот систем подолг период функционира под кадровски, организациски или финансиски притисок, просторот за отстапувања природно се зголемува.Преоптовареноста, недостигот на персонал и нестабилните снабдувачки ланци не се апстрактни категории. Тие имаат директно влијание врз секојдневната клиничка работа.Оттука, безбедноста престанува да биде исклучиво клиничка тема и станува прашање на управување. Прашање на системското управување со здравството.Во стабилни здравствени системи, безбедноста е неразделно поврзана со професионалната и институционалната одговорност. Стандардите имаат вистинска вредност само кога се применуваат доследно, кога отстапувањата се препознаваат навреме и кога системот реагира со јасни и предвидливи механизми. Токму оваа предвидливост ја создава културата на одговорност — суштинска гаранција дека безбедноста не зависи од случајност.Способноста на системот да постави јасни стандарди, да ги следи ризиците и да обезбеди институционална одговорност претставува мерка за неговата зрелост.Зрелите здравствени системи одамна ја препознаа оваа врска. Инвестираат во континуирана едукација, во сигурни снабдувачки механизми, во менаџмент што се потпира на податоци и во системи за пријавување и анализа на ризици.Особено внимание се посветува на културата на безбедност — професионална средина во која системот учи, се прилагодува и се подобрува.Во таа структура, здравствените работници ја носат централната улога. Најголемиот дел од нив работат со висока професионална посветеност, често во услови што бараат брзи одлуки и постојана концентрација. Системската поддршка на овие професионалци директно влијае врз стабилноста на клиничката практика.Прашањата што ги поставуваат колегите и јавноста имаат посебна вредност. Тие го одржуваат вниманието будно, поттикнуваат професионална саморефлексија и придонесуваат кон унапредување на институционалните процеси. Секој зрело организиран систем се развива преку ваков дијалог.Нивото на безбедност во здравството претставува еден од најсигурните индикатори за зрелоста на здравствениот систем и за капацитетот на државата да управува со здравствените ризици.Кога безбедноста е поставена високо на листата на приоритети, ефектите се препознаваат во клиничките исходи, довербата на јавноста и во стабилноста на системот.Понекогаш е доволно едно едноставно прашање за да нè потсети на нешто суштинско: безбедноста е најдлабока структура на здравствената заштита. Не е дополнителен слој.Затоа, кога зборуваме за безбедноста во здравството, всушност, зборуваме за најосновното чувство што секој човек го носи со себе кога бара помош — чувството дека е заштитен. Безбедноста е ветување што здравствениот систем му го дава на секој пациент.И можеби токму според тоа колку се чувствуваат заштитени најранливите, најпрецизно се мери зрелоста на еден здравствен систем“, додава тој.

Коментари | пред 3 месеци