Во БиХ сè уште се бројат гласовите, партиите прават калкулации, а Додик најавува нов Устав на РС.

Додека во Босна и Херцеговина сè уште се утврдуваат конечните резултати од општите избори, политичките партии почнуваат да ги разгледуваат можните коалициски сојузи. Во меѓувреме, Милорад Додик најавува нови политички потези во Република Српска, меѓу кои и донесување нов ентитетски устав, што може дополнително да ги зголеми тензиите во земјата.

Централната изборна комисија на БиХ има рок од еден месец да ги потврди резултатите од изборите одржани на 4 октомври и да го утврди бројот на мандати што ги освоиле партиите во законодавните тела на државно, ентитетско и кантонално ниво.

Сè уште се пребројуваат гласовите пристигнати по пошта, а гласањето ќе биде повторено и на најмалку едно избирачко место во Брчко, каде што биле утврдени неправилности. По завршувањето на овие постапки и потврдувањето на резултатите, ќе почнат да течат роковите за формирање на институциите. Прва на ред би требало да биде Претседателството на БиХ, чие конституирање се очекува до средината на ноември.

Според досегашните резултати, Даријана Филиповиќ од ХДЗ БиХ ја зацврстила победата во трката за член на Претседателството од хрватскиот народ, со освоени 112.000 гласови. Нејзиниот противкандидат Славен Ковачевиќ од Демократскиот фронт на Жељко Комшиќ освоил околу 73.000 гласови.

— реклама —

Денис Бечировиќ од Социјалдемократската партија останува во Претседателството и во следниот мандат, откако добил поддршка од 215.000 гласачи. Неговиот главен противкандидат Бакир Изетбеговиќ освоил 192.000 гласови. Од редовите на српскиот народ, Жељка Цвијановиќ добила 306.000 гласови, додека второпласираниот Маринко Божовиќ освоил 145.000.

Во меѓувреме, трите партии што би можеле да имаат решавачко влијание врз формирањето на државната власт се ХДЗ БиХ, Сојузот на независните социјалдемократи (СНСД) и Странката на демократската акција (СДА).

Претседателот на Претседателството на БиХ има овластување да го именува мандатарот за состав на Советот на министри. Формално, за тоа е потребно претходно да се конституира Претставничкиот дом на државниот парламент, кој треба да го потврди предлогот. Во практиката, сепак, процесот обично не се одвива пред да биде конституиран и Домот на народите, иако тоа тело не одлучува за именувањето на извршната власт.

Составот на Претставничкиот дом директно произлегува од изборните резултати, но формирањето на Домот на народите е посложено, бидејќи зависи од постапките во ентитетите и десетте кантони во Федерацијата БиХ, од каде што се избираат делегатите во клубовите на конститутивните народи.

— реклама —

По средбата во Бања Лука на почетокот на неделата, лидерите на ХДЗ БиХ и СНСД, Драган Човиќ и Милорад Додик, изјавија дека нивните партии ќе имаат таканаречени контролни пакети во Домот на народите, односно најмалку тројца од вкупно петте делегати во клубовите на конститутивните народи.

Бакир Изетбеговиќ, пак, очекува СДА да обезбеди иста позиција во клубот на бошњачкиот народ. Тоа упатува на можноста овие три партии да бидат клучни во коалициските договори на државно ниво.

Сепак, СДА ќе мора да најде и партнер од Федерацијата БиХ за да обезбеди стабилно мнозинство во Претставничкиот дом и на ниво на ентитетот. Раководството на партијата веќе именувало тим за преговори со потенцијалните партнери, наведувајќи дека ќе се води од изборниот легитимитет на СДА, програмските начела и интересите на државата.

По изборите, како најизгледен партнер на СДА се споменуваше Странката за БиХ, но сега се појавија шпекулации дека во власта би можела да влезе и Социјалдемократската партија, која беше дел од власта во изминатите четири години. Медиумите во БиХ ваквата можна коалиција ја нарекуваат „црвено-зелена“, односно „лубеница“, што предизвика остра реакција од лидерот на СДП, Нермин Никшиќ.

Тој иронично коментираше дека, според одредени медиумски написи, во нивно име веќе биле завршени разговорите, поделени функциите и формирани нови коалиции, без учество на оние што би требало да бидат дел од нив.

— реклама —

Никшиќ ги отфрли и тврдењата дека е завршен проектот на таканаречената „тројка“, сојузот на СДП со партиите Народ и правда и Нашата партија. Двете партии, за разлика од СДП, на изборите забележале значително послаби резултати отколку пред четири години.

СДА засега ја потврдила подготвеноста за коалиција со Странката за БиХ во Сараевскиот и Унско-санскиот кантон. Во сојузот планираат да го вклучат и Демократскиот фронт на Жељко Комшиќ, кој во Сараевскиот кантон има само двајца пратеници, но нивната поддршка е важна за обезбедување тесно мнозинство.

Додека се чека исходот од преговорите меѓу бошњачките партии, Додик настапува со пораки дека цврсто ја контролира власта во Република Српска. Во интервју за јавниот сервис РТРС, во средата најавил дека новиот Устав на ентитетот би требало да биде донесен до 9 јануари следната година.

Меѓу најавените промени е и прогласувањето на Бања Лука за главен град на Република Српска, како и можно укинување или ограничување на овластувањата на Советот на народите на РС. Ова тело има улога на заштитник на националните интереси, пред сè на конститутивните народи, и може да оспори закон усвоен од Народното собрание на Република Српска и да побара оценка од Уставниот суд доколку смета дека се загрозени националните интереси.

„Никој нема да ги задуши Србите, Хрватите или Бошњаците, но ќе се овозможи демократски квалификуваното мнозинство да дојде до израз преку еден систем“, изјавил Додик, без да ги прецизира планираните решенија.

Тој и претходно ја критикувал можноста Советот на народите да го запре спроведувањето на законите. Според него, проблем претставуваат пред сè бошњачките претставници, за кои тврди дека се „зависни од Сараево“.

Додик изјавил дека ќе поддржува стручни и квалификувани Бошњаци и Хрвати, без оглед на тоа како ќе бидат оценувани од нивните заедници. Најавил и дека ќе им помогне на средините во кои Бошњаците гласале за неговиот кандидат за претседател на Република Српска, Саво Миниќ.

На победата на Миниќ му честитале мал број високи странски претставници, меѓу кои рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров, белорускиот претседател Александар Лукашенко и претседателот на Татарстан, Рустам Миниханов.