Црна Гора најавува напредок во решавањето на спорните прашања со Хрватска

Црна Гора најавува можен напредок во решавањето на дел од долгогодишните несогласувања со Хрватска, меѓу кои се преименувањето на базенот во Котор, спомен-плочата во поранешниот логор Морињ и обесштетувањето на поранешните затвореници. Сепак, Загреб очекува конкретни резултати и за другите отворени прашања, кои би можеле да влијаат и врз европскиот пат на Подгорица.

Црногорскиот министер за надворешни работи, Ервин Ибрахимовиќ, на 19 октомври изјави дека наскоро се очекува одговор за трите прашања, нагласувајќи дека Владата одговорно пристапува кон нивното решавање.

— реклама —

Едно од несогласувањата се однесува на градскиот базен во Котор, кој го носи името на поранешниот ватерполист Зоран Гопчевиќ. Хрватска тврди дека тој бил чувар во логорот Морињ во периодот од 1991 до 1992 година. Црногорското Министерство за спорт и млади најавило предлог базенот да го добие името на Петар II Петровиќ Његош. Иако се преземени законски чекори за промена на името, тоа не значи дека поширокиот спор меѓу двете земји е решен.

Логорот Морињ, во кој од октомври 1991 до август 1992 година биле затворани лица од дубровничкиот регион, меѓу нив цивили и воени заробеници, останува едно од најчувствителните прашања во билатералните односи. Хрватска бара обесштетување за околу 300 свои државјани кои биле затворени и малтретирани, како и трајно зачувување на спомен-плочата поставена на местото на поранешниот логор.

За семејствата на поранешните затвореници, овие барања се поврзани и со признавањето на нивното страдање и со одговорноста за настаните од минатото. Во јулското соопштение на хрватското Министерство за надворешни и европски работи се наведува дека отворените прашања треба да се решат без одлагање, за да не ги оптоваруваат односите меѓу двете држави и пристапувањето на Црна Гора во Европската Унија.

— реклама —

Загреб ги обединил своите барања во осум точки. Освен обесштетувањето, спомен-плочата и преименувањето на базенот, тие вклучуваат потрага по 14 исчезнати лица од војната, гонење на воените злосторства, решавање на имотните барања на хрватските семејства, поморско разграничување и сопственоста на школскиот брод „Јадран“.

Прашањето за исчезнатите лица има и хуманитарно значење, бидејќи Хрватска бара соработка за утврдување на нивната судбина и пронаоѓање на посмртните останки. Имотните спорови, пак, се однесуваат на хрватски семејства кои бараат решение за прашања поврзани со имот во Црна Гора.

— реклама —

За сопственоста на школскиот брод „Јадран“, двете земји и натаму имаат спротивставени ставови. На 9 октомври во Загреб се одржала средба на претставници на двете држави, на која се разговарало за бродот и за други нерешени прашања поврзани со воениот имот. По средбата, хрватското министерство соопштило дека Загреб останува на својот став и дека дополнителните консултации и разгледувањето на документацијата треба да помогнат во изнаоѓањето конечно решение.

Хрватска истовремено ја потврдува поддршката за европската интеграција на Црна Гора, но очекува спорните прашања да се решаваат преку конструктивен дијалог и во согласност со преземените обврски. Премиерот Андреј Пленковиќ претходно изјавил дека, според Загреб, во изминатите две години немало доволен напредок во решавањето на проблемите.

Црна Гора се стреми да стане членка на Европската Унија до 2028 година. Досега затворила 21 од вкупно 33 преговарачки поглавја, но за завршување на процесот е потребен напредок и во преостанатите области, како и согласност од земјите членки. Во овој контекст, нерешените прашања со Хрватска би можеле да имаат последици и врз пристапните преговори.

Германскиот канцелар Фридрих Мерц изјавил дека Црна Гора ги исполнила условите и дека се водат разговори за подготовка на конечниот договор за членство, оценувајќи дека преостанатите билатерални прашања можат да се решат. Сепак, оваа изјава не значи дека несогласувањата меѓу Подгорица и Загреб се надминати.

Најавата на Ибрахимовиќ може да претставува чекор кон решавање на дел од спорните прашања, но засега нема потврда дека сите осум хрватски барања се исполнети. Конечниот напредок ќе зависи од конкретните одлуки и нивното спроведување, како и од оценката на двете страни дали е постигнато трајно решение.