ЕУ

Генеричките лекови под притисок: Метформинот може да поскапи и до 800 проценти

Новата директива на Европската Унија за третман на комуналните отпадни води отвори дебата меѓу фармацевтската индустрија и научната јавност околу тоа како да се заштити животната средина без да се загрози достапноста на евтините лекови.Според новите правила, фармацевтската и козметичката индустрија ќе треба да покриваат најмалку 80 проценти од трошоците за дополнителен степен на прочистување на отпадните води, со кој се отстрануваат микрозагадувачи што класичните системи не можат да ги филтрираат, вклучително и остатоци од лекови.Фармацевтските компании предупредуваат дека најголем удар би можеле да претрпат генеричките лекови, кои сочинуваат околу 70 проценти од терапиите во Европа, но носат значително помал дел од вкупната потрошувачка за лекови.Како пример се наведува метформин, широко користен лек за дијабетес, за кој здружението Medicines for Europe проценува дека цената по кутија би можела да порасне и до 800 проценти.Претставниците на индустријата предупредуваат дека поради ниските маржи и регулираните цени, дополнителните трошоци би можеле да доведат до повлекување на дел од производителите од пазарот, што би создало ризик од недостиг на одредени терапии.Од друга страна, научниците нагласуваат дека фармацевтското загадување претставува сериозен еколошки и здравствен проблем. Особено се посочува на остатоците од антибиотици во отпадните води, кои можат да придонесат за развој на антимикробна резистенција.Дел од експертите сметаат дека дополнителното прочистување на водите не треба да се одложува, бидејќи е неопходно за заштита на водните екосистеми и јавното здравје. Сепак, останува отворено прашањето како Европа ќе најде баланс меѓу зелените политики и обезбедувањето достапни лекови за граѓаните.

Свет | пред 1 час

Муцунски од Брисел: Проширувањето е императив и за ЕУ и за Западен Балкан

Министерот за надворешни работи и надворешна трговија, Тимчо Муцунски денеска во Брисел учествуваше на Советот за надворешни работи на Европска Унија, со кој претседаваше високата претставничка за надворешни работи и безбедносна политика, Каја Калас.Во изјава пред почетокот на состанокот, Муцунски порача дека проширувањето е императив и за Европската Унија и за земјите кандидати, нагласувајќи дека Западен Балкан не смее да остане „сива зона“ на Европа.Тој истакна дека Македонија постигнала конкретни резултати во спроведувањето на Реформската агенда, особено во последните месеци, и потенцираше дека државата е 100 проценти усогласена со Заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ.„Потребно е да се оттргнеме од билатерализацијата на пристапните критериуми, но и да се засили ангажманот за прашања кои одат и пошироко од самиот процес на проширување“, изјави Муцунски, посочувајќи ги безбедноста, економијата, трговијата, енергетската сигурност и дигитализацијата како клучни области за соработка.Во рамки на Советот се разговараше за односите на Европската Унија со Западен Балкан, при што акцентот беше ставен на актуелните надворешно-политички и безбедносни предизвици, вклучително и руската агресија врз Украина и последиците од глобалните кризи врз регионот.Муцунски во своето обраќање ја нагласи подготвеноста на државата за понатамошно продлабочување на соработката со ЕУ во областа на надворешната, безбедносната и одбранбената политика, оценувајќи дека проширувањето претставува стратешка инвестиција во долгорочната стабилност и безбедност на Европа.

Македонија | пред 2 часа

Фицо: Ја отфрлам новата железна завеса меѓу ЕУ и Русиј

Словачкиот премиер Роберт Фицо, единствениот лидер од Европската унија кој присуствуваше на парадата по повод Денот на победата во Москва, повика на обновување на соработката меѓу Европа и Русија.„Ја отфрлам новата железна завеса меѓу ЕУ и Русија – изјави Фицо во видео-порака објавена на социјалните мрежи за време на летот од Москва кон Братислава.Тој нагласи дека словачката влада има интерес за „нормални, пријателски и заемно корисни односи“ со Русија, но и со сите други земји кои се подготвени за таква соработка.Според него, намерата на Европската унија целосно да се откаже од руските енергенси е „идеолошка“ и „штетна за европската конкурентност“.Фицо оцени дека е погрешно, како што рече, „од омраза кон Русија“ да се заменува една енергетска зависност со друга, овојпат американска, која според него е значително поскапа.

Свет | пред 23 часа

Песков: Путин е подготвен за разговори и со Европа

Рускиот претседател Владимир Путин е подготвен да преговара „со сите“, вклучително и со европските држави, соопшти Кремљ, откако британскиот весник Фајненшл тајмс објави дека раководството на Европската Унија се подготвува за можни разговори.Според весникот, промената на ставот на Европската Унија била поттикната од незадоволството од преговорите за завршување на војната во Украина, кои ги предводи американскиот претседател Доналд Трамп.Претседателот на Европскиот совет, Антонио Коста, изјавил дека верува оти постои „потенцијал“ за разговори меѓу Европската Унија и Путин и дека за тоа има поддршка и од украинскиот претседател Володимир Зеленски.Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изјавил дека Путин повеќепати повторил дека е подготвен за преговори.„Ќе бидеме подготвени да напредуваме во дијалогот онолку колку што за тоа се подготвени Европејците. Сепак, како што Путин веќе нагласи, ние нема да иницираме такви контакти по ставовите што ги зазедоа Европејците“, изјавил Песков.Москва смета дека европските влади треба да го направат првиот чекор, бидејќи токму тие ги прекинале контактите со Русија во 2022 година по почетокот на војната во Украина.„Руската страна не беше иницијатор на целосниот прекин на односите со Европската Унија“, рекол Песков. „Тоа го покренаа Брисел и одделни европски престолнини.“Европските лидери претходно изјавуваа дека Русија мора да биде поразена во Украина, а Путин го опишуваа како воен злосторник и автократ кој, според нивните тврдења, би можел еден ден да нападне и членка на НАТО доколку му се дозволи да победи.

Свет | пред 2 дена

ЕУ и САД блиску до договор за намалување на царините

Европска унија напредува кон постигнување договор со САД за намалување на царините до почетокот на јули, соопшти претседателката на Европска комисија, Урсула фон дер Лајен.По разговорот со американскиот претседател Доналд Трамп, таа изјавила дека двете страни се посветени на спроведување на трговскиот договор, се наведува во соопштението објавено на интернет-страницата на Европската комисија.Фон дер Лајен истакнала дека со Трамп разговарале и за состојбата на Блискиот Исток, при што двајцата се согласиле дека Иран никогаш не смее да поседува нуклеарно оружје, бидејќи тоа, според неа, би претставувало закана за регионалната стабилност и светската безбедност.Трамп, по разговорот со претседателката на Европската комисија, соопштил дека поставил рок до почетокот на јули Европската Унија да ги исполни своите обврски од трговскиот договор со САД. Во спротивно, Вашингтон ќе ги зголеми царините кон ЕУ.

Свет | пред 3 дена

ЕУ подготвува нови правила: Авиокомпаниите ќе мора да плаќаат обештетување

Европската унија има намера да им соопшти на авиокомпаниите дека последиците од војната со Иран врз туризмот засега не се доволно сериозни за да оправдаат вонредни мерки, како што е укинување на обврската превозниците да исплаќаат одштета за откажани летови.Ова го покажуваат нацрт-насоките на ЕУ во кои увид имала Ројтерс.Европските авиокомпании засега главно успеваат да се справат со кризата, при што финансиските заштити од промени на цените ги ублажиле трошоците, иако цените на авионското гориво се зголемиле за речиси 84 отсто од почетокот на американско-израелската војна со Иран на 28 февруари, наведува агенцијата.Сепак, превозниците предупредуваат дека недостиг би можел да се појави во наредните седмици.„Тековната ситуација не укажува на потреба од посебни мерки за туристичкиот сектор, за разлика од периодот на криза предизвикана од Ковид-19“, се наведува во нацрт-насоките наменети за авиоиндустријата и патниците.Во документот се додава дека во оваа фаза достапните податоци покажуваат дека вкупните влијанија врз туризмот и понатаму се ограничени, додека побарувачката главно е стабилна.Во Европската унија засега не е пријавен недостиг на керозин.Европа околу 75 отсто од керозинот го увезува, главно од Блискиот Исток.Портпарол на Европската комисија одби да го коментира документот, кој може да биде изменет пред утрешното објавување, наведува Ројтерс.

Магазин | пред 3 дена

ЕУ воведува дигитални возачки дозволи и нови правила за возачи

Европскиот парламент усвои нов пакет правила за возачките дозволи што ќе важат низ целата Европска Унија, со кои се воведуваат дигитални документи, построги мерки за сообраќајни прекршоци и промени во старосните граници за професионалните возачи. Реформата има за цел да ја зголеми безбедноста на патиштата и да ги усогласи националните прописи, а нејзината целосна примена се очекува постепено меѓу 2028 и 2030 година.Една од најзначајните новини е воведувањето дигитална возачка дозвола, која ќе биде достапна на мобилен телефон и ќе функционира слично како дигитални банкарски картички или електронски лични документи. Иако целосната примена се очекува до 2030 година, граѓаните ќе можат да побараат и класична пластична дозвола.Со реформата се предвидува и дека забраната за управување со возило, изречена во една земја-членка, автоматски ќе важи на целата територија на Европската Унија, со што се затвора досегашната можност возачи со одземена дозвола да возат во други држави. Во исто време, не е усвоен единствен европски систем на казнени поени, па казните без забрана за возење остануваат во надлежност на државата во која е направен прекршокот.Поради високата стапка на сообраќајни несреќи во Европа, каде што годишно животот го губат околу 20.000 луѓе, се воведуваат и нови безбедносни стандарди. Младите возачи ќе имаат задолжителен пробен период од најмалку две години, а во сите земји-членки се овозможува и возење со придружба за 17-годишници со цел стекнување искуство во контролирани услови.За професионалните возачи се намалува старосната граница – возачите на камиони ќе можат да започнат со 18 години, наместо досегашните 21, додека за автобуси границата се намалува од 24 на 21 година. Дополнително, возачите со Б категорија ќе можат да управуваат возила до 4,25 тони, но само по дополнителна обука или положен посебен испит.Се воведува и задолжителен медицински преглед или самооценување на здравствената состојба пред полагање возачки испит, а важноста на возачките дозволи се продолжува на 15 години, по што земјите-членки ќе можат да бараат обновување со или без лекарски преглед.Иако е постигнат политички договор, државите членки имаат рок од три години за усогласување на националните закони, по што следи уште една година преоден период.

Свет | пред 4 дена

Застој во преговорите ЕУ–САД: ризик од нови царини за европските автомобили

Тензии повторно се појавуваат во трговските односи меѓу Европската Унија и Соединетите Американски Држави, откако најновата рунда преговори за спроведување на рамковен трансатлантски договор заврши без конкретен резултат.Неуспехот да се постигне компромис отвора можност за ново зголемување на американските царини кон европскиот извоз, особено во автомобилскиот сектор, на што претходно предупреди американскиот претседател Доналд Трамп.Преговорите меѓу Европскиот парламент, Европската комисија и земјите-членки траеле до доцна во ноќта, но и покрај обидите за усогласување на ставовите, не било постигнато конечно решение околу договорот, кој начелно беше договорен претходно.Според првичната рамка, Европската Унија би ги укинала царините за американските индустриски производи, додека САД би вовеле царина до 15 проценти за дел од европскиот извоз, вклучително и автомобилите. Сепак, спроведувањето на договорот е забавено, бидејќи ЕУ сè уште не ги завршила сите законски процедури.Американската страна предупредува дека понатамошно одложување може да доведе до нови мерки, вклучително и зголемување на царините за европските возила.Во Европската Унија, дел од европратениците изразуваат резерви и бараат дополнителни гаранции пред финално усвојување на договорот, наведувајќи потреба од заштита на европските економски и стратешки интереси.И покрај несогласувањата, двете страни изразуваат подготвеност за продолжување на разговорите, со цел постигнување договор во наредниот период. Следна рунда преговори се најавува, но датумот сè уште не е потврден, додека целта останува постигнување договор пред истекот на привремените трговски мерки.

Свет | пред 4 дена

Европската унија ги ублажува AI правилата под притисок на индустријата и владите

Земјите-членки на Европската унија и Европскиот парламент постигнаа привремен договор за измени во регулативата за вештачка интелигенција, со кои се олеснуваат дел од правилата и се одложува нивната примена, по барања од дел од владите и технолошката индустрија.Како што соопшти кипарското претседателство со Советот на ЕУ, договорот предвидува поедноставување на одредени административни обврски и намалување на регулаторниот товар за компаниите, при што остануваат на сила основните принципи на законот за вештачка интелигенција.Во исто време, договорено е заострување на правилата во одредени области, меѓу кои и забрана на употреба на апликации за создавање сексуално експлицитни „дипфејк“ содржини без согласност на лицата што се прикажани.Привремениот договор, кој допрва треба формално да биде одобрен од земјите-членки и Европскиот парламент, е постигнат по долги преговори, а се смета за компромис меѓу потребата за регулација и барањата за поголема флексибилност за бизнис-секторот.Според договорот, примената на правилата за високоризични системи на вештачка интелигенција се одложува до декември 2027 година, додека за одредени производи и интегрирани системи рокот е продолжен до 2028 година. Дополнително, машинските системи се исклучуваат од дел од регулативата, бидејќи веќе се опфатени со други секторски правила.И покрај измените, Европската унија и понатаму го задржува пристапот на една од најстрогите регулативи за вештачка интелигенција во светот, со задолжително означување на содржини генерирани од вештачка интелигенција и посебни правила за системи со висок ризик.Од Европската комисија и претседавачката држава Кипар порачаа дека новите измени треба да овозможат поголема правна јасност и полесно работење на компаниите, без да се намали нивото на заштита на граѓаните и основните права.

Свет | пред 4 дена

Рокас повикува на политичко обединување: Македонија е поблиску од кога било до членство во ЕУ

Амбасадорот на Европската Унија, Михалис Рокас, повика на поголемо политичко обединување во Северна Македонија со цел земјата да ги заврши потребните чекори за започнување на преговорите за членство во ЕУ.На конференција по повод 30 години од воспоставувањето дипломатски односи и 25 години од Договорот за стабилизација и асоцијација, Рокас истакна дека Европската Унија останува најважен економски и политички партнер на земјата, обезбедувајќи поддршка преку инвестиции, програми и фондови.Тој нагласи дека предизвиците со кои се соочува државата не се само технички, туку и политички и бараат поголема решителност и меѓупартиска соработка.Од друга страна, заменик-премиерот за европски прашања, Беким Сали, порача дека европската интеграција останува стратешки приоритет, додавајќи дека реформите веќе даваат резултати во области како владеење на правото и економијата. Тој истакна дека амбицијата на земјата е полноправно членство во ЕУ и дека државата припаѓа на европското семејство.Рокас оцени дека, иако имало разочарувања низ годините, земјата е поблиску до ЕУ отколку што изгледа, но недостасуваат прагматизам, решителност и политичко обединување за да се донесат клучните одлуки за следните чекори во процесот.

Македонија | пред 4 дена

Медведев: Европа ќе се соочи со „неприфатливи загуби“ ако дојде до конфликт

Во напис објавен во пресрет на 81-годишнината од победата над нацистичка Германија, заменик-претседателот на рускиот Совет за безбедност, Димитриј Медведев, упати остри пораки кон Германија и Европската Унија, предупредувајќи на, како што наведе, последици доколку дојде до нова воена конфронтација со Русија.Медведев во текстот тврди дека само „животински страв“ од неприфатливи загуби може да ги спречи Германија и пошироката „обединета Европа“ од евентуална агресија кон Русија. Тој ја обвини Западна Европа за, како што рече, несериозна милитаризација и обид да се прикаже Русија како надворешен непријател заради внатрешни политички цели.Во своите изјави, Медведев се осврнува и на плановите за зајакнување на германските вооружени сили, тврдејќи дека тие се насочени кон создавање на најсилна конвенционална армија во Европа. Тој предупредува дека таквиот развој може да доведе до нова ескалација на тензии на континентот.Истовремено, германскиот канцелар, Фридрих Мерц, претходно изјави дека Германија има намера да ги зајакне своите одбранбени капацитети, што Москва го толкува како дел од поширока стратегија за воено позиционирање на Европа.Написот завршува со тврдења дека Русија нема да се потпира на „добра волја“ или политички декларации, туку на, како што е наведено, одвраќање преку сила.

Свет | пред 5 дена

„Договорот е договор“: ЕУ не попушта пред заканите на Трамп за царини на европските автомобили

Европската унија нема намера да отстапи пред најавите на американскиот претседател Доналд Трамп за воведување повисоки царини за автомобили произведени во ЕУ. Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, порача дека Вашингтон треба да се држи до постигнатиот трговски договор со Брисел и нагласи дека „договорот е договор“.Фон дер Лајен ја даде изјавата на прес-конференција во Ереван, на маргините на самитот ЕУ–Ерменија, откако Трамп претходно најави можност за царини од 25% за европските автомобили. Таа подвлече дека суштината на постигнатите договори се заедничките правила, доверливоста и просперитетот и додаде дека Европската унија е подготвена за „секое сценарио“.Тонот од Брисел дополнително го заостри и претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, кој изјави дека лидерите на ЕУ целосно го поддржуваат одговорот на Европската комисија на најновата трговска закана од Вашингтон.Поддршка за цврст став на ЕУ изрази и францускиот претседател Емануел Макрон, кој во Ереван оцени дека потпишаните договори мора да се почитуваат и предупреди дека нивното доведување во прашање би значело повторно отворање на целата рамка на односите. Според Макрон, доколку се продолжи со закани за нови царини, ЕУ има механизми за одговор и треба да ги употреби, токму затоа што постојат.По најавата од американска страна, Европската комисија, според информациите од настанот, првично избегнувала директна конфронтација, но јасно сигнализирала дека сите опции остануваат на маса. Трговските тензии меѓу ЕУ и САД повторно се враќаат во фокус, а наредните денови се очекуваат дополнителни дипломатски контакти и проценки за можните економски последици, особено за автомобилскиот сектор.

Свет | пред 5 дена

Конференција за 30 години европски пат на Македонија во Скопје

На Правниот факултет „Јустинијан Први“ во Скопје денеска ќе се одржи конференција посветена на 30 години од европскиот пат на Македонија, во организација на Дипломатскиот клуб – Скопје и факултетот.Настанот, насловен „30 години на европскиот пат: Односите Македонија – ЕУ и патот напред“, има за цел да одбележи две значајни годишнини во односите со Европската Унија – три децении од воспоставувањето дипломатски односи и 25 години од потпишувањето на Спогодбата за стабилизација и асоцијација.Организаторите оценуваат дека овие процеси ја обликувале насоката и континуитетот на европската интеграција на земјата, отворајќи простор за продлабочување на партнерството со ЕУ.На конференцијата ќе се обратат министерот за европски прашања Беким Сали и евроамбасадорот Михалис Рокас, по што се предвидени два тематски панели. Темите ќе се однесуваат на геополитичкиот контекст на проширувањето, улогата на младите и можностите за зајакнување на европскиот процес, како и на владеењето на правото и економската конвергенција како клучни услови за пристапување.Организаторите истакнуваат дека конференцијата се одржува во период што го оценуваат како клучен за иднината на проширувањето на ЕУ, со цел да се потврди стратешката ориентација кон европската интеграција и да се отвори простор за дијалог меѓу креаторите на политики, дипломатите, академската заедница, бизнис-секторот и младите.

Скопје | пред 5 дена

Европа се подготвува за нов трговски судир со САД по заканите за царини

Европската унија се подготвува за ново заострување на трговските односи со САД, по најавите и заканите од Доналд Трамп за зголемување на царините за европските автомобили, што повторно ги раздвижи трансатлантските тензии.Според анализата на порталот Политико, ваквите потези го туркаат веќе чувствителниот трговски договор меѓу ЕУ и САД кон нова фаза на неизвесност. Во среда се очекува состанок меѓу Европскиот парламент, земјите членки и Европската комисија за усогласување на ставовите, но во Брисел постојат длабоки разлики околу пристапот.Договорот, кој претходно беше постигнат во Шкотска, одамна предизвикува несогласувања во Унијата. Додека дел од земјите, особено Германија, инсистираат на негово спроведување, дел од европратениците изразуваат сомнеж и предупредуваат на нестабилност во односите со Вашингтон.Новите најави за можни 25 % царини на автомобили дополнително ја зајакнуваат критиката дека договорот не нуди доволна сигурност, поради што се бараат дополнителни заштитни механизми или негово замрзнување.Во меѓувреме, разговорите меѓу европскиот комесар за трговија Марош Шефчович и американскиот трговски претставник не донеле конкретен напредок, а според дипломатски извори, американската страна не се повлекува од своите позиции.Напнатоста се надоврзува и на други политички сигнали од Вашингтон, меѓу кои и најавите за можно повлекување на американски трупи од Германија, што во Брисел се толкува како дополнителен притисок врз ЕУ.Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, порача дека Унијата останува посветена на договореното, но очекува и САД да ги почитуваат преземените обврски.Во Европскиот парламент ставовите остануваат поделени – едни инсистираат на брза имплементација за да се избегне економска нестабилност, додека други предупредуваат дека избрзани чекори би можеле да ја ослабат позицијата на Европа.Аналитичарите оценуваат дека ситуацијата надминува чисто економска димензија и прераснува во тест за довербата меѓу ЕУ и САД, која сè повеќе се доведува во прашање.

Свет | пред 5 дена

„Ниту една армија не војува како украинската“ – стигна порака од Финска

Финскиот претседател Александар Стуб повика на промена на европскиот пристап кон Украина, оценувајќи дека земјата не треба да се гледа само како примател на помош, туку како важен стратешки ресурс за европската безбедност.Говорејќи во Прага заедно со чешкиот претседател Петр Павел, Стуб истакна дека Европа треба да го смени фокусот: „Не е прашање само како ние ѝ помагаме на Украина, туку и како Украина може да помогне нам“.Тој ја пофали украинската армија, нагласувајќи дека нејзиното искуство од фронтот ја прави уникатна.„Нема армија во Европа или во САД што води модерно војување на начин на кој тоа го прави Украина“, рече Стуб, посочувајќи на нивната способност за брза адаптација, користење дронови, електронско војување и флексибилно командување.Од почетокот на руската инвазија во 2022 година, Украина разви тактики што, според аналитичарите и НАТО, стануваат клучни лекции за идните конфликти со висок интензитет.Во исто време, Павел предупреди дека реториката што го доведува во прашање кредибилитетот на НАТО му оди во прилог на Кремљ.Состанокот во Прага е дел од напорите на европските сојузници да ја одржат поддршката за Украина, која, според нив, не ја брани само сопствената територија, туку претставува и прва линија на одбрана за Европа од руското влијание.

Свет | пред 6 дена

ЕУ воведува фиксна царина за малите пакети: Temu и Shein се на удар

Европската унија воведува фиксна царина од три евра за мали пратки што пристигнуваат преку е-трговија, мерка што треба да почне да се применува од 1 јули 2026 година и директно ќе ги погоди нарачките преку платформи како Temu и Shein.Станува збор за пратки со вредност под 150 евра – сегмент кој, според објавените податоци, сочинува дури 93% од целокупната е-трговија во Унијата. Новата давачка има цел да ја промени пресметката на „евтиното“ купување и да го намали приливот на огромен број ултраевтини артикли, кои честопати се купуваат импулсивно.Експертка за малопродажба предупредува дека најважниот детал е начинот на пресметка: фиксниот износ не се врзува нужно за една пратка како целина, туку може да се наплатува по различни категории производи во истата нарачка. Тоа значи дека кошничка составена од повеќе различни типови стоки може да донесе повисок дополнителен трошок од очекуваното.„Не се работи едноставно за три евра по пакет, туку за три евра по различна категорија стока во пакетот... токму затоа оваа мерка најмногу ја менува логиката ‘ќе додадам уште неколку ситници во кошничката’.“Мерката доаѓа во момент кога растот на мали пратки во ЕУ се мери во милијарди. За 2025 година се наведува дека во ЕУ влегле околу 5,8 милијарди мали е-комерц пратки до 150 евра, што претставува раст од 26% во однос на претходната година – динамика која го оптоварува системот за контрола и го отвора прашањето за усогласеноста на производите со европските правила.Во истиот контекст се посочува и дека проверките на производи од меѓународни е-трговски платформи покажале висок удел на неусогласеност со правилата, а дел од артиклите биле оценети и како потенцијално опасни. Освен безбедносниот аспект, експертите го нагласуваат и влијанието на алгоритмите и дизајнот на апликациите што ја поттикнуваат импулсивната куповина преку купони, одбројувања и „психологија на награда“.Според оценките, фиксната царина ќе ги натера купувачите да размислуваат поинаку – помалку „ситници“ во една кошничка, повеќе внимание на тоа што навистина им треба и колку на крај ќе чини испораката. Пазарот, пак, ќе мора да се прилагоди на новите правила, а платформите што се потпираат на голем обем на евтини нарачки ќе се соочат со притисок да ја преиспитаат логистиката и понудата за европските потрошувачи.

Свет | пред 6 дена

ЕУ и банките во судир околу воведувањето на дигиталното евро

Европската Унија се обидува да ја зајакне својата финансиска сувереност преку воведување на дигитално евро, но проектот се соочува со растечки отпор од комерцијалните банки и дел од финансискиот сектор.Дигиталното евро, кое го развива Европската централна банка, е замислено како електронска форма на готовина што би функционирала паралелно со постоечките пари. Според плановите, граѓаните би добиле дигитални паричници за плаќања онлајн и офлајн, со ограничени износи и зголемена заштита на приватноста.Европските институции го гледаат проектот и како обид за намалување на зависноста од американските платни системи, во услови кога доминираат компании како Visa и Mastercard. Дополнително, геополитичките тензии ја засилуваат дебатата за финансиска независност на Европа.Сепак, банките предупредуваат дека воведувањето на дигиталното евро може директно да влијае врз нивните депозити и бизнис-модели, бидејќи новата валута би можела да стане законско средство за плаќање што трговците мора да го прифаќаат.Освен банкарскиот сектор, загриженост изразуваат и активисти за приватност, кои предупредуваат на можност за поголем надзор врз финансиските трансакции, како и претставници на криптоиндустријата, кои стравуваат од засилена централизација на финансискиот систем.Политичката дебата во Европскиот парламент е сè уште во тек, а конечната одлука за законската рамка се очекува до крајот на 2026 година. Доколку проектот биде усвоен, дигиталното евро би можело да стане дел од секојдневните плаќања во следните години, со значајни последици за целиот европски финансиски систем.

Свет | пред 1 седмица

Зеленски бара брз влез во ЕУ, европските лидери повикуваат на трпение

Силното залагање на украинскиот претседател Володимир Зеленски за забрзано членство на Украина во Европската Унија предизвикува зголемени тензии со европските престолнини, во момент кога и поддршката од САД се преиспитува.Според извештаите, украинските претставници на средби со европски и американски функционери отворено го критикувале начинот на кој Европската комисија го води процесот на проширување, инсистирајќи на пократки рокови за пристапување. Во Киев сметаат дека ЕУ има интерес Украина да стане членка исто колку што Украина има интерес да се приклучи.Од друга страна, европските дипломати предупредуваат дека пристапувањето не може да се забрза без исполнување на сите критериуми, при што дел од нив оценуваат дека украинската страна има нереални очекувања за темпото на процесот.И покрај тоа што ЕУ одобри значителен финансиски пакет за поддршка на Украина, разликите околу пристапниот процес остануваат. Дел од европските лидери веќе изразија сомнеж дека брзото членство е изводливо, предлагајќи постепен пристап со ограничени придобивки во текот на подолг период.Зеленски, пак, јасно порача дека Украина не прифаќа „симболично членство“, нагласувајќи дека земјата ја брани Европа и нејзините вредности и затоа очекува полноправен статус. Според украински извори, дипломатите добиле насока да не разгледуваат модели на постепено членство, туку да инсистираат исклучиво на целосно приклучување.Европските дипломати, од своја страна, посочуваат дека реформите во Украина, особено во владеењето на правото и борбата против корупцијата, се клучни за напредок во процесот. Тие истакнуваат дека проширувањето мора да остане базирано на исполнување на критериумите, а не на политички притисок.И покрај несогласувањата, ЕУ останува главен партнер на Украина во сегашните услови, но разликите во очекувањата околу членството укажуваат на комплексноста на процесот и потребата од дополнителен дијалог меѓу двете страни.

Свет | пред 1 седмица

Пентагон со предупредување до европските сојузници

Соединетите Американски Држави ги предупредија европските сојузници, меѓу кои Обединетото Кралство, Полска, Литванија и Естонија, дека може да се соочат со значителни доцнења во испораките на американско оружје, додека Вашингтон ги надополнува своите залихи поради воениот ангажман во Иран. Според информации објавени од „Фајненшл тајмс“, Пентагон веќе ги информирал државите дека се очекуваат сериозни одложувања за повеќе ракетни системи.Доцнењата би можеле да ги опфатат и системите што се користат во одбраната на Украина од руската агресија, што дополнително ја зголемува загриженоста за идната американска поддршка на Киев. Меѓу погодените системи се ракетните платформи „ХИМАРС“ и „НАСАМС“, како и друга муниција за ракетни системи.Во Пентагон наведуваат дека внимателно ги проценуваат новите барања од партнерите и постојните договори за трансфер на оружје, со цел усогласување со оперативните потреби на американската војска. Сепак, не се откриваат детали поради, како што се наведува, чувствителноста на операциите.Доцнењата доаѓаат во момент на зголемени тензии во трансатлантските односи, при што американскиот претседател Доналд Трамп ги критикуваше сојузниците дека недоволно придонесуваат во заедничките напори против Иран. Во исто време, експертите предупредуваат дека ваквиот развој може да влијае и врз безбедносната стабилност во Азија, особено кај сојузниците како Јапонија и Јужна Кореја.Според аналитичарите, пренасочувањето на американските залихи кон сопствени потреби и регионалните приоритети може да доведе до долгорочни промени во односите со сојузниците, кои би можеле сѐ повеќе да се ориентираат кон сопствени одбранбени капацитети.

Свет | пред 1 седмица

Брисел под притисок од Пекинг: Трговски судир околу „Произведено во Европа“

Кина испрати сериозно предупредување до Европската Унија, најавувајќи можни контрамерки доколку Брисел продолжи со усвојување на новиот Закон за забрзување на индустријата, кој има за цел да ја зајакне домашната економија и да ја намали зависноста од странски пазари.Предлогот, кој го подготви Европската комисија, се фокусира на три клучни области – чисти технологии, автомобилската индустрија и енергетски интензивните гранки како производството на челик, алуминиум и цемент. Една од клучните одредби предвидува електричните возила што добиваат државна поддршка да бидат составени во Европската Унија, со најмалку 70 проценти компоненти произведени во земјите членки.Законот предвидува и засилен надзор врз странските инвестиции во стратешките сектори, особено за држави што имаат доминантна улога во глобалното производство. Иако не се споменува директно, јасно е дека мерките најмногу се однесуваат на Кина.Пекинг остро реагираше, оценувајќи дека ваквите правила претставуваат дискриминација и сериозно отстапување од принципите на Светската трговска организација. Кинеските власти порачаа дека, доколку законот биде усвоен во сегашната форма, ќе бидат принудени да преземат мерки за заштита на сопствените компании и интереси.Во исто време, Европската Унија воведува и нови царински правила за мали пратки, со што директно се зафаќа голем дел од увозот од Кина. Од јули 2026 година, сите пратки со вредност под 150 евра ќе подлежат на фиксна давачка, што претставува удар врз деловните модели на азиските интернет-продавници кои се потпираат на евтин и масовен извоз кон Европа.Аналитичарите предупредуваат дека Кина може да возврати со ограничување на пристапот до својот пазар, дополнителни регулаторни проверки или пренасочување на трговските политики, особено кон европските компании што имаат значително присуство во таа земја.Се отвораат неколку можни сценарија – од преговори и компромисни решенија, преку взаемни економски мерки, до слабеење на законот под притисок на дел од земјите членки. Во позадина, спорот го отсликува поширокиот судир за економско влијание, во време кога Европа се обидува да ја заштити својата индустрија, а Кина бара нови пазари за своите производствени капацитети.

Свет | пред 1 седмица

Европската Унија со реакција на новата одлука на Трамп

Претседателот на Комитетот за трговија на Европскиот парламент, Бернд Ланге, изјави дека најавата на американскиот претседател Доналд Трамп за зголемување на царините за автомобили од Европската Унија покажува дека САД не се доверлив трговски партнер.„Последниот потег покажува колку е непредвидлива американската страна“, изјави Ланге, додавајќи дека таквиот пристап не е начин на кој се третираат блиските партнери. Тој нагласи дека Европската Унија ќе одговори „со јасност и решителност“, потпирајќи се на сопствената економска сила.Ланге оцени дека однесувањето на Трамп е неприфатливо и потсети дека ЕУ се придржувала до трговскиот договор постигнат со САД минатата година во Шкотска, со кој биле утврдени царини од 15 отсто на најголемиот дел од европските производи, со цел да се избегне поголем трговски конфликт.Според него, САД повеќепати го прекршиле договорот, вклучително и преку воведување повисоки царини за повеќе од 400 производи што содржат челик и алуминиум.Реакцијата доаѓа откако Трамп најави дека неговата администрација ќе ги зголеми царините за автомобили и камиони од ЕУ на 25 отсто, обвинувајќи го Брисел за непочитување на трговските договори. Овој потег, според оценките, може дополнително да ги заостри трговските односи меѓу САД и Европската Унија, особено во автомобилската индустрија.

Свет | пред 1 седмица

Трамп најави царини од 25% за автомобили и камиони од ЕУ

Американскиот претседател Доналд Трамп најави дека неговата администрација веќе следната недела ќе ги зголеми царините за автомобили и камиони од Европската Унија на 25 отсто, обвинувајќи го Брисел дека не го почитува претходно договорениот трговски договор.Станува збор за нов потег, кој би можел дополнително да ги заостри трговските односи меѓу САД и ЕУ, особено во автомобилскиот сектор.Во својата објава, Трамп наведе дека договорот јасно предвидува оти нема да има царини за возила произведени во фабрики во САД. Тој додаде дека во моментов се градат голем број фабрики за автомобили и камиони, со инвестиции поголеми од 100 милијарди долари, што, како што рече, претставува историски рекорд.Трамп порача дека тие фабрики, во кои ќе работат американски работници, наскоро ќе бидат отворени, нагласувајќи дека „никогаш досега не се случило нешто слично“ во американската индустрија.

Свет | пред 1 седмица

ЕУ ја суспендираше финансиската поддршка за Србија поради назадување на судството, медиумите молчат

Европската унија ги суспендираше средствата за финансиска поддршка за Србија во рамките на Европскиот план за развој, објави европската комесарка за проширување Марта Кос.Кос рече дека средствата ќе останат замрзнати сè додека, како што изјави, „Белград не ги реши проблемите забележани во функционирањето и независноста на судскиот систем“.,,Моментално ги суспендиравме сите исплати кон Србија според планот за развој , бидејќи повторно има назадување во судскиот систем, бидејќи повторно гледаме тесно грло во судскиот систем. Додека ова не се поправи, земјата нема да може да добие финансиска поддршка од ЕУ“, рече Кос.За оваа одлука голем дел од српските медиуми молчат.Кос ја објави одлуката наведувајќи сериозен „застој“ во независноста и функционирањето на српското судство“. Главната причина за суспензијата е серија контроверзни законски измени донесени од српската влада на почетокот на 2026 година. Овие реформи, насочени кон „централизирање“ на судството, беа широко осудени од локалните обвинители и меѓународните монитори. Критичарите тврдат дека новите закони го зајакнуваат влијанието на претседателот Александар Вучиќ врз судовите и ја ослабуваат независноста на Јавното обвинителство за организиран криминал. Според новите правила, наводно се прераспоредуваат десетици специјализирани обвинители, потег за кој ЕУ стравува дека ќе ги парализира случаите на корупција на високо ниво и организиран криминал.Комесаркатат Кос нагласи дека финансирањето од ЕУ е строго условено од владеењето на правото, демократските институции и независното судство. Нерегуларностите и насилството за време на локалните избори на 29 март 2026 година длабоко ја еродираа довербата во Брисел.Исто така, одбивањето на Србија да се усогласи со санкциите на ЕУ против Русија останува главна точка на триење, при што Брисел сè повеќе бара Белград да престане да „седи на две столчиња“. Континуираниот притисок врз независните новинари и репресијата врз активистите на граѓанското општество беа посебно наведени од Комисијата како доказ за влошување на демократската средина.Српскиот министер за надворешни работи, Марко Ѓуриќ, рече дека Србија планира да ги заврши сите технички процедури за интеграција во ЕУ до крајот на годината, но нагласи дека земјата нема да моли.

Свет | пред 1 седмица

Европската Унија губи 500 милиони евра дневно поради војната со Иран

Ескалацијата на тензиите на Блискиот Исток носи сериозни економски последици за европските земји, кои се соочуваат со нагло зголемени трошоци за енергенси. Според проценките на Европската комисија, дополнителните издатоци за увоз на фосилни горива достигнуваат стотици милиони евра на дневно ниво.Во обраќање пред Европскиот парламент, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен нагласи дека во рок од само два месеца, Унијата значително ја зголемила потрошувачката за енергетски увоз, без притоа да обезбеди дополнителни количини енергија.,,За само 60 дена конфликт, сметката за увоз на фосилни горива се зголеми за повеќе од 27 милијарди евра, без ниту една дополнителна молекула енергија”, изјави Урсула фон дер Лајен.Таа предупреди дека ваквата состојба не е одржлива на долг рок и бара итен одговор„Нашиот пат е јасен. Мораме да ја намалиме прекумерната зависност од увезените фосилни горива и да го зголемиме сопственото, прифатливо и чисто производство на енергија. Од обновливи извори до нуклеарна енергија, со целосно почитување на технолошката неутралност“, рече Фон дер Лајен.Европската комисија подготвува нов акциски план за електрификација, кој ќе биде претставен во јуни. Планот ќе вклучува конкретни чекори за модернизација на енергетската инфраструктура, подобра координација меѓу земјите-членки и зајакнување на отпорноста на енергетскиот систем во услови на глобални кризи.

Свет | пред 1 седмица

Нови мерки на Европска комисија за ограничување на доминацијата на Google

Европската комисија предложи нови мерки со кои Google ќе треба да им овозможи на конкурентските пребарувачи пристап до податоците од пребарувањата, со цел усогласување со Законот за дигитални пазари.Предлогот опфаќа и податоци поврзани со чет-ботови базирани на вештачка интелигенција, како и функции за пребарување, при што се предвидуваат строги правила за обемот, начинот и зачестеноста на споделувањето на податоците.Од Европска комисија наведуваат дека мерките вклучуваат и механизми за заштита на приватноста, особено преку анонимизација на личните податоци, како и јасни процедури за пристап до информациите и утврдување на нивната цена.Од компанијата, пак, реагираа дека ќе се спротивстават на овие барања, оценувајќи дека тие ги надминуваат дозволените граници и може да ја загрозат приватноста на корисниците.Целта на предложените правила е да им се овозможи на другите онлајн пребарувачи да ги подобрат своите услуги и да ја оспорат доминантната позиција на Google на пазарот.Заинтересираните страни имаат рок до 1 мај да достават мислења за предлог-мерките, по што се очекува конечната одлука да биде донесена во јули.

Свет | пред 2 седмици