ЕУ

Израел ги губи клучните сојузници во Европа. Тие се под закана од санкции од ЕУ.

За Израел, оваа недела беше политички неповолна во Европа, наведува. Според анализата, земјата изгубила еден од своите најцврсти регионални поддржувачи откако политичката ситуација во Унгарија се променила, а истовремено Италија го суспендирала клучниот одбранбен договор.Овие промени, како што се наведува, би можеле да отворат простор за долго одложувани санкции против насилни израелски доселеници на окупираниот Западен Брег и да го засилат притисокот врз Европската Унија да го преиспита својот однос кон Израел поради војната во Појасот Газа и поширокиот регионален конфликт.Меѓу европските дипломати постои очекување дека ќе се обнови иницијативата за санкции насочени кон дел од екстремните доселеници, веднаш штом новата политичка структура во Унгарија ја преземе власта, што би можело да ја намали претходната блокада во рамките на ЕУ.Истовремено, Ирска, Шпанија и Словенија повикаа на расправа за обврските на Израел во областа на човековите права според Договорот за асоцијација со Европската Унија. Во писмо до високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас, тие наведуваат дека ситуацијата во Газа е „неподнослива“, а насилството врз Палестинците на Западниот Брег се засилува.Министрите нагласуваат дека Европската Унија повеќе не може да остане пасивна набљудувачка во однос на кризата.

Свет | пред 5 часа

Новите проверки на границите на ЕУ ја зголемуваат гужвата: Електронската дозвола за Шенген ќе се плаќа и се најавува за крајот на 2026

Гужвите на европските аеродроми и на патните гранични премини, кои се засилија од 10 април, според најавите допрва ќе се чувствуваат уште поостро како што се приближува летната сезона. Причината е построгата и подетална контрола на влезот во Шенген-зоната и Европската унија за државјани на „трети земји“, меѓу кои спаѓаат и граѓаните на Србија.Во фокусот е примената на системот за евиденција на влез и излез (EES), кој подразбира подетална проверка и регистрирање на патниците при преминување на граница, што веќе создава забавувања во одредени периоди. Надлежните најавуваат дека со зголемениот број патувања во текот на летото, оптоварувањето на пасошките контроли може да стане уште поизразено, особено на најпрометните гранични точки.Покрај EES, за последниот квартал од 2026 година се најавува уште една новина: електронска патна дозвола на ЕУ, позната како ETIAS. Според најавите, ETIAS би требало да се поднесува онлајн пред патување и да важи за влез во земјите од Шенген-просторот, при што дозволата не претставува виза, туку дополнителен безбедносен филтер и проверка на патниците.Се посочува дека со важечка ETIAS дозвола ќе може да се патува во повеќе европски земји со престој до 90 дена во рамки на секој период од 180 дена, но дека самото одобрение не е апсолутна гаранција за влез. Конечната одлука и натаму ја носи граничниот службеник, кој може да побара дополнителни документи и појаснувања.Во делот за трошоците, се наведува дека онлајн пријавата за ETIAS ќе чини 20 евра, а од плаќањето ќе бидат ослободени лица под 18 години и постари од 70 години, како и одредени категории членови на семејства со права на слободно движење. Дозволата, според најавите, ќе важи три години или до истекот на патната исправа – што и да настапи порано.Дополнителна практична околност е и тоа што обработката на барањето може да биде одобрена за неколку минути, но во одредени случаи може да трае до 14 дена, а ако се побараат дополнителни проверки и интервју – и подолго. Затоа, на патниците им се препорачува да аплицираат значително пред планираното патување, за да избегнат непријатни изненадувања на граница.Со оглед на тоа што EES и ETIAS се два различни механизми, во јавноста се отвора и прашањето дали нивната паралелна примена ќе донесе нови „тесни грла“ во периоди на масовни патувања, како летните одмори или новогодишните празници кон крајот на 2026 година.

Свет | пред 2 дена

Делегација од Собранието во посета на Хрватска: Поддршка за европскиот пат

Собраниската делегација од Македонија остварила повеќе средби во Хрватскиот сабор во рамки на студиска посета, насочена кон унапредување на парламентарната соработка и размена на искуства.Од Собранието информираат дека на средбите се разговарало за актуелни парламентарни прашања, како и за зајакнување на соработката меѓу двете законодавни институции, при што биле разменети искуства за функционирањето на парламентарните служби и организациските процеси.Во разговорите, меѓу другото, биле опфатени теми поврзани со европските интеграции, позицијата на државата во процесот на пристапување кон Европската Унија, како и предизвиците и придобивките од тој процес.Од Собранието наведуваат дека Хрватска, како последна земја членка што се приклучила на ЕУ, има значајно искуство во пристапниот процес и претставува поддржувач на европската перспектива на Северна Македонија.Била истакната и важноста од натамошно продлабочување на меѓупарламентарната соработка и размена на експертиза меѓу службите на двата парламента, особено во делот на законодавните процедури и институционалната координација.Посетата продолжува со предвидени заеднички активности и дебати насочени кон унапредување на институционалната соработка.

Македонија | пред 3 дена

Европа губи 53 милиони жители до 2100 година: алармантна прогноза на Евростат

Европа до крајот на векот ќе изгуби околу 53 милиони жители, што претставува пад од 11,7 проценти, покажуваат најновите проекции на Евростат, објавени денеска.Според анализата, населението на Европската унија ќе достигне врв од околу 453 милиони жители во 2029 година, по што ќе започне долгорочен пад, кој до 2100 година ќе го намали бројот на жители под 400 милиони, пренесува Политико.Клучниот проблем е драматичниот пад на наталитетот. Стапката на раѓања е околу 1,3 деца по жена – значително под нивото потребно за одржување на населението, што доведува до стареење на континентот и намалување на работоспособната популација.Проекциите укажуваат дека до крајот на векот бројот на лица постари од 80 години ќе се зголеми повеќе од двојно, што ќе создаде сериозен притисок врз пензиските и здравствените системи.Овој тренд веќе предизвикува политички реакции. Претседателот на Франција Емануел Макрон предупреди на потребата од „демографско вооружување“, откако во земјата за првпат по Втората светска војна бројот на починати ја надмина бројката на новородени.И покрај тоа што миграцијата делумно го ублажува падот, анализите покажуваат дека таа не може целосно да ја надомести ниската стапка на раѓања. Во исто време, политиките кон мигрантите стануваат сѐ построги, што дополнително го усложнува демографскиот баланс во Европа.Долгорочно, ова значи помалку работници, повеќе пензионери и суштинска трансформација на економските и социјалните системи на континентот.

Свет | пред 3 дена

ЕУ бара од Мета да ги врати AI асистентите на WhatsApp

Европската комисија денеска соопшти дека планира да ѝ наложи на компанијата Мета повторно да овозможи пристап до конкурентски асистенти со вештачка интелигенција на апликацијата WhatsApp, откако компанијата воведе наплата за нивно користење.Според Комисијата, новата политика на Мета може да ги исклучи AI алатките од трети страни од платформата WhatsApp Business, што на прв поглед претставува можно кршење на правилата за конкуренција во Европската унија. Затоа е најавено воведување на привремени мерки кои ќе останат на сила до крајот на истрагата. Целта е да се спречи потенцијална штета врз пазарната конкуренција. Според најавите, Мета би морала повторно да овозможи пристап до овие услуги под исти услови како пред 15 октомври 2025 година.Комисијата наведува дека Мета претходно најавила можност за наплата на пристапот до AI асистенти на WhatsApp Business, отстапувајќи од првичниот план да ги исклучи надворешните чатбот решенија од платформата.Од Мета реагираа дека ваквата интервенција би можела да ги оптовари малите бизниси, кои ја користат WhatsApp Business за комуникација со клиенти. Според нив, наместо големите технолошки компании, трошокот би паднал врз малите европски фирми.Европската комисија исто така соопшти дека истрагата е проширена и во Италија, каде што националниот регулатор за конкуренција веќе има отворено посебна постапка против компанијата.

Свет | пред 4 дена

Задоцнети исплати за фармерите во Грција – нов систем под лупа на ЕУ

Илјадници грчки земјоделци останале без исплата на субвенции за време на Велигденските празници, бидејќи биле исплатени само 202 милиони евра на 128.063 корисници во среда и четврток пред Велики петок, што е далеку помалку од околу 460 милиони евра кои требало да бидат распределени досега, пишува Екатимерини.Доцнењата произлегуваат од фактот што Независниот орган за јавни приходи (AADE), кој ја замени OPEKEPE како агенција за исплати по неодамнешниот скандал, постапува претпазливо за да ги почитува европските законски прописи.AADE сè уште е во фаза на евалуација пред да добие официјална ЕУ сертификација како тело одговорно за исплати на земјоделски поддршки во Грција.Новиот министер за земјоделство, Маргаритис Схинас, отпатува во Брисел во вторник на својата прва посета во оваа функција, придружуван од директорот на AADE, Јоргос Пицилис.Строгите контроли што сега се воведени одложиле многу исплати додека податоците повторно се проверуваат, што ги забавува процедурите и предизвикува фрустрација кај земјоделците, кои тврдат дека повторно се казнети поради прекршувањата на други и поради неспособноста на државата да направи разлика „кој краде, а кој е чесен“.При проверка на декларациите на производителите идентификувале околу 60.000–70.000 потенцијално лажни барања. Законодавството бара дополнителна проверка, но три месеци подоцна процесот сè уште не е завршен, оставајќи ги и легитимните и нелегитимните апликанти без исплата.Непосредно пред да поднесе оставка на 1 април, министерот Костас Циарас потпишал одлука за суспендирање на казните додека траат проверките, за да се избегне поголемо незадоволство.Одделот за земјоделска политика на опозициската партија ПАСОК изјави дека земјоделците „ја плаќаат цената на владин неуспех“, истакнувајќи дека исплатата од 7 април „не ги реши проблемите, туку ги влоши дисфункциите“.Владините извори тврдат дека AADE наскоро ќе добие ЕУ сертификација.

Свет | пред 5 дена

Дали Словенија ќе излезе од НАТО , СЗО и ЕУ

Лидерот на словенечката партија Ресница, Зоран Стевановиќ, изјави дека партијата поддржува распишување референдуми за излегување од НАТО, Светската здравствена организација и Европската Унија, но додаде дека верува оти граѓаните во Словенија најверојатно не би ги поддржале таквите одлуки.Tој истакна дека Словенија има значително повеќе придобивки од членството во Европската Унија отколку загуби, но нагласи дека центарот на одлучување мора да се врати во Љубљана, а не во Брисел.Излегувањето од Светската здравствена организација, како што наведе, било едно од предизборните ветувања на партијата, при што Стевановиќ порача дека Ресница ќе се обиде да ги исполни сите дадени ветувања.Тој ги демантираше медиумските наводи дека неговиот избор бил прославен со руски знамиња пред зградата на парламентот, нагласувајќи дека тоа не е поврзано со неговата партија и дека станува збор за редовни собири на кои Ресница не учествува.Стевановиќ изјави дека не должи ништо на Социјалдемократската партија, која го поддржала во парламентот, и порача дека ќе поддржи кандидат за премиер кој прв ќе обезбеди доволен број гласови и ќе го усогласи својот програм со програмата на неговата партија.Тој додаде дека при формирање влада нема да гледа политичка ориентација, туку исклучиво содржина, нагласувајќи дека поддршка ќе добие само влада која ќе ги намали даноците, ќе го подобри животниот стандард и ќе се обврзе на конкретна борба против корупцијата.

Свет | пред 6 дена

По победата на Маѓар, Унгарија би можела да добие милијарди евра од ЕУ

Убедливата победа на Петер Маѓар на парламентарните избори во Унгарија ѝ донесе силен мандат на неговата партија Тиса, што ќе ѝ овозможи одврзани раце за спроведување реформи, зајакнување на владеењето на правото и потенцијално одмрзнување на милијарди евра од Европската Унија. Според анализите, двотретинското мнозинство што го обезбеди новата власт се смета за најповолен исход за европските пазари и институции, иако до последен момент важеше за малку веројатно сценарио.Економистите оценуваат дека ваквиот резултат може да поттикне раст на финансиските пазари, но предупредуваат дека оптимизмот е проследен со одредена доза претпазливост. Новата влада ќе мора да ги исполни најавените реформи за целосно да ги почувствува придобивките, особено во однос на одмрзнувањето на европските фондови.Аналитичарите посочуваат дека победата на Тиса претставува пресвртница што ќе му овозможи на Маѓар да владее без значајни ограничувања. Со тоа се отвора можност за демонтажа на политичкиот систем воспоставен од поранешниот премиер Виктор Орбан, како и за спроведување на реформите што ги бара Брисел, вклучително и зајакнување на независноста на судството и зголемување на транспарентноста.Изборите се сметаа за клучни за европските финансиски пазари, имајќи ги предвид долгогодишните тензии меѓу Орбан и Брисел, особено околу прашања како миграцијата и односите со Русија. Новиот лидер најави дека Унгарија ќе се позиционира како силен сојузник на Европската Унија и НАТО, како и дека ќе работи на обновување на нарушените односи со западните партнери.Еден од главните приоритети на новата влада ќе биде деблокадата на средствата од европските фондови, кои беа замрзнати поради нарушувања на демократските стандарди. Сепак, дел од дипломатите и кредитните агенции остануваат скептични дали овие средства ќе бидат исплатени без конкретни резултати и докази за реални реформи.Во меѓувреме, Маѓар веќе побара оставки од високи функционери во правосудството и регулаторните тела, обвинувајќи ги дека се дел од системот воспоставен во изминатите години. Тој најави и решителна борба против корупцијата, како дел од напорите за исполнување на условите на Европската Унија.

Свет | пред 1 седмица

Прва реакција од Русија: Поразот на Орбан ќе го забрза распадот на ЕУ

Распадот на ЕУ ќе се забрза по изборниот пораз на партијата Фидес на унгарскиот премиер Виктор Орбан, изјави Кирил Дмитриев, директор на Рускиот фонд за директни инвестиции. Тој на социјалната мрежа Икс напиша дека развојот на настаните во Унгарија ќе има пошироки последици за Европската унија, додавајќи дека за неколку месеци ќе се покаже дали неговата проценка е точна.Неговата изјава следуваше по коментар на британскиот активист Томи Робинсон, кој оцени дека Унгарија „паднала“ и дека „продолжува падот на Европа“.Лидерот на унгарската опозициска партија Тиса, Петер Маѓар, прогласи победа на парламентарните избори, истакнувајќи дека неговата партија освоила историски резултат. Орбан го призна поразот, оценувајќи дека исходот е „болен“ за неговата партија, но нагласи дека ќе продолжи да делува како опозиција во интерес на државата.

Свет | пред 1 седмица

Фон дер Лајен: „Унгарија ја избра Европа“

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, испрати силна и симболична порака по изборниот пресврт во Унгарија, нагласувајќи ја европската ориентација на земјата.„Унгарија ја избра Европа. Европа отсекогаш ја избирала Унгарија. Една земја повторно го враќа својот европски пат. Унијата станува посилна“, порача Фон дер Лајен.Изјавата доаѓа по убедливата победа на опозициската Тиса и нејзиниот лидер Петер Маѓар, што се оценува како значаен политички пресврт и сигнал за можна промена во односите меѓу Будимпешта и Брисел.Пораката на Фон дер Лајен се толкува како директна поддршка за новата политичка насока на Унгарија и потенцијално зацврстување на нејзината позиција во рамки на Европската унија.

Свет | пред 1 седмица

(Видео) Хаос во Ирска: Третина пумпи без гориво, блокирани патишта, револтирани граѓани

Додека Европа се обидува да одржи привид на стабилност, во Ирска е хаос. Третина од бензинските пумпи се без гориво. Клучни улици во Даблин се блокирани. Колони цистерни, под полициска придружба, како да станува збор за конвои во воена зона, а не за снабдување со гориво во една развиена европска држава.Сликата е повеќе од симболична: држава членка на ЕУ која не може да гарантира елементарно функционирање на системот кога ќе се соочи со притисок. И тоа не поради недостиг на ресурси, туку поради блокиран систем. Доволно гориво има, велат надлежните. Само што не може да стигне до граѓаните.Клучната точка, рафинеријата Whitegate е тесно грло. Доволно е неколку камиони и трактори да ги затворат пристапните патишта и ,,модерната економија” паѓа на колена. Ова не е само протест. Ова е демонстрација колку е кревка инфраструктурата кога зависи од неколку артерии.Во меѓувреме, цената ја плаќаат граѓаните. Редови, паника, неизвесност. Уште полошо, и итните служби се под притисок. Кога пожарникарите почнуваат да одлучуваат кои интервенции „не се доволно итни“, тоа веќе не е економска криза. Тоа е аларм.И додека властите повикуваат на смирување и уверуваат дека „сè ќе се нормализира за неколку дена“, реалноста на теренот зборува поинаку: систем што функционира само кога никој не го предизвикува – не е стабилен систем, туку привремена рамнотежа.

Свет | пред 1 седмица

ЕУ повика на итен прекин на огнот во Либан поради цивилни жртви

Европската унија упати повик за итен прекин на непријателствата во Либан, изразувајќи сериозна загриженост поради растечкиот број цивилни жртви, во услови на засилени напади и покрај дипломатските напори за смирување на состојбата.Повикот доаѓа во момент кога израелските напади се интензивираат, иако беше најавено примирје меѓу Соединетите Американски Држави и Иран, кое, според дел од посредниците, требало да се одрази и врз состојбата во регионот.„Повторуваме повик за итен прекин на непријателствата во Либан, кои тешко ги погодуваат цивилите“, изјави високата претставничка на Европската унија, Каја Калас.Таа ги повика сите страни да го почитуваат договорениот прекин на огнот и меѓународното право.„Сите страни мора целосно да го почитуваат прекинот на огнот во целиот регион“, изјави Каја Калас.Воедно, Европската унија нагласува дека заштитата на цивилите и критичната инфраструктура мора да биде приоритет, во согласност со меѓународното хуманитарно право.„Сите страни мора да го почитуваат меѓународното хуманитарно право и да ги заштитат цивилите, цивилната инфраструктура, мировните сили на Обединетите нации и хуманитарниот персонал“, изјави Каја Калас.ЕУ ја поздрави и најавата за примирје меѓу САД и Иран, како и посредничките напори на регионалните партнери, но истакна дека дипломатскиот процес мора да продолжи.„Сега е време за изработка на сеопфатна стратегија за траен мир на целиот Блиски Исток“, изјави Каја Калас.Во меѓувреме, израелските власти тврдат дека прекинот на огнот не се однесува на Либан, додека либанските служби информираат за значително зголемување на бројот на жртви во последните денови.Според официјалните податоци, во последните напади загинале стотици лица, а илјадници се повредени, што дополнително ја продлабочува хуманитарната криза во земјата.

Свет | пред 1 седмица

Сиљановска: Ние сме подобри од некои земји кандидати за ЕУ

Претседателката на државата, Гордана Сиљановска-Давкова изјави дека Македонија не само што чекори рамо до рамо со водечките кандидати за членство во Европската Унија(ЕУ), туку во одредени сегменти е и пред некои од нив.Во гостување во емисијата „Клик Плус“ на ТВ21, таа нагласи дека пристапниот процес треба да се води врз основа на факти и критериуми, а не на, како што рече, ирационални барања.„Тоа покажува дека не само што сме рамо до рамо со главните претенденти за брзо членство во ЕУ, туку сме и подобри од некои од нив“, истакна Сиљановска-Давкова.Таа посочи дека македонското законодавство во голема мера е усогласено со европското, што, според неа, е дополнителен аргумент за напредокот на државата во евроинтегративниот процес.

Македонија | пред 1 седмица

Патување низ Европа бесплатно: ЕУ доделува 40.000 бесплатни карти

Европската комисија повторно ја отвора можноста за патување со воз низ Европа за младите. Овој пат ќе бидат доделени повеќе од 40.000 карти за лица родени помеѓу 1 јули 2007 и 30 јуни 2008 година, а право на пријавување имаат и млади од Македонија.Пријавувањето е можно и пред да се наполни 18 години, но учесниците мора да бидат полнолетни пред почетокот на патувањето. Младите можат да се пријават поединечно или како група од максимум пет лица преку Европскиот портал за млади до 22 април напладне. По пријавувањето, учесниците треба да решат краток квиз за општо знаење за Европската унија и едно прашање за процена.Пријавите потоа ќе бидат разгледани од Комисијата и Извршната агенција за европско образование и култура. Победниците ќе имаат можност бесплатно да патуваат со воз низ ЕУ во периодот од 1 јули 2026 до 30 септември 2027 година. Патувањето може да трае до 30 дена, од кои најмногу седум дена со воз.Од почетокот на оваа популарна програма, повеќе од 1,9 милиони млади се пријавиле, а околу 431.931 од нив веќе добиле карта.

Магазин | пред 1 седмица

Русија предупредува на можен развој на нуклеарно оружје во ЕУ

Руската надворешна разузнавачка служба (SVR) денес соопшти дека седиштето на Европската унија наводно започнало „тајно“ да разгледува можност за развој на сопствени капацитети за производство на нуклеарно оружје. Руската надворешна разузнавачка служба го оцени овој пат како опасен и предупреди дека планот на ЕУ за нов „марш на Исток“ неизбежно би довел до „поткопување на темелите на глобалната безбедносна архитектура и меѓународниот систем за неширење на оружје за масовно уништување“.Во соопштението на прес-службата на Руската надворешна разузнавачка служба се наведува дека, иако Брисел јавно се повикува на американскиот „нуклеарен чадор“, европското раководство наводно се обидува да „купува време“ за таен развој на сопствена индустриска база за нуклеарно оружје и подготовка на јавноста за политичка одлука за нејзино стекнување. Планот предвидува формирање на паневропска доктрина за нуклеарно одвраќање, заснована на постојните капацитети на Франција и Велика Британија, со финансиска и инфраструктурна поддршка од земјите на ЕУ кои не поседуваат нуклеарно оружје.Според Руската надворешна разузнавачка служба, ЕУ би ја задржала можноста за создавање целосно автономна команда на нуклеарните сили. Руската надворешна разузнавачка служба исто така наведува дека некои европски земји веќе располагаат со значителен индустриски и технолошки потенцијал за развој на компоненти за нуклеарно оружје, меѓу кои се Германија, Италија, Чешка, Белгија, Холандија, Шведска и Шпанија.Според Руската надворешна разузнавачка служба, на териториите на некои европски земји се складира голема количина озрачено нуклеарно гориво од деактивирани блокови на нуклеарни електрани. Постојат индикации за можност за неовластено отстранување на горивото со цел одвојување на плутониум погоден за изработка на атомска бомба.Во соопштението се наведува дека, според проценките на Руската надворешна разузнавачка служба, германските експерти би можеле да добијат количина на плутониум доволна за една нуклеарна експлозивна направа за околу еден месец во истражувачките лаборатории во Карлсруе, Дрезден, Ерланген и Јилих. Ураниум за оружје, пак, би можел да се добие за околу една недела во постројката за збогатување во Гронау.Руската надворешна разузнавачка служба предупредува дека развојот на нуклеарно оружје во ЕУ може да предизвика нова глобална трка во вооружувањето. Во таа насока, Руската надворешна разузнавачка служба ги повикува САД и другите земји да преземат мерки за да се спречи такво сценарио.„Укажуваме на американската администрација и на раководствата на сите други земји дека е потребно да се стори сè за да се спречи Европската унија да развие сопствено нуклеарно оружје и неизбежната нова рунда на глобалната трка во нуклеарното вооружување што би следела“, наведува Руската надворешна разузнавачка служба во соопштението.

Свет | пред 1 седмица

ЕУ го поздрави примирјето: „Чекор назад од работ по недели ескалација“

Европската Унија го поздрави договорот за двонеделен прекин на огнот меѓу САД и Иран, оценувајќи дека станува збор за значаен чекор кон деескалација по неколкунеделните тензии.Шефицата на европската дипломатија Каја Калас изјави дека примирјето претставува „чекор назад од работ по недели ескалација“, нагласувајќи дека тоа отвора простор за намалување на заканите и враќање на дипломатските напори.„Ова е неопходна можност за запирање на нападите, обновување на пловидбата и создавање услови за траен договор“, порача Калас.Таа посочи дека Ормутскиот теснец мора повторно да биде целосно отворен за меѓународниот транспорт, имајќи предвид неговото клучно значење за глобалната трговија со енергенси.Во изјавата, Калас му се заблагодари и на Ishaq Dar за улогата на Пакистан во посредувањето за постигнување на договорот, потенцирајќи дека дипломатските канали мора да останат активни.Договорот за примирје доаѓа откако американскиот претседател Доналд Трамп претходно се закани со нови напади врз Иран доколку не се отвори Ормутскиот теснец, поставувајќи рок по кој следеше промена на позицијата и прифаќање на привремен прекин на воените дејствија.Иран и Израел потврдија дека се согласуваат на двонеделното примирје, додека меѓународната заедница се обидува да го искористи овој период за продолжување на преговорите и намалување на ризикот од нова ескалација.

Свет | пред 1 седмица

Брисел го забрзува развојот на одбранбени технологии, ЕУ се трка со времето

Европската унија подготвува нова програма за забрзување на развојот на воена технологија, со цел да го надмине заостанувањето во однос на глобалните конкуренти и да одговори на современите безбедносни закани.Станува збор за програмата AGILE, која предвидува инвестиции од 115 милиони евра во технологии како вештачка интелигенција, дронови, роботика и квантно компјутерство. Намерата е иновациите многу побрзо да се пренесуваат од развој во практична употреба, за разлика од досегашните бавни процедури.Програмата ќе финансира проекти кои се веќе во напредна фаза, со цел тие да бидат оперативни во рок од една до три години. Предност ќе имаат стартапи и мали компании, а финансирањето може да покрие до 100 проценти од трошоците.Потребата од ваков пристап произлегува од брзината на технолошките промени во современите конфликти, каде дронови и системи базирани на вештачка интелигенција се развиваат и применуваат за неколку недели, додека европските процедури често траат со години.И покрај значителните инвестиции во одбранбени фондови, ЕУ и натаму заостанува зад САД и Кина во вложувањата во истражување и развој, што дополнително ја нагласува потребата од побрзи и пофлексибилни механизми за финансирање.

Свет | пред 1 седмица

ЕУ планира воведување данок за компаниите кои профитираат од војната со Иран

Пет министри за финансии од Европската унија повикаа на воведување данок на неочекуваната добивка на енергетските компании како реакција на растечките цени на горивата поради војната со Иран, се наведува во писмо од министрите упатено до Европската комисија, кое денес го доби на увид агенцијата Ројтерс.Министрите за финансии на Германија, Италија, Шпанија, Португалија и Австрија испратија заеднички повик во писмо од петокот, наведувајќи дека таквата мерка би била сигнал дека „стоиме единствени и дека сме способни да преземеме мерки“.„Тоа исто така би испратило јасна порака дека оние кои профитираат од последиците на војната треба да дадат свој придонес за олеснување на товарот врз пошироката јавност“, напишаа министрите.Цените на нафта и гас нагло пораснаа од почетокот на американско-израелските напади врз Иран на 28 февруари, создавајќи ценовен шок сличен на енергетската криза низ која помина Европа по нападот на Русија врз Украина во 2022 година, иако земјите од ЕУ сега добиваат повеќе енергија од обновливи извори.Во писмото упатено до комесарот на ЕУ за клима, Вопке Хукстри, министрите укажаа на сличен вонреден данок од 2022 година како решение за високите трошоци за енергија.„Со оглед на актуелните пазарни дисторзии и фискалните ограничувања, Европската комисија треба брзо да развие сличен инструмент на придонес на ниво на ЕУ заснован на цврста правна основа“, напишаа министрите.Во писмото не се наведени детали за тоа која ниво на данок на неочекуваната добивка се предлага, ниту за кои компании би се однесувал.Комесарот на блокот за енергетика изјави во вторникот дека се разгледува повторно воведување на мерките за енергетска криза користени во 2022 година, вклучително предлози за ограничување на мрежните тарифи и данокот на електрична енергија.

Свет | пред 2 седмици

Лавров: Западот ја „извезува“ сопствената криза кон остатокот од светот

Рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров оцени дека во НАТО и во Европската унија се видливи „кризни процеси“, а западните земји, според него, настојуваат сопствените проблеми да ги префрлат и врз незападните формати и здружувања.Во своето обраќање, Лавров со иронија се повика на реплика од филмот „Сурова романса“, како алузија на логиката дека „ако не можат тие – тогаш никој нема да може“, со што ја опиша, како што тврди, доминантната позиција на западните актери во актуелните меѓународни односи.Тој нагласи дека Москва забележува обиди да се ослабне Шангајската организација за соработка (ШОС) и да се намали нејзината улога во евроазиските прашања, но порача дека Русија ќе направи „сè“ таквите тенденции да не успеат.Лавров ова го изјави на средба со генералниот секретар на ШОС, Нурлан Јермекбаев, при што потенцираше дека организацијата, според руската оценка, има значаен потенцијал за решавање предизвици во евроазискиот простор преку дијалог, конструктивни проекти и соработка во логистиката, економијата и безбедноста.Според него, специфичноста на ШОС е во тоа што ги обединува безбедносните теми со трговско-економски, социјални и транспортни проекти, што, како што рече, целосно се вклопува во мандатот на организацијата.

Свет | пред 2 седмици

ЕТИАС ќе стартува во последниот квартал од 2026: електронска дозвола за влез во Шенген, со препорака да се аплицира навреме

Електронската патна дозвола на Европската унија – ЕТИАС – треба да започне со примена во последниот квартал од 2026 година, а точниот датум на старт ќе биде објавен неколку месеци однапред.Дозволата ќе важи за државјани на околу 60 земји кои патуваат без виза, а процедурата подразбира онлајн апликација за влез во државите од Шенген-зоната. Со валидна ЕТИАС-дозвола ќе може да се патува во вкупно 30 европски земји, вообичаено до 90 дена во рамки на било кој период од 180 дена.Цената за онлајн апликацијата е 20 евра. Од плаќање ќе бидат ослободени лица постари од 70 години и малолетници. ЕТИАС ќе важи три години, односно до истекот на патната исправа – по што ќе треба да се извади нова дозвола.Од ЕУ наведуваат дека обработката на барањето, по онлајн аплицирањето, може да трае од неколку минути до 14 дена (на пример, ако се побара дополнителна документација или информации), а во одредени случаи и до 30 дена доколку апликантот биде повикан на разговор. Поради тоа, се препорачува барањето да се поднесе значително пред планираното патување.Важно е да се нагласи дека ЕТИАС не претставува автоматска гаранција за влез. На граничен премин, службеник може да побара пасош и други документи и да утврди дали се исполнети условите за влез во земјата.ЕТИАС е дел од поширокиот пакет мерки за дигитализација и зајакнување на контролите на надворешните граници на ЕУ, заедно со системот ЕЕС (Entry/Exit System), кој треба да го замени печатирањето на пасошите со дигитална евиденција на влезови и излези, базирана на биометриски податоци.

Македонија | пред 2 седмици

ЕУ доделува 1,4 милијарди евра на Украина од замрзнати руски средства

Европската Унија ќе ѝ додели на Украина 1,4 милијарди евра финансиска поддршка, средства добиени од каматите на замрзнатиот имот на Русија. Средствата веќе се префрлени на сметките на ЕУ и се наменети за одржување на украинската држава и поддршка на нејзините вооружени сили, јавува European Pravda.Дополнителните приходи од 1,4 милијарди евра потекнуваат од каматите на средствата на замрзнатиот имот на руската централна банка, која е блокирана како дел од санкциите на ЕУ воведени поради руската агресија врз Украина. Имотот останува замрзнат, но каматите не припаѓаат на Русија, па Европската комисија предложи тие да се искористат за поддршка на Украина.„Овие 1,4 милијарди евра ќе бидат насочени таму каде што се најпотребни: за одржување на украинската држава, функционирање на клучните јавни служби и поддршка на храбрите украински вооружени сили. Нашата посветеност на победата и слободата на Украина е непоколеблива“, изјави претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лејен.Од вкупниот износ, 95% ќе се пренесат преку Механизмот за заемна соработка со Украина (ULCM), кој обезбедува неповратна поддршка за сервисирање на макрофинансиските заеми на ЕУ и заеми од билатерални доверители од Г7. Преку овој механизам Украина може да добие до 45 милијарди евра. Преостанатите 5% од средствата ќе се доделат преку Европскиот инструмент за мир (EPF) за итни воени и одбранбени потреби.Оваа одлука следи по замрзнувањето на рускиот имот во Европа на неодредено време, одобрено од ЕУ во декември 2022 година, со цел да се избегне можен вето од премиерот на Виктор Орбан.

Свет | пред 2 седмици

Брнабиќ бара реакција од ЕУ: Очекувам осуда за протестите во Белград

Претседателката на Народното собрание на Србија Ана Брнабиќ изјави дека очекува реакција од Европската Унија по насилните протести во Белград, при што побара осуда за нападите врз полицијата.Таа посочи дека очекува Делегацијата на Европската Унија во Србија, како и нејзините претставници, да реагираат на случувањата пред Филозофскиот факултет и зградата на Ректоратот, каде, според неа, имало напади врз полициските службеници.„Владеењето на правото треба да го почитуваат сите подеднакво. Ако вакви сцени се случуваа на улиците на Брисел, полицијата без двоумење ќе реагираше за да воспостави ред, а таков нерегистриран протест ќе беше растурен за неколку минути. Очекувам дека истите стандарди ќе се применат и во случајот со Србија“, изјави Брнабиќ.Таа ја објави пораката на англиски јазик на социјалните мрежи, нагласувајќи дека очекува конзистентен пристап од европските институции кога станува збор за примената на правото и односот кон јавниот ред.

Свет | пред 2 седмици

ЕУ алармира: подгответе се за долготрајни нарушувања со нафтата

Европска комисија ги повика земјите членки навремено и координирано да се подготват за можни нарушувања во снабдувањето со нафта, со цел да се зачува стабилноста на пазарот и да се избегнат мерки што би ја зголемиле потрошувачката на гориво.Еврокомесарот за енергија Дан Јоргенсен во писмо до министрите за енергетика истакна дека снабдувањето засега е сигурно, но предупреди на ризик од долготрајни пореметувања поради кризата на Блискиот Исток и состојбите во Ормутски теснец.„Мораме да делуваме веднаш и заеднички“, се наведува во пораката.Комисијата нагласува дека ЕУ е релативно подготвена благодарение на обврските за стратешки резерви и планови за вонредни ситуации, но бара засилена координација и континуирано следење на пазарните движења.Од земјите членки се бара:да обезбедат тесна координација и размена на информации,да преземат мерки за намалување на побарувачката, особено во транспортот,да избегнуваат политики што го нарушуваат слободниот проток на нафтени деривати,да се воздржат од мерки што ја зголемуваат потрошувачката на гориво.Дополнително, се препорачува одложување на ненужните ремонти на рафинериите за да се зачува снабдувањето, како и зголемување на употребата на биогорива како алтернатива.Министрите за енергетика на земјите членки ќе одржат и видео-конференција за координиран одговор на состојбите на енергетскиот пазар.

Македонија | пред 2 седмици

Европските држави првпат отворено му се спротивставуваат на Трамп: Забрани, одбивања и јасна порака

Европските држави првпат отворено и координирано се спротивставуваат на политиките на Доналд Трамп во војната со Иран, преземајќи конкретни мерки што директно ги ограничуваат американските воени активности.Шпанија го затвори својот воздушен простор за летови поврзани со операциите против Иран и не дозволи користење на своите воени бази, испраќајќи јасна порака дека нема да учествува во конфликтот.Италија одби да дозволи слетување на американски стратешки бомбардери, повикувајќи се на непочитување на процедурите и отсуство на координација со нејзините институции.Во исто време, Полска го одби барањето на САД да испрати системи „Патриот“ на Блискиот Исток, нагласувајќи дека тие се клучни за сопствената безбедност и одбрана на источниот фронт на НАТО.Франција, пак, забрани прелет на американски и сојузнички авиони кои транспортираат воена опрема за Израел, што дополнително ги заостри односите со Вашингтон.Овие потези доаѓаат во момент кога конфликтот влегува во втор месец, а реториката од САД станува сè поагресивна, со паралелни најави за преговори и нови воени акции.За разлика од претходните кризи, европските земји овојпат не остануваат само на дипломатски пораки, туку преземаат конкретни чекори што директно ги блокираат американските операции, повикувајќи се на меѓународното право и ризикот од поширока дестабилизација.Со тоа, сè појасно се наѕира длабок раскол меѓу САД и дел од Европа – сигнал дека континентот повеќе не е подготвен автоматски да ја следи американската политика во вакви конфликти.

Свет | пред 2 седмици

Четири европски сили го осудија израелскиот план за проширување на смртната казна

Обединето Кралство, Франција, Германија и Италија изразија „длабока загриженост“ поради предлог-законот во Израел со кој се предвидува проширување на примената на смртната казна.Во заедничко соопштение, министрите за надворешни работи на овие земји предупредија дека ваквиот закон може да има дискриминаторски карактер и да ги наруши демократските обврски на Израел.Предлогот, кој се очекува да биде разгледан во парламентот – Кнесетот, предвидува значително проширување на можностите за изрекување смртна казна, вклучително и нејзина задолжителна примена за одредени кривични дела.Реакција стигна и од Совет на Европа, каде што генералниот секретар Ален Берсе повика Израел да се откаже од законските измени, оценувајќи ги како чекор назад во однос на долгогодишната практика без извршување на смртна казна.Иако смртната казна формално постои во израелското законодавство, последен пат е извршена во 1962 година, кога бил погубен нацистичкиот злосторник Адолф Ајхман.Дополнителна загриженост изразија и експерти на Обединети нации, кои предупредија дека предложените измени може да доведат до двоен систем на примена на смртната казна, со различни правила за различни категории случаи.Законот, доколку биде усвоен, најверојатно ќе се соочи со правни предизвици и ќе заврши пред Врховниот суд на Израел.

Свет | пред 3 седмици