ЕУ

Мерц: Членство на Украина во ЕУ до 2027 не е возможно

Германскиот канцелар Фридрих Мерц изјави дека влезот на Украина во Европската унија до почетокот на следната година не е реална цел, истакнувајќи дека станува збор за долг процес.Мерц со ова ги намали очекувањата поставени од украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој како целна година за членство ја наведе 2027.„Пристапувањето на 1 јануари 2027 година не е возможно. Тоа не е реалистично“, рече Мерц во Берлин, пренесува агенцијата DPA.Германскиот канцелар нагласи дека секоја држава кандидат прво мора да ги исполни Копенхашките критериуми, кои опфаќаат низа политички, економски и законодавни услови, а овој процес обично трае години. „Украина можеме постепено да ја приближуваме кон Европската унија“, додаде тој.Украина го доби статусот на кандидат за членство во ЕУ во 2022 година, а минатата година заврши процес на анализа на усогласеноста на своето законодавство. Киев се залага за забрзано пристапување поради тековните мировни преговори со Москва, тврдејќи дека членството е клучно за поствоеното закрепнување и безбедноста на земјата.Иако Брисел го оцени напредокот на Киев во реформите, отворањето на пристапните поглавја сè уште го блокира унгарскиот премиер Виктор Орбан.Орбан претходно изјави дека доверлив документ, дискутиран во рамките на ЕУ во текот на мировните преговори, предвидува влез на Украина во Унијата следната година преку забрзана процедура.

Свет | пред 2 часа

Почнаа техничките разговори меѓу САД, Данска и Гренланд за арктичката безбедност

Техничките разговори меѓу САД, Данска и Гренланд околу договор за арктичка безбедност започнаа, изјави вчера државниот секретар на САД, Марко Рубио.Министрите за надворешни работи на Данска и Гренланд формираа работна група чија цел е да ги анализира разликите во односите со САД, кои се појавија на состанокот во Вашингтон со потпретседателот на САД, Џеј Ди Венс, и со Рубио, на почетокот на овој месец.Работната група беше формирана по повторените повици на претседателот Доналд Трамп САД да го преземат Гренланд, за да се спротивстават на заканите од Русија и Кина, што силно беше отфрлено од страна на Гренланд, Данска и европските сојузници.„Започнува денес и ќе биде редовен процес“, рече Рубио зборувајќи за работната група. Тој тоа го изјави за време на сведочењето пред Сенатскиот комитет за надворешни односи.„Ќе се обидеме тоа да го направиме така што нема да биде како медиумски циркус секојпат кога се водат овие разговори, затоа што мислиме дека тоа создава поголема флексибилност од двете страни за постигнување позитивен резултат“, додаде Рубио.Данското Министерство за надворешни работи соопшти дека вчерашните разговори беа насочени кон тоа како можат да одговорат на американските загрижености за безбедноста во Арктикот, а истовремено да ги почитуваат „црвените линии“ на Кралството Данска кои се однесуваат на суверенитетот на Гренланд.Повторените закани на Трамп во последните недели дека ќе го анектира Гренланд, го нарушија односот меѓу САД и Европа.На почетокот на овој месец, Трамп најави воведување нови царини за Данска и уште седум европски земји кои се спротивставија на неговите повици за преземање на Гренланд. Меѓутоа, брзо ги откажа тие закани кога, со помош на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, беше постигнат „рамковен“ договор за пристап до островот.Мал дел од деталите на договорот е достапен за јавноста.По остри реакции од европските сојузници на неговата реторика за Гренланд, Трамп на Светскиот економски форум во Давос минатата недела соопшти дека ја исклучува можноста за употреба на американска воена сила за преземање на Гренланд.

Свет | пред 3 часа

Калаc: Не можам да замислам создавање „европска армија“

Високата претставничка за надворешна политика на Европската унија, Каја Калаc, изјави денеска дека не може да замисли дека земјите членки на ЕУ ќе создадат посебна армија, на што неодамна повика европскиот комесар за одбрана, Андриус Кубилиус.„Секоја европска земја има армија, а армиите на 23 земји се исто така дел од структурата на НАТО, така што не можам да замислам дека земјите ќе формираат посебна 'европска армија'. Значи, тоа мора да бидат армиите кои веќе постојат, па мораме да видиме како тоа функционира во практика“, изјави Калаc за новинарите во Брисел, пред состанокот на министрите за надворешни работи, пренесува Ројтерс.Комесарот на ЕУ за одбрана, Андриус Кубилиус, на почетокот на јануари изјави дека ЕУ треба да размисли за воспоставување постојана армија од 100.000 војници и за темелна реформа на политичките процеси кои ја управуваат одбраната.„Разбирливо е дека во армијата мора да постои многу јасна команда, така што кога ќе се случи нешто, ќе биде јасно кој кому издава наредби. Ако создадеме паралелни структури, тоа само ќе ја замати сликата“, додаде Калаc.Порано оваа недела, генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, ги отфрли повиците на некои водечки европски политичари за формирање одделна европска армија, поради зголемените тензии околу Гренланд и интересот на американскиот претседател Доналд Трамп.

Свет | пред 3 часа

СДСМ: Нови примери од анти-ЕУ кампањата

Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ свесно создава конфликти со соседните држави, меѓу кои Бугарија и Грција, со цел да ја оправда изолацијата на државата и да ги блокира евроинтегративните процеси, обвинувајќи ја Европската Унија за сопствените неуспеси, соопштија од Социјалдемократскиот сојуз на Македонија.Од партијата наведуваат дека во изминатиот период се бележат низа примери на, како што ја оценуваат, анти-ЕУ кампања на актуелната власт. Според СДСМ, владата на премиерот Христијан Мицкоски намерно отворила конфликт околу македонскиот јазик, прашање кое, како што истакнуваат, одамна било затворено. Дополнително, посочуваат дека биле демантирани и официјални ставови на бугарското Министерство за надворешни работи, по што, според нив, повторно следеле прозивки и одбивање средби, со чекање на нови покани од бугарска страна.СДСМ оценува дека ваквиот пристап резултирал со нови критики од Бугарија кон Македонија и прашува, како што велат, кому сè уште не му е јасно што прави актуелната власт. Според опозицијата, станува збор за организирана кампања чија цел е кај граѓаните да се предизвика негативен однос кон Европската Унија и таа да се прикаже како виновник за застојот, наместо владините политики.Од СДСМ нагласуваат дека овие, како што ги нарекуваат, политики на намерна изолација веќе произведуваат конкретни последици, меѓу кои и проблемите со влезот и движењето на камионите и тешкотиите во транспортот. Според партијата, владата имала цели шест месеци на располагање да го реши овој проблем, но и покрај тоа што била свесна за него, не презела ништо.Во соопштението се посочува и дека, според последните истражувања на јавното мислење, дури 71 отсто од граѓаните ја поддржуваат идејата за членство на Македонија во Европската Унија. СДСМ оценува дека тоа јасно покажува оти политиките на ВМРО-ДПМНЕ се спротивни на волјата на мнозинството граѓани и ја водат државата кон економска и политичка маргинализација.

Македонија | пред 20 часа

Евроинтеграциите повторно приоритет: Расте довербата во ЕУ, се бара консензус дома

По долг период на стагнација и скепса, поддршката за членство на Македонија во Европската Унија повторно бележи значителен раст. Според најновото истражување на Институтот за демократија „Социетас цивилис“, дури 71 отсто од граѓаните го поддржуваат приклучувањето кон ЕУ, што претставува зголемување од речиси 10 проценти во однос на минатата година.На презентацијата на истражувањата „Анализа на јавното мислење за пристапување во ЕУ (2014–2025)“ и „Нови глобални неизвесности, стари европски обврски“, одржана во Собранието, евроамбасадорот во Скопје Михаил Рокас оцени дека земјата има целосна поддршка за членство, но дека клучниот предизвик останува внатрешното обединување околу евроинтегративниот процес.Според Рокас, за да се искористи актуелниот политички момент, неопходна е широка политичка и општествена согласност – од институциите и опозицијата, преку граѓанскиот сектор, до деловната заедница и младите. Тој нагласи дека иако дел од јавноста надворешните фактори ги гледа како главна пречка, внатрешниот консензус е пресуден за надминување на останатите бариери.„Ако постигнеме единство, пречките ќе се надминат. Не станува збор само за можност, туку за специфичен политички момент кој не може да се споредува со претходните години“, порача Рокас.Истражувањата покажуваат дека Европската Унија и понатаму е партнер со најголема доверба кај македонските граѓани. Забележлив е растот на поддршката кај младите, како и намалувањето на етничките и политичките разлики во однос на европската перспектива. Меѓу најважните приоритети што ги издвојуваат граѓаните се владеењето на правото, борбата против корупцијата и заштитата на животната средина.Директорот на Институтот за демократија, Марко Трошановски, оцени дека зголемената поддршка е резултат на променетото јавно расположение и новите геополитички околности. Според него, во услови на зголемена неизвесност во глобалната политика, ЕУ се перципира како најстабилен и најдоверлив партнер.„Сè повеќе граѓани ја гледаат Македонија како дел од Западот. Во исто време, опаѓа бројот на оние што сметаат дека земјата веќе направила доволно и дека не се потребни дополнителни напори“, истакна Трошановски, предупредувајќи дека очекувањата за автоматска промена на условите за уставни измени се нереални.Податоците укажуваат дека европската интеграција повторно станува приоритет за мнозинството граѓани, вклучително и кај гласачите на ВМРО-ДПМНЕ, што аналитичарите го поврзуваат со нивното доаѓање на власт. По години на дилеми и колебања, ЕУ-перспективата повторно се наметнува како доминантна насока за иднината на земјата.

Македонија | пред 22 часа

Ако ЕУ не го смени правилото 90/180, камионите ќе застанат: Владата бара решение, превозниците притискаат

Проблемот со примената на правилото 90/180 дена и новиот систем за електронска евиденција на престојот во Шенген-зоната ја мобилизираше македонската Влада, регионалните превозници и европските институции, додека блокадите на граничните премини втор ден по ред го прекинуваат товарниот сообраќај кон Европската Унија.Премиерот Христијан Мицкоски денеска соопшти дека побарал телефонски разговор со претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, со цел да се изнајде решение за состојбата што ги извади на протест камионските превозници од Македонија и од земјите на Западен Балкан. Тој изрази умерен оптимизам дека проблемот може да се надмине и посочи дека прашањето е отворено со Европската комисија уште од септември, при што разговорите ги води министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски.Мицкоски најави дека очекува разговор со Фон дер Лајен во наредните денови, по нејзиното враќање од службено патување во Индија, нагласувајќи дека целта не е укинување на шенген-механизмот, туку изнаоѓање практична варијанта со која ќе им се излезе во пресрет на професионалните возачи.Во меѓувреме, камионските превозници од Македонија, Србија, Црна Гора и Босна и Херцеговина започнаа седумдневен протест со блокади на товарните терминали на граничните премини кон Шенген-зоната. Патничкиот сообраќај се одвива непречено, но превозниците предупредуваат дека правилото 90 дена престој во период од 180 дена ги третира како туристи, а не како мобилни работници, со што им се парализира работата.Од Брисел засега порачуваат дека ги следат случувањата, но дека правилата не се нови. Портпаролот на Европската комисија Маркус Ламерт изјави дека системот за влез-излез обезбедува подобра контрола на постојните правила, додавајќи дека Комисијата е свесна оти професии со висока мобилност, како камионските возачи, имаат потреба од подолг престој. Според него, ова прашање се разгледува во рамки на подготовките на новата визна стратегија на ЕУ.Загриженост за економските последици изрази и вицепремиерот и министер за транспорт и врски во оставка на Бугарија, Гроздан Караџов, кој оцени дека блокадите на границите со Србија и Македонија ќе донесат сериозни загуби за сите економии во регионот. Тој истакна дека ваквите мерки го нарушуваат слободниот проток на стоки и дека решението треба да се бара исклучиво преку дијалог со европските институции, бидејќи земјите членки немаат надлежност самостојно да ги менуваат правилата.Караџов најави дека ќе иницира разговори за отворање таканаречени „прозорци“ на границите, но призна дека тоа ќе биде тешко изводливо без согласност од Брисел.Во Македонија, Националната транспортна асоцијација „Бест мобилити – НТА“ порача дека блокадите се израз на револт на професионалните возачи, но предупреди дека решението мора да се бара институционално, во Брисел. Од асоцијацијата информираат дека прашањето било разгледано и на состанок на BSEC-URTA во Скопје, со учество на претседателот на Меѓународната унија за патен транспорт (IRU), при што бил усвоен унифициран предлог за решенија.Од „Бест мобилити – НТА“ укажуваат дека долготрајните блокади носат ризик од губење на транзитот низ Македонија, финансиски загуби за извозно ориентираните компании и дополнително намалување на веќе ограниченото дозволено време за престој во Шенген-зоната. Тие бараат признавање на возачите како мобилни работници со посебен статус и активна поддршка од државниот врв во преговорите со Европската комисија.Поддршка за протестот вчера даде и заменик-претседателот на Владата и министер за транспорт, Александар Николоски, кој оцени дека предупредувањето доаѓа навреме и дека февруари и март мора максимално да се искористат за изнаоѓање решение. Тој посочи три можни опции: одложување на примената на новиот систем, зголемување на дозволениот број денови на престој или воведување посебен режим за професионални возачи, по примерот на Швајцарија.Министерот Тимчо Муцунски, пак, изјави дека со Европската Унија активно се комуницира и дека од Брисел има сигнали оти проблемот е препознаен и дека се работи на негово надминување.Превозниците, од своја страна, порачуваат дека целта не им е да ја заглават економијата, туку да укажат на последиците од мерките. Ако решение не се најде, најавуваат други форми на притисок, предупредувајќи дека без нивниот труд, над милион тони стока би можеле да останат заглавени, со директни последици за пазарите и граѓаните.

Македонија | пред 1 ден

Црна Гора затвори уште едно поглавје во преговорите со ЕУ

На Меѓувладината конференција во Брисел, Црна Гора денес затвори уште едно поглавје во преговорите за членство во Европската Унија, со што Поглавјето 32 – Финансиски надзор е официјално завршено. Со овој чекор, на Подгорица ѝ остануваат уште 20 од вкупно 33 преговарачки поглавја за да го заокружи процесот на пристапување кон Унијата.Поглавјето 32 опфаќа контрола на користењето на финансиските средства, заштита на еврото од фалсификување, заштита на финансиските интереси на Европската Унија и зајакнување на надворешната ревизија. Европската комесарка за проширување, Марта Кос, оцени дека затворањето на ова поглавје претставува значаен напредок, но нагласи дека Брисел очекува понатамошни реформи, особено во делот на независноста на судството и полицијата, борбата против корупцијата и целосното усогласување со визната политика на Унијата.На заедничката прес-конференција со црногорскиот премиер Милојко Спајиќ, Кос истакна дека Црна Гора има амбициозна цел да ги заврши пристапните преговори до крајот на годината, оценувајќи дека таа цел е остварлива доколку реформите бидат добро структурирани и навремено спроведени. Таа потсети дека Црна Гора е најнапредната земја кандидат и повика на задржување на фокусот врз реформската агенда и затворањето на преостанатите поглавја.Кос најави и дека наскоро се очекува формирање работна група за подготовка на договорот за пристапување на Црна Гора во Европската Унија.Премиерот Спајиќ изјави дека со затворањето на Поглавјето 32, Црна Гора има затворено 13 од 33 поглавја, што претставува околу 40 проценти од вкупниот процес, резултат што го оцени како импресивен. Тој нагласи дека за само две години процентот на затворени поглавја е зголемен од осум на 40 проценти.Според Спајиќ, Црна Гора станува сè постабилна и пореформирана, а владата интензивно работи на сите поглавја со уверување дека преговорите ќе бидат завршени до крајот на годината. Тој додаде дека проширувањето на ЕУ повторно добива на динамика, оценувајќи дека брзината со која Црна Гора ги затвора поглавјата е доказ дека процесот на проширување е жив и активен.Од јуни 2024 година, кога Европската Унија го деблокираше процесот на пристапување, Црна Гора затвори вкупно десет преговарачки поглавја, значително интензивирајќи ги преговорите со Брисел.

Балкан | пред 2 дена

Индија и ЕУ постигнаа историски трговски договор

Индија и Европската унија ја завршија долгоочекуваната трговска согласност која ќе биде официјално објавена утре, изјави индискиот министер за трговија Рајеш Агравал. Договорот е оценет како историски, додека двете страни се соочуваат со влошени односи со Соединетите Американски Држави.Согласието отвора пат за слободна размена на стоки помеѓу блокот од 27 европски земји и Индија, кои заедно сочинуваат четвртина од светскиот БДП и пазар со два милијарди потрошувачи. „Станува збор за урамнотежен, иднина ориентиран договор за подобра економска интеграција со ЕУ. Овој договор ќе ја забрза трговијата и инвестициите помеѓу двете страни“, истакна Агравал.Вкупната трговија меѓу Индија и ЕУ во фискалната година заклучена во март 2025 година изнесувала 136,5 милијарди американски долари.Договорот ќе биде официјално потпишан по правна проверка која се очекува да трае меѓу пет и шест месеци, додаде индиски официјален претставник, кој најави дека се очекува имплементацијата да се реализира во рок од една година.Овој договор следи по низа други трговски спогодби на ЕУ, меѓу кои клучниот пакт со јужноамериканскиот блок МеркоСур и договорите со Индонезија, Мексико и Швајцарија од минатата година. Во исто време, Индија финализираше спогодби со Велика Британија, Нов Зеланд и Оман.По речиси две децении преговори со повеќекратни прекини, Индја со овој договор го отвора своето огромно, третото по големина светско пазарно место за слободна трговија со ЕУ, нејзиниот најголем трговски партнер.Преговорите беа забрзани минатата година по согласност на индискиот премиер Нарендра Моди и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, а нивниот темпо се засили по воведувањето на американски тарифи против некои трговски партнери, вклучувајќи и 50-процентни тарифи за увоз од Индија.Клучни точки во преговорите беа автомобилите и челикот, при што ЕУ бараше значително намалување на царините за увоз на автомобили од Индија, додека Индија, голем производител на челик, побара олеснување на ограничувањата за извозот на челик кон ЕУ. Според последните извештаи, Индија ќе ги намали царините за увоз на европски автомобили на 40 проценти, додека дел од земјоделските производи остануваат исклучени за да се заштитат милиони локални земјоделци.

Свет | пред 2 дена

Трамп го урна стариот светски поредок: Западот се буди во ера без правила

Американскиот претседател Доналд Трамп за само неколку дена ја промени глобалната политичка рамнотежа и го доведе во прашање светскиот поредок воспоставен по Втората светска војна. Со закани за царини, отворен притисок врз сојузниците и директни пораки дека силата е поважна од правилата, Трамп испрати јасен сигнал дека ерата на предвидлива и координирана западна политика завршува.Од моментот кога повторно ја актуелизираше идејата за преземање на Гренланд, па сѐ до настапите на Светскиот економски форум во Давос, стана јасно дека старите табуа повеќе не важат. Наместо меѓусебна доверба и партнерство, во фокусот дојде политика на притисок, условување и демонстрација на моќ.Со изјавите дека „на овој или на оној начин“ САД ќе го добијат Гренланд, Трамп директно го доведе во прашање кредибилитетот на НАТО и безбедносните гаранции меѓу сојузниците. Истовремено, со селективни закани за царини и нивно повлекување во зависност од личните односи со лидерите, тој ја замени институционалната дипломатија со персонализирана политика.Во Европа, ваквиот пристап предизвика шок и сериозна загриженост. Францускиот претседател Емануел Макрон оцени дека неделата започнала со ескалации и закани какви што биле незамисливи пред неколку години, додека европските дипломати отворено признаваат дека САД повеќе не се перципираат како стабилен и сигурен партнер.Посебно остри беа реакциите од Лондон, каде британскиот премиер Кир Стармер ги нарече изјавите на Трамп за НАТО навредливи и опасни, потсетувајќи дека членот 5 за колективна одбрана бил активиран само еднаш – по нападите врз САД на 11 септември. Тој нагласи дека европските сојузници плаќале висока цена во заедничките мисии, вклучително и со човечки животи.Во ваква атмосфера, Европа се соочува со тежок избор: да прифати улога на помал партнер кој се прилагодува на волјата на Вашингтон или да почне сериозно да гради сопствена стратешка автономија, особено во одбраната. Сѐ погласни се пораките дека континентот мора да се осамостои од хировите на Белата куќа, иако реалноста покажува дека без американската воена и економска моќ, тоа нема да оди брзо.И покрај тоа што дел од европските лидери и натаму повикуваат на соработка и воздржаност, пораката од Вашингтон е јасна: правилата се менуваат, а отпорот е единствениот јазик што Трамп навистина го разбира. Како што заклучуваат аналитичарите, обидот да му се угоди на претседател чии барања постојано се поместуваат, може да значи само едно – уште поголема нестабилност и продлабочување на јазот меѓу САД и нивните традиционални сојузници.

Свет | пред 5 дена

ЕУ го запира трговскиот договор со САД поради заканите на Трамп

Европската унија го запре процесот на формално одобрување на трговскиот договор постигнат со американскиот претседател Доналд Трамп, откако тој упати закани за воведување царини поврзани со прашањето за Гренланд, објави NBC News. Одлуката следува по реакцијата на Европскиот парламент, каде што претседателот на Комитетот за меѓународна трговија, Бернд Ланге, оцени дека поради заканите насочени кон Гренланд, Данска и нивните европски сојузници, Унијата немала друга можност освен да ја суспендира работата на договорот.Ланге изјави дека, со оглед на континуираните и ескалирачки притисоци, вклучително и заканите со царини, не може да се продолжи со вообичаено деловно функционирање. Тој нагласи дека нема да се преземат никакви чекори за напредување на договорот сè додека Соединетите Американски Држави не се определат повторно за соработка наместо за конфронтација, посочувајќи дека суверенитетот и територијалниот интегритет на европските држави се доведени во прашање.Одлуката доаѓа откако Трамп во саботата изјави дека седум земји-членки на Европската унија, заедно со Обединетото Кралство, би биле погодени од царини доколку не ѝ дозволат на Америка контрола врз Гренланд. Со тоа, политичката атмосфера околу веќе договорената спогодба драстично се заостри.Трговскиот договор беше постигнат во јули, за време на посетата на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, на голф-клубот на Трамп во Тарнбери, Шкотска. Суштината на договорот предвидуваше ограничување на американските царини за поголемиот дел од увозот од Европската унија на 15 проценти, што важеше за една од најниските стапки што Вашингтон ги одобри на трговски партнери минатата година. Дел од европскиот извоз, како генеричките лекови, требаше целосно да биде ослободен од царини.За возврат, Европската унија, како најголем трговски партнер на САД, ќе ги намалеше царините за одредени американски производи, со што ќе се олеснеше пласманот на земјоделските и индустриските производи од Соединетите Американски Држави на европскиот пазар. Кога договорот првпат беше објавен, Европската комисија соопшти дека тој носи стабилност во трансатлантските економски односи.Сепак, тонот се промени по најновите закани од Вашингтон. Говорејќи на Светскиот економски форум, Урсула фон дер Лајен порача дека и во политиката, како и во бизнисот, договорите мора да се почитуваат, додавајќи дека кога пријателите си подаваат рака, тоа треба да има значење.

Свет | пред 1 седмица

Европа на итен самит во Брисел: ЕУ-лидерите се собираат поради тензиите околу Гренланд

Лидерите на Европската унија и на земјите членки утре навечер ќе се сретнат во Брисел на неформален состанок на Европскиот совет, поради зголемените тензии поврзани со Гренланд.„Ќе разговараме за најновите случувања во трансатлантските односи и нивните импликации врз Европската унија, како и за координација на натамошните чекори. Состанокот ќе го започнеме со размена на мислења со претседателката на Европскиот парламент“, напиша претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, во писмото со кое ги повика учесниците.Состанокот е закажан да започне во 19 часот.Кошта пред два дена најави дека, поради тензиите околу Гренланд, во наредните денови ќе свика вонредна седница на Европскиот совет.„Со оглед на значењето на последните случувања и потребата од понатамошна координација, одлучив да свикам вонреден состанок на Европскиот совет во наредните денови“, напиша тој на социјалната мрежа Икс.Тој истакна и дека, по консултациите со земјите членки, е потврдено оти Европската унија е „единствена во поддршката и солидарноста со Данска и Гренланд“.

Свет | пред 1 седмица

Туск: Европа не смее да си дозволи слабост во однос нс Трамп, ниту кон противниците ниту кон сојузниците

Полскиот премиер Доналд Туск порача дека Европа не смее да си дозволи слабост во односите со претседателот на САД Доналд Трамп, нагласувајќи дека попуштањето не е стратегија што носи резултати, туку пат кон понижување.Во објава на социјалната мрежа Икс, Туск истакна дека отстапките секогаш се доживуваат како знак на слабост и дека Европа нема луксуз да биде слаба – ниту кон своите противници, ниту кон своите сојузници. Според него, актуелниот момент бара јасна европска решителност и самодоверба.Туск предупреди дека попуштањето не води кон стабилност или подобри односи, туку создава впечаток на немоќ, што може да има долгорочни последици по позицијата на Европа на глобалната сцена. Неговата порака доаѓа во период на засилени трансатлантски тензии и преиспитување на односите меѓу Европската унија и Соединетите Американски Држави.Со оваа изјава, полскиот премиер испраќа сигнал дека европските лидери треба да настапуваат пообединето и поодлучно, водејќи се од сопствените интереси и вредности, без страв од притисоци или условувања, без разлика од каде доаѓаат.

Свет | пред 1 седмица

ЕУ засега се воздржува од „трговската базука“ против САД поради Гренланд, приоритет добива дипломатијата

Земјите членки на ЕУ оцениле дека во оваа фаза треба да се избегне ескалација и да се остави простор за политичко и дипломатско решение со Соединетите Американски Држави. Инструментот против присила, усвоен во 2023 година, ѝ овозможува на Унијата да санкционира земји што вршат, како што се дефинира, „економска уцена“, преку ограничување на трговски дозволи и пристап до единствениот пазар, но досега никогаш не бил применет.Според дипломатски извори, Европската комисија на состанокот презентирала повеќе можни опции, меѓу кои и активирање на ACI, но амбасадорите на земјите членки само дискутирале, без гласање за конкретни мерки.Сепак, ЕУ има подготвен пакет контрамерки во вредност од 93 милијарди евра, насочени кон американски производи, кој може да биде активиран доколку Трамп ја реализира најавата и од 1 февруари воведе дополнителни царини од 10 проценти за осум европски земји, меѓу кои Данска, Германија и Франција. Одлуката за повторно воведување на овие мерки, кои беа суспендирани минатата година, ќе биде донесена по истекот на рокот што го постави американскиот претседател.Контрамерките беа подготвени уште лани, во период на неизвесност околу тоа дали САД ќе прифатат трговски договор со ЕУ. Тие предвидуваат реципрочни царини до 30 проценти за низа американски производи, од автомобили до живинско месо. Нивната примена беше одложена откако летоска претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и Доналд Трамп постигнаа договор со кој се утврди основна царина од 15 проценти за поголемиот дел од извозот на ЕУ во САД, а царините за многу американски индустриски производи беа намалени на нула.Новите закани на Трамп, поврзани со спорот околу Гренланд, го доведоа во прашање овој договор, откако влијателни пратеници во Европскиот парламент најавија одложување на гласањето за неговата имплементација, закажано за крајот на месецот.Во меѓувреме, претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, свика вонреден самит на лидерите на ЕУ, кој треба да се одржи во наредните денови. Според извори запознаени со подготовките, самитот би можел да се одржи во четврток, на 22 јануари.Дипломати присутни на неделните разговори во Брисел, на кои беа претставени сите 27 земји членки на амбасадорско ниво, истакнаа дека е изразена целосна солидарност со Данска и Гренланд, како и поддршка за нивниот суверенитет и територијален интегритет.

Свет | пред 1 седмица

Нова ескалација: Европскиот парламент го замрзнува трговскиот договор со САД поради царините и Гренланд

Европскиот парламент нема да го одобри клучниот трговски договор меѓу Европската унија и Соединетите Американски Држави, откако американскиот претседател Доналд Трамп воведе нови царини за европските земји, како дел од неговите притисоци поврзани со Гренланд.Одлуката дека Европскиот парламент нема да продолжи со ратификацијата на договорот, кој минатото лето го потпишаа Трамп и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, ја доведува во прашање иднината на трговското примирје меѓу Брисел и Вашингтон. Договорот предвидуваше американски царини од 15 проценти за увоз од ЕУ, во замена за тоа Унијата да не воведува давачки за американски производи.Претседателот на Европската народна партија Манфред Вебер соопшти дека ескалацијата на тензиите со САД значи дека Европскиот парламент нема да гласа во корист на пактот. Тој нагласи дека, иако ЕПП во принцип го поддржува договорот, заканите на Трамп во врска со Гренланд ја прават неговата ратификација невозможна во овој момент и дека мерките за нулта царини за американските производи мора да бидат ставени во мирување.Иако останатите политички групи во Европскиот парламент – социјалдемократите, либералите и Зелените – веќе подолго време бараа стратешка пауза во примената на договорот, токму ставот на ЕПП беше клучен за конечната одлука. Гласањето за замрзнување на договорот првично беше закажано за 26 јануари, но се очекува европратениците формално да ја потврдат одлуката на наредната седница.Шведската европратеничка Карин Карлсбро оцени дека не постои реална можност договорот да добие мнозинство, истакнувајќи дека ЕУ мора да се подготви за одговор на царинските напади од САД, вклучително и можни одмазднички мерки. Таа не ја исклучи ниту употребата на таканаречената трговска „базука“ на ЕУ – Инструментот против економска принуда, кој овозможува ограничувања за инвестиции, јавни набавки и заштита на интелектуална сопственост.И други високи претставници во Европскиот парламент побараа Европската комисија да ја разгледа примената на овој инструмент, оценувајќи дека користењето царини и економски закани за остварување територијални барања претставува директна форма на економска присила.Трамп, пак, најави дополнителни царини од 10 проценти за европските земји кои испратиле војници во малиот контингент на Гренланд, со зголемување на 25 проценти од јуни, што ќе важи сè додека, како што рече, не се постигне договор за „целосна купопродажба“ на Гренланд.Европските лидери остро реагираа на ваквите изјави, нагласувајќи дека распоредувањето трупи на Гренланд е одговор на безбедносните предизвици и предупредувајќи дека новите царини ќе добијат заеднички и координиран одговор од Европската унија.

Свет | пред 1 седмица

Планот за Украина предизвика тревога во ЕУ: „Тоа е стапица поставена од Путин и Трамп“

Брисел разгледува предлози за напуштање на системот за пристапување кон Европската Унија кој се користи уште од Студената војна и негово заменување со контроверзен „двослоен модел“, со цел да се забрза влезот на Украина во ЕУ. Иако планот за реорганизација, за кој дискутира Европската комисија, е во почетна фаза, веќе предизвикува загриженост во европските престолнини поради пристапот на „олеснето проширување“ и неговите далекусежни последици, тврдат за Фајненшл тајмс седум високи функционери вклучени во разговорите.Членството како дел од мировен договорУкраина, која доби кандидатски статус веднаш по почетокот на руската инвазија во февруари 2022 година, членството во ЕУ го гледа како клучен елемент на својата повоена иднина и конечна потврда на прозападната ориентација.Во нацртите на мировниот план од 20 точки, за кој се преговара под водство на САД, наводно се споменува влез на Киев во ЕУ во 2027 година, и покрај проценките на официјални лица од Унијата дека на земјата би ѝ требале и цела деценија реформи за да ги исполни строгите критериуми за членство.Функционери на Комисијата сметаат дека украинскиот претседател Володимир Зеленски ќе може да прифати други аспекти од можниот мировен договор, како откажување од територии во корист на Русија, само ако членството во ЕУ може да го претстави како позитивен исход.Како би изгледало „олеснетото“ членствоПрелиминарниот план би ѝ овозможил на Украина да се приклучи на блокот, но со значително помала моќ во одлучувањето. Според изјави на функционери, Киев во почетокот не би имал вообичаени гласачки права на состаноците на лидерите и во министерските совети.Според предлозите што сè уште се разработуваат, Украина би добивала постепен пристап до делови од единствениот пазар, земјоделските субвенции и финансирањето на внатрешниот развој дури по исполнување на одредени услови по самото пристапување.Со тоа драстично би се промениле правилата за пристапување договорени во 1993 година, кои од земјите бараат да исполнат огромен број прописи на ЕУ во низа области пред да станат полноправни членки.Длабока нелагодност во европските престолнини„Вонредни времиња бараат вонредни мерки… Не го поткопуваме проширувањето. Го прошируваме концептот на проширување“, изјави еден висок дипломат на ЕУ запознаен со идејата. „Правилата се напишани пред повеќе од 30 години и мора да бидат пофлексибилни. Ова е момент што се случува еднаш во генерација и мора да бидеме подготвени да одговориме.“Сепак, дипломати од земјите членки и од другите држави кандидатки изразија длабока нелагодност околу концептот. Некои стравуваат дека тоа би можело негативно да влијае врз идната стабилност на блокот, да ја намали вредноста на членството и да ги вознемири другите земји кои тежнеат кон влез.„Тоа е стапица поставена од Путин и Трамп, а ние влегуваме во неа“, изјави друг дипломат на ЕУ, предупредувајќи на ризик за единството на Унијата.„ЕУ повторно е меѓу чекан и наковална“, рече Муџтаба Рахман, директор за Европа во групата Евразија. „Нема избор освен да го забрза пристапувањето на Украина, но тоа ќе отвори Пандорина кутија со политички и стратешки ризици кои никој во Брисел целосно не ги разбира.“Поделби внатре во УнијатаНапредокот на Украина низ постојниот процес на членство моментно е блокиран од Унгарија, која го спречува едногласното одобрување потребно за отворање и затворање на секое од 35-те пристапни поглавја. Функционери на ЕУ и Украина веруваат дека учеството на САД во мировниот договор би можело да ја принуди Будимпешта да попушти.Претседателката на Комисијата Урсула фон дер Лајен неодамна го поврза пристапувањето на Украина со мировните преговори. „Пристапувањето е и клучна безбедносна гаранција за Украина, но и главен двигател на идниот раст и просперитет“, изјави таа. Сепак, голема група постојни членки на ЕУ, иако ја поддржуваат Украина, остро се противат на какви било мерки што би создале дупки во правилата или би воспоставиле двослоен систем на членство, потврдија четворица дипломати.„Не можете да имате процес заснован на заслуги со фиксен датум на завршување“, рече еден од нив. „Обидете се ова да им го наметнете на државите членки и тие никогаш нема да го прифатат“, предупреди друг висок функционер на ЕУ, истакнувајќи дека тоа би создало штетен јаз меѓу Брисел и престолнините.Последици за другите кандидати и партнериФункционерите истакнуваат дека секој обид за прилагодување на процесот на проширување би ги нарушил и амбициите на другите кандидати за членство и би отворил пошироки прашања за односите на ЕУ со соседите. Црна Гора и Албанија, кои се најнапред во преговорите, би можеле да сметаат дека им се нуди помалку привлечна награда.Исто така се поставува прашањето дали на други држави кои во последните години постигнаа мал или никаков напредок, како Босна и Херцеговина и Турција, би им била понудена истата опција на „олеснето проширување“.Нејасно е и како тоа би се одразило врз земјите од Европскиот економски простор, како Норвешка, кои се дел од единствениот пазар без право на глас, или врз други блиски партнери како Обединетото Кралство. „Со вакво нешто поставувате огромни, тешки прашања. Можни се толку многу непредвидени исходи“, заклучи трет висок дипломат на ЕУ.

Свет | пред 1 седмица