ЕУ

Дизелот во ЕУ поскап за 33,7 отсто за една година

Цените на горивата во земјите членки на Европската Унија во април годинава забележале значителен раст од 20,8 проценти во споредба со истиот месец лани, покажуваат најновите податоци на Евростат.Станува збор за продолжување на трендот на поскапување, откако во март беше регистриран раст од 12,9 проценти на годишно ниво. До февруари годинава, цените на горивата и мазивата главно бележеа пад низ Унијата.Експертите растот го поврзуваат со наглото зголемување на цената на суровата нафта по почетокот на конфликтот во Иран на 28 февруари. Дополнителен притисок врз пазарите предизвика и затворањето на Ормутскиот теснец, преку кој се транспортира околу една петтина од светската нафта, како и нападите врз енергетската инфраструктура на Блискиот Исток.Според статистиката, цените на горивата пораснале во сите земји на ЕУ, а во 15 држави растот надминал 20 проценти. Најголемо поскапување е регистрирано во Луксембург со 33,8 проценти, пред Франција и Шведска.Анализирано по видови гориво, дизелот во април бил поскап за 33,7 проценти во однос на април минатата година, додека бензинот поскапел за 13,6 проценти.Во споредба со март, цената на дизелот се зголемила во сите земји од Унијата. Најголем месечен раст е забележан во Словенија со 23,5 проценти, Бугарија со 19,5 проценти и Кипар со 18 проценти.Кај бензинот, поскапување е регистрирано во 23 земји членки, при што најголем раст има во Словенија со 12,9 проценти. Намалување на цените е забележано само во Романија, Шпанија и Полска.

Свет | пред 2 часа

Шесте најголеми економии на ЕУ постигнаа договор за реформа на финансискиот надзор

Министрите за финансии на шесте најголеми економии во Европската Унија постигнаа заеднички договор за предлогот со кој треба да се зајакне надзорот врз европските пазари на капитал и да се продлабочи финансиската интеграција во Унијата.Договорот бил постигнат на состанок во Берлин меѓу министрите за финансии на Германија, Франција, Италија, Шпанија, Полска и Холандија. Станува збор за иницијатива на Европската комисија со која дел од надлежностите што моментално ги имаат националните регулатори би биле префрлени на Европската агенција за хартии од вредност и пазари (ЕСМА), чие седиште се наоѓа во Париз.Според германското Министерство за финансии, целта на реформата е да се подобри конкурентноста на Европската Унија во услови на забавен економски раст и засилена конкуренција од Соединетите Американски Држави и Кина.Од Берлин оценуваат дека во актуелните геополитички околности зајакнувањето на европскиот суверенитет, конкурентност и отпорност е поважно од кога било досега. Германските власти сметаат дека постигнатиот договор претставува значаен чекор кон создавање вистинска унија на пазари на капитал во рамките на ЕУ.Шесте најголеми економии ја поддржале идејата за намалување на административните и регулаторните пречки за прекуграничните инвестиции, додека ЕСМА би добила поголеми овластувања за надзор над најважните сегменти на европскиот финансиски пазар.За реформата да стапи во сила, ќе биде потребна поддршка од сите 27 земји-членки на Европската Унија. Германското Министерство за финансии очекува целиот пакет мерки да биде усвоен до крајот на 2026 година.Предложените измени се дел од пошироките напори на Брисел за создавање подлабоко интегриран финансиски пазар, кој би овозможил полесен пристап до капитал за европските компании и поголема способност на Унијата да се натпреварува со водечките светски економии.

Свет | пред 1 ден

Софија останува на своите позиции: Уставните измени се услов за напредок кон ЕУ

Бугарија останува цврсто на своите позиции во однос на евроинтегративниот процес на Македонија, откако шефицата на бугарската дипломатија, Велислава Петрова, порача дека фокусот на Скопје треба да биде насочен кон исполнување на обврските преземени кон Европската Унија, наместо кон отворање нови спорови со Софија.Во изјава за Бугарската национална телевизија, Петрова нагласи дека за бугарската страна ова прашање повеќе не претставува билатерален спор, туку дел од односите меѓу Европската Унија и земја кандидат за членство. Таа повтори дека договорената рамка од 2022 година е составен дел од европскиот консензус и дека Софија нема намера да отстапи од принципите врз кои беше овозможено отворањето на пристапниот процес на Македонија, вклучително и обврската за уставни измени.Според Петрова, Бугарија испраќа позитивни пораки, но од македонска страна не секогаш гледа доволна политичка зрелост за надминување на предизвиците. Таа оцени дека Македонија треба да го искористи актуелниот момент кога процесот на проширување повторно добива на интензитет, особено имајќи предвид дека Црна Гора и Албанија бележат побрз напредок во преговорите со Европската Унија.Слични ставови бугарската дипломатија изнесе и по неодамнешната средба меѓу Петрова и министерот за надворешни работи, Тимчо Муцунски, во Шведска. Тогаш беше нагласено дека целосното спроведување на обврските преземени во рамките на европскиот договор од јули 2022 година претставува единствена основа за натамошен напредок на Македонија кон членство во Унијата.Во меѓувреме, бугарските медиуми продолжуваат да пренесуваат дека заштитата на правата на граѓаните со бугарска самосвест во Македонија останува еден од клучните приоритети на Софија. Таквите пораки дополнително потврдуваат дека бугарската страна и натаму инсистира на уставните измени како предуслов за продолжување на процесот.Од македонска страна, премиерот Христијан Мицкоски останува на ставот дека нема да има отстапки кога станува збор за македонскиот идентитет, јазик, култура и историски особености. Министерот Муцунски, пак, по средбата со Петрова, истакна дека овие прашања не можат да бидат предмет на преговори или условувања.Така, и покрај дипломатските контакти, позициите на двете држави остануваат непроменети. Додека Софија инсистира дека станува збор за европски обврски што Македонија треба да ги исполни, Скопје смета дека условите имаат билатерална димензија и не смеат да навлегуваат во идентитетските прашања.Во пресрет на посетата на претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, на Македонија, повторно се отвора прашањето дали Европската Унија ќе успее да пронајде механизам за деблокирање на процесот или земјата и натаму ќе остане соочена со истите пречки на патот кон членството.

Македонија | пред 1 ден

Кина и ЕУ преговараат за новите ограничувања за увоз на челик

Кина преговара со Европска Унија во рамки на Светска трговска организација поради новите ограничувања на ЕУ за бесцаринскиот увоз на челик, изјави денеска портпаролот на кинеското Министерство за трговија, Хе Јадонг.Тој оцени дека новите мерки на Европската Унија ќе влијаат врз билатералната трговија со челик и врз стабилноста на глобалните синџири на снабдување, пренесе Reuters.„Кина се надева дека преку преговори ќе биде постигнато заемно корисно решение“, изјави Хе.Европската Унија воведе нови ограничувања за бесцаринскиот увоз на челик како дел од мерките за заштита на домашната индустрија, поради зголемениот притисок од поевтиниот увоз и намалената побарувачка на европскиот пазар.ЕУ уште во 2018 година воведе заштитни мерки за увоз на челик, откако САД, за време на администрацијата на претседателот Доналд Трамп, воведоа царини за челик и алуминиум, што доведе до пренасочување на вишоците челик кон европскиот пазар, наведува Европска комисија.Кина со години е меѓу најголемите светски производители и извозници на челик, а трговските тензии меѓу Пекинг и Брисел дополнително се засилија во последните години поради прашањата за индустриски субвенции и трговски бариери.

Свет | пред 1 ден

Европската Унија: Сегашните трговски односи со Кина се неодржливи

Европската комисија оцени дека сегашните трговски и инвестициски односи меѓу Европската Унија и Кина се неодржливи и дека растечките економски и безбедносни предизвици бараат поусогласен одговор од страна на Унијата.Оценката беше соопштена по состанокот на Колегиумот на еврокомесари, посветен на односите со Кина.Во соопштението, Европската комисија ја повтори својата политика на „намалување на ризиците, а не раздвојување“ од Кина, нагласувајќи дека Пекинг останува важен партнер и дека соработката и дијалогот ќе продолжат.Сепак, од Брисел предупредуваат на постоење сѐ поголеми структурни тензии во односите меѓу двете страни.„Сегашната состојба на трговските и инвестициските односи не е одржлива. Како што економските и безбедносните интереси сѐ повеќе се испреплетуваат, двете димензии ќе бараат посилен и поусогласен одговор“, се наведува во соопштението на Комисијата.Оттаму додаваат дека заклучоците од состанокот ќе послужат како основа за натамошната работа во следните недели, во пресрет на дискусиите што се очекуваат на самитот на Г7 во Франција и на состанокот на Европскиот совет во јуни.Европската Унија во последните години се обидува да ја намали зависноста од кинеските синџири на снабдување во стратешките сектори, истовремено задржувајќи ги економските врски и дијалогот со Пекинг.

Свет | пред 2 дена

Мицкоски: Љубопитни сме да ги слушнеме новите идеи за проширувањето на ЕУ

Премиерот Христијан Мицкоски изјави дека Владата внимателно ги следи новите идеи за проширување на Европската Унија, но оцени дека е рано за коментари сè додека предлозите не добијат официјална форма.Одговарајќи на новинарско прашање за иницијативата на германскиот канцелар Фридрих Мерц за забрзување на евроинтеграциите на земјите кандидатки, Мицкоски рече дека повеќе детали очекува да бидат презентирани на Самитот на ЕУ и Западен Балкан што ќе се одржи на 4 и 5 јуни во Тиват.„Тие размислувања и идеи ги слушаме подолго време, но не би можел да коментирам ништо додека не станат официјални. Канцеларот Мерц најави ваков развој на настаните уште на состанокот на Берлинскиот процес во Лондон минатата есен“, изјави Мицкоски при отворањето на нов трговски центар во Гевгелија.Премиерот додаде дека уште тогаш било најавено оти во регионот ќе се појават нови предлози и можности поврзани со европската интеграција.„Љубопитни сме да дознаеме повеќе каква е идејата. Претпоставувам дека тоа ќе се случи на Самитот во Тиват. Ќе бидам таму и со нетрпение очекувам да ги слушнам овие концепти и идеи. Откако ќе имаме повеќе суштина, тогаш ќе можеме подетално да зборуваме во јавноста“, рече тој.Според медиумските информации, германскиот канцелар Фридрих Мерц во писмо до европските лидери предложил нови модели за забрзана интеграција на земјите кандидати. За Украина е предложен модел на „асоцијативно членство“, додека за земјите од Западен Балкан и Молдавија се предлага постепено вклучување во европските институции и привилегиран пристап до внатрешниот пазар на Унијата.Мерц смета дека ваквиот пристап би можел да создаде нова динамика во процесот на проширување и да придонесе за побрзи реформи во земјите кандидати, како и за зајакнување на геополитичката улога на Европската Унија.

Македонија | пред 2 дена

ЕУ го казни Tему со 200 милиони евра поради опасни производи за бебиња и неисправни полначи

Тему е казнет со 200 милиони евра од страна на Европската комисија, откако европската истрага утврдила дека платформата продавала опасни производи, меѓу кои небезбедни играчки за бебиња и неисправни полначи.Од Комисијата соопштија дека Тему не успеал соодветно да ги процени и спречи ризиците што нелегалните и небезбедните производи ги претставуваат за европските потрошувачи, што претставува прекршување на европскиот Закон за дигитални услуги (DSA).Истрагата била отворена во октомври 2024 година за да се провери дали платформата ги исполнува обврските што важат за големите онлајн-сервиси во Европската Унија.Во рамки на проверките биле спроведени и тајни купувања преку платформата, а тестирањата ги извршила независна организација. Резултатите покажале дека значителен број полначи не ги поминале основните безбедносни стандарди, додека дел од играчките за бебиња содржеле хемикалии над дозволените граници или имале мали делови што можат да предизвикаат задушување.Комисијата го критикуваше и начинот на функционирање на платформата, наведувајќи дека Тему не анализирал доволно како неговите алгоритми за препораки и промоциите преку инфлуенсери придонесуваат за ширење на опасни и нелегални производи.Хена Виркунен, потпретседателка на Европската комисија за технолошки суверенитет, безбедност и демократија, изјави дека проценките на ризикот „не се само формалност“.„Тему сериозно ги потцени специфичните ризици. Проценките не се доволно прецизни, засновани на докази или сеопфатни. Ова ги лиши регулаторите и корисниците од вистинска слика за потенцијалната штета што можат да ја предизвикаат нелегалните производи на платформата“, изјави Виркунен.Европската комисија му наложи на Тему до 28 август 2026 година да достави план со кој ќе објасни како ќе ги исправи недостатоците и ќе го усогласи работењето со европските правила.Доколку компанијата не ја исполни одлуката, може да се соочи со дополнителни санкции.Од Европската комисија најавија дека ќе продолжат внимателно да го следат работењето на платформата и нејзиното усогласување со европските дигитални прописи.

Свет | пред 2 дена

Холандија со најкратка, Грција со најдолга работна недела во ЕУ

Работниците во Европската Унија во 2025 година во просек работеле 35,9 часа неделно, што е за еден час помалку во споредба со 2015 година, кога просечната работна недела изнесувала 36,9 часа, покажуваат податоците на Евростат.Според европската статистичка агенција, најдолга работна недела имале граѓаните на Грција со просек од 39,6 часа. По неа следуваат Бугарија и Полска со по 38,7 часа, како и Литванија со 38,4 часа неделно.Од друга страна, најкратка работна недела е регистрирана во Холандија, каде што просекот изнесува 31,9 часа. По неа се Данска и Германија со по 33,9 часа, како и Австрија со 34 часа неделно.Податоците се однесуваат на работници на возраст од 20 до 64 години, кои работат со полно или скратено работно време.Евростат наведува дека најдолги работни недели имаат квалификуваните работници во земјоделството, шумарството и рибарството, со просек од 42 работни часа неделно. Менаџерите работеле во просек 40,6 часа, додека вработените во вооружените сили имале просечна работна недела од 39,4 часа.Најкратка работна недела, пак, е забележана кај елементарните занимања со 31,8 часа, помошните работници со 34 часа и услужните и продажните работници со 34,5 часа неделно.

Свет | пред 3 дена

ЕУ размислува привремено да им го одземе правото на вето на новите членки

Европската Унија разгледува можност привремено да им го ограничи правото на вето на идните земји-членки, со цел да спречи блокирање на клучните одлуки во надворешната политика на Унијата, објави британски „Гардијан“, повикувајќи се на извори од Брисел.Според информациите, Европската комисија анализира модел според кој новите членки нема автоматски да добијат право да блокираат одлуки за надворешна политика и други прашања што бараат едногласност. Ограничувањето би важело неколку години по пристапувањето во Унијата.Идејата, наводно, била отворена во рамки на преговорите со Црна Гора, која веќе 14 години води пристапни разговори со ЕУ и се смета за најсериозен кандидат меѓу деветте официјални земји кандидатки. Подгорица очекува членство до 2028 година.„Гардијан“ наведува дека евентуалниот договор со Црна Гора би можел подоцна да стане модел и за другите идни членки. Сепак, се посочува дека ваквата мерка е правно чувствителна и би морала да биде временски ограничена за да не се создадат „членки од втор ред“.Во меѓувреме, Германија се залага за дополнителни ограничувања на можноста поединечни држави да блокираат одлуки и бара постепено напуштање на принципот на едногласност.Дебатата се засили поради тешкотиите на Брисел да донесе важни одлуки поврзани со Украина, вклучително и финансиската помош за Киев, поради противењето на дел од земјите-членки.Германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул оцени дека Европската Унија со повеќе од 33 членки не може да функционира според правила создадени за многу помал блок.Поранешниот шеф на европската дипломатија, Жозеп Борел, исто така смета дека едногласното одлучување ја намалува ефикасноста на ЕУ на меѓународната сцена и предлага формирање помала група држави што би носела клучни одлуки.Критичарите, пак, предупредуваат дека ваквите идеи водат кон прекумерна централизација на моќта во Брисел и слабеење на националниот суверенитет. Словачкиот премиер Роберт Фицо оцени дека укинувањето на правото на вето би било „почеток на крајот“ на Европската Унија.

Свет | пред 3 дена

Со „еден билет“ за воз низ Европа, возот станува конкуренција на евтините летови

Европската Унија подготвува голема промена во железничкиот сообраќај со која патувањето со воз низ Европа би можело да стане едноставно како резервирање авионски билет. Новиот предлог на Европската комисија, наречен „едно патување, еден билет“, има цел да ја направи железницата сериозна конкуренција на нискобуџетните авиокомпании и значително да го олесни прекуграничното патување за европските граѓани.Според планот, патниците би можеле преку една платформа да пребаруваат, резервираат и плаќаат комбинирани железнички патувања со различни оператори, при што би имале и единствени патнички права во случај на доцнење или пропуштени врски.Во моментов, меѓународното железничко патување низ Европа често е комплицирано и непрактично. Според организацијата Transport & Environment, дури 60 проценти од Европејците се откажуваат од патување со воз поради сложениот систем за резервации меѓу различни држави и оператори.Како пример се наведува релацијата Париз – Барселона, за која патниците во Шпанија не можат директно да купат билет преку домашните железнички апликации, туку мора да користат повеќе системи и посредни платформи.Но, предлогот наиде и на силен отпор од Заедницата на европски железници и инфраструктурни компании. Директорот Алберто Мацола предупреди дека отворањето на комерцијалните податоци кон приватни платформи може да создаде нови дигитални монополи, слични на Booking.com во туристичкиот сектор.Од друга страна, европратеничката од Зелените, Лена Шилинг, смета дека железницата е јавно добро кое мора да биде лесно достапно за сите граѓани и дека еколошките и социјалните цели треба да имаат предност пред комерцијалните интереси.Експертите предупредуваат дека дигиталниот билет сам по себе нема да биде доволен за целосна трансформација на европската железница. Од 1995 година досега, Европа изгубила околу 12.000 километри железнички линии, а прекуграничниот сообраќај и понатаму е оптоварен со различни национални технички стандарди и сигнални системи.Дополнителен проблем останува цената. На многу европски релации, авионските билети сè уште се значително поевтини од железничките. Затоа, според аналитичарите, за железницата навистина да стане главен избор за патување, ќе бидат потребни и посериозни мерки, како оданочување на авионското гориво, укинување на ДДВ за железничките билети и поголема државна поддршка за ноќните возови низ Европа.

Свет | пред 3 дена

Австрија и Грција го кочат патот на Украина кон ЕУ

Неколку земји членки на Европската Унија, предводени од Австрија и Грција, го забавуваат процесот на пристапување на Украина во Унијата, инсистирајќи дека земјите од Западен Балкан не смеат да бидат запоставени.Австриската министерка за Европа, Клаудија Бауер, изјави дека правилата и условите мора да важат еднакво за сите кандидати за членство.„Не може за некои да постои брза лента, па практично веќе да се со една нога во Европската Унија, додека други чекаат со децении“, изјави Бауер во Брисел.Сличен став има и Грција, која, според дипломатски извори од ЕУ, смета дека напредокот на Украина и Молдавија не смее да оди на штета на Западен Балкан, чија европска перспектива беше потврдена уште со Солунската агенда од 2003 година.Од земјите во регионот, Црна Гора и Албанија моментално се најблиску до членство, додека Македонија, иако кандидат уште од 2005 година, со години е блокирана прво од Грција, а сега и поради спорот со Бугарија.Србија, исто така кандидат од 2005 година, бележи застој поради демократско назадување, додека Босна и Херцеговина и Косово сè уште немаат значителен напредок.Украина доби кандидатски статус во 2022 година и веќе ги престигна БиХ и Косово, а доколку во јуни започне отворањето на преговарачките кластери, ќе ја прескокне и Македонија.Во меѓувреме, германскиот канцелар Фридрих Мерц предложи воведување „придружено членство“ за Украина, што би ѝ овозможило делумни права пред полноправно членство.Иако Германија официјално поддржува полноправно членство на Украина, идејата не беше добро примена во Киев. Украинскиот претседател Володимир Зеленски порача дека Украина прифаќа само целосно членство во ЕУ.Европските лидери ќе разговараат за предлогот на состаноците во јуни, додека аналитичарите оценуваат дека дебатата ја открива сè поголемата неподготвеност на дел од европските престолнини за ново проширување на Унијата.

Свет | пред 3 дена

Нордиската коалиција ја повикува ЕУ да забрани бушење на нафта на Арктикот

Нордиска коалиција составена од финансиски институции, синдикати и климатолози испрати остро предупредување до Европската комисија, барајќи Европската унија да не се откажува од забраната за нови бушења на нафта и гас на Арктикот.Во отворено писмо испратено до петмина европски комесари, коалицијата изразува загриженост дека Брисел би можел да го ублажи противењето кон новите проекти за експлоатација на фосилни горива додека ја ревидира арктичката стратегија на ЕУ.Европската унија од 2021 година поддржува глобална забрана за нови бушења на Арктикот од еколошки причини, но тековната ревизија на политиката предизвика реакции кај противниците на таквите проекти.Во писмото се предупредува дека зголемените геополитички тензии создаваат дополнителни безбедносни ризици во Баренцовото Море, каде што нафтената и гасната инфраструктура може да стане цел на хибридни напади и саботажи поради близината до Русија.„Доколку снабдувањето со нафта и гас од норвешкиот Арктик стане клучно за европската енергетска безбедност, таа инфраструктура ќе биде уште попривлечна цел за саботажи“, се наведува во писмото потпишано од 127 потписници, меѓу кои и поранешниот германски вицеканцелар Роберт Хабек и поранешната данска министерка за клима Кони Хедегард.Потписниците предупредуваат и на сериозни еколошки последици, наведувајќи дека Арктикот се загрева четири пати побрзо од светскиот просек и дека проширувањето на бушењата носи ризик од излевање на нафта и трајно уништување на чувствителните екосистеми.Коалицијата ја оспорува и економската исплатливост на проектите, посочувајќи дека развојот на нови наоѓалишта на норвешкиот континентален појас трае околу 13 години, што значи дека тие би почнале со полн капацитет дури околу 2040 година.Наместо нови инвестиции во фосилни горива, потписниците бараат Европската комисија да ги засили вложувањата во обновливи извори на енергија, електрификација и енергетска ефикасност.Од норвешката енергетска компанија „Еквинор“ порачаа дека се против целосен мораториум за истражување на нафта и гас на северот, оценувајќи дека регионот е важен за европската енергетска безбедност.Од Европската комисија потврдија дека арктичката стратегија од 2021 година се ревидира, но нагласија дека процесот сè уште е во рана фаза и дека засега не се донесени конечни одлуки.

Свет | пред 3 дена

ЕУ го повика рускиот дипломат на разговор: „Ова е неприфатлива ескалација“

Европската Унија го повика рускиот амбасадор во Брисел на разговор поради заканите од Москва за нови напади врз Киев и повиците странските дипломати да ја напуштат украинската престолнина.Украинските и европските претставници го осудија потегот како обид за заплашување, додека амбасадорката на ЕУ во Киев, Катарина Матернова, порача дека западните дипломатски мисии ќе останат во градот и покрај руските закани.ЕУ му врачи протестна нота на највисокиот руски дипломат во Брисел.„Руските закани до странските државјани и дипломати да го напуштат Киев претставуваат неприфатлива ескалација“, изјави портпаролката на ЕУ, Анита Хипер.Таа додаде дека на рускиот претставник му било порачано Москва да „престане да гаѓа цивили“.Реакцијата следува откако руското Министерство за надворешни работи најави дека започнува „систематски удари“ врз украински воено-индустриски објекти и „центри за донесување одлуки“ во Киев.Истовремено, Москва ги повика странските државјани и дипломатскиот персонал да го напуштат градот.Според Кремљ, рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров во телефонски разговор со американскиот државен секретар Ентони Блинкен побарал САД да ги евакуираат своите дипломати од амбасадата во Киев.Украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха ги отфрли предупредувањата на Москва, нарекувајќи ги „бесрамна уцена“.„Заканите нема да ги заплашат западните дипломати кои работат во Киев“, порача Сибиха.Амбасадорката на ЕУ во Украина, Катарина Матернова, исто така ги отфрли руските повици за напуштање на Киев.„Режимот што со години бомбардира станбени згради, музеи, породилишта, училишта и електрани сега одеднаш се повикува на меѓународното хуманитарно право и Женевските конвенции“, изјави таа.

Свет | пред 4 дена

Трамп дефинитивно ѝ врти грб на Европа: Ова е тајниот план за НАТО

САД планираат значително да ги намалат своите воени придонеси во НАТО, вклучувајќи го бројот на оружени системи и војници што ги ставаат на располагање на Алијансата, објави германскиот магазин „Шпигел“.Според информациите, претставник на американскиот министер за одбрана, Пит Хегсет, минатата недела во седиштето на НАТО во Брисел ги информирал сојузниците дека Вашингтон има намера да ги намали клучните воени капацитети што ги обезбедува за Алијансата.Меѓу нив се борбени авиони, воени бродови, дронови и авиони за дополнување гориво во воздух.САД планираат да ги намалат и обврските во рамките на таканаречениот „NATO Force Model“, усвоен во 2022 година по почетокот на руската инвазија врз Украина, со кој се дефинираат силите што НАТО може директно да ги користи за одбрана на Европа.Вашингтон подолго време бара европските сојузници да преземат поголем дел од товарот во Алијансата. Досега САД обезбедуваа околу половина од воените капацитети на НАТО.Според „Шпигел“, САД планираат да го намалат бројот на стратешки бомбардери и борбени авиони наменети за НАТО, а бројот на американски борбени авиони би можел да биде намален за една третина.Американската морнарица, исто така, планира да го намали бројот на разурнувачи достапни за Алијансата, додека подморниците повеќе нема да бидат ставани на располагање во рамките на НАТО-силите.Европските земји, според планот, ќе треба самостојно да обезбедат извидувачки дронови, бидејќи и американскиот ангажман во областа на беспилотните летала ќе биде значително намален.Сепак, САД порачале дека сакаат да го задржат нуклеарното одвраќање во Европа, додека европските членки би требало да ја преземат речиси целосната конвенционална одбрана на континентот.

Свет | пред 4 дена

ЕУ го одби руското предупредување: „Нашите дипломати остануваат во Киев“

Европската унија соопшти дека нејзините дипломати остануваат во Киев и покрај руските предупредувања за нови „систематски напади“ врз украинската престолнина.Портпаролката на Европската комисија, Анита Хипер, изјави дека ЕУ ќе продолжи со своето присуство и работа во Киев, оценувајќи дека руските закани „одразуваат очај“.„Русија сака да предизвика страв и изолација, но тоа нема да успее“, порача Хипер на прес-конференција во Брисел.Таа додаде дека Русија, според оценките на ЕУ, „губи на бојното поле“ и повторно се насочува кон напади врз цивили и цивилна инфраструктура.Хипер посочи дека во нападите било погодено и седиштето на цивилната мисија на ЕУ во Киев, што го оцени како „непромислен напад“.Европската унија, поради најновите случувања, повика руски дипломат на разговор.Според ЕУ, потезите на Москва покажуваат дека Русија „воопшто не е заинтересирана за мир“ и дека не ги почитува мировните напори.Од Брисел најавија продолжување на помошта за Украина, вклучително и дополнителна противвоздушна одбрана и финансиска поддршка.Русија претходно ги повика жителите на Киев, како и дипломатите и вработените во меѓународните организации, што побрзо да го напуштат градот поради планирани напади врз објекти поврзани со украинската воена индустрија.

Свет | пред 4 дена

ЕУ до компаниите: Намалете ја зависноста од кинеските добавувачи

Европска Унија ги предупреди европските компании да ја намалат зависноста од добавувачи од Кина поради растечките трговски тензии меѓу Брисел и Пекинг.Еврокомесарот за индустрија Стефан Сежурне порача компаниите да не се потпираат само на една земја за снабдување.„Не набавувајте ја целата стока од една држава“, изјави Сежурне по состанокот на министрите за трговија на 27-те земји членки во Брисел.Тој додаде дека глобалната геополитичка ситуација покажува оти синџирите на снабдување мора повеќе да се потпираат и на европско производство.Минатата година Кина го ограничи извозот на ретки метали и чипови, кои се клучни за зелените технологии, автомобилската и одбранбената индустрија во ЕУ.Според „Euronews“, Европска комисија веќе работи на предлог со кој производителите на автомобили би биле обврзани да набавуваат чипови од повеќе различни добавувачи.Односите меѓу Брисел и Пекинг дополнително се влошија откако ЕУ најави законски мерки за ограничување на кинескиот пристап до европскиот пазар, вклучително и можни ограничувања за кинеските телекомуникациски компании.Пекинг претходно се закани со контрамерки доколку ЕУ продолжи со ваквите политики.

Свет | пред 5 дена

Брнабиќ во Прага: Ако станеме дел од Шенген просторот, тоа би ги зајакнало границите на ЕУ

Претседателката на Народното собрание на Србија Ана Брнабиќ изјави во Прага дека вклучувањето на Западен Балкан во Шенген зоната би ги зајакнало европските граници и би ја зголемило конкурентноста на регионот.Таа ова го истакна на форумот „ГЛОБСЕК 2026“, на панелот посветен на проширувањето на Европската Унија, одговарајќи на прашање за можноста земјите од регионот да влезат во Шенген пред полноправното членство во ЕУ.Брнабиќ оцени дека таквиот модел би бил „ситуација во која сите добиваат“, бидејќи би придонел и за земјите членки на ЕУ кои најмногу учествуваат во европските фондови.„Ако станеме дел од Шенген просторот, тоа би ги зајакнало европските граници и би ја зголемило конкурентноста“, изјави таа, додавајќи дека земјите од регионот би станале „побогати и посамостојни“.Таа исто така оцени дека сегашниот модел на пристапување кон ЕУ може да ја забави Унијата и да ја направи помалку конкурентна и побирократска.„Тоа е ситуација во која сите губат“, наведе Брнабиќ, повикувајќи на модел на постепена интеграција.

Свет | пред 1 седмица

ЕУ одобри нов пакет воена помош за Албанија од 21 милион еврa

Советот на Европската Унија одобри трет пакет помош за Албанија во вредност од 21 милион евра во рамки на Европскиот мировен инструмент, со што вкупната поддршка за земјата достигнува 49 милиони евра.Целта на помошта е зајакнување на одбранбените капацитети на Албанија и унапредување на способностите на нејзините вооружени сили за учество во меѓународни мисии и операции, вклучително и во рамки на заедничката безбедносна и одбранбена политика на ЕУ.Високата претставничка на Европската Унија за надворешна политика и безбедност Каја Калас ја оцени Албанија како „близок и сигурен партнер“ и „посветен сојузник на НАТО“, нагласувајќи дека соработката придонесува за европската стабилност и безбедност.Одлуката доаѓа по потпишувањето на Договорот за безбедносно и одбранбено партнерство меѓу ЕУ и Албанија во декември 2024 година, како и по серијата безбедносни дијалози одржани во 2025 и 2026 година.Со новиот пакет се предвидува испорака на лесни оклопни повеќенаменски возила, тактички и инженерски возила, како и обука и одржување за потребите на албанските вооружени сили.Европскиот мировен инструмент, воспоставен во 2021 година, ѝ овозможува на ЕУ да финансира зајакнување на одбранбените капацитети на трети земји со цел зачувување на мирот и стабилноста.Претходно за Албанија веќе беа одобрени два пакети помош во вредност од 13 и 15 милиони евра.

Свет | пред 1 седмица

ЕУ одобри 45-годишен заем за Романија за одбранбени и инфраструктурни проекти

Европската комисија ја финализираше постапката за потпишување на договорот за заем со Романија во рамки на европскиот инструмент SAFE, со што земјата ќе добие пристап до 16,68 милијарди евра за одбрана и стратешка инфраструктура.Станува збор за второ најголемо финансирање во рамки на Европската Унија преку SAFE, веднаш по Полска.Според планот доставен до Брисел, околу 4,2 милијарди евра ќе бидат насочени кон изградба и модернизација на патна инфраструктура од национално значење, додека остатокот од средствата ќе се користи за набавка на воена опрема, одбранбени технологии и други инфраструктурни проекти поврзани со безбедноста.Романскиот министер за финансии, Александру Назаре, изјави дека SAFE претставува инвестиција во безбедноста и отпорноста на државата, но и значајна можност за развој на регионот Молдавија.Тој посочи дека преку програмата ќе се финансираат и клучни инфраструктурни проекти, меѓу кои делниците Пашкани–Сучеава–Сирет и Таргу Неамц–Јаш–Унгени, со обезбедено финансирање до 2031 година.Романија го потпиша договорот на 12 мај 2026 година, по одобрување од Владата и претседателот на државата. Првото повлекување средства е планирано за октомври 2026 година, а заемот ќе биде достапен до крајот на 2030 година.По стапувањето во сила на договорот, Европската комисија ќе може да ѝ исплати на Романија предфинансирање во висина од 15 проценти од заемот, односно околу 2,5 милијарди евра.Секоја транша од заемот ќе има рок на отплата од 45 години, со грејс-период од 10 години.Со средствата ќе управува романското Министерство за финансии, додека реализацијата на проектите ќе биде координирана од кабинетот на премиерот, во соработка со Министерството за одбрана, Министерството за внатрешни работи, разузнавачките служби и Министерството за транспорт.SAFE е привремен европски инструмент создаден за поддршка на земјите членки на ЕУ во услови на влошена безбедносна состојба во Европа и потреба од итни инвестиции во одбраната и стратешките капацитети.

Свет | пред 1 седмица

Руте предупреди: Преголемото потпирање на САД не е здраво за Европа

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, предупреди дека преголемото потпирање на Европа на САД во областа на безбедноста „не е здраво“ и ги повика европските земји повеќе да инвестираат во сопствената одбрана.Говорејќи на безбедносниот форум GLOBSEC Forum, Руте изјави дека европските држави мора да преземат поголема одговорност за сопствената сигурност.На новинарско прашање за најавите за повлекување на дел од американските сили од европските земји, особено од Германија и Полска, тој рече дека промените нема да влијаат врз одбранбените планови на Алијансата.Според него, одлуката на САД постепено да се фокусираат повеќе на Азија се спроведува на начин што нема да ја ослабне одбраната и одвраќањето на НАТО.Руте се осврна и на дронот што вчера беше соборен во воздушниот простор на Естонија, за кој постојат сомнежи дека бил украинско летало кое скршнало од курсот поради руско електронско попречување.„Алијансата секогаш мора да биде подготвена за секоја можност“, порача Руте, додавајќи дека реакцијата на НАТО покажала подготвеност за секое сценарио.

Свет | пред 1 седмица

ЕУ со нова финансиска поддршка за Македонија, Албанија и Црна Гора

Нова финансиска поддршка од Европската комисија пристигна за земјите од Западен Балкан, при што Македонија доби 65,7 милиони евра, Албанија 49 милиони евра, а Црна Гора 44,2 милиони евра во рамки на Инструментот за реформи и раст, познат како План за раст за Западен Балкан.Средствата се исплатени откако Европската комисија оценила дека трите земји спровеле клучни реформи во области како конкурентност, иновации, образование и дигитализација.Планот за раст за Западен Балкан беше усвоен од Европската Унија во 2023 година со цел побрза економска и институционална интеграција на земјите-кандидати во европскиот пазар. Вкупната вредност на програмата изнесува шест милијарди евра.Според објавените податоци, досега на Албанија ѝ се исплатени 212,8 милиони евра, на Црна Гора 89,3 милиони евра, а на Македонија 142,1 милиони евра.Средствата во Македонија се насочени кон подобрување на образованието и дигиталната инфраструктура во училиштата, додека дел од парите се префрлаат директно во државниот буџет, а дел се користат за инвестиции преку WBIF.

Свет | пред 1 седмица

Австрија и Италија предлагаат членство во ЕУ за Западен Балкан „чекор по чекор“

Пет земји-членки на Европската Унија предложија нов пристап за интеграција на земјите од Западен Балкан, кој би овозможил постепено вклучување во европскиот единствен пазар уште пред полноправното членство.Според доверлив документ, во кој учествуваат Австрија, Чешка, Италија, Словачка и Словенија, се предлага земјите кандидати да добиваат пристап до одредени европски програми и сектори „чекор по чекор“, во зависност од нивната усогласеност со европското законодавство.Документот, пренесен од Еурактив, наведува дека постепената интеграција треба да се применува систематски и да вклучува области како транспортот, енергетиката, дигиталниот пазар и политиките за критични суровини.Во предлогот се посочува дека ваквиот модел би ѝ помогнал на ЕУ да го засили своето геополитичко влијание и да се спротивстави на влијанието на Русија и Кина во регионот.Меѓу земјите што би можеле да бидат опфатени со ваквиот пристап се Црна Гора, Албанија, Македонија и Србија.Авторите на документот ја повикале еврокомесарката за проширување Марта Кос да предложи дополнителни идеи за ваков тип интеграција.

Свет | пред 1 седмица

ЕУ и САД договорија укинување и намалување на дел од царините

Претставниците на Европскиот парламент и земјите-членки на Европската Унија постигнаа договор за укинување на царините за увоз на индустриски производи од Соединетите Американски Држави и намалување на тарифите за дел од земјоделските производи.Договорот, кој произлегува од трговскиот договор меѓу ЕУ и САД, склучен минатиот јули, предвидува преференцијален пристап за американски морски плодови и одредени земјоделски производи, како млечни производи, овошје, соино масло, свинско месо и месо од бизон.Во исто време, договорот содржи и заштитен механизам што ќе ѝ овозможи на ЕУ повторно да воведе царини доколку зголемениот увоз од САД предизвика сериозна штета за европските производители.Од Советот на Европската Унија соопштија дека Европската комисија ќе може да покрене истрага по барање на земјите-членки, индустријата или синдикатите, или по сопствена иницијатива.Доколку се утврди дека увозот предизвикува штета на европската економија, Комисијата ќе може делумно или целосно да ја суспендира примената на регулативата.Договорот предвидува и можност Брисел привремено да ги суспендира поповолните услови за увоз на производи од челик и алуминиум, доколку САД до крајот на годината не ги намалат царините за европските производи на 15 проценти.Бернд Ланге оцени дека договорот ќе придонесе за поголема предвидливост во трансатлантските трговски односи.Сличен став изрази и Михаел Дамијанос, кој порача дека ЕУ останува доверлив партнер во глобалната трговија.Договорот го поздрави и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, која повика процесот на усвојување да биде завршен што е можно побрзо.Според најавите, Европскиот парламент би можел да гласа за договорот во јуни, а неговото стапување во сила би овозможило намалување или укинување на царините пред рокот 4 јули, поставен од американскиот претседател Доналд Трамп.

Свет | пред 1 седмица

Европската Унија подготвува нови правила за набавка на критични минерали

Европската Унија планира да воведе нови правила со кои компаниите во блокот ќе бидат обврзани клучните компоненти и суровини да ги набавуваат од најмалку три различни добавувачи, со цел да се намали зависноста од Кина, објави „Фајненшл тајмс“.Новите мерки ќе влијаат врз компании од повеќе стратешки сектори, вклучително и хемиската индустрија и производството на индустриски машини, наведува весникот, повикувајќи се на двајца претставници на Европската Унија запознаени со планот.Според предлогот, компаниите ќе можат да набавуваат најмногу 30 до 40 проценти од клучните компоненти од еден добавувач, додека остатокот ќе мора да го обезбедат од најмалку три компании од различни земји.Новите правила доаѓаат во време кога Кина ја користи својата доминација во преработката на голем број критични минерали како средство за политичко и економско влијание.Пекинг во неколку наврати го ограничуваше извозот на одредени суровини, ги намалуваше цените и ја отежнуваше можноста другите држави да ги диверзифицираат изворите на материјали што се користат за производство на полупроводници, електрични возила и напредно оружје.Европскиот комесар за трговија Марош Шефчович подготвува и пакет казнени царини за кинеските хемикалии и машини, во обид да се намали дневниот трговски дефицит на Европската Унија од околу една милијарда евра и да се заштитат европските компании од, како што се наведува, кинеска „трговска војна“.Шефчович и американскиот државен секретар Марко Рубио во април потпишаа меморандум за разбирање со кој официјално се воспоставува партнерство во производството и снабдувањето со критични минерали, како дел од напорите за намалување на влијанието на Кина.Европската комисија засега не одговорила на барањето на Ројтерс за коментар во врска со овие планови.Според „Фајненшл тајмс“, предлозите ќе бидат разгледани на состанок на Европската комисија посветен на Кина, закажан за 29 мај, а лидерите на Европската Унија би можеле да ги одобрат до крајот на јуни.

Свет | пред 1 седмица

Новиот систем EES на ЕУ одбил 32.000 влезови за шест месеци

Новиот биометриски систем за влез и излез на Европската Унија – EES, од почетокот на примената во октомври 2025 година регистрирал повеќе од 66 милиони премини на надворешните шенгенски граници и блокирал околу 32.000 влезови на патници од трети земји.Податоците се објавени во петтиот извештај за состојбата во Шенген, што Европската комисија го презентираше во Брисел.Системот EES целосно стапи во функција на сите надворешни граници на Шенген на 10 април 2026 година и го замени традиционалното печатење пасоши со дигитална регистрација, која вклучува фотографија на лицето, отпечатоци од прсти и податоци од патните документи.Според информациите, повеќе од 800 лица на кои им бил одбиен влез биле означени како безбедносен ризик.Одделно, eu-LISA го објави својот прв квартален статистички извештај за пилот-фазата од октомври до декември 2025 година.Во тој период биле регистрирани 8.180 одбивања за влез, 283 повлечени дозволи, 479 продолжувања на престој и повеќе од 492.000 исклучоци од регистрација на отпечатоци од прсти.Според германската федерална полиција, системот веќе го намалил просечното време за обработка на патници на аеродромите во Франкфурт и Минхен, откако патниците еднаш ќе ја завршат првата биометриска регистрација.Шпанија, пак, целосно го завршила воведувањето на системот до рокот во април, по 18 месеци тестирање.Сепак, EES предизвика и проблеми на дел од европските аеродроми. Во почетниот период, времето на обработка на некои локации пораснало за дури 70 проценти, а аеродромот во Лисабон привремено ја прекинал работата поради доцнења од неколку часа.Поради ваквите ситуации, Европската комисија на 2 мај активирала таканаречен „флекс-режим“, кој им овозможува на земјите членки привремено да ја суспендираат биометриската регистрација кога редиците ќе ја надминат безбедносната граница.Следниот извештај на eu-LISA, кој треба да биде објавен во август, ќе ги содржи и првите целосни податоци од националната примена на системот во Германија.

Свет | пред 1 седмица