ЕУ

Пентагон со предупредување до европските сојузници

Соединетите Американски Држави ги предупредија европските сојузници, меѓу кои Обединетото Кралство, Полска, Литванија и Естонија, дека може да се соочат со значителни доцнења во испораките на американско оружје, додека Вашингтон ги надополнува своите залихи поради воениот ангажман во Иран. Според информации објавени од „Фајненшл тајмс“, Пентагон веќе ги информирал државите дека се очекуваат сериозни одложувања за повеќе ракетни системи.Доцнењата би можеле да ги опфатат и системите што се користат во одбраната на Украина од руската агресија, што дополнително ја зголемува загриженоста за идната американска поддршка на Киев. Меѓу погодените системи се ракетните платформи „ХИМАРС“ и „НАСАМС“, како и друга муниција за ракетни системи.Во Пентагон наведуваат дека внимателно ги проценуваат новите барања од партнерите и постојните договори за трансфер на оружје, со цел усогласување со оперативните потреби на американската војска. Сепак, не се откриваат детали поради, како што се наведува, чувствителноста на операциите.Доцнењата доаѓаат во момент на зголемени тензии во трансатлантските односи, при што американскиот претседател Доналд Трамп ги критикуваше сојузниците дека недоволно придонесуваат во заедничките напори против Иран. Во исто време, експертите предупредуваат дека ваквиот развој може да влијае и врз безбедносната стабилност во Азија, особено кај сојузниците како Јапонија и Јужна Кореја.Според аналитичарите, пренасочувањето на американските залихи кон сопствени потреби и регионалните приоритети може да доведе до долгорочни промени во односите со сојузниците, кои би можеле сѐ повеќе да се ориентираат кон сопствени одбранбени капацитети.

Свет | пред 4 седмици

Брисел под притисок од Пекинг: Трговски судир околу „Произведено во Европа“

Кина испрати сериозно предупредување до Европската Унија, најавувајќи можни контрамерки доколку Брисел продолжи со усвојување на новиот Закон за забрзување на индустријата, кој има за цел да ја зајакне домашната економија и да ја намали зависноста од странски пазари.Предлогот, кој го подготви Европската комисија, се фокусира на три клучни области – чисти технологии, автомобилската индустрија и енергетски интензивните гранки како производството на челик, алуминиум и цемент. Една од клучните одредби предвидува електричните возила што добиваат државна поддршка да бидат составени во Европската Унија, со најмалку 70 проценти компоненти произведени во земјите членки.Законот предвидува и засилен надзор врз странските инвестиции во стратешките сектори, особено за држави што имаат доминантна улога во глобалното производство. Иако не се споменува директно, јасно е дека мерките најмногу се однесуваат на Кина.Пекинг остро реагираше, оценувајќи дека ваквите правила претставуваат дискриминација и сериозно отстапување од принципите на Светската трговска организација. Кинеските власти порачаа дека, доколку законот биде усвоен во сегашната форма, ќе бидат принудени да преземат мерки за заштита на сопствените компании и интереси.Во исто време, Европската Унија воведува и нови царински правила за мали пратки, со што директно се зафаќа голем дел од увозот од Кина. Од јули 2026 година, сите пратки со вредност под 150 евра ќе подлежат на фиксна давачка, што претставува удар врз деловните модели на азиските интернет-продавници кои се потпираат на евтин и масовен извоз кон Европа.Аналитичарите предупредуваат дека Кина може да возврати со ограничување на пристапот до својот пазар, дополнителни регулаторни проверки или пренасочување на трговските политики, особено кон европските компании што имаат значително присуство во таа земја.Се отвораат неколку можни сценарија – од преговори и компромисни решенија, преку взаемни економски мерки, до слабеење на законот под притисок на дел од земјите членки. Во позадина, спорот го отсликува поширокиот судир за економско влијание, во време кога Европа се обидува да ја заштити својата индустрија, а Кина бара нови пазари за своите производствени капацитети.

Свет | пред 4 седмици

Европската Унија со реакција на новата одлука на Трамп

Претседателот на Комитетот за трговија на Европскиот парламент, Бернд Ланге, изјави дека најавата на американскиот претседател Доналд Трамп за зголемување на царините за автомобили од Европската Унија покажува дека САД не се доверлив трговски партнер.„Последниот потег покажува колку е непредвидлива американската страна“, изјави Ланге, додавајќи дека таквиот пристап не е начин на кој се третираат блиските партнери. Тој нагласи дека Европската Унија ќе одговори „со јасност и решителност“, потпирајќи се на сопствената економска сила.Ланге оцени дека однесувањето на Трамп е неприфатливо и потсети дека ЕУ се придржувала до трговскиот договор постигнат со САД минатата година во Шкотска, со кој биле утврдени царини од 15 отсто на најголемиот дел од европските производи, со цел да се избегне поголем трговски конфликт.Според него, САД повеќепати го прекршиле договорот, вклучително и преку воведување повисоки царини за повеќе од 400 производи што содржат челик и алуминиум.Реакцијата доаѓа откако Трамп најави дека неговата администрација ќе ги зголеми царините за автомобили и камиони од ЕУ на 25 отсто, обвинувајќи го Брисел за непочитување на трговските договори. Овој потег, според оценките, може дополнително да ги заостри трговските односи меѓу САД и Европската Унија, особено во автомобилската индустрија.

Свет | пред 4 седмици

Трамп најави царини од 25% за автомобили и камиони од ЕУ

Американскиот претседател Доналд Трамп најави дека неговата администрација веќе следната недела ќе ги зголеми царините за автомобили и камиони од Европската Унија на 25 отсто, обвинувајќи го Брисел дека не го почитува претходно договорениот трговски договор.Станува збор за нов потег, кој би можел дополнително да ги заостри трговските односи меѓу САД и ЕУ, особено во автомобилскиот сектор.Во својата објава, Трамп наведе дека договорот јасно предвидува оти нема да има царини за возила произведени во фабрики во САД. Тој додаде дека во моментов се градат голем број фабрики за автомобили и камиони, со инвестиции поголеми од 100 милијарди долари, што, како што рече, претставува историски рекорд.Трамп порача дека тие фабрики, во кои ќе работат американски работници, наскоро ќе бидат отворени, нагласувајќи дека „никогаш досега не се случило нешто слично“ во американската индустрија.

Свет | пред 4 седмици

ЕУ ја суспендираше финансиската поддршка за Србија поради назадување на судството, медиумите молчат

Европската унија ги суспендираше средствата за финансиска поддршка за Србија во рамките на Европскиот план за развој, објави европската комесарка за проширување Марта Кос.Кос рече дека средствата ќе останат замрзнати сè додека, како што изјави, „Белград не ги реши проблемите забележани во функционирањето и независноста на судскиот систем“.,,Моментално ги суспендиравме сите исплати кон Србија според планот за развој , бидејќи повторно има назадување во судскиот систем, бидејќи повторно гледаме тесно грло во судскиот систем. Додека ова не се поправи, земјата нема да може да добие финансиска поддршка од ЕУ“, рече Кос.За оваа одлука голем дел од српските медиуми молчат.Кос ја објави одлуката наведувајќи сериозен „застој“ во независноста и функционирањето на српското судство“. Главната причина за суспензијата е серија контроверзни законски измени донесени од српската влада на почетокот на 2026 година. Овие реформи, насочени кон „централизирање“ на судството, беа широко осудени од локалните обвинители и меѓународните монитори. Критичарите тврдат дека новите закони го зајакнуваат влијанието на претседателот Александар Вучиќ врз судовите и ја ослабуваат независноста на Јавното обвинителство за организиран криминал. Според новите правила, наводно се прераспоредуваат десетици специјализирани обвинители, потег за кој ЕУ стравува дека ќе ги парализира случаите на корупција на високо ниво и организиран криминал.Комесаркатат Кос нагласи дека финансирањето од ЕУ е строго условено од владеењето на правото, демократските институции и независното судство. Нерегуларностите и насилството за време на локалните избори на 29 март 2026 година длабоко ја еродираа довербата во Брисел.Исто така, одбивањето на Србија да се усогласи со санкциите на ЕУ против Русија останува главна точка на триење, при што Брисел сè повеќе бара Белград да престане да „седи на две столчиња“. Континуираниот притисок врз независните новинари и репресијата врз активистите на граѓанското општество беа посебно наведени од Комисијата како доказ за влошување на демократската средина.Српскиот министер за надворешни работи, Марко Ѓуриќ, рече дека Србија планира да ги заврши сите технички процедури за интеграција во ЕУ до крајот на годината, но нагласи дека земјата нема да моли.

Свет | пред 4 седмици

Европската Унија губи 500 милиони евра дневно поради војната со Иран

Ескалацијата на тензиите на Блискиот Исток носи сериозни економски последици за европските земји, кои се соочуваат со нагло зголемени трошоци за енергенси. Според проценките на Европската комисија, дополнителните издатоци за увоз на фосилни горива достигнуваат стотици милиони евра на дневно ниво.Во обраќање пред Европскиот парламент, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен нагласи дека во рок од само два месеца, Унијата значително ја зголемила потрошувачката за енергетски увоз, без притоа да обезбеди дополнителни количини енергија.,,За само 60 дена конфликт, сметката за увоз на фосилни горива се зголеми за повеќе од 27 милијарди евра, без ниту една дополнителна молекула енергија”, изјави Урсула фон дер Лајен.Таа предупреди дека ваквата состојба не е одржлива на долг рок и бара итен одговор„Нашиот пат е јасен. Мораме да ја намалиме прекумерната зависност од увезените фосилни горива и да го зголемиме сопственото, прифатливо и чисто производство на енергија. Од обновливи извори до нуклеарна енергија, со целосно почитување на технолошката неутралност“, рече Фон дер Лајен.Европската комисија подготвува нов акциски план за електрификација, кој ќе биде претставен во јуни. Планот ќе вклучува конкретни чекори за модернизација на енергетската инфраструктура, подобра координација меѓу земјите-членки и зајакнување на отпорноста на енергетскиот систем во услови на глобални кризи.

Свет | пред 1 месец

Нови мерки на Европска комисија за ограничување на доминацијата на Google

Европската комисија предложи нови мерки со кои Google ќе треба да им овозможи на конкурентските пребарувачи пристап до податоците од пребарувањата, со цел усогласување со Законот за дигитални пазари.Предлогот опфаќа и податоци поврзани со чет-ботови базирани на вештачка интелигенција, како и функции за пребарување, при што се предвидуваат строги правила за обемот, начинот и зачестеноста на споделувањето на податоците.Од Европска комисија наведуваат дека мерките вклучуваат и механизми за заштита на приватноста, особено преку анонимизација на личните податоци, како и јасни процедури за пристап до информациите и утврдување на нивната цена.Од компанијата, пак, реагираа дека ќе се спротивстават на овие барања, оценувајќи дека тие ги надминуваат дозволените граници и може да ја загрозат приватноста на корисниците.Целта на предложените правила е да им се овозможи на другите онлајн пребарувачи да ги подобрат своите услуги и да ја оспорат доминантната позиција на Google на пазарот.Заинтересираните страни имаат рок до 1 мај да достават мислења за предлог-мерките, по што се очекува конечната одлука да биде донесена во јули.

Свет | пред 1 месец

Макрон предупредува: Европа мора да се разбуди – САД, Русија и Кина се против нас

Европа мора да ги засили напорите за заштита на сопствените интереси, бидејќи САД, Русија и Кина се сè поотворено поставени спротивно на европските позиции, предупреди францускиот претседател Емануел Макрон.Во разговор со грчкиот премиер Киријакос Мицотакис во Атина, Макрон оцени дека Европа се наоѓа во „единствен момент“ во кој трите големи сили настапуваат спротивставено кон европските интереси.„Не смееме да потцениме дека ова е момент во кој американскиот, рускиот и кинескиот претседател се против Европејците. Ова е вистински момент да се разбудиме“, изјави Макрон.Тој повика европските држави да покажат поголема самодоверба и да креираат сопствена стратегија, наместо да зависат од надворешни актери.Макрон истакна дека напнатостите со САД не се привремени и дека ќе продолжат и по мандатот на актуелниот претседател Доналд Трамп, оценувајќи дека станува збор за подлабок историски тренд.„Можеме да соработуваме со САД по одредени прашања, но ваквиот пристап ќе потрае“, нагласи тој.Францускиот претседател додаде дека Европа во минатото го гледала првиот мандат на Трамп како исклучок, но дека сега е јасно оти мора да се преземат конкретни чекори за зајакнување на европската позиција.Паралелно со политичките пораки, Франција и Грција најавија обновување на билатералниот безбедносен договор, кој предвидува меѓусебна одбрана и продлабочена соработка.Станува збор за ажурирање на договорот од 2021 година, со кој Грција се обврза на набавка на француски воени бродови во вредност од најмалку три милијарди евра, а новата верзија ќе биде продолжена за дополнителни пет години со можност за автоматско продолжување.Очекувањата се соработката да се прошири и во области како надворешна политика, цивилна заштита и економија, како дел од пошироките напори за зајакнување на европската автономија.

Свет | пред 1 месец

ЕУ и САД потпишаа договор за критични минерали и зајакнување на синџирите на снабдување

Европската Унија и Соединетите Американски Држави денеска во Вашингтон потпишаа меморандум за разбирање и договорија акциски план за критични минерали.Меморандумот за разбирање го потпишаа европскиот комесар за трговија Марош Шефчович и американскиот државен секретар Марко Рубио. Дополнително, Шефчович и американскиот трговски претставник Џејмисон Грир се договорија за акциски план за зајакнување на отпорноста на синџирите на снабдување со критични минерали, кој отвора можност за мултилатерална трговска иницијатива со глобални партнери.Според Европската комисија, договорот го формализира стратешкото партнерство меѓу ЕУ и САД за развој на сигурни и одржливи синџири на снабдување, опфаќајќи целосен ланец на вредност — од истражување и ископување, преку преработка и рафинирање, до рециклирање. Предвидена е и соработка во областа на иновации, инвестиции и геолошко мапирање, како и мерки од страната на понудата и побарувачката.Шефчович изјави дека е охрабрувачки што соработката добива конкретна форма, но нагласи дека клучниот тест ќе биде имплементацијата. „Визијата е тука, сега вистинскиот тест е имплементацијата, претворајќи ги заедничките амбиции во конкретни проекти. Тоа ќе го дефинира нашиот успех“, истакна тој, додавајќи дека критичните минерали се од суштинско значење за индустриите на иднината.

Свет | пред 1 месец

Ограничувања во авионскиот сообраќај: откажани летови кон Дубаи, Тел Авив и Бејрут

Европската агенција за безбедност на воздушниот сообраќај го продолжи важењето на информациските билтени за ризични зони во воздушниот простор над Блискиот Исток и Персискиот Залив до 1 мај, поради зголемената безбедносна нестабилност во регионот.Поради тековниот вооружен конфликт меѓу САД, Израел и Иран, голем број европски авиокомпании привремено ги прекинаа или значително ги намалија летовите кон овој дел од светот.Меѓу погодените превозници се групацијата „Луфтханза“, „Ер Франс-КЛМ“ и „Бритиш ервејс“, кои оперираат со повеќе подружници во Европа. Овие компании имаат привремено суспендирани линии кон повеќе клучни дестинации.Прекинати или ограничени се летови кон градови како Тел Авив, Дубаи, Ријад и Бејрут, а дел од ограничувањата се продолжени и до крајот на мај, па дури и до октомври, во зависност од безбедносната состојба.

Свет | пред 1 месец

Домбровскис: војната на Блискиот Исток ја чини ЕУ 500 милиони евра дневно

Економијата на Европската унија трпи значителни загуби поради војната на Блискиот Исток, кои се проценуваат на околу 500 милиони евра дневно, изјави европскиот комесар за економија Валдис Домбровскис.Според неговите оценки, конфликтот предизвикал пад на економската активност во ЕУ меѓу 0,2 и 0,6 проценти, како резултат на растот на цените на енергенсите и нарушените синџири на снабдување. Посебно е истакнато дека цената на природниот гас се зголемила за околу 60 проценти, додека значително пораснале и трошоците за авионско гориво.Дополнителен удар врз европската економија претставуваат нарушувањата во глобалната трговија, поврзани со ограничувањата во Ормутскиот теснец, клучен поморски коридор за транспорт на енергенси. Поради овие околности, европските компании се соочуваат со доцнења, поскапи превози и намалена сигурност во снабдувањето.Овие развои, според проценките, ја зголемуваат неизвесноста на пазарите и создаваат дополнителен притисок врз економскиот раст во Унијата, која веќе се соочува со предизвици во закрепнувањето.

Свет | пред 1 месец

Зеленски откри како Украина ќе го троши заемот од Европската Унија

Претседателот на Украина Володимир Зеленски денес во Никозија изрази благодарност до Европската Унија за доделениот кредит од 90 милијарди евра за Украина и за воведувањето нов пакет санкции против Русија.„Многу сме благодарни за денешниот голем напредок: пакетот помош од 90 милијарди и пакетот санкции, што е исто така одличен сигнал. Ќе работиме средствата да стигнат што е можно побрзо“, рече Зеленски во заедничкото обраќање со претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен на Кипар.Тој нагласи дека тоа ќе овозможи украинската армија да се зајакне и подобро да се подготви за следната зима.„Ова е важно за нас и тоа, секако, ќе ја зајакне нашата војска, украинските сили и ќе ни овозможи да го зголемиме производството на системи за противвоздушна одбрана и повеќе да работиме на заштита на нашиот енергетски систем пред зимата. Заедно ќе решиме многу прашања поврзани со заштитата на животите. И, секако, ќе продолжиме да работиме на тоа Русија да се насочи кон вистинска дипломатија за да заврши овој војна“, рече украинскиот лидер.Претседателот на Европскиот совет претходно денеска најави деблокирање на кредитот за поддршка на Украина за 2026–2027 година и усвојување на 20-тиот пакет санкции против Русија.

Свет | пред 1 месец

Фон дер Лајен: Преговорите со Украина треба да започнат без одлагање

Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен денес во Лефкозија на Кипар изјави дека преговорите за пристапување на Украина во Европската Унија треба да започнат без одлагање.„Храбриот отпор на Украина против Русија е непоколеблив. Исто така и поддршката од Европа. Со оглед на континуираните реформски напори на Украина, преговорите за пристапување треба да започнат без одлагање“, напиша Фон дер Лајен на платформата Икс, по трилатералниот состанок со претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта и претседателот на Украина Володимир Зеленски, пред неформалниот состанок на претседателите на држави или влади на ЕУ кој се одржува на Кипар.Фон дер Лајен, Кошта и Зеленски во заедничката изјава истакнаа дека кредитот за поддршка на Украина ќе обезбеди земјата да може да ги покрие своите итни буџетски и одбранбени потреби, овозможувајќи ѝ да остане отпорна на тековните руски напади, објавено е на веб-страницата на ЕУ.Тие нагласија важност за брза имплементација на кредитот и очекуваат прва исплата во вториот квартал. Исто така повикаа трети земји да помогнат да се пополнат преостанатите финансиски празнини на Украина.Тие го поздравија и усвојувањето на 20-тиот пакет санкции чија цел е намалување на руските енергетски приходи, ограничување на банкарскиот систем и сузбивање на операциите на т.н. „флота во сенка“, и истакнаа потреба од понатамошен притисок врз Русија за прекин на агресијата и почеток на значајни мировни преговори.Фон дер Лајен и Кошта повторно ја потврдија посветеноста на Унијата за поддршка на Украина, во координација со меѓународните партнери, за итна поправка и обнова на енергетската инфраструктура и зајакнување на енергетскиот систем пред следната зима.Во пресрет на 40-годишнината од катастрофата во Чернобил, тие потсетија на важноста на нуклеарната безбедност во Европа и повикаа Русија да престане со нападите и окупацијата на нуклеарните постројки во Украина. Тие ја поздравија и најавата за состанок на високо ниво на Меѓународната коалиција за враќање на украинските деца, кој ќе биде организиран од ЕУ, Украина и Канада, а ќе се одржи на 11 мај во Брисел.

Свет | пред 1 месец

ЕУ предупредува за пад на залихите на авионско гориво: Многу летови ќе бидат откажани, а авионските карти значително поскапи

Европската унија предупреди дека Европа се наоѓа во „многу сериозна криза“ бидејќи залихите од авионско гориво почнуваат да се намалуваат поради војната на Блискиот Исток, поради што граѓаните можеби ќе мора да ги променат плановите за летување.„За жал, многу е веројатно дека годишните одмори на многу луѓе ќе бидат погодени, било со откажување на летови или со многу скапи карти“, изјави за Sky News комесарот на ЕУ за енергетика Ден Јоргенсен.„Дури и ако направиме сè што можеме, ако нема авионско гориво, тогаш го нема“, додаде тој.Јоргенсен истакна дека ова пред сè е криза на цени, а не сè уште криза на снабдување, но за жал „не можеме да бидеме сигурни дека ќе спречиме криза на снабдување, особено кога станува збор за авионско гориво во иднина, ако кризата продолжи“.Меѓународната агенција за енергија предупреди дека големи проблеми во снабдувањето би можеле да се појават во следните пет до шест недели.Авиокомпаниите веќе преземаат мерки за да ја намалат побарувачката.„Луфтханза“, една од најголемите авио-групации во Европа, најави откажување на 20.000 летови во наредните месеци.Други компании ги зголемуваат цените на картите за долги летови за да ги покријат зголемените трошоци за гориво.„Ако утре би имале мир и ако Ормускиот теснец се отвори, мислам дека би можеле да избегнеме вакво сценарио, но морам да кажам дека дури и во најдобар случај кризата на цените ќе трае уште долго. Гасната инфраструктура е оштетена до таа мера што ќе бидат потребни години за обнова, што значи дека со месеци, а можеби и со години, ќе имаме многу повисоки цени од порано“, предупреди Јоргенсен.Шефот на италијанската Управа за цивилно воздухопловство Пјерлуиџи ди Пала исто така за Sky News изјави дека луѓето треба да размислат да летуваат во своите земји.„Во минатото цените на горивото достигнуваа и надминуваа 100 долари без значајни последици за авио-сообраќајот, но овојпат психолошкиот ефект има разорнo влијание врз патниците“, предупреди тој.„Најдобро е да се препорача одмор во близина, повторно откривајќи убави места во нашата земја. За оние што сепак сакаат да патуваат на далечни дестинации, добра идеја е да размислат за посебно осигурување кое може да обезбеди сигурност во вид на гарантиран поврат на средства во случај на доцнење или откажување на лет“, додаде ди Пала.Европската унија најави мерки за ублажување на ефектите од енергетската криза, вклучувајќи планови за забрзување на користењето обновливи извори на енергија и поттик за домаќинствата да инсталираат чисти извори на енергија како топлински пумпи и соларни панели.ЕУ исто така ги поттикнува државите членки да ги намалат даноците на електрична енергија со надеж дека тоа ќе мотивира повеќе луѓе да купуваат електрични возила.

Медиасет | пред 1 месец

Европа треба да гради сопствена одбрана, порача Расмусен

Поранешниот генерален секретар на НАТО, Андерс Фог Расмусен, оцени дека односот на американскиот претседател Доналд Трамп кон сојузниците во НАТО е болен и предупреди дека Европа мора брзо да ја намали зависноста од американската безбедносна архитектура.Во разговор за утринската програма „Европа денес“ Расмусен изјави дека европските држави треба да се насочат кон зајакнување на сопствените одбранбени капацитети и, каде што е можно, да даваат предност на европско вооружување наместо на американско.Тој истакна дека ова е, според него, најголемиот предизвик со кој се соочува НАТО во неговата историја и додаде дека Европа мора да стане способна да се потпира на сопствени сили. Според него, неопходно е зајакнување на одбраната и создавање посилна европска одбранбена структура преку поблиска соработка меѓу државите.Расмусен предупреди дека Европа не смее да биде наивна и дека во одредени околности треба да се даде предност на европско оружје и муниција со цел намалување на зависноста од надворешни партнери, меѓу кои ги наведе и САД.Поранешниот дански премиер, кој подоцна ја извршуваше функцијата генерален секретар на НАТО, рече дека денеска со жалење гледа на состојбата во трансатлантските односи. Тој нагласи дека уште од младоста ги сметал САД за природен лидер на слободниот свет и дека со нив тесно соработувал за време на својата политичка кариера, но дека денес заклучокот за намалување на зависноста од Америка е тежок, но неопходен.Расмусен оцени дека довербата во сојузот била дополнително потресена по изјавите на Трамп во врска со Гренланд, кои, според него, претставувале сериозен сигнал за иднината на НАТО. Тој смета дека евентуален обид за присилно преземање на територија од сојузник би значел крај на сојузот.Тој се осврна и на зголемените тензии меѓу САД и дел од европските членки на НАТО, поврзани со различни ставови околу воените ангажмани и улогата на Алијансата. Според него, ваквите несогласувања придонесуваат за дополнително заострување на односите и за создавање на наратив дека НАТО не функционира како целосно обединет систем.И покрај тоа, Расмусен смета дека Европа има можност да ги редефинира односите со САД преку поактивна и порамноправна позиција, вклучително и преку зајакнување на сопствената безбедност и појасни политички барања во однос на заедничките интереси.

Свет | пред 1 месец

ЕУ предупредува: летните одмори под ризик поради недостиг на авионско гориво

Европската Унија предупреди дека Европа се соочува со „многу сериозна криза“ поради намалени залихи на авионско гориво, што е последица на војната во Иран, при што патниците би можеле да се соочат со промени во своите планови за летен одмор.Европскиот комесар за енергетика Дан Јоргенсен изјави дека е многу веројатно дел од летните одмори да бидат засегнати, било преку откажување летови или преку значително поскапи авио-билети.Тој додаде дека, иако во моментов проблемот е главно ценовен, не може да се исклучи можноста во иднина да се појави и недостиг во снабдувањето со авионско гориво доколку кризата продолжи.Јоргенсен предупреди дека дури и во најдобар можен развој на настаните, ценовниот притисок ќе продолжи одреден период, поради оштетената енергетска инфраструктура и долготрајниот процес на стабилизација на пазарот.Меѓународната агенција за енергетика проценува дека поголеми нарушувања во снабдувањето би можеле да се појават во наредните недели, додека дел од европските авиокомпании веќе преземаат мерки за намалување на летовите и прилагодување на цените.Европските институции најавија и мерки за ублажување на последиците од енергетската криза, вклучувајќи поттикнување на користење обновливи извори на енергија и намалување на даноците за електрична енергија.

Свет | пред 1 месец

Кипарскиот претседател: ЕУ има потреба од план за помош на нападнати членки

Челниците на Европската Унија, кои се состануваат на Кипар, треба да започнат изработка на акциски план за случај една од членките да побара помош од останатите држави во блокот, изјави кипарскиот претседател Никос Христодулидес.Тој посочи дека на самитот ќе се разговара за тоа како да се даде конкретна содржина на членот 42.7 од Договорот за Европската Унија, кој ги обврзува сите 27 членки на меѓусебна помош во кризни ситуации.Според него, иако постои правна рамка, не е јасно како точно би се спровела доколку една држава побара нејзина примена.Тој додаде дека ова прашање добива посебна тежина по неодамнешни безбедносни инциденти, вклучително и напад со дрон врз воена база на југот на Кипар, по што неколку земји членки испратиле помош во форма на противдронски системи.Христодулидес исто така нагласи дека Европската Унија треба да ја зајакне соработката со земјите од Блискиот Исток преку заеднички иницијативи во области како здравство, образование и енергетика.На неформалниот самит ќе присуствуваат и лидери од неколку земји од регионот, што, според него, претставува можност за продлабочување на стратешката соработка.

Свет | пред 1 месец

Никогаш немало повеќе имигранти во ЕУ - бројката порасна за 2,1 милион за една година

Бројот на имигранти кои живеат во Европската Унија достигна рекордни 64,2 милиони во 2025 година, што е зголемување за околу 2,1 милион во однос на претходната година, покажува ново истражување на Центарот за истражување и анализа на миграции при РФ Берлин.Во извештајот, кој се повикува на податоци од Евростат и Агенцијата на Обединетите нации за бегалци, се наведува дека во 2010 година во ЕУ имало околу 40 милиони имигранти, што значи дека за 15 години бројката значително пораснала.Германија и натаму е земјата со најголем број жители родени во странство – речиси 18 милиони, од кои 72 проценти се во работоспособна возраст. Најбрз раст бележи Шпанија, каде бројот на лица родени во странство се зголемил за околу 700.000 и достигнал 9,5 милиони.Истражувањето покажува дека миграциските текови не се рамномерно распределени низ Унијата. Во однос на големината на населението, најголем удел на имигранти имаат Луксембург, Малта и Кипар.Барањата за азил, пак, се концентрирани во неколку земји – Шпанија, Италија, Франција и Германија, кои заедно сочинуваат речиси три четвртини од сите поднесени барања. Германија има и најголем број бегалци – околу 2,7 милиони.

Свет | пред 1 месец

Шпанија, Словенија и Ирска бараат преиспитување на односите ЕУ–Израел

Шпанија, Словенија и Ирска побараа Европската Унија да ја отвори дебатата за можноста за суспендирање на Договорот за асоцијација меѓу ЕУ и Израел, прашање кое денес се разгледува на состанокот на министрите за надворешни работи на Унијата.Шпанскиот министер за надворешни работи Хосе Мануел Албарес изјави дека станува збор за прашање на кредибилитетот на Европската Унија, која, според него, мора доследно да ги применува истите принципи во сите меѓународни ситуации.Тој истакна дека доколку ЕУ не може јасно да порача дека Израел мора да ги почитува човековите права и меѓународното право, и дека војната не смее да се користи како инструмент на надворешната политика, тогаш Унијата ризикува да го изгуби својот меѓународен кредибилитет.Албарес нагласи дека ЕУ треба да биде доследна и во однос на други конфликти, вклучително и во ставовите кон Русија поради војната во Украина, посочувајќи дека ситуацијата на теренот дополнително се влошила од последната ваква расправа.Тој додаде дека Европската Унија мора јасно да стави до знаење дека е потребна промена во односот на Израел и дека сегашниот правец на дејствување не е прифатлив. Во случај целосна суспензија на договорот да не биде прифатлива за сите членки, Албарес предложи да се разгледа барем привремено укинување на трговскиот дел од договорот.

Свет | пред 1 месец

Израел ги губи клучните сојузници во Европа. Тие се под закана од санкции од ЕУ.

За Израел, оваа недела беше политички неповолна во Европа, наведува. Според анализата, земјата изгубила еден од своите најцврсти регионални поддржувачи откако политичката ситуација во Унгарија се променила, а истовремено Италија го суспендирала клучниот одбранбен договор.Овие промени, како што се наведува, би можеле да отворат простор за долго одложувани санкции против насилни израелски доселеници на окупираниот Западен Брег и да го засилат притисокот врз Европската Унија да го преиспита својот однос кон Израел поради војната во Појасот Газа и поширокиот регионален конфликт.Меѓу европските дипломати постои очекување дека ќе се обнови иницијативата за санкции насочени кон дел од екстремните доселеници, веднаш штом новата политичка структура во Унгарија ја преземе власта, што би можело да ја намали претходната блокада во рамките на ЕУ.Истовремено, Ирска, Шпанија и Словенија повикаа на расправа за обврските на Израел во областа на човековите права според Договорот за асоцијација со Европската Унија. Во писмо до високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас, тие наведуваат дека ситуацијата во Газа е „неподнослива“, а насилството врз Палестинците на Западниот Брег се засилува.Министрите нагласуваат дека Европската Унија повеќе не може да остане пасивна набљудувачка во однос на кризата.

Свет | пред 1 месец

Новите проверки на границите на ЕУ ја зголемуваат гужвата: Електронската дозвола за Шенген ќе се плаќа и се најавува за крајот на 2026

Гужвите на европските аеродроми и на патните гранични премини, кои се засилија од 10 април, според најавите допрва ќе се чувствуваат уште поостро како што се приближува летната сезона. Причината е построгата и подетална контрола на влезот во Шенген-зоната и Европската унија за државјани на „трети земји“, меѓу кои спаѓаат и граѓаните на Србија.Во фокусот е примената на системот за евиденција на влез и излез (EES), кој подразбира подетална проверка и регистрирање на патниците при преминување на граница, што веќе создава забавувања во одредени периоди. Надлежните најавуваат дека со зголемениот број патувања во текот на летото, оптоварувањето на пасошките контроли може да стане уште поизразено, особено на најпрометните гранични точки.Покрај EES, за последниот квартал од 2026 година се најавува уште една новина: електронска патна дозвола на ЕУ, позната како ETIAS. Според најавите, ETIAS би требало да се поднесува онлајн пред патување и да важи за влез во земјите од Шенген-просторот, при што дозволата не претставува виза, туку дополнителен безбедносен филтер и проверка на патниците.Се посочува дека со важечка ETIAS дозвола ќе може да се патува во повеќе европски земји со престој до 90 дена во рамки на секој период од 180 дена, но дека самото одобрение не е апсолутна гаранција за влез. Конечната одлука и натаму ја носи граничниот службеник, кој може да побара дополнителни документи и појаснувања.Во делот за трошоците, се наведува дека онлајн пријавата за ETIAS ќе чини 20 евра, а од плаќањето ќе бидат ослободени лица под 18 години и постари од 70 години, како и одредени категории членови на семејства со права на слободно движење. Дозволата, според најавите, ќе важи три години или до истекот на патната исправа – што и да настапи порано.Дополнителна практична околност е и тоа што обработката на барањето може да биде одобрена за неколку минути, но во одредени случаи може да трае до 14 дена, а ако се побараат дополнителни проверки и интервју – и подолго. Затоа, на патниците им се препорачува да аплицираат значително пред планираното патување, за да избегнат непријатни изненадувања на граница.Со оглед на тоа што EES и ETIAS се два различни механизми, во јавноста се отвора и прашањето дали нивната паралелна примена ќе донесе нови „тесни грла“ во периоди на масовни патувања, како летните одмори или новогодишните празници кон крајот на 2026 година.

Свет | пред 1 месец

Делегација од Собранието во посета на Хрватска: Поддршка за европскиот пат

Собраниската делегација од Македонија остварила повеќе средби во Хрватскиот сабор во рамки на студиска посета, насочена кон унапредување на парламентарната соработка и размена на искуства.Од Собранието информираат дека на средбите се разговарало за актуелни парламентарни прашања, како и за зајакнување на соработката меѓу двете законодавни институции, при што биле разменети искуства за функционирањето на парламентарните служби и организациските процеси.Во разговорите, меѓу другото, биле опфатени теми поврзани со европските интеграции, позицијата на државата во процесот на пристапување кон Европската Унија, како и предизвиците и придобивките од тој процес.Од Собранието наведуваат дека Хрватска, како последна земја членка што се приклучила на ЕУ, има значајно искуство во пристапниот процес и претставува поддржувач на европската перспектива на Северна Македонија.Била истакната и важноста од натамошно продлабочување на меѓупарламентарната соработка и размена на експертиза меѓу службите на двата парламента, особено во делот на законодавните процедури и институционалната координација.Посетата продолжува со предвидени заеднички активности и дебати насочени кон унапредување на институционалната соработка.

Македонија | пред 1 месец

Европа губи 53 милиони жители до 2100 година: алармантна прогноза на Евростат

Европа до крајот на векот ќе изгуби околу 53 милиони жители, што претставува пад од 11,7 проценти, покажуваат најновите проекции на Евростат, објавени денеска.Според анализата, населението на Европската унија ќе достигне врв од околу 453 милиони жители во 2029 година, по што ќе започне долгорочен пад, кој до 2100 година ќе го намали бројот на жители под 400 милиони, пренесува Политико.Клучниот проблем е драматичниот пад на наталитетот. Стапката на раѓања е околу 1,3 деца по жена – значително под нивото потребно за одржување на населението, што доведува до стареење на континентот и намалување на работоспособната популација.Проекциите укажуваат дека до крајот на векот бројот на лица постари од 80 години ќе се зголеми повеќе од двојно, што ќе создаде сериозен притисок врз пензиските и здравствените системи.Овој тренд веќе предизвикува политички реакции. Претседателот на Франција Емануел Макрон предупреди на потребата од „демографско вооружување“, откако во земјата за првпат по Втората светска војна бројот на починати ја надмина бројката на новородени.И покрај тоа што миграцијата делумно го ублажува падот, анализите покажуваат дека таа не може целосно да ја надомести ниската стапка на раѓања. Во исто време, политиките кон мигрантите стануваат сѐ построги, што дополнително го усложнува демографскиот баланс во Европа.Долгорочно, ова значи помалку работници, повеќе пензионери и суштинска трансформација на економските и социјалните системи на континентот.

Свет | пред 1 месец

ЕУ бара од Мета да ги врати AI асистентите на WhatsApp

Европската комисија денеска соопшти дека планира да ѝ наложи на компанијата Мета повторно да овозможи пристап до конкурентски асистенти со вештачка интелигенција на апликацијата WhatsApp, откако компанијата воведе наплата за нивно користење.Според Комисијата, новата политика на Мета може да ги исклучи AI алатките од трети страни од платформата WhatsApp Business, што на прв поглед претставува можно кршење на правилата за конкуренција во Европската унија. Затоа е најавено воведување на привремени мерки кои ќе останат на сила до крајот на истрагата. Целта е да се спречи потенцијална штета врз пазарната конкуренција. Според најавите, Мета би морала повторно да овозможи пристап до овие услуги под исти услови како пред 15 октомври 2025 година.Комисијата наведува дека Мета претходно најавила можност за наплата на пристапот до AI асистенти на WhatsApp Business, отстапувајќи од првичниот план да ги исклучи надворешните чатбот решенија од платформата.Од Мета реагираа дека ваквата интервенција би можела да ги оптовари малите бизниси, кои ја користат WhatsApp Business за комуникација со клиенти. Според нив, наместо големите технолошки компании, трошокот би паднал врз малите европски фирми.Европската комисија исто така соопшти дека истрагата е проширена и во Италија, каде што националниот регулатор за конкуренција веќе има отворено посебна постапка против компанијата.

Свет | пред 1 месец

Задоцнети исплати за фармерите во Грција – нов систем под лупа на ЕУ

Илјадници грчки земјоделци останале без исплата на субвенции за време на Велигденските празници, бидејќи биле исплатени само 202 милиони евра на 128.063 корисници во среда и четврток пред Велики петок, што е далеку помалку од околу 460 милиони евра кои требало да бидат распределени досега, пишува Екатимерини.Доцнењата произлегуваат од фактот што Независниот орган за јавни приходи (AADE), кој ја замени OPEKEPE како агенција за исплати по неодамнешниот скандал, постапува претпазливо за да ги почитува европските законски прописи.AADE сè уште е во фаза на евалуација пред да добие официјална ЕУ сертификација како тело одговорно за исплати на земјоделски поддршки во Грција.Новиот министер за земјоделство, Маргаритис Схинас, отпатува во Брисел во вторник на својата прва посета во оваа функција, придружуван од директорот на AADE, Јоргос Пицилис.Строгите контроли што сега се воведени одложиле многу исплати додека податоците повторно се проверуваат, што ги забавува процедурите и предизвикува фрустрација кај земјоделците, кои тврдат дека повторно се казнети поради прекршувањата на други и поради неспособноста на државата да направи разлика „кој краде, а кој е чесен“.При проверка на декларациите на производителите идентификувале околу 60.000–70.000 потенцијално лажни барања. Законодавството бара дополнителна проверка, но три месеци подоцна процесот сè уште не е завршен, оставајќи ги и легитимните и нелегитимните апликанти без исплата.Непосредно пред да поднесе оставка на 1 април, министерот Костас Циарас потпишал одлука за суспендирање на казните додека траат проверките, за да се избегне поголемо незадоволство.Одделот за земјоделска политика на опозициската партија ПАСОК изјави дека земјоделците „ја плаќаат цената на владин неуспех“, истакнувајќи дека исплатата од 7 април „не ги реши проблемите, туку ги влоши дисфункциите“.Владините извори тврдат дека AADE наскоро ќе добие ЕУ сертификација.

Свет | пред 1 месец