ЕУ

Полска ќе обарува руски дронови над Украина без одобрение од НАТО

Полска се подготвува да го промени законот за воени мисии во странство, со цел нејзината армија да може да обарува руски летала, како дронови, над Украина без претходно одобрение од НАТО или Европската унија, јавува полската „Gazeta Wyborcza“.Накратко, Министерството за одбрана го поднело нацрт-законот уште во јуни, а се очекува тој да помине брзо низ парламентарната процедура.Според стариот закон, претседателот можел на барање на Владата да одобри испраќање војници во странство во случаи на вооружени конфликти, мировни мисии, борба против тероризам или евакуации. Но, ден пред руската инвазија во 2022 година, тогашната влада на партијата Право и правда (PiS) го променила законот така што за вакви операции било потребно одобрение од НАТО, ЕУ и земјата-домаќин.Подоцна, парламентарната комисија за истражување на руското влијание ја критикувала таа одлука, оценувајќи дека Варшава на тој начин го загубила правото на самостојно дејствување против дронови кои влегуваат од Украина или Белорусија.Сегашната владејачка коалиција планира да ги укине тие ограничувања и на армијата да овозможи поголема флексибилност во одговор на закани, според принципот „прво пукај, потоа прашувај“, објавува „Gazeta Wyborcza“.Промената доаѓа откако полската армија претходно во септември првпат обори сомнителни руски дронови кои влегле во нејзиниот воздушен простор – што беше и прв случај една членка на НАТО да обори руски летала за време на војната во Украина.

Свет | пред 6 месеци

Трамп ја менува реториката за Украина, Европа загрижена

Американскиот претседател Доналд Трамп ја промени својата реторика кон Украина, предизвикувајќи загриженост кај европските лидери. Тие стравуваат дека неговите изјави имаат за цел да им постават невозможна задача, со што Трамп би можел да ја префрли вината врз Вашингтон доколку Киев не успее во војната или остане без средства.По месеци на притисок врз Украина да преговара со Москва и да се откаже од окупираните територии, Трамп во вторник ги изненади европските престолнини. На социјалните мрежи изјави дека Киев може да „се бори и победи“ на целата своја територија „со помош на ЕУ“.Иако новиот став на Трамп беше поздравен во некои кругови, повеќе европски лидери заклучиле дека тие сега ја преземаат одговорноста за одбраната на Украина со очекувања кои тешко можат да се исполнат.Полскиот премиер Доналд Туск предупреди дека „изненадувачкиот оптимизам“ на Трамп прикрива ветување за намалена американска ангажираност и префрлување на одговорноста за завршување на војната врз Европа. Туск додаде дека е подобро да се соочиме со вистината отколку да живееме во илузии. Европските лидери велат дека Трамп „гради излезна рампа“ за да може да ја обвини Европа доколку му биде потребно.Професорот за меѓународни односи Карло Масала од Универзитетот Бундесвер во Минхен смета дека Трамп сака да избегне оваа војна да стане „негова војна“, а не само „војна на Бајден“. Еден европски функционер, изјавата на Трамп „Среќно на сите!“ ја протолкува како порака за префрлување на одговорноста, додека друг едноставно рече: „Сите гледаат дека се повлекува.“Францускиот претседател Емануел Макрон, по средбата со Трамп во Њујорк, даде пооптимистички тон, опишувајќи ја како „многу коректна“. Тој истакна дека целосната поддршка на Украина би ја ослабнала руската економија и би создала можност за подобра иднина. Сепак, европските службеници заклучуваат дека Трамп повеќе не е сигурен сојузник за ЕУ.Туск, поради инцидентите со руски дронови во полскиот воздушен простор, побара поголема поддршка од НАТО. Тој истакна дека Полска е подготвена да ги уништува летечките објекти што ќе го нарушат нејзиниот територијален интегритет и побара „100-процентна сигурност“ од сојузниците. На прашањето дали НАТО земјите треба да бидат подготвени да ги соборат руските авиони, Трамп одговори потврдно.Трамповиот тон кон војната се промени откако се врати во Белата куќа во јануари. По конфликтите со украинскиот претседател Володимир Зеленски во февруари, тој го ублажи својот пристап и го нарече украинскиот лидер „храбар човек“. Првиот заменик министер за надворешни работи на Украина, Сергиј Кислица, истакна дека изјавите на Трамп не биле емоционален испад, туку резултат на долги и сложени дискусии со Украина, европските партнери и американските официјални лица.Кислица не се согласува дека Трамп се повлекува и поставува невозможни услови. Тој смета дека Трамп изнел силна порака дека Европа може и треба да стори повеќе, посочувајќи на земјите од ЕУ кои сè уште купуваат руска нафта и гас.Во последниве недели Трамп се фокусира на рускиот извоз на енергенти кон Европа. Во обраќањето пред Генералното собрание на ООН, тој рече дека е подготвен да воведе „силни царини“ кои би можеле „да го запрат крвавиот конфликт“, но само ако европските земји се согласат на исти мерки. Трамп истакна дека купувањето на руски енергенти додека се бори против Русија е „срамно“.На почетокот на месецов тој повика ЕУ да воведе царини до 100 отсто за Индија и Кина, најголемите купувачи на руска енергија, што во Брисел се смета за невозможна мерка. Лијана Фикс од Советот за надворешни односи посочи дека европските олидери не веруваат дека Трамп би го следел нивниот пример и заклучи дека тој не е доверлив во тоа прашање.

Свет | пред 6 месеци

Пат кон независност: Зошто Норвешка остана надвор од ЕУ?

Норвешка уште во 1972 година доби можност да стане дел од тогашната Европска економска заедница, подоцна Европска унија. Иако сите нејзини соседи се приклучија или беа на пат кон Унијата, норвешките граѓани на референдум одлучија спротивно и ја одбија оваа понуда.Земјата својата независност ја избори во 1905 година, откако по децении тензии се одвои од Шведска. Во текот на 20. век Норвешка вложуваше во економски и дипломатски развој за да стане конкурентна на европската сцена. Втората светска војна го прекина тој процес, бидејќи земјата беше окупирана, но по војната веднаш се приклучи кон НАТО со цел да се заштити од идни закани.Домашната политика се насочи кон изградба на силна социјална држава: отворање болници и училишта, намалување на сиромаштијата и поттикнување на економијата преку модернизација на услугите.Откритието на нафтата во 1969 година во норвешките води ја трансформираше економијата. Од земја што зависеше од рибарството, Норвешка брзо се претвори во индустриска сила. Со приходите од нафтата, државата финансираше големи развојни проекти и се појави идејата дека членството во Европската заедница може дополнително да ја зајакне економијата.Сепак, на референдумот од 25 септември 1972 година, 53,5 проценти од гласачите го одбија приклучувањето. Главните причини беа стравот дека Унијата ќе го загрози традиционалното рибарство и земјоделство, како и желбата да се зачува „норвешката посебност и начин на живот“.И покрај нов обид во 1992 година, резултатот беше ист. Денес, според официјални податоци, околу 70 проценти од Норвежаните се изјаснуваат против членство во ЕУ, што ја потврдува нивната долгорочна определба да останат надвор од Унијата.

Свет | пред 6 месеци

(Видео) Филипче: Ги дефиниравме црвените линии за национален консензус, очекувем конструктивност од сите партии

„Јазикот, идентитетот, историјата и културните особености се нашите црвени линии. За нив не се преговара со Европската унија. Ова се нашите црвени линии и сметам дека треба да бидат црвените линии на целата нација“ ,рече денеска претседателот на СДСМ, Венко Филипче кој ја презентираше Предлог-резолуцијата за дефинирање на заедничките државни и национални позиции за продолжување на процесот на зачленување на Македонија во Европската Унија.„Имајќи ги предвид стратешките национални интереси, пред се интересот на граѓаните и огромниот процент на поддршка за процесот на пристапување кон ЕУ, изминатиот период се посветивме на изнаоѓање едно предлог решение со коешто би ги постигнале заеднички сите државни и национални позиции преку консензус. А притоа ќе ги отстраниме сите грижи и сомнежи и дилеми поврзани со заштитата на идентитетските обележја во текот на процесот на пристапување со Европската унија.“ рече Филипче.Во резолуцијата е наведено дека Македонија е подготвена да ги исполни сите обврски од преговарачката рамка, вклучувајќи ги и уставните измени, но „со јасна определба дека тоа е последната пречка без прифаќање нови барања или прашања од билатерален идентитетски карактер. Сите билатерални прашања со Бугарија ќе се решаваат во билатерални разговори и инструменти воспоставени меѓу двете држави на еднакво основа без да се создаваат нови блокади на преговарачкиот процес.„Овој документ ќе го поднесам до политичките партии преку Собранието како работна верзија, со цел сите да го разгледаат убаво, детално да даваат свои предлози ако треба некои делови да модифицираме. Очекувам сите политички чинители да имаат конструктивен пристап, да сериозно го разгледаат овој документ и заеднички да го донесеме во Собранието.“ потецнираше претседателот Филипче.Тој побара резолуцијата да не биде злоупотребена за предизборни цели:„Овој документ да не се злоупотреби во корист на предизборната кампања бидејќи станува збор за нешто што е од национален врвен државен интерес. Сметам дека треба да го оставиме овој предизборен период да помине, секој да го каже своето мислење и веднаш после завршувањето на изборите да заеднички во Собранието го договориме и изгласаме.“Во резолуцијата се вметнати и претходни документи, од резолуцијата од 1993 година за надворешно-политички приоритети, преку кандидатскиот статус од 2005 година и договорите од 2017 и 2018, до Резолуцијата од 2021 година.

Македонија | пред 6 месеци

Германскиот шеф на дипломатија: Европа мора да „порасне“ и посилно да ја поддржи Украина

Европа мора да преземе поголема одговорност и да ја зајакне својата поддршка за Украина, изјави германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул, коментирајќи ја најновата изјава на американскиот претседател Доналд Трамп дека Киев може да си ја врати целата окупирана територија.Во интервју за радиото „Дојчландфунк“, Вадефул рече дека Трамп сфатил оти неговите напори не го убедиле рускиот претседател Владимир Путин да го запре војувањето.„Европејците повеќепати рекоа дека мора да ‘пораснеме’ и да станеме посуверени. Затоа треба да видиме што можеме сами да постигнеме – а можеме многу повеќе. Не сите европски држави го исполнија ветеното кон Украина. Мора да разгледаме и нови финансиски и воени опции“, нагласи германскиот министер.Изјавата на Трамп ја оцени како добра за Европа и Украина, бидејќи претставува признание дека досегашните напори со Путин не дале резултат.Европски дипломати за „Ројтерс“ коментираа дека изјавите на Трамп може да се толкуваат како сигнал дека САД постепено се повлекуваат и дека прашањето Украина станува „европска обврска“.„Изгледа како да се опростува, но тоа може да се смени уште утре. Во секој случај, за нас е јасно – знаеме што треба да правиме“, изјавил еден западноевропски функционер.Иако САД остануваат најголемиот поединечен донатор за Украина, од враќањето на Трамп во Белата куќа Вашингтон инсистира Европа да преземе поголем дел од товарот во сопствената одбрана. Тоа веќе се гледа преку зголемените воени буџети на европските членки на НАТО и преку зајакнатата противвоздушна поддршка за Киев.Европската унија во меѓувреме разгледува план замрзнатата руска имовина да се искористи за дополнителна помош за Украина, како и воведување нови санкции кон Москва.

Свет | пред 6 месеци

Трамп во ОН: „Во право сум за сè – Европа ја уништуваат енергијата и имиграцијата“

Американскиот претседател Доналд Трамп во обраќањето пред Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк изјави дека „бил во право за сè“, предупредувајќи дека европските држави се соочуваат со опасност од уништување поради, како што рече, „измами со зелената енергија“ и неконтролирана имиграција.„Навистина сум добар во предвидување на работите. За време на кампањата рекоа дека има капа – најпродаваната капа – на која пишуваше: ‘Трамп е во право за сè’. И тоа е вистина“, изјави американскиот претседател.Трамп ја нападна употребата на обновливи извори на енергија, особено ветерните турбини, нарекувајќи ги „измама што ја уништува Европа“. Тој истакна дека европските земји, покрај енергетските политики, се соочуваат и со „катастрофа од неограничена имиграција“.„Ако не се одвоите од оваа зелена измама, вашите земји ќе пропаднат. Ако не ја запрете неконтролираната имиграција од луѓе со кои немате ништо заедничко, вашите земји ќе пропаднат. Јас сум претседател на САД, но се грижам за Европа. Ја сакам Европа и луѓето на Европа, и мразам да гледам како ја уништуваат енергијата и имиграцијата“, изјави Трамп.Тој додаде дека европските лидери се обидуваат да бидат „добри и политички коректни“, но со тоа, како што рече, „ја уништуваат својата сопствена традиција и наследство“. Според него, неопходно е веднаш и силно да се преземе контрола врз „двоглавото чудовиште“ од имиграција и енергетска политика, „пред да биде предоцна“.

Свет | пред 6 месеци

Трамп во ОН: „Срамота е што НАТО работи со Русија, Европа оди кон пропаст“

Американскиот претседател Доналд Трамп одржа обраќање на 80. заседание на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк, зборувајќи речиси четири пати подолго од предвиденото. Неговиот говор беше препознатлив по лични пораки, остри критики кон европските држави, напад врз климатската наука и обвинувања на сметка на самата организација.Трамп го отвори говорот со шега за технички проблем со телепромптерот, по што тврдеше дека под негово водство САД влегле во „златна ера“, со пониски трошоци за енергија, храна и кредити, победена инфлација и рекордни нивоа на берзата. Тој ја обвини претходната администрација на Џо Бајден за „четири години слабост, беззаконие и радикализам“.Голем дел од говорот беше посветен на Русија и Украина. Трамп ги обвини европските држави, дури и членки на НАТО, дека продолжуваат да увезуваат руска нафта и гас, додека истовремено ја поддржуваат Украина.„Финансирате војна против самите себе. Тоа е срамота“, рече тој, најавувајќи нова рунда американски царини против Москва доколку не се постигне мировен договор, но нагласувајќи дека тие мерки ќе бидат ефективни само ако и Европа ги прифати.Трамп ги нападна европските држави и поради миграциските политики, велејќи дека„Европа е преплавена од илегални имигранти какви никогаш досега не се виделе“ и дека „земјите одат кон пропаст“.Посебно се обиде да ја дискредитира климатската наука и обновливите извори на енергија, нарекувајќи ги „зелена измама“.„Ако продолжите со оваа превара, вашите држави ќе пропаднат. Климатските промени, тоа е најголемата измама направена врз светот“, изјави Трамп, наведувајќи ја Европа како пример за последици од „погрешни зелени политики“.Обраќањето заврши со предупредување дека САД ќе останат лидер во борбата против развојот на биолошко оружје, но и со нова порака кон ОН дека „празните декларации не го менуваат светот“.Трамп зборуваше речиси еден час, иако правилата на Генералното собрание предвидуваат ограничување на говорите до 15 минути. Неговиот настап го следеа бројни светски лидери, меѓу кои италијанската премиерка Џорџа Мелони, украинскиот претседател Володимир Зеленски и првата дама Меланија Трамп.

Свет | пред 6 месеци

Кос: ЕУ загрижена за владеењето на правото во Македонија

Европската Унија изрази загриженост за владеењето на правото во Македонија и земјите од Западен Балкан, и покрај забележаниот напредок – изјави вчера европската комесарка за проширување, Марта Кос.Таа потенцираше дека и понатаму продолжува практиката на мешање во судски процеси, вршење притисок врз службеници кои истражуваат корупција и политизација на телата за регулација на медиумите, што – како што рече – е неприфатливо.Еврокомесарката нагласи дека ЕУ е изградена врз владеењето на правото, што подразбира независно судство, фер избори и слободни медиуми. Земјите кандидати кои не можат да го обезбедат ова ниво на владеење на правото нема да можат да станат членки на Унијата.Таа додаде дека земјите од Западен Балкан се во фокусот на процесот на проширување и дека владеењето на правото е клучен предуслов за нивната интеграција.

Македонија | пред 6 месеци

Филипче: Жално е што реформите за ЕУ интеграциите Владата воопшто не ги спроведува

Да го искористиме времето и искуството на другите земји, за да исчекориме напред и да покажеме резултати во преговорите за членство во Европската Унија, порача претседателот на Социјалдемократскиот сојуз на Македонија и претседавач со Националниот совет за евроинтеграции, д-р Венко Филипче.На денешната работилница „Придонесот на Собранието во ЕУ преговорите“, организирана во рамки на проектот „Поддршка на Европската интеграција на Северна Македонија“, Филипче посочи дека Македонија нема друга иднина освен Европа, а Националниот совет за евроинтеграции треба да биде платформа која ќе се надградува со искуства од другите земји.„Треба да учиме од туѓи грешки, од туѓи искуства и на тој начин да покажеме дека имаме некаква визија, имајќи предвид дека сме компатибилни како земји и со Црна Гора и со Албанија, коишто се сега неколку чекори пред нас, поради нивната посветеност, којашто ја покажаа во изминатите повеќе години, потврдувајќи ја визијата каде сакаат да ја видат својата земја во иднина“, рече Филипче.На работилницата, Филипче нагласи дека е потребен политички консензус, особено во спроведувањето на реформите кои произлегуваат од преговарачката рамка.„Барем во делот на спроведувањето на реформите, да покажеме некаков перформанс. Жално е што тоа не се случува во овој момент со доволна динамика, така како што треба да се случува. Се доцни со носењето на приоритетните закони од реформската агенда, пред сè од Министерството за правда. Меѓутоа, има еден добар, позитивен момент, имавме заеднички и надпартиски консензус во критиката на министерот за правда на минатиот состанок, од најголемите политички партии“, рече Филипче.Во однос на постигнувањето политички консензус за обезбедување уставни измени и за отпочнување на преговорите со ЕУ, Филипче потенцираше дека Собранието треба да биде телото во коешто тој процес ќе се одвива.„Нема друга институција во државата во која што треба да седнат сите политички чинители и да го постигнат потребниот консензус. Ако и формалниот дел, самото гласање, и така натаму, се одвива во Собранието, нема потреба да бараме други форми“, рече Филипче.Денешната работилница има за цел да ги зајакне капацитетите на Собранието во процесот на Европските интеграции, преку унапредување на неговата улога во вршењето на демократски надзор, поттикнување на инклузивност и градење на политички и општествен консензус околу реформите поврзани со ЕУ. Целта на проектот во рамки на работилницата, кој се имплементира од Канцеларијата на Обединетите нации за услуги на проекти (UNOPS), е да ја зајакне институционалната подготвеност и капацитетите на Северна Македонија за водење ефективни пристапни преговори и успешно управување со процесот на интеграција во Европската Унија.

Свет | пред 6 месеци

Нема фотографија

Како ќе реагира Европа на ултиматумот на Трамп?

Американскиот претседател Доналд Трамп во саботата им упати ултиматум на сојузниците во НАТО, барајќи САД да воведат „големи“ санкции кон Русија само доколку сите членки се обврзат на истото и престанат да купуваат руска нафта. Како што јавува CNN, исполнувањето на ваквиот услов би претставувало голема промена во рамките на Алијансата, а отворено останува прашањето дали постои заеднички интерес за вакви чекори.„Подготвен сум да воведам големи санкции кон Русија кога сите земји членки на НАТО ќе се договорат и ќе почнат да го прават истото, и кога сите ќе престанат да купуваат руска нафта. Само кажете кога!“, напиша Трамп на социјалните мрежи, цитирајќи делови од писмото упатено до неговите колеги во НАТО. Тој порача дека купувањето руска нафта од одредени земји е „шокантно“ и дека тоа ја ослабува преговарачката моќ на сојузот.Претседателот упати и дополнително барање: НАТО да воведе високи царини од 50% до 100% на стоките од Кина, кои би биле укинати по завршувањето на војната во Украина. Трамп смета дека ваквата мерка би го забрзала крајот на, како што го нарече, „смртоносниот, но смешен“ конфликт.Европската унија веќе има забрана за поморски увоз на руска нафта и деривати, но дел од земјите и натаму купуваат руски фосилни горива, особено течен природен гас. Дополнителен притисок претставува и фактот што Трамп во своето обраќање не спомена Индија, иако претходно бараше воведување царини и кон неа. Ова го усложнува односот, бидејќи ЕУ е во завршна фаза на трговски преговори со Индија.Со своите барања упатени кон НАТО, а не кон ЕУ, Трамп ги вклучи и земјите како Турција – еден од најголемите купувачи на руска нафта – што дополнително ја нагласува тежината на условите.Во меѓувреме, Русија не покажува знаци на деескалација. Романското министерство за одбрана соопшти дека во саботата пресретнало руски дрон кој влегол во нивниот воздушен простор за време на нападите врз Украина. Украинскиот претседател Володимир Зеленски предупреди дека тоа не е „случајност или грешка“, туку намерно ширење на конфликтот.Инцидентот доаѓа само неколку дена по упадот на руски дронови во полскиот воздушен простор, што ја натера НАТО да најави засилување на одбраната на источниот фронт. Американскиот државен секретар Марко Рубио го оцени случајот како „неприфатлив и опасен развој на настаните“.Европските лидери сега се соочуваат со двоен притисок – од една страна ултиматумот на Трамп, а од друга страна постојаната ескалација на руските провокации. Како ќе реагира Европа на оваа нова динамика, останува отворено прашање.

Свет | пред 6 месеци

Од 12 октомври стартува новиот систем за влез на Македонци во ЕУ

Системот за влез/излез на Европската Унија ќе започне со примена од 12 октомври, потврди денеска евроамбасадорот Михалис Рокас. Според него, оваа мерка има за цел зајакнување на безбедноста на граничните премини, а истовремено и поедноставување на самата процедура за патниците.„Станува збор за постепен процес кој ќе донесе и олеснување на влезот во ЕУ,“ рече Рокас.Во пракса, граѓаните од трети земји ќе треба еднаш да се регистрираат со отпечатоци од прсти и фотографија. По оваа иницијална регистрација, при следните патувања ќе можат да го користат автоматизираниот систем за влез на аеродромите.Евроамбасадорот посочи и дека системот ЕТИАС е различен и не треба да се меша со системот за влез/излез, додавајќи дека јавноста ќе биде навремено информирана за неговото воведување.

Македонија | пред 6 месеци

Муцунски: Преговорите со ЕУ не се блокирани – тие никогаш не започнаа поради СДСМ и ДУИ

Министерот за надворешни работи, Тимчо Муцунски, реагираше на изјавите на претседателот на СДСМ, Венко Филипче, за процесот на евроинтеграции, посочувајќи дека преговорите со Европската Унија не можат да бидат блокирани затоа што – како што вели – „никогаш и не започнале, благодарение на СДСМ и ДУИ“.„Од нас нема да слушнете големи зборови без покритие и празни чекори. Нашата задача не е да нудиме изговори, туку резултати. Затоа ја движиме државата напред – таму каде што ѝ припаѓа: во Европа. Тоа не е слоган, туку реалност што ја градиме преку конкретни проекти: бесплатен роаминг за нашите граѓани во ЕУ, зелени ленти за превозниците, пристап до европскиот единствен систем за плаќање, партнерство во безбедноста и одбраната со ЕУ. Тоа се вистински реформи, а не празни флоскули,“ истакна Муцунски.Тој додаде дека зборува и работи за поевтин роаминг, но и за зачуван идентитет, достоинство и гордост. „Не зборувам за виткање кичма, за администратори, за договори под маса, за прифаќање уцени или ултиматуми, како што тие го правеа тоа. Тука има разлика – и граѓаните ја гледаат таа разлика,“ нагласи министерот.Муцунски ја повика опозицијата да дејствува рационално и разумно и да не го саботира европскиот процес. „Ова не е борба за лични или партиски интереси. Ова е борба за граѓаните, за државата, за иднината. Ќе напредуваме само ако сите заедно ги ставиме државните пред партиските интереси,“ заврши тој.

Македонија | пред 6 месеци

Фон дер Лајен од Бугарија: Проширувањето на ЕУ останува процес заснован на заслуги

Проширувањето на Европската Унија е и останува процес базиран на заслуги, изјави претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен за време на брифингот при нејзината посета на фабриката за инженерство „ВАЗ – Сопот“ во Бугарија.„Постојат јасни барања и подобрувања што треба да се постигнат. Секој кандидат ќе биде оценет според неговите заслуги и ова е исклучително важно и за процесот и за Унијата“, нагласи таа.Фон дер Лајен истакна дека иако проширувањето бара време, тоа е од суштинско значење за регионалната безбедност и стабилност, како и за европските граѓани.„Успешното проширување е во интерес на ЕУ, бидејќи поголема Унија значи поконкурентна економија, поголема безбедност и посилен глас во светот“, додаде претседателката на ЕК.

Свет | пред 6 месеци

Војната не се приближува кон крај „ако се погледне што прави Путин“, вели висока претставничка на ЕУ

Високата претставничка на Европската унија за надворешна политика и безбедност, Каја Калас, остро ги осуди масовните воздушни напади врз Киев, во кои загинаа повеќе од десет лица, меѓу кои и деца. Таа порача дека единствениот одговор на агресијата мора да биде поголем притисок врз Москва.„Овие напади покажуваат дека Путин се потсмева на секој вид мировен напор“, изјави Калас во Копенхаген, каде што започна дводневниот состанок на министрите за одбрана и надворешни работи на ЕУ. „Она што мора да го направиме е да го зголемиме притисокот врз Русија“, нагласи таа, додавајќи дека нови санкции кон енергетскиот сектор и финансиските услуги би ја погодиле Москва најсилно.Калас ги повика членките на Унијата да продолжат со воената поддршка за Киев, истакнувајќи: „На Украина сега ѝ е потребна сета можна воена помош.“Министрите во главниот град на Данска ќе разговараат и за безбедносните гаранции за Украина по завршувањето на борбите. Според Калас, можно е Европската унија да обезбеди поддршка преку продолжување на обуката на украинската војска, зајакнување на домашната одбранбена индустрија и обврски од страна на поединечни земји членки.Таа призна дека војната не се приближува кон крај „ако се погледне што прави Путин“.

Свет | пред 7 месеци

Politico: Европа разгледува воена тампон-зона во Украина

Европската унија разгледува поддршка за воспоставување тампон-зона широка 40 километри на украинска територија како дел од напорите за прекин на војната, објави Politico повикувајќи се на пет европски дипломати. Идејата се разгледува како можност за прекин на огнот или како дел од поствоен договор меѓу Украина и Русија, но во овие разговори засега не учествува Вашингтон.Разговорите доаѓаат во време кога американскиот претседател Доналд Трамп ги интензивира напорите за мировен договор. На 15 август тој се сретна со Владимир Путин на Алјаска, а неколку дена подоцна и со украинскиот претседател Володимир Зеленски и европски лидери во Белата куќа. „Сите се обидуваат што побрзо да обезбедат гаранции за безбедност, за да не се предомисли Трамп“, изјавил еден дипломат. Притоа, предложената тампон-зона најверојатно би значела територијални отстапки од страна на Украина, но засега е неизвесно дали Киев би прифатил ваков план.Дел од европските земји предупредуваат дека вакво решение може да донесе повеќе ризици отколку придобивки и да ги изложи украинските градови на нови руски напади. Источните членки на НАТО, предводени од Полска, се загрижени дека масовно присуство на војници во Украина би можело да ја ослаби одбраната на самиот источен фронт на Алијансата.Според првичните проценки, меѓу 4.000 и 60.000 војници би можеле да бидат распоредени како мировни сили, при што Франција и Велика Британија се разгледуваат како носечки држави во операцијата. Освен обезбедување на зоната, мисијата би вклучувала и обука на украинската армија. САД јасно соопштија дека нема да испратат свои трупи, но се подготвени да дадат техничка поддршка.И покрај дипломатските напори, Русија продолжува со напади. Кремљ го доведува во прашање легитимитетот на Зеленски, а министерот за надворешни работи Сергеј Лавров порача дека Москва нема да прифати негов потпис на правни документи. Само како потврда на таквиот став, во масовен ракетен напад врз Киев во ноќта на четвртокот беа убиени најмалку 23 лица, меѓу кои и четири деца, а повредени се 63 граѓани.

Свет | пред 7 месеци

ЕУ министри на дводневен состанок по најжестокиот руски напад врз Украина

Министрите за одбрана и надворешни работи на Европската унија денеска во Копенхаген започнуваат дводневни разговори за поддршката на Украина и за кризата во Појасот Газа. Состанокот се одржува само еден ден по најжестокиот руски воздушен напад од крајот на јули, во кој загинаа најмалку 21 лице, меѓу нив и деца, а најмалку 48 беа повредени.Првиот ден ќе биде посветен на засилување на воената поддршка за Киев и на унапредување на соработката на ЕУ со украинската одбранбена индустрија, особено поради ограничувањата на американската воена помош. Утрешните разговори на министрите за надворешни работи ќе се фокусираат на нови санкции против Русија, насочени кон притисок врз претседателот Владимир Путин да прифати прекин на огнот и да се вклучи во мировни преговори. ЕУ неодамна ги таргетираше т.н. „сенкови флоти“ за извоз на руска нафта, како и приходите на Москва од енергетскиот сектор.Очекувана тема е и идното обезбедување безбедносни гаранции за Украина, како и користењето на замрзнатите средства на руската централна банка во износ од околу 210 милијарди евра. На разговорите ќе им се приклучат и министрите за надворешни работи на Украина, Исланд, Норвешка и Обединетото Кралство.Вториот ден ќе биде посветен на состојбата во Газа, каде што Европа останува поделена околу односот кон Израел. Франција и Шпанија се залагаат за построг став и можно воведување мерки, додека Германија и уште неколку земји се противат на санкции, повикувајќи на внимателен пристап.

Свет | пред 7 месеци

Унгарија ја тужи Европската унија поради користење на замрзнатата руски имот за помош на Украина

Унгарија поднесе тужба против Европската унија поради одлуката приходите од замрзнатите руски средства да се користат за воена поддршка на Украина. Судот на Европската унија ја примил тужбата на 25 август.Спорот се однесува на одлука на Советот на ЕУ со која речиси целокупните камати од замрзнатите руски средства се пренасочуваат кон Украина преку Европскиот инструмент за мировна поддршка. Се проценува дека станува збор за три до пет милијарди евра годишно. По почетокот на руската инвазија, западните земји замрзнаа околу 300 милијарди долари руски државни средства, од кои најголемиот дел се наоѓа во Европската унија.Владата на Виктор Орбан бара поништување на одлуката, тврдејќи дека е донесена спротивно на европското право и дека не е почитувано правото на вето на Унгарија. Будимпешта нагласува дека како земја која не учествува во финансирањето на инструментот не може да биде обврзана од неговите одлуки. Постапката може да трае со години, а во меѓувреме помошта за Украина ќе продолжи преку други механизми.Ова е веќе втора тужба на Унгарија против вакви одлуки, по првата поднесена во јуни 2024 година. Правниот спор се одвива во услови на заострени односи меѓу Киев и Будимпешта, кои дополнително се влошија по украинските напади со дронови врз нафтоводот „Дружба“, преку кој нафтата стигнува и во Унгарија и во Словачка.Од почетокот на војната во 2022 година, Европската унија и земјите членки имаат обезбедено речиси 186 милијарди долари финансиска, воена и хуманитарна поддршка за Украина, од кои 12,8 милијарди преку Европскиот инструмент за мировна поддршка.

Свет | пред 7 месеци

Европа во нов „нерамноправен договор“ со Трамп – опасност од економска и политичка зависност

По поразот во Првата опиумска војна, династијата Ќинг во 1842 година беше приморана да потпише договор што ја вовлече Кина во повеќе од еден век странско угнетување и колонијална контрола врз трговската политика. Тој документ влезе во историјата како првиот од таканаречените „нерамноправни договори“. Денес, скоро два века подоцна, сè поголем број европски политичари и аналитичари стравуваат дека Европската унија се наоѓа во слична позиција – пред нова рунда принудни договори со САД, под палката на Доналд Трамп.Минатиот месец, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен пристигна во голф-резортот на Трамп во Шкотска за да потпише трговски договор кој предизвика шок во европските престолнини. Со прифаќањето на 15-процентна царина на поголемиот дел од европската стока, критичарите предупредија дека Брисел направил „политички пораз“, „чин на подреденост“ и „идеолошка капитулација“. Наместо дистанца од непредвидливиот американски претседател, Европа се соочи со грубо будење.Додека мастилото на договорот едвај се исуши, Трамп повторно го зголеми притисокот – најави нови царини поради европските дигитални регулативи што ги тангираат американските технолошки гиганти.„Ако ЕУ не се усогласи, САД ќе престанат да извезуваат витална технологија за микрочипови“, порача тој. Ова предупредување дојде само неколку дена по уверувањата дека дигиталниот суверенитет на ЕУ е загарантиран.Ситуацијата потсетува на 19. век: Трамп располага со воена и технолошка моќ што Европа нема. Унијата е длабоко зависна од американската технологија и од воената поддршка во соочувањето со Русија, па Вашингтон може да диктира услови.„Не станува збор само за трговија, туку за безбедност и за Украина,“ изјави еврокомесарот за трговија Марош Шефчович, јасно алудирајќи дека договорот е резултат на европската слабост.Експертите предупредуваат дека Европа две децении не вложувала во сопствената безбедност и сега ја плаќа цената.„Игнориравме сигналите уште од првата администрација на Трамп и се вративме на спиење. Се надевам дека тоа не е повторно случај,“ изјави Сабине Вејанд, главната директорка за трговија во Европската комисија.Јасно е дека царинската стратегија на Трамп не е завршена и дека Унијата ќе се соочи со нови понижувања и нерамноправни исходи во преговорите оваа есен. Единствениот начин Европа да го намали ризикот од трајна зависност е да изгради сопствен капацитет во одбраната, технологијата и финансиската стабилност – пред „неррамноправните договори“ да станат новата реалност на 21. век.

Свет | пред 7 месеци

Дипломатски скандал: Салвини до Макрон – „Оди сам во Украина со шлем и пушка“

Дипломатски скандал ја потресе Европската унија по изјавата на лидерот на италијанската Лига, Матео Салвини, кој порача дека „Макрон сам треба да оди во Украина со шлем и пушка“. Изјавата ја даде за време на состанок во Милано, одговарајќи на прашање за можноста Италија да испрати војници во Украина, пренесува Corriere della Sera.Француските дипломатски извори веднаш реагираа, оценувајќи дека зборовите на Салвини се „спротивни на климата на доверба и историските односи меѓу двете земји“. Во последниот период, официјален Париз и Рим водеа билатерален дијалог околу поддршката за Украина, кој, според француската страна, покажал силна соработка меѓу Франција и Италија.Ова не е прв пат Салвини да упати остра критика кон францускиот претседател. Во март годинава го нарече „луд“ и го обвини дека ја „турка Европа во конфликт со Русија“.Франција и Велика Британија предводат иницијатива за формирање „коалиција на доброволци“ која е подготвена да испрати трупи во Украина како гаранција за безбедност по евентуален мировен договор. Од друга страна, италијанската премиерка Џорџа Мелони јасно се спротивставува на оваа идеја и се залага Италија да не биде дел од ваквата воена операција.

Свет | пред 7 месеци

Ова се воените опции на Западот за Украина: „Европа ќе го даде лавовскиот дел од силите“

Војните команданти на САД и повеќе европски земји изминатите денови им претставија опции на своите советници за национална безбедност за тоа како да ѝ се обезбедат безбедносни гаранции на Украина, потврдија американски и европски функционери за „Ројтерс“.Средбата следеше откако американскиот претседател Доналд Трамп вети дека ќе помогне во заштитата на Украина како дел од секој можен договор за завршување на руската војна, која трае веќе три и пол години.На состанокот што се одржа од вторник до четврток во Вашингтон учествуваа началниците на генералштабовите на САД, Финска, Франција, Германија, Италија, Обединетото Кралство и Украина.Американскиот државен секретар Марко Рубио, кој воедно е и советник на Трамп за национална безбедност, одржал видео-конференција со своите европски колеги – меѓу нив британскиот советник за безбедност Џонатан Пауел, шефот на кабинетот на претседателката на Европската комисија Бјорн Сајберт и претставници од НАТО, Франција, Германија, Италија и Финска.Конечните детали допрва треба да се доработат, но според изворите, европските земји би дале „лавовски дел“ од силите во рамките на безбедносните гаранции за Украина. Тоа го потврди и американскиот потпретседател Џеј Ди Венс.Трамп изјави дека нема да распоредува американски копнени сили во Украина, но остави отворена можност за други форми на воен ангажман – како воздушна поддршка или дополнителни системи за противвоздушна одбрана.Меѓу разгледуваните опции е и испраќање европски сили во Украина под американско командување. Американската воздушна поддршка би можела да вклучува воведување зона на забрането летање, која би ја спроведувале американски борбени авиони.Францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Кеир Стармер изразија подготвеност за учество во ваква „коалиција на подготвените“, а и германскиот канцелар Фридрих Мерц сигнализираше отвореност. Во Германија, претставници на воениот синдикат предупредија дека за долгорочни мировни сили во Украина ќе бидат потребни „десетици илјади војници“.Во меѓувреме, извори од Кремљ тврдат дека рускиот претседател Владимир Путин бара Украина да се откаже од амбициите за НАТО и да се повлече од целокупниот Донбас. Москва, според наводите, би прифатила замрзнување на фронтовите во Запорожје и Херсон, а дури и предавање на мали делови од регионите Харков, Суми и Дњепропетровск кои ги контролира.Путин останува цврст во барањето западните сили да не бидат распоредени во Украина – дури ни како мировни сили.

Свет | пред 7 месеци

Зеленски: Усогласивме заеднички ставови со ЕУ и НАТО пред средбата со Трамп

Украинскиот претседател Володимир Зеленски објави дека непосредно пред состанокот со американскиот претседател Доналд Трамп во Вашингтон, одржал координациска средба со европските лидери и генералниот секретар на НАТО во амбасадата на Украина.„Мора да ги запреме убивањата и им се заблагодарувам на нашите партнери кои работат на тоа, и на постигнување сигурен и достоинствен мир“, напиша Зеленски на „Телеграм“.Тој појасни дека со лидерите на Финска, Велика Британија, Италија, претседателката на Европската комисија и со генералниот секретар на НАТО, биле усогласени заедничките ставови пред средбата со Трамп.„Украина е подготвена за вистинско примирје и за воспоставување нова безбедносна архитектура. Мирот ни е потребен“, додаде Зеленски.Оваа средба доаѓа во моменти кога растат тензиите околу барањата на Трамп за територијални отстапки и неговите пораки дека членството на Украина во НАТО не доаѓа предвид.

Свет | пред 7 месеци

Трамп: Голема чест за Америка! Ќе видиме какви ќе бидат резултатите?

Американскиот претседател Доналд Трамп објави на социјалните мрежи дека денешниот ден е „голем ден во Белата куќа“.„Америка никогаш не имала толку европски челници овде во исто време“, напиша Трамп на својот профил на Truth Social.Тој додаде: „Голема чест за Америка!!!! Ќе видиме какви ќе бидат резултатите???“Во меѓувреме, според извештајот на агенцијата „Укринформ“, украинскиот претседател Володимир Зеленски се сретна во Вашингтон со американскиот изасланик Кит Келог, во пресрет на разговорите со претседателот Трамп.

Свет | пред 7 месеци

Макрон: Путин не бара мир, туку капитулација на Украина

Францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека целта на средбата во понеделник во Вашингтон, меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и украинскиот лидер Володимир Зеленски, е претставување на заеднички фронт на Украина и европските сојузници.„Ако денеска покажеме слабост пред Русија, всушност поставуваме основа за идни конфликти“, рече Макрон по видеоконференцијата на Коалицијата на волни, каде што западните сојузници на Киев повторија дека се залагаат за траен мир и почитување на територијалниот интегритет на Украина.Францускиот претседател нагласи дека нема да има разговори за украинските територии без учество на Украина, ниту пак може да се зборува за безбедноста на Европа без самите Европејци. Тој побара Украина и европските лидери да бидат директно вклучени во сите идни мировни самити.„Утре одиме во Вашингтон не само да го следиме претседателот Зеленски, туку и да ги браниме интересите на Европејците“, додаде Макрон.Во однос на Русија, Макрон беше јасен: „Мислите ли дека претседателот Путин сака мир? Ако ме прашувате мене – не. Тој сака капитулација на Украина. Тоа е она што го предложи“.Претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, порача дека заедничкиот настап на Европа и САД е клучен за одржлив мир.„Ако не се договори прекин на огнот, ЕУ и САД мора да го зголемат притисокот врз Русија“, напиша Кошта на платформата Х.

Свет | пред 7 месеци

Трамп и потпретседателот Венс денеска на виртуелен состанок со Зеленски и европските лидери

Американскиот претседател Доналд Трамп и потпретседателот Џеј Ди Венс денеска ќе учествуваат на виртуелен состанок со украинскиот претседател Володимир Зеленски и лидерите на главните европски држави, јави ABC News, повикувајќи се на американски функционери.Според Reuters, европските челници најпрво ќе одржат координациски состанок меѓу себе за усогласување на ставовите пред разговорот со Трамп за претстојните преговори на Белата куќа со рускиот претседател Владимир Путин. На конференцијата, која започнува во 14 часот по средноевропско време и ја организира германскиот канцелар Фридрих Мерц, ќе присуствуваат челниците на Германија, Франција, Финска, Велика Британија, Италија и Полска, како и генералниот секретар на НАТО.На дневен ред се стратегиите за зголемување на притисокот врз Русија, можниот редослед на чекори во мировниот процес, иднината на руските окупирани територии и безбедносните гаранции за Украина.Потоа, во 15 часот, европските лидери ќе одржат заедничка видеоконференција со Трамп и Венс. По овој состанок, т.н. „коалиција на подготвените“ – група држави кои работат на планови за поддршка на Украина во случај на примирје – ќе се сретне под домаќинство на Германија, Франција и Британија.Средбите се одржуваат во пресрет на самитот Трамп–Путин, закажан за 15 август во Анкорејџ, Алјаска – прв американско-руски состанок на највисоко ниво од 2021 година. Минатата недела Трамп изненадно прифати одржување на самитот, откако претходно изразуваше незадоволство од ставовите на Путин кон американската мировна иницијатива.Американскиот претседател претходно изјави дека и Киев и Москва ќе треба да направат територијални отстапки за да се стави крај на војната, при што руските сили моментално контролираат речиси една петтина од Украина. Овој став и непредвидливоста околу исходот на самитот предизвикуваат загриженост кај европските држави, кои стравуваат од можен договор што би бил на штета на Украина.Еден висок функционер од Источна Европа за Reuters изјави: „Сега сме фокусирани на тоа да обезбедиме тоа да не се случи – работиме со американските партнери и остануваме координирани и обединети од европска страна. Сè уште има време до петок.“Белата куќа вчера ги намали очекувањата за значителен напредок кон примирје, нарекувајќи ја средбата на Алјаска „вежба за слушање“.

Свет | пред 7 месеци

Албанија се подготвува за влез во ЕУ, почна уривањето на дивоградбите!

Владата на Албанија, предводена од премиерот Еди Рама, ја започна кампањата „Урбана ренесанса 2.0“, насочена кон уривање на нелегални градби и ослободување на узурпираните јавни површини низ целата држава. Иницијативата е претставена како значаен чекор во подготовките за влез во Европската Унија до 2030 година.Целта на акцијата е создавање почисти и уредени, „поевропски“ градови, како дел од пошироката стратегија за територијално уредување и контрола. Уривања веќе се изведуваат во Тирана, Скадар, Валона и други урбани, крајбрежни и заштитени подрачја. Отстранети се разни нелегални објекти – настрешници, киосци, огради и доградби кои го попречуваат пристапот до јавни простори.Само во Тирана, според планот, до крајот на јули 2025 година требаше да се ослободат околу 20.000 квадратни метри јавна површина.Владата воспостави и онлајн платформа „Мој јавен простор“, преку која граѓаните можат да пријавуваат незаконско градење, узурпација на јавен простор или загадување. Премиерот Рама редовно објавува видеа од акциите на социјалните мрежи, повикувајќи на заедничко делување меѓу граѓаните, општините и бизнис заедницата.Кампањата е дел од пошироки реформи во областа на инфраструктурата, управувањето со отпад и водоснабдувањето. Посебно внимание привлече уривањето на околу 40 објекти во заштитеното подрачје Тет, кое предизвика реакции во јавноста поради начинот на изведба.Властите најавуваат дека „Урбана ренесанса 2.0“ ќе продолжи како долгорочна програма со построги мерки, меѓу кои конфискација на незаконски изградени објекти и формирање „црна листа“ на инвеститори што ги прекршуваат прописите. Ослободените површини ќе бидат преуредени според проекти на домашни и странски архитекти.

Свет | пред 7 месеци