ЕУ

Аларм во Софија: Вајц повторно работи за Македонија

Амандманите за извештајот на Томас Вајц за Македонија во Европскиот парламент повторно запалија црвен аларм во Софија. Најзагрижениот за бугарската кауза БГНЕС објави подолга реакција во која оценува дека барањето Европскиот совет да каже каков е правниот статус на вториот протокол потпишан меѓу Бугарија и Македонија е обид нашата држава да почне преговори со ЕУ без да го исполни условот од Преговарачката рамка – Бугарите да влезат во Уставот.„Известувачот на Европскиот парламент за Северна Македонија, Томас Вајц, поднесе предлог за амандман на својот последен извештај, со кој го доведува во прашање вториот протокол кон Договорот меѓу Бугарија и Северна Македонија, кој самата ЕУ го посочи како дел од Преговорната рамка. Со амандманот 108, Вајц предлага текстот на идната резолуција да биде напишан така што Европскиот парламент ‘ја повикува правната служба на Советот итно да ги разјасни сите двосмислености во врска со правниот статус на вториот билатерален протокол кон Договорот за добрососедство и пријателство меѓу двете земји во врска со процесот на пристапување’“.Текст што звучи безопасно сам по себе, но зошто е пречка? Протоколот експлицитно наведува дека следната меѓувладина конференција, која ја завршува фазата на отворање преговори, ќе се одржи дури откако Северна Македонија ќе ги вклучи Бугарите во својот устав. Протоколот беше усвоен во рамките на Вториот состанок на Заедничката меѓувладина комисија според член 12 од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка меѓу Бугарија и Северна Македонија, одржан во Софија на 17 јули 2022 година.Целта на овој текст е да се започнат преговори за пристапување на Северна Македонија без Скопјe да ги исполни своите обврски и пред Бугарите да бидат вклучени во нивниот основен закон. Не може, а да не предизвика загриженост тоа што барањето на Томас Вајц целосно одговара на политиката на северно македонскиот премиер, како и на претседателката Гордана Силјановска-Давкова, коментира во анализата БГНЕС.Медиумот притоа потсетува дека минатата година, поранешната пратеничка Лилјана Поповска, која е поврзана со поранешниот премиер Никола Груевски, покрена постапка за оспорување на вториот протокол.„Нејзината жалба беше прифатена на разгледување од страна на Уставниот суд на Северна Македонија во краток рок. Поповска тврди дека протоколот е во спротивност со Уставот, има неточна правна форма и влијае на прашања поврзани со идентитетот. Сепак, судот не се изјасни за него ни половина година подоцна. Тука се поставува разумното прашање дали известувачот на ЕП сака правната служба на Советот да донесе одлука наместо Уставниот суд во Скопје, така што евентуалната поволна оценка во корист на Северна Македонија би се претставила како ‘европска’ одлука, а не како обид на земја-кандидат да ги заобиколи условите“, пишува БГНЕС.БГНЕС, исто така, потсетува на ставовите на Македонија во врска со процесот на подготовка на минатогодишниот извештај за Северна Македонија, повторно напишан од Томас Вајц, од кој стана јасно дека македонскиот премиер однапред имал доверливи внатрешни информации во реално време за текстовите во документот. Во својот извештај оваа година, Вајц го повторува својот повик „за зајакнување на способноста на ЕУ да дејствува преку воведување делумно гласање со квалификувано мнозинство во областите поврзани со процесот на пристапување, вклучително и со укинување на барањето за едногласност во средните фази од процесот на проширување за одлуки за отворање и затворање на поединечни преговарачки групи и поглавја…“Но, она што многу ги иритира во Софија е амандманот 214, во кој известувачот ја нагласува „обврската на сите земји-членки на Советот на Европа, вклучувајќи ги земјите-членки на ЕУ, како и земјите-кандидатки и потенцијални кандидатки, брзо да ги спроведат преостанатите пресуди на Европскиот суд за човекови права (ЕКЧП)“, додавајќи дека сите законски измени мора да бидат во согласност со меѓународните стандарди, препораките на Венецијанската комисија и Европската комисија против расизам и нетолеранција (ЕКРИ).„Загриженоста на Вајц за спроведувањето на пресудите на ЕКЧП е пофална, но ваквите формулации немаат место во документ чија единствена функција е да ја утврди подготвеноста на Скопје да биде дел од демократските европски држави. На сите им е јасно дека иако земјите-членки не се експлицитно споменати, текстот на Предлогот 214 јасно се однесува на Бугарија и групата случаи на ОМО ‘Илинден’ во ЕСЧП. Неприфатливо е известувач на Европскиот парламент да наметнува обврски на земја-членка или да ја оценува во рамките на извештај за земја-кандидат. Овие текстови се целосно во согласност со реториката на Скопје, со која Вајц ги доведува во прашање веќе договорените елементи на преговарачката рамка, а од друга страна, Северна Македонија не ги почитува препораките на Венецијанската комисија и ЕКРИ“, коментира БГНЕС.Според медиумот, обидот да се заобиколи едногласноста при донесувањето одлуки во врска со процесот на преговори со земја-кандидат, која со години одбива да се придржува до Преговарачката рамка усвоена од неа, е целосно неприфатлив.„Кога Томас Вајц го подготвуваше минатогодишниот извештај за Северна Македонија, ниту еден претставник на Бугарија во европските институции не презеде одговорност за вклучување на формулацијата ‘македонски идентитет и јазик’ во неговата конечна верзија во Комитетот за надворешни работи (АФЕТ), за што Европскиот парламент нема надлежност да се изјаснува. Требаше да се гласа на пленарна седница за текстовите излобирани од Скопје да бидат отстранети од резолуцијата. Овој пат, согласувањето со опцијата за ‘компромис’ или целосното повлекување од амандманите отвора врата за непредвидливи и неконтролирани последици, смета БГНЕС.Затоа, медиумот ги повикува бугарските европратеници да не станат соучесници во напорите на Скопје да не ги исполни своите меѓународни обврски „и да ги префрли последиците од сопствената неспособност врз Софија“. Изборната кампања во Бугарија не ги ослободува бугарските европратеници од политичка одговорност, пишува БГНЕС.

Македонија | пред 2 месеци

Финскиот претседател предупредува: Западот се дели, „да спасиме што може да се спаси“

Финскиот претседател Александер Стуб предупреди дека Западот се соочува со сериозна поделба, повикувајќи на зачувување на клучните сојузништва, особено во рамки на НАТО, во услови на глобални тензии и промени во американската надворешна политика.Во интервју за британскиот „Телеграф“, Стуб оцени дека војната на Блискиот Исток дополнително ја усложнува ситуацијата и влијае врз односите меѓу Европа и САД.„Постои пукнатина меѓу Европа и САД. Тоа не е целосен распад, но е сериозен поместувач. Треба да спасиме што може да се спаси од трансатлантското партнерство“, изјави Стуб.Тој посочи дека во однос на Украина, состојбата денес е поразлична од пред една година, нагласувајќи дека украинските сили се во подобра позиција на фронтот и успеваат да ги оттурнат руските сили.Сепак, Стуб предупреди дека растот на цените на нафтата и евентуалното ублажување на санкциите кон Русија може да има сериозни последици.„Тоа е многу штетно, бидејќи практично го храни рускиот воен механизам. Мора истовремено да ја поддржуваме Украина и да вршиме притисок врз Русија“, рече финскиот претседател.Според него, клучниот проблем е промената во пристапот на САД кон сојузниците, посочувајќи дека во минатото Вашингтон дејствувал во координација со партнерите, додека сега сè почесто носи одлуки самостојно.„Америка и натаму е моќна, но повеќе не се потпира на сојузниците на ист начин. Тоа е нова реалност со која Европа мора да се соочи“, изјави Стуб.Тој предупреди дека ваквиот пристап може да ја намали способноста на САД да ја проектира својата моќ глобално, бидејќи, како што рече, „ниеден хегемон не може да функционира без сојузници“.И покрај загриженоста, Стуб останува на ставот дека трансатлантските односи треба да се зачуваат, особено во делот на безбедноста и одбраната, дури и ако постојат несогласувања во други области.

Свет | пред 2 месеци

Дали Орбан ја намести ЕУ? Судирот со Брисел му носи политички поени

Дел од критичарите на унгарскиот премиер Виктор Орбан предупредуваат дека европските лидери можеби несвесно му ја зајакнале позицијата пред претстојните избори, откако на последниот самит на Европската Унија отворено го нападнаа поради блокирањето на клучен заем од 90 милијарди евра за Украина.Орбан повторно одби да ја поддржи финансиската помош, барајќи повторно воспоставување на снабдувањето со руска нафта преку нафтоводот „Дружба“, кој беше оштетен во воени дејствија. Овој став предизвика силни реакции кај европските лидери, при што, според сведоштва од самитот, ретко кога еден лидер бил изложен на толку остри критики.Сепак, дел од европратениците и аналитичарите сметаат дека токму овој судир може да му оди во корист на Орбан на домашен терен. Тие предупредуваат дека конфронтацијата со Брисел му овозможува да се претстави како единствениот политичар што ги брани унгарските национални интереси, што е централна порака во неговите изборни кампањи.Француската европратеничка Клое Ридел оцени дека Европската Унија требало да го одложи конфликтот и да не му даде дополнителен политички капитал во чувствителен изборен период, нагласувајќи дека Орбан веќе се соочува со сериозна конкуренција и пад на поддршката.Аналитичарите укажуваат дека Орбан со години ја гради својата политичка стратегија врз наративот за надворешни закани, при што Брисел често се претставува како противник на унгарските интереси. Во таков контекст, секој јавен судир со европските институции може да биде искористен за мобилизација на гласачкото тело.И покрај тоа, дел од европските претставници сметаат дека Унијата немала многу избор, со оглед на тоа што Орбан со години води политика на блокирање и условување на заедничките одлуки.Пратеници од неговата партија Фидес признаваат дека тврдата позиција на Орбан може да му донесе политички поени, бидејќи се перцепира како доследен лидер кој не попушта под притисок. Сепак, аналитичарите предупредуваат дека евентуалната изборна победа може да биде „пирова“, бидејќи односите со Европската Унија би можеле дополнително да се влошат, со долгорочни последици за Унгарија.Во вакви околности, исходот од изборите во Унгарија ќе има значење не само за внатрешната политика, туку и за идните односи меѓу Будимпешта и Брисел, како и за единството на Европската Унија во време на сериозни геополитички предизвици.

Свет | пред 2 месеци

Во Македонија се живее пет години помалку отколку во ЕУ, жените подолговечни од мажите

Очекуваниот животен век при раѓање во Европската Унија изнесува 81,5 години, додека во Македонија 76,6 години. Оваа бројка се разликува од регион до регион, па така највисок очекува животен век има шпанскиот регион Комунидад де Мадрид, со 85,7 години, додека најмал има во Северозападен регион во Бугарија со 73,9 години.Жените на ниво на ЕУ се очекува да живеат 5,2 години подолго од мажите, додека во Македонија 4,4 години. Овој јаз значително варираш меѓу земјите од ЕУ, па така во Латвија, се очекува жените да живеат 9,8 години подолго од мажите, додека најмал родов јаз има во Холандија – 2,8 години.Според поатоците на Еуростат, во 2024 година, очекуваниот животен век при раѓање во ЕУ е 81,5 години, што укажува на зголемување од 0,1 година во однос на 2023 година. Очекуваниот животен век се намали во 2020 година (80,4 години) и 2021 година (80,1 години) поради пандемијата COVID-19, но оттогаш се опоравува и достигна вредности повисоки отколку во 2019 година (81,3 години).За жените, очекуваниот животен век при раѓање во ЕУ бил 84,1 години во 2024 година, додека за мажите бил 78,9 години.На регионално ниво, четири региони имаат очекуван животен век од 85 години или повеќе: шпанскиот регион Комунидад де Мадрид, со 85,7 години, и италијанските региони Провинција Автонома ди Тренто и Провинција Автонома ди Болцано/Бозен и регионот на шведската престолнина Стокхолм, сите со 85,0 години.Спротивно, меѓу 5-те региони на ЕУ со најнизок очекуван животен век при раѓање, 3 беа во Бугарија: Северозападен (73,9 години), Северен централен (74,9 години) и Североизточен (75,4 години). Другите 2 беа Мајоте во Франција (74,5 години) и Ешак-Маѓароржаг во Унгарија (75,1 години).Во 2024 година, очекуваниот животен век при раѓање за жените во ЕУ достигна 84,1 години (зголемување за 0,1 година во споредба со 2023 година), додека за мажите беше 78,9 години (+0,2 години). Ова укажува дека се очекува жените да живеат 5,2 години подолго од мажите.Овој јаз значително варираш меѓу земјите од ЕУ. Во Латвија, се очекува жените да живеат 9,8 години подолго од мажите, по што следуваат Литванија (8,6 години) и Естонија (8,4 години). Најмали родови јазови има во Холандија (2,8 години), Шведска (3,1 година) и Ирска (3,4 години).Еуростат нема податоци за проценка на животниот век на населението во Северна Македонија за 2024 година, додека според податоците од Статистичкиот годишник за 2025 година на Државниот завод за статистика, очекуваниот животен век за периодот 2022-2024 е 76,63 години, со тоа што животниот век на жените е 78,86 години, а на мажите за 4,4 години помал 74,48 години.Очекуваната должина на животот при раѓање бележи раст од 1,3 години, споредено со периодот 2021-2023 година кога изнесувал 75,32 години и 2,2 години споредено со периодот 2020-2022 година.Во 2021 е заблежан пад на очекуваниот животен век во земјава за три години и пет месеци во спроредба со 2018 кога изнесувал 76,7 години. 

Македонија | пред 2 месеци

Француски министер со идеја: Канада еден ден би можела да влезе во ЕУ

Францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро изнесе идеја дека Канада еден ден би можела да се приклучи кон Европската унија, наведувајќи ја земјата како пример за тоа колку блокот станува привлечен и надвор од своите географски граници. Изјавата ја даде на конференцијата „Европа 2026“ во Берлин, во разговор со германскиот колега Јохан Вадефул.Баро нагласи дека ЕУ, во услови на растечки геополитички тензии, се профилира како „трет центар на моќ“ што може да воспостави рамнотежа меѓу Соединетите Држави и Кина. Во тој контекст посочи дека денес девет држави имаат официјален кандидатски статус за членство, а додаде дека во наредни недели или месеци можел да се активира и Исланд – по што, полушеговито, ја спомена и Канада како потенцијален „идни“ кандидат.Според него, европскиот модел – со економска тежина, демократски вредности и регулаторна моќ – станува сѐ посилен магнет за држави што бараат потесно врзување со Унијата. Во истата линија тој упати и на сигнали за обновување на соработката со Обединетото Кралство, како и на продлабочување на односите со партнери како Индија и Швајцарија.Идејата за „канадски поглед преку Атлантикот“ се засили во период кога односите меѓу Отава и Вашингтон се усложнија. Во јавноста сѐ почесто се појавуваат и коментари што ја третираат можноста за поблиско приближување на Канада до Европа како политичко и економско „осигурување“ во новата меѓународна клима.Сепак, од институциите на ЕУ и од самата Канада пристигнуваат пораки дека членството не е реална опција во догледен рок. Иако имаше позитивна реакција на податоци од анкета од 2025 година според која 44% од Канаѓаните сметаат дека нивната земја треба да се приклучи кон ЕУ, ставот од Брисел останува дека таквата идеја е тешко спроведлива. Канадскиот премиер Марк Карни, пак, јавно изјави дека нема планови за пристапување, одговарајќи со „не“ на прашањата за такво сценарио.Наместо тоа, Канада се насочува кон зајакнување на практичната соработка со ЕУ преку поблиски економски и безбедносни врски, вклучително и ново стратешко партнерство во доменот на одбраната и сигурноста. Иако членството звучи како политичка провокација или мисловен експеримент, самото отворање на темата е сигнал дека меѓународните сојузништва влегуваат во нова фаза – во која Унијата се обидува да ја зголеми својата тежина на светската сцена.

Свет | пред 2 месеци

Иран ја обвини Европската Унија за „лицемерие и двојни стандарди“

Иран ја обвини Европската Унија за „најголемо лицемерие и двојни стандарди“, откако шефицата на европската дипломатија Каја Калас ги осуди нападите на Хезболах врз Израел.Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, во објава на социјалната мрежа Икс наведе дека ЕУ покажала рамнодушност додека, како што тврди, Израел изведувал напади во Газа, Либан и други држави во регионот.„Европската Унија покажа рамнодушност додека Израел спроведуваше геноцид во Газа и изведуваше напади во Либан и други земји“, напиша Багаеи.Тој додаде дека реакцијата на Брисел доаѓа дури сега, кога Либан, според неговите зборови, „се спротивставува“.„А сега, кога Либан се спротивставува, одеднаш се сеќавате на меѓународното право“, порача иранскиот дипломат.Багаеи истакна и дека Европската Унија не може да тврди дека зборува во име на европските граѓани, за кои, според него, многумина јавно ги осудуваат израелските напади.Неговите изјави следуваат по коментарите на високата претставничка на Европската Унија за надворешна политика Каја Калас, која оцени дека одлуката на Хезболах да нападне Израел претставува закана за целиот регион.Калас исто така изјави дека Израел има право на самоодбрана според меѓународното право, но предупреди дека „претераниот одговор“ на израелските сили предизвикува масовно раселување на населението и дополнително ја дестабилизира веќе кревката ситуација во регионот.

Свет | пред 2 месеци

ЕУ повика на прекин на нападите во Либан

Високата претставничка на Европската Унија за надворешна политика и безбедност, Каја Калас, повика Израел да ги прекине нападите врз Либан, предупредувајќи дека тие предизвикуваат масовно раселување и дополнително ја дестабилизираат ситуацијата во земјата.Во изјава, Калас нагласи дека дипломатијата останува најдобрата шанса за спречување на понатамошна ескалација во регионот.„Одлуката на Хезболах да го нападне Израел во поддршка на Иран го загрозува целиот регион и додава смртоносна димензија на конфликтот“, изјави Калас.Таа додаде дека Израел има право на самоодбрана во согласност со меѓународното право, но истакна дека одговорот на израелската страна е премногу силен.„Одмаздничките напади предизвикуваат масовно раселување и дополнително ја дестабилизираат и онака кревката ситуација“, рече Калас.Таа исто така нагласи дека мора да се почитуваат суверенитетот и територијалниот интегритет на Либан.

Свет | пред 2 месеци

Известувачот на ЕП за Македонија: Уставните измени се непроменлив услов за преговори

Уставните измени се непроменлив услов за почеток на вистинските преговори за членство на Македонија во Европската Унија и без нив нема да има напредок на евроинтегративниот пат, изјави европратеникот и известувач за земјава во Европскиот парламент, Томас Вајц.Во интервју за агенцијата БГНЕС, Вајц нагласи дека ова прашање не е предмет на дополнителни преговори и дека претставува јасно утврден услов во рамките на европското законодавство и заклучоците на Советот на ЕУ.„Уставните промени се услов за започнување на вистински преговори за пристапување. Ова не е предмет на преговори. Доколку овие критериуми и услови не се исполнат, нема да има напредок на патот кон пристапување“, изјави Вајц.Тој посочи дека Европската Унија бара во уставот да се вклучат и други малцинства и заедници, нагласувајќи дека почитувањето на правата на заедниците е фундаментален принцип за секоја држава што сака да стане членка на Унијата.Вајц оцени дека Македонија има можност да постигне напредок во овој процес, имајќи предвид дека во наредниот период не се очекуваат избори во земјата.Во интервјуто тој се осврна и на состојбата со владеењето на правото и борбата против корупцијата, посочувајќи дека се потребни дополнителни напори во овие области. Според него, извештајот на Европскиот парламент ја нагласува и важноста на слободата на медиумите, улогата на граѓанското општество и прашањата поврзани со животната средина.Тој истакна дека Северна Македонија во голема мера е усогласена со надворешната и безбедносната политика на Европската Унија, вклучително и во однос на поддршката за Украина.Вајц предупреди дека во регионот постојат и надворешни влијанија, вклучително и од Русија и Кина, додавајќи дека Европската Унија мора да остане обединета и посветена на проширувањето за да спречи засилување на таквите влијанија.

Македонија | пред 2 месеци

Иран ѝ се закани на ЕУ: „Кој ќе се приклучи на агресијата, станува легитимна цел“

Иран предупреди дека земјите членки на Европската унија што би се приклучиле на нападите на САД и Израел врз Иран ќе бидат третирани како „легитимни цели“ за иранска одмазда. Пораката ја испрати заменик-министерот за надворешни работи на Иран, Маџид Тахт-Раванчи, во интервју за француската телевизија France 24.„Секоја земја што ќе се приклучи на Америка и Израел во агресијата против Иран, дефинитивно ќе стане легитимна цел за Иран за одмазда“, изјави Тахт-Раванчи.Изјавата доаѓа во момент кога во ЕУ се забележуваат различни пристапи околу кризата и растечката воена напнатост на Блискиот Исток. Според објавените информации, дел од европските држави – меѓу кои Франција, Грција и Италија – испратиле воени бродови кон регионот, додека значаен дел од високите претставници на Унијата повикуваат на деескалација, прекин на конфликтот и дипломатско решение.Во Берлин, германскиот канцелар Фридрих Мерц изјави дека Германија работи со партнерите на пристап што би довел до прекин на борбите со Иран, додавајќи дека неговата земја ги дели целите на САД и Израел.Во исто време, најостра критика за американско-израелската интервенција изрази шпанскиот премиер Педро Санчез. Тој повеќепати го осуди бомбардирањето на Иран како непромислено и незаконско, а објавено е и дека забранил користење американски авиони од поморските и воздухопловните бази во јужна Шпанија за напади врз Техеран.Изјавата на иранскиот заменик-министер дополнително ја зголемува загриженоста во Европа дека поширокото вовлекување во воени операции може да го прошири конфликтот и да отвори нови ризици – од безбедносни закани, до политички и економски последици за земјите на Унијата.

Свет | пред 2 месеци

Битка за 300 милијарди долари: Русија ја тужи ЕУ поради замрзнатиот имот

Централната банка на Русија соопшти дека поднела тужба до Општиот суд на Европската Унија со седиште во Луксембург, оспорувајќи ја одлуката од декември 2025 година со која нејзиниот имот во Европа беше замрзнат на неопределено време.Централната банка проценува дека западните земји замрзнале околу 300 милијарди долари руски државни средства. Поголемиот дел од таа имотна маса е замрзната во Европа и се чува во белгискиот депозитар Euroclear.Централната банка поднела тужба во Москва минатиот декември, барајќи од Euroclear обештетување од 230 милијарди долари како одговор на неопределеното замрзнување и на предлозите за одземање на имотот со цел финансирање на Украина, кои на крајот не беа реализирани.Во своето соопштение централната банка наведува дека замрзнувањето било воведено со „сериозни процедурални прекршувања“, бидејќи одлуката била донесена со мнозинство гласови, а не едногласно, како што бара законодавството на Европската Унија.Извор близок до централната банка изјавил дека токму тие наводни прекршувања се во центарот на тужбата.Документот на Европската Унија за замрзнувањето, објавен на 12 декември, ја исклучува секоја можност Русија да покрене правна постапка поради оваа одлука пред судовите на ЕУ.Со уредбата на ЕУ се прекршуваат основните и неотуѓиви права на пристап до правдата и неповредливоста на имотот, како и начелото на суверен имунитет на државите и нивните централни банки, загарантирано со меѓународните договори и правото на ЕУ“, наведува Централната банка на Русија.

Свет | пред 2 месеци

ЕУ застана зад Шпанија по заканите на Трамп за трговски војна

Европската комисија соопшти во средата дека ќе ги заштити интересите на Европската унија по заканите на Белата куќа за прекин на трговските односи со Шпанија. Комисијата ја изрази својата поддршка за Мадрид откако американскиот претседател Доналд Трамп остро ја критикуваше Шпанија поради одбивањето да ѝ овозможи на американската армија користење на базите за операции во Иран и околината.Во говор во Белата куќа, Трамп ја нарече шпанската влада „страшна“.Ќе ја прекинеме целата трговија. Не сакаме да имаме ништо со Шпанија“, изјави тој, додека беше присутен германскиот канцелар Фридрих Мерц, кој тогаш молчеше, но подоцна изјави дека сака да се избегне ескалација на тензиите.Заменик-портпаролот на Европската комисија, Олоф Гил, одговори дека „целосно сме солидарни со сите земји членки и нивните граѓани и преку нашата заедничка трговска политика сме подготвени да дејствуваме за заштита на интересите на ЕУ“.Потпретседателот на Комисијата, Стефан Сежурне, додаде дека „секоја закана кон држава членка, во однос на трговската политика, е закана за целата Европска унија“.И Франција се приклучи кон ставот на Брисел, при што претседателот Емануел Макрон разговараше со шпанскиот премиер Педро Санчез за да ја изрази „европската солидарност на Франција во однос на последните закани за економски притисок“.Односите меѓу Трамп и Мадрид веќе беа затегнати поради отпорот на Шпанија кон барањата на американскиот претседател за зголемување на трошоците за одбрана во НАТО. Одговорот на Комисијата ја нагласува исклучивата надлежност на ЕУ во трговијата, област каде тензиите со Вашингтон се зголемија по враќањето на Трамп на власт во 2025 година.

Свет | пред 2 месеци

Европските воени бази можат да станат легитимна цел, вели Иранскиот амбасадор во Мадрид

Иранскиот амбасадор во Шпанија Реза Забиб предупреди дека секоја локација што се користи во „агресија“ против Иран ќе се смета за „легитимна цел“, вклучително и воени бази во Европа.„Општото правило е дека ќе одговориме на секоја агресија, без разлика од каде доаѓа. На секоја акција ќе реагираме“, изјави Забиб на прес-конференција во Мадрид.Откако Соединети Американски Држави и Израел во саботата го нападнаа Иран, Техеран возврати со удари врз земји од Заливот каде што се наоѓаат американски воени бази. Беспилотни летала, според извештаите, биле насочени и кон Кипар, земја членка на Европска Унија, каде што има британска воена база.Забиб изрази надеж дека нема да има потреба од напади врз бази на европско тло, но истакна дека Иран има капацитет да ги достигне своите цели. Тој ја поздрави одлуката на Шпанија да забрани напади од својата територија, оценувајќи дека таквиот став е во согласност со меѓународното право.Во заедничко соопштение, Велика Британија, Германија и Франција најавија соработка со САД во врска со нападот врз Иран. Во меѓувреме, петнаесет американски борбени авиони биле преместени во бази во Германија и Франција, откако Мадрид забранил изведување операции од шпанска територија.Иранскиот амбасадор оцени дека саботата била „мрачен ден за мирот и меѓународното право“, наведувајќи дека е започната „непредизвикана вооружена агресија“ спротивна на Повелбата на Обединетите нации. Тој тврдеше дека во напад биле убиени речиси 200 девојчиња во основно училиште, алудирајќи на настаните во градот Минаб, и додаде дека нападите започнале во месецот Рамазан, што, според него, претставува дополнително прекршување на верската светост.Според него, актуелната ескалација претставува пресвртница за меѓународното право, мирот и универзалните човечки вредности, поради што очекува меѓународната заедница внимателно да ја следи ситуацијата.

Свет | пред 2 месеци

Неколку илјади граѓани на ЕУ се уште во Иран: „Многумина не сакаат да заминат“

Проценките велат дека во Иран останале неколку илјади лица со државјанство на некоја од земјите членки на Европската унија, изјави висок претставник на ЕУ.Многу од нив имаат и иранско државјанство и не сакаат нужно да ја напуштат земјата, додаде официјалниот претставник.Точниот број на оние кои бараат евакуација не е објавен.Се проценува дека многу поголем број граѓани на ЕУ се заглавени во земјите околу Иран поради откажувањето на летовите предизвикани од затворањето на воздушниот простор.За да им помогне, Европската унија ја активираше мрежата за консуларна соработка, наменета за поефикасна координација на напорите за евакуација.

Свет | пред 2 месеци

И ЕУ се огласи за војната на Блискиот Исток: Нападите на Иран и нарушувањето на суверенитетот на низа земји во регионот се неопростиви

Европската Унија вечерва повика на „максимална воздржаност“ и целосно почитување на меѓународното право во контекст на ескалацијата со Иран, изјави високата претставничка за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас.Во соопштение објавено во име на сите земји членки, таа нагласи дека е неопходна заштита на цивилите и целосно почитување на принципите на Повелбата на Обединетите нации и меѓународното хуманитарно право.Соопштението следуваше по итната видеоконференција на министрите за надворешни работи на ЕУ, свикана откако Соединетите Американски Држави и Израел извршија воени напади врз Иран, по што Техеран возврати со одмазднички дејствија кон Израел, американските сили и земји од Персискиот Залив.„Нападите на Иран и нарушувањето на суверенитетот на низа земји во регионот се неопростиви. Иран мора да се воздржи од неселективни воени напади“, се наведува во соопштението на ЕУ.Унијата исто така изрази загриженост за можните нарушувања во протокот на нафта и синџирите на снабдување, оценувајќи дека конфликтот не смее да доведе до поширока ескалација што би го загрозила Блискиот Исток, Европа и пошироко, со непредвидливи економски последици.Во текстот се истакнува дека мора да се избегнат пречки на клучните поморски патишта, како што е Ормутскиот Теснец.Соопштението претставува компромис меѓу различните ставови во рамки на Унијата, која брои околу 450 милиони жители, во однос на воените акции на американскиот претседател Доналд Трамп и израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху.Германскиот канцелар Фридрих Мерц изјави дека сега не е време за држење лекции на партнери и сојузници, додека шпанскиот премиер Педро Санчез ги отфрли американските и израелските акции, оценувајќи дека тие придонесуваат кон понесигурен и понепријателски меѓународен поредок.Зад затворени врати, дипломатски извори наведуваат дека Европа има ограничено влијание врз развојот на конфликтот, иако неговите последици би можеле значително да се одразат врз континентот.

Свет | пред 2 месеци

Орбан бара мисија на ЕУ за нафтоводот „Дружба“, најавува можност за деблокада на средствата за Украина

Унгарскиот премиер Виктор Орбан побара од ЕУ испраќање „мисија за утврдување факти“ за да се процени штетата на нафтоводот „Дружба“ и навести дека тоа би можело да помогне во деблокирање на новото финансирање на ЕУ за Украина, се наведува во писмо до Антонио Кошта.Унгарија ја поддржува идејата за мисија за утврдување факти со учество на експерти делегирани од Унгарија и Словачка за проверка на статусот на гасоводот ‘Дружба’“, наведе Орбан во писмото.Орбан рече дека е свесен за политичките тешкотии предизвикани од одложувањето на огромниот кредит на ЕУ за Украина.Мојата иницијатива исто така има за цел да ја олесни временската рамка за решавање на ова прашање“, се наведува во писмото.Унгарија оваа недела блокираше нови санкции кон Русија и кредит за Украина, како одговор на прекинот на протокот на нафта преку нафтоводот „Дружба“.Украина тврди дека нафтоводот сè уште не е поправен по оштетувањата во руските напади кон крајот на јануари.Нафтоводот „Дружба“ е еден од најголемите системи за транспорт на руска сурова нафта кон земјите од Централна Европа и претставува важен правец за снабдување на Унгарија.Унгарскиот премиер го обвини претседателот на Украина, Володимир Зеленски, дека и понатаму не ги обновува испораките на нафта преку нафтоводот „Дружба“, со што ја загрозува енергетската безбедност на Унгарија.Испораките на нафта мора веднаш да продолжат! Знаеме дека нафтоводот е оперативен. Знаеме дека испораките на нафта за Унгарија не се обновени поради политичка одлука на претседателот Зеленски“, напиша Орбан на мрежата Икс.Тој додаде дека Зеленски „по Брисел тврди дека нафтоводот не може повторно да се стави во функција“.Унгарскиот премиер наведе дека очекува Украина да ги исполни своите обврски кон Европската унија и нејзините членки и повторно да ги обнови испораките.Поради актуелната ситуација, Орбан рече дека денеска ќе одржи консултации со премиерот на Словачка, Роберт Фицо.

Свет | пред 3 месеци

„Членство во ЕУ без право на глас“ е манипулација, штетата е национална: Жерновски за изјавата на Мицкоски дека ни било нудено членство во ЕУ

Поранешниот амбасадор Андреј Жерновски преку објава на социјалните мрежи остро реагираше на изјавата на премиерот Христијан Мицкоски дека на Македонија ѝ било нудено членство во Европската Унија без право на глас.Кога немаш резултати, произведуваш наратив. Кога немаш план, измислуваш прикаски.Премиерот Мицкоски пушти теза дека некој ѝ понудил на Македонија членство во Европска унија без право на глас.Сериозна манипулација и сериозен дефокус со несериозна конструкција.Тоа експресно и експлицитно вчера го демантираше евроамбасадорот Михалис Рокас, кој беше мошне јасен и прецизен- таква категорија не постои. Во ЕУ нема членки без право на глас.И наместо да зборуваме за реалните обврски од преговарачката рамка, за реформите што доцнат, за економијата што стагнира и за меѓународната позиција што секојдневно слабее, на јавноста и’ се фрла јадица со измислена понуда. Со театар, кој претставува класичен пример на политички дефокус со намера вниманието на јавноста да се пренасочи од секојдневните владини афери и скандали.Но крајно време е некој да му објани на Мицкоски дека државничкиот пристап подразбира одговорност во зборот. Кога премиер зборува за наводна понуда од ЕУ, тоа не е партиска изјава- тоа е позиција на државата. А кога таа позиција е јавно демантирана, штетата не е партиска. Туку национална, бидејќи Брисел ги гледа и ги следи овие изјави. Таму внимателно се анализира секој јавен став на премиер, секоја формулација, секоја порака што доаѓа од тука. Затоа, кога премиер јавно тврди дека постои можност за „членство без право на глас“ во ЕУ, а тоа експресно го демантира евроамбасадорот, во европските институции не се отвора дилема — се отвора сомнеж.Сомнеж во сериозноста. Сомнеж во капацитетот.Сомнеж во вистинските намери, бидејќи што повеќе се создаваат фантомски сценарија, толку повеќе во Брисел дополнително се зацврстува впечатокот дека за оваа влада, европската интеграција не е приоритет, туку параван.Времето не работи за нас. Регионот се движи. Геополитиката се менува. Секое одложување, секој дефокус, секоја несериозна изјава ја намалува довербата што тешко и макотрпно се градеше.До неодамна бевме добрата вест во Брисел- пример дека и тешки прашања можат да се решаваат со политичка храброст. Денес, наместо да бидеме тема поради напредок, станавме фуснота поради недоследност“, вели Жерновски.

Коментари | пред 3 месеци

„Војната не ја осакатува Русија, туку Европа“ – Орбан критики кон Брисел

Унгарскиот премиер Виктор Орбан денес ги обвини европските лидери предводени од Урсула фон дер Лајен дека се согласиле со претседателот на Украина – Володимир Зеленски за продолжување на војната.„Ова се лоши вести за Европа. Војна за која очигледно нема решение на фронтот, но која подразбира ужасно уништување, се продолжува. Околу 35.000 луѓе умираат или се осакатуваат секој месец, додека линиите на фронтот едвај се движат, оставајќи стотици илјади вдовици, сирачиња, мајки кои тагуваат по своите синови. Ова е она што Брисел го поддржува“, се наведува во објавата на Орбан на Фејсбук.Орбан изјави дека стотици милијарди евра се горат „залудно“ и додаде дека војната во Украина не ја осакатува Русија, туку Европа, како и дека создава ризик од нуклеарен конфликт и конфронтација на Европа со нуклеарна сила, пренесува МТИ.

Свет | пред 3 месеци

Се продлабочува конфликтот во ЕУ околу Украина

Европските лидери ја потврдија поддршката за Украина, додека конфликтот влегува во петта година, но разделбите меѓу земјите членки го засенчија одбележувањето.Унгарија и Словачка ја блокираа 20-та серија санкции на ЕУ против Русија и планот за финансиска помош од 90 милијарди евра, повикувајќи се на прекин на испораките на нафта преку „Дружба“. Украина тврди дека пореметувањата се последица на руски бомбардирања.Претседателот Зеленски повика на зголемување на санкциите и на повеќе воена помош, истакнувајќи дека Путин не покажува знаци за крај на конфликтот. Зеленски побара и јасен датум за членство на Украина во ЕУ, додека расколот меѓу земјите членки е најголем досега.Кремљ призна дека не ги постигнал своите воени цели и дека „специјалната воена операција продолжува“, оставајќи простор за дипломатско решение според нивните услови.

Свет | пред 3 месеци

ЕУ планира трајна забрана за увоз на руска нафта

Европската комисија планира да предложи закон кој ќе предвиди трајна забрана за увоз на руска нафта. Предлогот е предвиден да биде објавен на 15 април, три дена по парламентарните избори во Унгарија, со цел прашањето за забраната да не стане доминантна тема во предизборната кампања.ЕУ уште во 2022 година забрани увоз на руска нафта превезуван по море, со исклучок на земјите без излез на море – Чешка, Унгарија и Словачка – кои можат да увезуваат нафта преку морски транспорт ако не е можно да се користи нафтопроводот.Испораките преку нафтопроводот Дружба беа прекинати на 27 јануари по руски напад со дронови. Унгарија ја обвинува Украина дека го одложува поправувањето на нафтопроводот, па затоа го блокира 20-тиот пакет санкции против Русија и кредитот од 90 милијарди евра за Украина, при што Словачка ѝ се приклучи на Унгарија во блокадата.Со новиот закон, Комисијата сака трајно да ја забрани руската нафта. Иако во последното тромесечје ЕУ увезувала само 1 отсто руска нафта, Унгарија и Словачка не презеле мерки за намалување на зависноста, па денес речиси целосно зависат од руски енергенти.Минатиот месец, ЕУ донесе закон за целосно запирање на увозот на руски гас од есен 2027 година. Унгарија и Словачка најавија дека ќе се борат против тоа пред Судот на ЕУ.

Свет | пред 3 месеци

ЕУ заговара „прва и втора лига“ на земји членки, а еден од говорниците таму рече „тоа што и го правите на Македонија е криминал“, посочи Мицкоски

Македонија е жртва на булинг од земји членки кои го условуваат евроинтегративниот процес, изјави премиерот Христијан Мицкоски, посочувајќи дека земјата не се вреднува според напредокот, туку според политички услови.„Не се цени според напредок, туку тоа дали ќе го промениме Уставот, банкнотите, знамето итн. И колку повеќе тоа го игнорираме, толку потежок ќе биде тој пат и толку повеќе препреки ќе имаме. Јас сум свесен дека можеби дел од политичките гарнитури од минатото имале добри политички намери, но има и такви кои од неуспехот да се справат со криминалот и корупцијата, неуспехот кој го имаа дома, беа донесени до ѕид и побараа бел лист хартија и рекоа дајте да потпишеме сѐ што треба, за да останеме на власт“ рече премиерот Мицкоски.Во однос на актуелните политички состојби, премиерот упати критики кон СДСМ, обвинувајќи ја опозициската партија за ширење лажни вести и оценувајќи дека е во политичка криза.„Од СДСМ денеска гледаме гранапче кое се занимава со лажни вести, и е на прагот на истчезнување. Затоа оваа генерација треба да биде свесна за овој предизвик и да биде свесна за уште еден предизвик, а тоа е последната иницијатива која се зборува во Брисел“, рече тој.Мицкоски се осврна и на, како што рече, иницијативата што се разгледува во Брисел за „прва и втора лига“ земји членки на Европската Унија, предупредувајќи дека ваквиот концепт отвора прашања за идниот статус на земјите кандидатки.„Имаше многу влијателни членови на Влади, и еден од говорниците рече 'Тоа што и го правиме на Македонија е криминал'. И тоа нема никаква врска со вредностите. Затоа и добро треба да размислиме за ова прва и втора лига земји членки, со многу заштитни механизми и да донесеме одлука што мислиме и како мислиме. Треба да сме свесни со сите овие предизвици во годините што следат. Ако живееме во фантазија, нема да можеме да најдеме соодветно решение. Ова се историски моменти во политиката а тие знаат да траат со децении, а некогаш и векови. Затоа народот треба да е трпелив и мудар. А за еден народ нема полошо од корумпирани лидери на таа нација. И тие се тие кои нѐ доведоа во оваа ситуација. Наместо да гледаме во иднината, ние толкуваме чии биле учителите и нивните ученици, а меѓу нас нема некој да просведочи која била вистината“, рече Мицкоски.

Македонија | пред 3 месеци

ЕУ бара повлекување на руските воени сили од Белорусија, Грузија и Ерменија

Европската унија бара Русија да ги повлече своите воени сили не само од Украина, туку и од Белорусија, Грузија, Ерменија и сепаратистичката молдавска регија Придњестровје, наведува документ испратен од високиот претставник на ЕУ за надворешна политика Каја Калас.Документот бара и забрана за руско воено присуство, повлекување на нуклеарното оружје од Белорусија и демилитаризација на окупираните територии. Руски трупи се стационирани во Абхазија, Јужна Осетија, Придњестровје, Ерменија и Белорусија, од каде се организираше инвазијата во 2022 година.ЕУ исто така бара исплата на воена штета, укинување на амнестијата за воени злосторства и целосен пристап за меѓународни истражители. Брисел истакнува дека траен мир не е возможен без учество на ЕУ на преговарачката маса и без заштита на безбедносните интереси на Унијата.

Свет | пред 3 месеци

Нови блокади на граничните премини: ЕУ ги одби барањата на превозниците од Западен Балкан

Европска Унија ги отфрли сите предлози доставени од транспортните здруженија од земјите од Западен Балкан во обид да се најде решение за проблемот со престојот на професионалните возачи во Шенген-зоната. Од Брисел порачале дека нема можност за отстапување од правилото „90/180“, според кое државјаните на земји што не се членки на Унијата можат да престојуваат најмногу 90 дена во период од 180 дена.Претседателот на деловното здружение „Меѓународен транспорт“, Неѓо Мандиќ, изјавил дека последната средба со претставниците на европските институции била „катастрофална“, бидејќи ниту еден од предлозите на превозниците не бил прифатен.„Не прифатија ништо што предложивме, само рекоа – вклопете се во правилото 90/180, поинаку не може“, изјавил Мандиќ за Танјуг.Транспортните здруженија бараа воведување посебни визи или модел со кој времето поминато во транзит и на пат не би се третирало како класичен престој во Шенген-зоната. Сепак, одговорот од европските институции бил дека таквите предлози се „невозможни, премногу креативни и спротивни на шенгенското законодавство“. Како алтернатива, било предложено возачите да пријават престој во некоја од поблиските земји-членки на ЕУ, што за превозниците било неприфатливо, пренесува Вијести.Превозниците веќе донеле одлука за повторна блокада на товарните гранични премини, но точниот датум сè уште не е утврден. Според Мандиќ, неопходна е координација со здруженијата од другите земји од регионот, по што ќе биде соопштен и терминот за новите блокади.„Одлуката е донесена, но мора да се усогласиме со колегите од другите земји од Западен Балкан и да ги договориме сите детали. Дури потоа ќе биде познат точниот датум“, изјавил тој.Протестите на транспортерите започнаа на 26 јануари 2026 година, со барање професионалните возачи да не се третираат како туристи, туку да добијат посебен статус поради природата на нивната работа. Блокадите беа прекинати на 29 јануари по најавата дека Европската комисија ќе ги разгледа можните корективни мерки. Откако беше објавен официјалниот став дека нема да има измени на правилата, меѓу превозниците повторно се засили незадоволството.Транспортниот сектор предупредува дека без системско решение, дел од компаниите од регионот би можеле да се соочат со сериозни финансиски последици, бидејќи професионалните возачи брзо го достигнуваат лимитот од 90 дена престој и по неговото исцрпување се изложени на ризик од забрана за влез во ЕУ.

Македонија | пред 3 месеци

ЕУ подготвена и за офанзивни сајбер операции: „Не е доволно само да се браниме“

Извршната потпретседателка на Европска комисија за технолошка сувереност и безбедност, Хена Виркунен, изјави дека Европската Унија мора да развие и офанзивни сајбер капацитети, а не само одбранбени.„Не е доволно што се браниме. Мора да имаме и офанзивни капацитети“, посочи Виркунен во изјава за медиуми, додавајќи дека безбедносната средина се менува и дека Европа мора да биде подготвена за нови предизвици.Досега европските престолнини беа воздржани од јавно поддржување на таканареченото „возвратно хакирање“, стравувајќи од можни одмазди и ескалација од држави како Русија и Кина. Сепак, според наводите, климата постепено се менува, а неколку земји членки, меѓу кои Германија и Летонија, веќе размислуваат за развој на офанзивни сајбер операции.Потребата од одбранбени и офанзивни сајбер капацитети беше спомната и во белата книга за одбраната на Европската комисија, објавена во декември минатата година.Виркунен нагласи дека Комисијата идентификува критични сектори во кои Европа треба да има поголема контрола врз сопствените податоци и технологии. Тоа е дел од пошироката стратегија за намалување на зависноста од странски технолошки решенија и зајакнување на европската индустриска и сајбер автономија.„Не сакаме ризични зависности во ниту една критична област. Тоа не значи дека сè ќе правиме сами. Кога немаме сопствени капацитети, подготвени сме да соработуваме со партнери со слични вредности за да изградиме отпорни синџири на снабдување“, истакна Виркунен.

Свет | пред 3 месеци

Нови заштитни механизми за идните членки на ЕУ, Црна Гора прва со нов тип договор?

Еврокомесарката за проширување Марта Кос порача дека Европската Унија не смее да си дозволи „тројански коњ“ во процесот на проширување и дека сѐ уште нема политичка волја меѓу земјите членки за воведување гласање со квалификувано мнозинство во оваа област.Говорејќи на конференцијата за проширување на ЕУ во Талин, Естонија, Кос истакна дека проширувањето мора да се темели на пет клучни елементи, при што првиот е дека нема кратенки во реформите. Според неа, Унијата мора да биде заштитена од можни чекори наназад и затоа предложи новите договори за пристапување да содржат посилни заштитни механизми за почитување на фундаменталните вредности.Таа најави дека Црна Гора би можела да биде првата држава што ќе потпише ваков нов тип договор. Борбата против корупцијата и изградбата на демократските институции, нагласи Кос, остануваат темел на проширувањето и целосното членство никогаш не смее да биде на штета на тие вредности.„Потребна ни е полиса за осигурување против чекори назад. Лекцијата од 2004 година е дека мора да имаме механизми што ќе гарантираат дека новите членки ќе се придржуваат до правилата и дека интегритетот на Унијата ќе биде заштитен и по пет, десет или дваесет години“, изјави таа.Во однос на гласањето со квалификувано мнозинство, Кос посочи дека новата методологија и понатаму остава простор за вето на секој чекор. Европската комисија, како што рече, го ставила предлогот за квалификувано мнозинство на маса, но засега нема доволна политичка поддршка меѓу земјите членки за таква промена.

Свет | пред 3 месеци

ЕУ планира да стави крај на бесконечното скролирање

Европската унија планира да стави крај на бесконечното скролирање. Европската комисија првпат се занимава со зависност од социјалните мрежи во рамки на борбата против Тикток, што би можело да постави нови стандарди за дизајнот на најпопуларните апликации во светот. Брисел ја наложи компанијата да ја промени неколку клучни функции, вклучувајќи го онеможувањето на бесконечното скролирање, воведување строги паузи за времето поминато пред екран и промена на системот на препораки, со образложение дека дизајнот на апликацијата создава зависност кај корисниците, особено кај децата, пишува Politico.Ова е првпат Комисијата јасно да ја искаже својата позиција за дизајнот на платформите за социјални мрежи според Законот за дигитални услуги, клучниот закон на ЕУ за интернет содржини. Тикток сега има можност да ја брани својата практика и да ги прегледа доказите што ги собра Комисијата, а компанијата најави дека ќе се бори против овие наоди. Доколку не успее да ја убеди Комисијата, апликацијата се соочува со казни до 6 проценти од годишниот глобален приход.Јан Пенфрат, постар советник за политики во организацијата за граѓански права EDRi, рече дека би било „многу, многу чудно“ ако Комисијата не го искористи ова како преседан и не се обиде да интервенира и кај другите компании.Законот за дигитални услуги им наложува на платформите како Тикток да ги проценат и ублажат ризиците за своите корисници. Сепак, овие ризици во законот се нејасно дефинирани, па досега било неизвесно каде точно регулаторите ќе ја повлечат границата. Две години по започнувањето на истрагата, Комисијата реши да удри во самото срце на дизајнот на платформата, тврдејќи дека тој претставува ризик за менталното здравје на корисниците, особено кај децата.На брифинг со новинарите, комесарот на ЕУ за технологија, Хена Виркунен, рече дека наодите сигнализираат дека работата на Комисијата влегува во нова, зрела фаза кога станува збор за систематските ризици. Facebook и Instagram се под истрага поради зависничкиот дизајн од мај 2024 година, и како кај TikTok, вниманието е насочено кон дизајнот и алгоритмите.

Свет | пред 3 месеци