ЕУ

Калас: САД остануваат најголем сојузник на Европа, но ни недостига самодоверба

Шефицата на европската дипломатија, Каја Калас, изјави денеска дека САД остануваат најголемиот и најважен сојузник на Европа, но додаде дека Европската унија мора да развие поголема самодоверба во односите со Русија. Нејзините коментари доаѓаат по објавувањето на новата Стратегија за национална безбедност на САД, во која се наведува дека на Европската унија и дека ѝ недостасува јасна и самоуверена политичка насока.Документот, објавен на веб-страницата на Белата куќа, предлага САД да ѝ помогнат на Европа да ја „исправи својата моментална траекторија“, што предизвика остра реакција во дел од европската јавност.Калас, говорејќи на панел-дискусија на Доха форумот во Катар, оцени дека дел од американските критики се оправдани.„Има многу критики, но некои се точни. Ако погледнеме кон Европа, таа често ја потценува сопствената моќ во односите со Русија. Потребно ни е повеќе самодоверба. САД и понатаму остануваат нашиот најголем сојузник“, истакна Калас.Нејзините зборови доаѓаат во чувствителен геополитички момент, во кој европските земји се соочуваат со притисок за посилна одбранбена и енергетска автономија, а истовремено се обидуваат да го одржат стратегиското партнерство со Вашингтон.

Свет | пред 3 месеци

Радев: Интеграција на Македонија во ЕУ поскоро, но не на сметка на правата на бугарската заедница во земјата

Претседателот на Бугарија, Румен Радев оствари средба со претставници на организациите на бугарската заедница во Македонија од Битола, Охрид, Скопје, Прилеп, Кавадарци и Кочани, соопшти прес-службата на шефот на бугарската држава.Тој изјавил дека вклучувањето на Бугарите во Уставот на Македонија значително ќе го забрза патот на земјата кон Европската Унија и се надева, како што рекол, нашиот југозападен сосед ќе го стори тоа што е можно поскоро за да ги отвори вратите за преговори за полноправно членство.„Должност на секоја демократска држава е ефикасно да ги заштити правата на сите свои граѓани и да го гарантира нивното право на самоопределување. Сите се надеваме дека интеграцијата на Македонија ќе се случи што е можно поскоро, но тоа не може да биде на сметка на правата на бугарската заедница во земјата“, нагласил бугарскиот претседател.Радев изразил надеж дека македонските власти ќе го спроведат европскиот компромис од 2022 година што е можно поскоро и ќе ги вклучат Бугарите во нивниот устав.

Македонија | пред 3 месеци

Корупциски потрес во европската дипломатија: истрагата стигнува до највисоките редови на ЕУ

Брисел е потресен од сериозен корупциски скандал во кој се вмешани две од најпознатите фигури на европската дипломатија. Поранешната шефица за надворешна политика на ЕУ, Федерика Могерини, и високиот дипломат Стефано Санинио се меѓу тројцата формално обвинети за измама, корупција во јавни набавки, судир на интереси и оддавање службена тајна, соопшти Европското јавно обвинителство (ЕППО).Тројцата биле приведени во вторникот во рамки на истрага поврзана со сомнежи дека престижниот „College of Europe“ во Бриж – во кој Могерини е ректорка – однапред добивал информации за тендерот за Европската дипломатска академија, деветмесечна програма што ја организира Европската служба за надворешно дејствување (EEAS). По приведувањето, сите се пуштени да се бранат од слобода, откако ЕППО оценил дека нема ризик од бегство.Покрај Могерини и Санинио, осомничен е и уште еден висок службеник на Европската комисија. Според ЕППО, претреси биле извршени во просториите на EEAS и College of Europe со цел да се утврди дали институцијата била унапред запознаена со критериумите на тендерот и дали добила неправедна предност пред останатите конкуренти.Могерини беше потпретседателка на Европската комисија и висока претставничка за надворешна политика од 2014 до 2019 година, додека Санинио е еден од најискусните дипломати на ЕУ и до неодамна беше генерален секретар на EEAS. Нивното приведување предизвика неверување во дипломaтските кругови, каде двајцата долго време важеле за клучни фигури со беспрекорна кариера.Скандалот ја погоди Европската унија во чувствителен момент. Политико оценува дека ова е најголемиот предизвик со кој се соочува претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лаен, една година по почетокот на вториот мандат. Таа веќе е под притисок поради обвинувања за недоволна транспарентност, а оваа истрага – која временски се поклопува со почетокот на нејзиниот прв мандат – дополнително го зголемува политичкиот ризик.Критичарите веднаш го искористија случајот за да побараат ново гласање за недоверба кон фон дер Лаен – четврто по ред. Додека истрагата продолжува, ЕК инсистира дека сите осомничени се невини додека судот не докаже спротивно, но Брисел веќе ја чувствува тежината на најголемиот корупциски потрес во европската дипломатија последниве години.

Свет | пред 3 месеци

ЕУ сака да стопира влез на кинеска роба преку Тему и Шеин

Европа се соочува со невидена навалица од мали пратки од Кина – дури 12 милиони пакети дневно, најчесто со облека, козметика и играчки купени преку платформите Shein и Temu, покажуваат податоците на Европскиот економски и социјален комитет (ЕГСО). Минатата година во ЕУ влегле 4,6 милијарди такви пратки, а оваа бројката може да ја надмине границата од 6 милијарди.ЕГСО предупредува дека ваквата динамика претставува директна закана за европската трговија, работните места и здравјето на потрошувачите. „На удар сме од цунами,“ изјави Емили Прузет од француската работодавачка асоцијација MEDEF, додавајќи дека европските институции едноставно не успеваат да го следат темпото на кинеските платформи.Европските трговци тврдат дека Shein и Temu имаат нереално ниски цени поради тоа што не ги применуваат европските индустриски, еколошки и здравствени стандарди. Производите што се продаваат преку нивните апликации често избегнуваат тестирања задолжителни во ЕУ, а компаниите немаат обврска да ја рециклираат вратената стока.Финската федерација на трговци наведува дека многу артикли се до 40% поевтини од оние во продавниците во земјата. Но, поевтиното носи сопствени ризици: финските инспектори утврдиле дека 90% од тестираниот увоз од платформите не ги исполнува европските стандарди, а половина од тие производи биле опасни.Слични алармантни резултати доаѓаат и од Франција, каде при инспекција на 200.000 пакети од Shein, дури 80% не биле во согласност со стандардите на ЕУ.Покрај здравствените и безбедносните ризици, голем проблем е и фактот што на мали пратки до 150 евра не се плаќа царина, што резултира со милионски загуби за европските земји. Во Финска бројот на вакви пратки пораснал од еден милион на 50 милиони за само три години.Европските институции предупредуваат дека системот не може да го контролира огромниот прилив на милионски индивидуални пратки, бидејќи увозник е самиот потрошувач, а не компанија. За разлика од големите контејнери, кои се тестираат на граничните премини, малите пакети практично се непрегледливи.Сепак, Европската комисија најавува дека ќе воведе построги контроли и дека ослободувањето од царина за пакети до 150 евра ќе биде укинато, што би требало да ја намали навалата на евтин увоз и да ги заштити европските потрошувачи и трговци.Европските власти бараат решението да почне уште во Кина – со проверка на стоката пред да се испрати кон европскиот пазар. Останува да се види дали Пекинг ќе биде подготвен на такви компромиси.

Свет | пред 3 месеци

Тежок удар за Брисел: ЕЦБ смета дека планот за финансирање на Украина го крши европскиот правен поредок

Планот на Европската унија да и́ обезбеди на Украина огромен „репарациски заем“ од 140 милијарди евра, заснован врз заврзнатиот руски државен имот, се соочи со сериозна блокада: Европската централна банка (ЕЦБ) категорично одбила да ја поддржи иницијативата, оценувајќи дека таа го крши европското право.Како што пишува Financial Times, ЕЦБ заклучила дека предлогот би претставувал форма на забрането монетарно финансирање, бидејќи би ја ставил централната банка во позиција да го покрива ризикот од државните обврски – нешто што европските договори експлицитно го забрануваат.Оваа одлука доаѓа во момент кога ЕУ е под засилен притисок да пронајде начин да го финансира украинскиот буџет за 2026 и 2027 година, додека Киев се соочува со недостиг на средства и со обновена руска офанзива.Во планот на Европската комисија, земјите членки требало да ги поделат ризиците за отплата преку државни гаранции. Но Комисијата стравувала дека државите нема да можат доволно брзо да обезбедат ликвидност во итен случај.Затоа побарала од ЕЦБ да интервенира како кредитор во последна инстанца за Euroclear Bank – институцијата што ја чува најголемата количина од замрзнатата руска имотнина (над 200 милијарди евра).ЕЦБ одговорила негативно, наведувајќи дека таквата улога би значела финансирање на државите преку задната врата – спротивно на мандатот на банката.„Таков предлог не може да се разгледува, бидејќи веројатно би го прекршил европското право кое забранува монетарно финансирање,“ соопштија од ЕЦБ.По одбивањето, Европската комисија започнала да работи на алтернативни модели за да обезбеди привремена ликвидност и да го одржи планот во живот.Портпарол на Комисијата истакна дека ЕЦБ „активно учествувала во сите разговори од крајот на октомври“, но не изнел детали за новите опции што се разгледуваат.Белгија, земјата што ја надгледува Euroclear, силно се противи заемот. Премиерот Барт де Вевер го оцени планот како „фундаментално погрешен“ и побара 26-те други земји членки да дадат:правно обврзувачки,неопозиви,безусловни,солидарни гаранции на барање,доколку рускиот имот биде одмрзнат во иднина.Европските санкции што го држат рускиот имот замрзната мораат да се обновуваат на секои шест месеци едногласно, што значи дека една земја – како Унгарија, која веќе блокираше слични одлуки – може да предизвика правен пресврт.Додатен притисок врз ЕУ создава и тековниот американски мировен план за Украина. Во Брисел се стравува дека потенцијален договор меѓу Вашингтон и Москва би можел да доведе до:укинување на европските санкции,барање Euroclear веднаш да ѝ ги врати средствата на Русија,голем финансиски удар за ЕУ.Според предлогот на Комисијата, Украина би морала да го врати заемот само ако Русија прифати да плати репарации – услов кој засега изгледа недостижен.

Свет | пред 3 месеци

Нуклеарната енергија се враќа во игра

Фразата „европско враќање кон нуклеарното“ сè појасно ја опишува новата насока на енергетската политика во Европската Унија. Нуклеарната енергија повторно станува клучна алатка за енергетска независност, намалување на емисиите и стабилност на електромрежата во време на огромно зголемување на потрошувачката поради центри за вештачка интелигенција и електрични возила.Промената е забрзана од војната во Украина и напуштањето на рускиот гас. Иако дел од земјите – како Германија и Австрија – остануваат скептични, мнозинството членки ја поддржуваат нуклеарната енергија како дел од зелената транзиција. Причините се јасни: сигурност во снабдувањето, стабилна цена и зависност од суровина (уран) која не доаѓа од геополитички ризични пазари.ЕУ ја вклучи нуклеарната енергија во „зелената таксономија“, отворајќи пат за инвестиции. Проекциите покажуваат дека европската побарувачка за струја ќе порасне за 50–80 отсто, а обновливите извори сами не можат да ја обезбедат потребната количина. Затоа нуклеарната енергија се гледа како неопходен стабилизатор.Европската Комисија силно го турка развојот на малите модуларни реактори (SMR), сметајќи ги за пофлексибилна, побезбедна и поекономична технологија. Во 2024 година беше формиран Европски индустриски сојуз за SMR, со повеќе од 350 учесници и пилот-проекти во Чешка, Полска и Франција.

Свет | пред 4 месеци

Филипче: Без реформи, уставните измени не се доволни за почеток на преговори со ЕУ

Претседателот на СДСМ, Венко Филипче, на Националната конвенција за Европската Унија порача дека „единствениот пат напред за земјава се европските интеграции“, оценувајќи дека најновиот извештај на Европската комисија е сериозен аларм за состојбата во која се наоѓа државата. Тој истакна дека Северна Македонија го добила најлошиот извештај во последните повеќе од десет години.„Жалам што го добивме најлошиот извештај на Европската комисија за нашата земја изминатите повеќе од деценија. Јасно е констатирано дека изминатата година реформи нема. Единствен полош извештај е оној од 2015 година, кога бевме оценети како заробена држава, но власта и сега го прави истото“, изјави Филипче.Тој предупреди дека доколку продолжи политиката на застој и одбивање на реформи, постои реален ризик земјата да биде вратена чекор назад во евроинтегративниот процес. „Ако вака продолжиме, не сум сигурен – можеби Европската унија повторно ќе не врати на ниво на скрининг“, нагласи лидерот на СДСМ.Според Филипче, нема гаранција дека билатералниот спор со Бугарија ќе остане единствен услов за напредок во преговорите. „Можно е тоа да не биде единствениот услов. Зошто? Затоа што не сме подготвени. Нема придвижување во подготовките за отворање на кластерите, особено на првиот – fundamentals“, рече тој.Како еден од најсериозните проблеми ги посочи недонесувањето на трите клучни патокази: за владеењето на правото, за функционирањето на демократските институции и за јавната администрација. Филипче смета дека дури и доколку уставните измени се изгласани, преговорите со ЕУ нема да можат да започнат веднаш.„Да се случат уставните измени утре, ние сепак нема да можеме веднаш да ги почнеме преговорите. Тоа ја доведува во прашање политичката волја на оваа влада да направи вистински чекори во евроинтеграциите“, рече тој.Филипче додаде дека ваквата стагнација се случува во момент кога ЕУ испраќа јасни сигнали дека е подготвена да го забрза процесот на проширување. „На последниот состанок амбасадорката на Данска јасно порача: ние некогаш бевме најголемите скептици за проширувањето, а сега даваме зелено светло и ги охрабруваме сите земји-кандидати да продолжат со реформите, затоа што проширување евидентно ќе има“, истакна лидерот на СДСМ.

Македонија | пред 4 месеци

Зошто Украина ќе продолжи да се бори дури и ако Трамп ја напушти

Минатонеделниот притисок од американскиот претседател Доналд Трамп врз Киев – да го прифати ненадејниот мировен план на Вашингтон или да ризикува да остане без американско оружје и разузнавачки податоци – предизвика шок во европските престолнини. Иако документот потоа беше преработен со учество на Украина и европските партнери, а Трамп изјави дека „рокот е кога ќе заврши“, заканата и натаму тежи врз Киев.Ова го отвора клучното прашање: може ли Европа да ја замени американската воена помош, и може ли Украина да продолжи да се брани без неа? Според анализата на Политико, одговорот е – Европа не може, но Украина ќе продолжи да се бори.Според експертите, Европа засега нема капацитет да го исполни она што го нудат САД. Најголемиот проблем се ракетно-противвоздушните системи. Украинската способност да ги пресретне руските балистички проектили речиси целосно зависи од американските системи „Патриот“ и ракетите PAC-3, кои исклучиво ги произведуваат САД.И покрај тоа што европските држави испраќаат тенкови, муниција и авиони, Молинг од Европскиот центар за политика нагласува дека достигнување на актуелното ниво на американска поддршка е „едвај возможно“.Важен елемент се и разузнавачките информации. Раното откривање на ракетни напади се темели на густата мрежа американски сателити и системи за набљудување, што Европа ги нема. Без нив, Украина многу потешко би извршувала противудари, особено врз руските системи за противвоздушна одбрана и инфраструктурата во позадина.Иако Европа сега трошел повеќе од САД, тоа не значи дека ја презела водечката улога. Американската поддршка речиси запре откако Трамп стапи на должност, додека европските држави ја зголемија финансиската помош, најчесто со плаќање на американско оружје преку системот PURL – „листа на приоритетни украински потреби“.Но, Вашингтон може едноставно да го стопира извозот, независно од комерцијалните интереси на компаниите. „Доволна е една политичка одлука“, предупредува Молинг.Ако САД навистина престанат да помагаат, Украина би продолжила да се брани, но во многу поопасни услови. Иако земјата денес има една од најсилните одбранбени индустрии во Европа и произведува повеќе дронови, ракети и муниција од кога било, сè уште нема можност самостојно да пресретнува балистички проектили.Заменик-министерката за одбрана Хана Гвоздиар истакна дека Украина веќе произведува околу 60% од потребното вооружување, но преостанатите 40% вклучуваат високотехнолошки системи кои не може да ги надомести без странска помош.Експертите предупредуваат дека без американските ракетни системи и разузнавачка поддршка, Украина ќе мора да се бори со „значително поголем ризик“. Но украинската отпорност не е спорна. Војската издржа и во периоди на екстремни недостатоци и под постојани руски напади.„Украина не капитулираше ниту падна. Ќе продолжи да се бори – со или без Трамп“, оценува Скриченко од Центарот за трансатлантски дијалог.

Свет | пред 4 месеци

ЕУ воведува дигитален пасош за побрзо минување граници, но физичкиот документ останува задолжителен

Земјите од Европската унија планираат да го олеснат патувањето со воведување дигитален пасош што ќе може директно да се чува на паметен телефон. Според пишувањето на германскиот „Билд“, членките на ЕУ постигнале заеднички став за ова прашање, со што започнува клучната фаза за усвојување на новата регулатива. Главната цел е побрз и полесен премин на границите.Важно е да се нагласи дека класичниот, физички пасош и понатаму ќе остане задолжителен. Секој кој патува преку надворешните граници на Европската унија ќе мора да го има со себе. Дигиталниот пасош е предвиден само како дополнителна опција, а неговата употреба ќе биде целосно доброволна.Централниот дел на проектот е апликацијата „EU-Travel“. Преку неа, граѓаните ќе можат да зачуваат дигитална, официјално заверена верзија од својот пасош. Како и кај физичкиот документ, дигиталната верзија ќе содржи биометриски податоци како фотографија и отпечатоци од прсти, кои служат за недвосмислена идентификација.Апликацијата ќе им овозможи на патниците да ги испратат своите податоци до граничните служби уште пред пристигнувањето на граничниот премин. Се очекува ова значително да ги забрза контролите и да ги намали метежите на границите. Техничката имплементација ја спроведува агенцијата на Европската унија eu-LISA, која веќе управува со големи ИТ системи, како Визниот информативен систем (VIS) и Системот за влез/излез (EES), што ги обработуваат податоците за визи и гранични премини.

Свет | пред 4 месеци

Политико: Европската унија во паника по руското одбивање на ревидираниот договор за Украина

Европските функционери вчера накратко воздивнаа, убедени дека преговорите во Женева донеле напредок и дека Доналд Трамп ќе ја сослуша нивната порака: Украина не смее да биде притисната да прифати лош мировен договор. Но оптимизмот траеше само неколку часа. Русија уште истата вечер ја отфрли ревидираната верзија на документот, јавува „Политико“.Европската радост првично беше поттикната од изјавата на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, која го поздрави „добриот напредок“ постигнат благодарение на „силното европско присуство“ во преговорите. За првпат во процесот, европските и британските советници беа поканети на разговорите – нешто што изостана во оригиналниот американско-руски предлог од 28 точки, кој во Брисел предизвика вознемиреност поради прекумерната наклонетост кон Москва.Откако Русија ја отфрли ревидираната верзија, Украина се соочува со ризик Владимир Путин да ги врати преговорите на почеток – на спорниот договор за прекин на огнот што од Киев бара да отстапи дел од територијата, да се откаже од членството во НАТО и да ја намали армијата од речиси еден милион војници на околу 600.000.Во таква поставеност, претседателот Володимир Зеленски би се нашол пред драматичен избор: да го прифати договорот скроен од Трамп и Путин или да ризикува долгорочна иднина на Украина надевајќи се дека Европа конечно ќе одлучи да преземе поголем товар. Истата Европа која по четири години војна сè уште не испраќа свои сили, не го обезбедува оружјето што го бара Киев и не ги активира замрзнатите руски средства во европските банки.Американски републиканци, како Грег Свенсон од Republicans Overseas, сметаат дека Европејците се занесуваат: „Која е алтернативата? Можете да зборувате убаво, да присуствувате на дипломатски средби, но единствениот начин да се порази Путин е борба – а тие не се подготвени за тоа“, изјави Свенсон.Европските држави, пак, потсетуваат на огромната финансиска и воена помош што ја испратија во Украина, како и на економските последици од прекинот на соработката со Русија, особено во енергетиката. Но останува фактот: првиот предлог на Трамп предизвика паника во Брисел затоа што Зеленски не може да се потпира само на Европа.Тоа стана видливо на последниот самит во Брисел, кога лидерите на ЕУ беа уверени дека ќе го одобрат планот за користење на 140 милијарди евра замрзнат руски имот како „репарациски заем“ за Украина. Тој договор се распадна по неочекуваниот отпор на Белгија. Разговорите се интензивираат, но решение сè уште нема – а дел од дипломатите стравуваат дека идејата за заем ќе пропадне ако мировниот договор ја вклучи таа ставка. Првичниот американски предлог предвидуваше половина од приходите од инвестициите во Украина да одат во САД, што Европа го оцени како „скандалозно“.Дополнителен ризик е што финансискиот депозитар Euroclear – лоциран во Белгија – би можел да биде обврзан да ги врати средствата во Москва по укинувањето на санкциите, што би ги изложило европските даночни обврзници на огромни финансиски трошоци.Освен финансиските дилеми, отворено е и прашањето за безбедноста. Францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Киер Стармер на почетокот на годинава зборуваа за меѓународни мировни сили составени од доброволни држави, па дури и за праќање војници во Украина. Но тонот се смени – и во Париз и во Лондон. Сериозноста на темата ја покажа и бурната реакција во Франција по изјавите на новиот началник на Генералштабот, Фабиен Мандон, кој ги повика локалните власти да се подготват за можен судир со Русија.Во Германија, министерот за надворешни работи Јохан Вадепфул истакна дека Берлин веќе испраќа силна поддршка со стационирање бригада во Литванија. Но за Украина тоа не е доволно: Киев бара конкретна, силна поддршка на своја територија, што европските влади сè уште не се подготвени да ја дадат.„Барем Трамп е искрен“, вели Свенсон. „Можеме да ја победиме Русија – и брзо, доколку не се употреби нуклеарно оружје. Но тоа би значело многу мртви.“Меѓу таа искреност, европската воздржаност и руската агресија – Украина повторно стои сама на средина.

Свет | пред 4 месеци

Рама од Тирана: Западен Балкан не моли, туку покажува дека е подготвен за Европската Унија

Регионалните лидери денес се собраа во Тирана на самит посветен на Планот за раст „Нашиот пат кон ЕУ“, каде што земјите од Западен Балкан заеднички ја нагласија подготвеноста за забрзување на европските интеграции. На настанот присуствува и европската комесарка за проширување Марта Кос, што дополнително ја нагласува тежината на процесот.Во своето обраќање, албанскиот премиер Еди Рама истакна дека регионот се наоѓа во период на најдлабоки реформи досега – трансформации што, како што нагласи, не се прават за да се добие милост од Брисел, туку за да се креира европски модел на управување дома. Финансискиот пакет од 490 милиони евра, кој ги опфаќа јавните финансии, енергетскиот сектор и други клучни области, е двигател на оваа промена.Рама нагласи дека Балканот не треба да биде спореден набљудувач во европските процеси, туку активен елемент во нивната изградба.„Нашиот регион сака да расте заедно со Европа, а не на нејзина штета. НАТО веќе го препозна значењето на Коридорот 8 како безбедносна артерија, а ние во овој план гледаме можност за уште поголемо поврзување. Западен Балкан одамна требаше да ги искористи шансите за регионална соработка. Премногу пати дозволивме да ни помине возот. Овојпат решени сме да останеме на вистинската траса – кон европскиот пазар и неговите слободи,“ нагласи Рама.Тој посебно се осврна на дигиталниот идентитет, најавувајќи дека од следната година земјите од регионот ќе воведат заедничко дигитално решение, усогласено со идниот систем што ЕУ планира да го активира во 2027 година. Во однос на границите, Рама додаде дека е неопходно забрзување на процедурите за премин, посочувајќи дека „премините мора да престанат да бидат пречки и да станат двигатели на развојот.“Со ова, лидерите од регионот уште еднаш испратија порака дека европскиот пат за Западен Балкан не е акт на молба, туку процес што треба да го потврди сопствениот капацитет за реформи, стабилност и интеграција

Свет | пред 4 месеци

Албанија постигнува рекорд – за една година ги отвора сите преговарачки поглавја со ЕУ

Советот на Европската Унија ја објави агендата на седмата меѓувладина конференција за членството на Албанија, која ќе се одржи утре, на 17 ноември, во Брисел, пренесува „Ора њуз“.Според официјалното соопштение, конференцијата ќе започне во 20:00 часот, со Мари Бјер, министерка за европски прашања, како претседавач. По завршувањето на состанокот, најавена е прес-конференција во 21:20 часот.Во соопштението се наведува дека конференцијата ќе го означи отворањето на Групата 5 „Ресурси, земјоделство и кохезија“, која ги опфаќа следните пет преговарачки поглавја:Поглавје 11: Земјоделство и рурален развојПоглавје 12: Безбедност на храната, ветеринарни и фитосанитарни прашањаПоглавје 13: Рибарство и аквакултураПоглавје 22: Регионална политика и координација на структурни инструментиПоглавје 33: Финансиски и буџетски одредбиАлбанскиот премиер Еди Рама пред два дена го најави одржувањето на конференцијата, нагласувајќи дека ова претставува историски момент за земјата.„Со отворањето на оваа група поглавја, Албанија го постигнува невозможното — финализирање на сите преговарачки поглавја во рок од само 12 месеци. Ова е апсолутен рекорд во европската интеграција,“ изјави Рама.Отворањето на последното поглавје ја става Албанија на чекор поблиску до завршување на техничкиот дел од пристапниот процес и ја позиционира меѓу најбрзо напредувачките кандидати за членство во Европската Унија.

Свет | пред 4 месеци

Бугарија во трка со времето за спас на нафтените рафинерии пред стапување на сила на американските санкции

Романија и Бугарија се наоѓаат во драматична трка со времето во обид да спречат затворање на своите клучни нафтени рафинерии, откако американските санкции кон руските компании „Лукоил“ и „Роснефт“ треба да стапат на сила во текот на овој месец, пишува Politico. Одлуката на Вашингтон да ги стави двете компании на „црната листа“ предизвика вистински хаос во рамките на Европската Унија, каде што овие руски гиганти поседуваат голем број објекти и имаат силно влијание врз снабдувањето со гориво.Бугарија веќе презема вонредни мерки — парламентот во Софија усвои закон кој ѝ овозможува на владата да назначи специјален управител со широка контрола врз најголемата рафинерија во земјата, „Бургас“, која е во сопственост на „Лукоил“. Владата ќе може да преземе оперативна контрола, да ја одобри продажбата, па дури и да ја национализира рафинеријата, доколку тоа биде потребно. Паралелно, Бугарија разгледува можност да побара ослободување од санкциите.Во Романија, каде што се наоѓа рафинеријата „Петротел“, исто така под сопственост на „Лукоил“, сè уште нема донесена официјална одлука. Висок владин функционер за Politico изјавил дека Букурешт размислува да побара „продолжување на рокот на санкциите“ за да има време да подготви сопствен план. Национализацијата, според него, се разгледува само како „последна опција“.Министерот за енергетика Богдан-Груја Иван изјави дека владата е подготвена за секое сценарио, а приоритет ќе биде „зачувување на економската стабилност, но и запирање на финансирањето на Руската Федерација“. Министерството за финансии на САД, кое мора да одобри секоја продажба на санкционирани компании, како и Европската комисија, одбија да ја коментираат ситуацијата.Санкциите, освен на Бугарија и Романија, влијаат и врз други земји-членки на ЕУ. Германија доби шестмесечно ослободување за својата рафинерија „Шведт“ во сопственост на „Роснефт“, која е под државна контрола уште од 2022 година. Унгарскиот премиер Виктор Орбан, пак, отпатува во Вашингтон во обид да издејствува исклучок за увоз на руска нафта преку цевководи кон Унгарија и Словачка.Одлуката на Вашингтон доаѓа во момент кога претседателот Доналд Трамп е сè понетрпелив поради застојот во мировните преговори за Украина, а и самата Европска Унија последните месеци ја засили кампањата за намалување на енергетската зависност од Москва.Според аналитичарите, евентуално запирање на работата на рафинериите би имало драматични последици. Во Бугарија, каде што „Лукоил Бургас“ обезбедува до 80% од вкупните количини на гориво, тоа би значело дека земјата може да остане без доволни резерви до крајот на годината. Во Романија, пак, рафинеријата „Петротел“ покрива околу 20% од потребите за гориво, па евентуалното гаснење би довело до благ пораст на цените и краткотрајна нестабилност на пазарот.Дополнително, Молдавија би можела сериозно да биде погодена, бидејќи дел од извозот на гориво од Романија оди токму таму. Владата во Кишињев веќе понуди да ја купи локалната имотна на „Лукоил“ и официјално побара одложување на санкциите од Вашингтон.Сепак, експертите предупредуваат дека наоѓањето нов сопственик ќе биде исклучително тешко. Иако рафинериите се технички добро водени, малку компании се подготвени да преземат ризик поврзан со санкциите, огромните финансиски обврски и високите трошоци за осигурување и модернизација.Според проценките, вредноста на бугарската рафинерија се движи околу 1,5 милијарди долари, додека романската „Петротел“ е помалку привлечна поради долговите и потребата од значителни инвестиции.Истовремено, брзото усвојување на бугарскиот закон за заплена на имотот предизвика критики во јавноста. Опозицискиот пратеник Ивајло Мирчев предупреди дека ваквото дејствување без детална правна процедура „може да доведе до сериозни грешки и меѓународна арбитража“, при што, како што рече, „на крајот на штета ќе биде бугарскиот народ“.Аналитичарите од ЕУ сметаат дека решението треба да се координира на европско ниво, за да се спречи „Лукоил“ индиректно да ги заобиколи американските санкции. Литванскиот министер за енергетика Жигимантас Ваичјунас нагласува дека Европската комисија мора да ги провери сите потенцијални купувачи пред која било продажба, бидејќи, според него, „во овој случај, сите можности мора внимателно да се разгледаат“.

Свет | пред 4 месеци

Почнува блокадата за Србија: Шведска e прва во ЕУ што ја скрати помошта поради корупција и непочитување на правото

Шведска стана првата европска земја што го ограничува финансискиот ангажман кон Србија, оценувајќи дека Белград не презема доволно чекори за борба против корупцијата и за почитување на владеењето на правото.Во соопштението на шведската влада се наведува дека дел од поддршката за државните институции ќе биде укината, а идната помош ќе биде насочена кон граѓанското општество и организациите што промовираат демократија и транспарентност.Од Стокхолм појаснуваат дека веќе подолг период ја следат ситуацијата во Србија и дека се забележува недоволна посветеност на реформите, особено во делот на почитувањето на основните слободи, меѓу кои слободата на изразување и независноста на медиумите.Шведска, како што додаваат, ќе продолжи да ги поддржува демократските процеси и невладините организации во Србија, но државните институции ќе се соочат со ограничен пристап до идните форми на меѓународна помош.Одлуката доаѓа по серијата настани што ја разнишаа српската јавност, меѓу кои и трагедијата во Нови Сад на 1 ноември 2024 година, кога при уривање на бетонски покрив на железничката станица загинаа 16 лица, меѓу кои и две деца.Овој трагичен настан прерасна во едно од најголемите протестни движења во поновата историја на Србија, а за противниците на претседателот Александар Вучиќ стана симбол на корупцијата и злоупотребите што, како што тврдат, ја следат изградбата на големите државни проекти.„Ситуацијата во Србија се движи во погрешна насока – особено кога станува збор за растечката корупција и слабеењето на владеењето на правото,“ изјави Бенџамин Дуса, министер за меѓународна соработка и надворешна трговија на Шведска.Тој додаде дека земјите не можат да очекуваат поддршка од Стокхолм доколку не спроведуваат реални реформи.„Овие промени ги воведуваме токму затоа што не гледаме напредок во областите каде што тоа најмногу е потребно,“ нагласи Дуса.Реакција од БелградСрпското Министерство за надворешни работи соопшти дека „со жалење ја примило одлуката на Шведска“, тврдејќи дека земјата постигнала „мерлив напредок во многу области“.Во реакцијата се наведува дека оценките за реформските напори треба да се засноваат на факти и реални показатели, а не на, како што наведуваат, „политички наративи или медиумски толкувања“.

Свет | пред 4 месеци

Вучиќ нуди муниција на Европа, Москва предупредува на можни последици

Српскиот лидер во интервју за германското списание „Цицеро“ објасни дека домашните залихи на муниција се големи и дека производството расте, особено кога станува збор за минофрлачки гранати. Тој посочи дека Србија може да понуди дел од таа продукција на европските пазари и дека нема да ја ограничува волјата на купувачите по понатамошната судбина на испорачаното оружје.Вучиќ истакна и дека официјална Белград останува формално воено неутрална, но нагласи дека економските интереси во одбранската индустрија доведуваат до зголемено производство и извози. Споменувајќи споредби, тој рече дека Србија произведува повеќе одредени видови муниција отколку некои западни земји.По неговата изјава стигна реакција од Москва. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изрази загриженост и рече дека не сакаат оружјето произведено во „братска“ Србија да завршува против руски војници. Тој, истовремено, ја опиша ситуацијата во Србија како тешка поради надворешните притисоци и рече дека треба да се води сметка за проблемите со кои се соочува земјата.Аналитичари велат дека ваквата понуда ја отвора дилемата меѓу економските придобивки од одбранската индустрија и дипломатските ризици што произлегуваат од тргување со вооружување во регионот. Продажбата на муниција кон ЕУ би можела да предизвика политички реакции и да го сврти вниманието кон прашањата за контрола на дестинацијата на испораките.Во контекст на овие изјави, останува неизвесно дали и кои европски купувачи би го искористиле ваквиот потенцијален извор на муниција и какви гаранции или контролни механизми би побарале за да направат разлика помеѓу легални набавки и ризик од пренасочувања.

Свет | пред 4 месеци

Кос: Трагедијата во Нови Сад ја менува Србија и ја приближува кон европските вредности

Комесарката за проширување на Европската унија, Марта Кос, денеска по повод годишнината од падот на крошната на железничката станица во Нови Сад, изјави дека „таа трагедија ја менува Србија“.„Таа несреќа ги поттикна масите да се залагаат за одговорност, слобода на изразување и инклузивна демократија — истите вредности што ја водат Србија кон Европската унија“, порача Кос.Таа истакна дека сеќавањето на жртвите мора да биде потсетник за неопходноста од транспарентност и владеење на правото, но и доказ дека граѓанското општество во Србија има сила да бара промени.

Свет | пред 4 месеци

ЕУ со нов пакет санкции против Русија и 140 милијарди евра заем за Украина

Европските лидери се подготвуваат во Брисел да ја потврдат поддршката за Украина, само неколку дена по турбулентниот развој на настаните околу најавениот, а потоа и откажан самит меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и рускиот лидер Владимир Путин.Според дипломатски извори, претседателот Володимир Зеленски ќе присуствува на средбата на врвот на Европската унија, каде што ќе добие уверување дека Киев може да смета на политичка и финансиска поддршка од Европа.Една од клучните точки на состанокот ќе биде планот за користење на замрзнатата руска имот во Европа за т.н. „репарациски заем“ на Украина во износ од 140 милијарди евра. Средствата би потекнувале од замрзнатите депозити на Руската централна банка што се чуваат во белгискиот финансиски депозитар „Euroclear“.Планот предвидува парите да се искористат за покривање на буџетските и воените потреби на Украина во 2026 и 2027 година, но неколку членки на ЕУ изразија резерви околу правните и финансиските ризици. Белгија, која ги држи средствата, предупреди дека ваквиот потег би можел да се толкува како незаконско одземање имот, што Русија веќе го најави како причина за можни одмазднички мерки.Истовремено, европските влади се поделени околу тоа како ќе се користат средствата — дел од земјите бараат тие целосно да се насочат кон воена помош за Киев, додека други сметаат дека дел од средствата треба да бидат пренаменети за општа буџетска поддршка и економско закрепнување.Европската комисија предложила компромис: најголемиот дел од заемот да се потроши на европско и украинско оружје, а помал дел на буџетска поддршка што Украина би можела да ја користи и за набавка на опрема од партнери надвор од Европа.Во меѓувреме, земјите-членки на ЕУ го одобрија 19-тиот пакет санкции против Русија, кој предвидува забрана за увоз на руски течен природен гас од јануари 2027 година, ограничувања за таканаречената „сенковита флота“ на танкери, како и мерки против две независни кинески рафинерии кои ѝ помагаат на Москва да ги заобиколи санкциите.Европските лидери, според дипломатите во Брисел, сакаат преку овој самит да испратат јасна порака дека Украина останува во срцето на европската политика, без разлика на американските колебања и глобалните политички притисоци.

Свет | пред 5 месеци

Европските лидери ја поддржаа иницијативата на Трамп за запирање на војната во Украина – Русија останува непопустлива

Високи претставници од Велика Британија, Франција, Германија, Украина и Европската унија денеска издадоа заедничка изјава во која ја изразуваат својата поддршка за напорите на американскиот претседател Доналд Трамп за ставање крај на војната во Украина, јавува Reuters.„Цврсто го поддржуваме ставот на претседателот Трамп дека борбите треба веднаш да престанат и дека тековната линија на фронтот треба да биде основа за преговори“, се наведува во изјавата на британската влада.Во документот се додава дека ќе биде засилен притисокот врз руската економија и одбранбената индустрија, сè додека „Владимир Путин не покаже подготвеност за мир“, како и дека се развиваат мерки за користење на „целата вредност на замрзнатата руска државна имовина за поддршка на Украина“.Предлогот за замрзнување на конфликтот долж постојните линии на бојното поле би претставувал значителен отстап за Украина, која инсистира на враќање на целата територија окупирана од Русија од 2014 година, вклучително и Крим.Американскиот претседател Доналд Трамп минатата недела изјави дека е отворен за компромис и дека замрзнување на фронтот би можело да биде прв чекор кон мировен договор. Тој дури најави можен самит со рускиот претседател Владимир Путин во Будимпешта, иако подготовките за тој состанок се одложени.Руската страна остро реагираше на изјавите од Западот. Портпаролот на Кремљ, Дмитриј Песков, изјави дека „ставот на Русија останува непроменет“ и дека Москва не прифаќа замрзнување на конфликтот во сегашна форма.„Ова прашање е повеќепати покренувано во рамки на руско-американските контакти, и нашиот одговор секогаш бил ист – добро познат на сите“, рече Песков, кој ја минимизираше тежината на најавите од Вашингтон, нарекувајќи ги „новински извештаи“.Според Москва, прекинот на огнот би ѝ овозможил на Украина да се прегрупира и повторно да се вооружи, па затоа Русија инсистира на директни преговори за целосен мировен договор, но под услов да добие дополнителни територии под своја контрола.Иако Трамп минатата недела најави дека високите советници на САД и Русија ќе се сретнат, планираниот состанок меѓу американскиот државен секретар Марко Рубио и рускиот министер за надворешни работи Сергеј Лавров е одложен, потврдија извори од Белата куќа за CNN.Причината не е официјално наведена, но според дипломатски извори, две страни имаат различни визии за крајот на руската инвазија. Засега не е познато дали одложувањето ќе влијае на најавениот самит меѓу Трамп и Путин во Будимпешта.

Свет | пред 5 месеци

Уставни измени по изборите, eвропратеникот Томас Вајц: Македонија покажува напредок, но без уставни измени нема почеток со ЕУ

Македонската Влада постепено ги спроведува обврските поврзани со малцинствата, безбедноста и инфраструктурните проекти, но земјата сè уште нема направено вистински пробив на европскиот пат, оцени известувачот на Европскиот парламент за Северна Македонија, австрискиот европратеник Томас Вајц.„Северна Македонија и понатаму е блокирана од Бугарија. За жал, прашањата поврзани со идентитетот го кочат напредокот на земјата“, изјави Вајц за Европската новинска редакција (ЕНР), дел од која е и МИА.Тој изрази надеж дека по локалните избори ќе бидат усвоени уставните измени за внесување на бугарската заедница во Уставот, што, како што рече, ќе го отвори патот за вистинско започнување на преговорите со Европската Унија.„Македонија е формално дел од пристапниот процес, но реално преговорите сè уште не се почнати. Тоа мора да се случи наскоро, за земјата да остане на вистинскиот пат“, порача Вајц.Западен Балкан – различна динамика на напредокГоворејќи за останатите земји од регионот, Вајц оцени дека Црна Гора би можела да стане 28. членка на Унијата до 2029 година, поради брзите реформи, додека Албанија, според него, бележи напредок и во борбата против корупцијата и во владеењето на правото.За Босна и Херцеговина, европратеникот оцени дека земјата се соочува со „длабока политичка нестабилност и недостиг од модерна граѓанска држава“.Во однос на Србија и Косово, Вајц истакна дека двете страни мора меѓусебно да се признаат за да продолжат на европскиот пат.„Проблемот на Србија не е само Косово, туку и назадувањето во демократијата, медиумските слободи и независноста на судството. Србија стана заробена држава, во која институциите се под контрола на партијата на претседателот Александар Вучиќ“, изјави Вајц.Тој додаде дека се сомнева во искрената намера на српската влада за влез во ЕУ.„Ако сакаме да го интегрираме регионот, мора да разговараме со српскиот народ, но не сум сигурен дека владата на Вучиќ навистина сака членство. Тој седи не само на две, туку на најмалку три столчиња – меѓу Кина, Русија, ЕУ и неговиот проект ‘српски свет’“, изјави Вајц.

Македонија | пред 5 месеци

Грлиќ Радман: На состанокот меѓу Трамп и Путин треба да учествуваат и Украина и ЕУ

Хрватска смета дека не може да има договор за Украина без Украина, и дека на најавениот состанок меѓу американскиот и рускиот претседател треба да учествуваат и украински претставници, како и претставници на земјите членки на ЕУ, изјави денеска министерот за надворешни работи, Гордан Грлиќ Радман.„Ги поздравуваме напорите на американскиот претседател Доналд Трамп за постигнување решение. Секако, треба да се искористи состанокот што треба да се одржи и сметаме дека тој состанок треба да се одржи со украински претставници, како и со претставници на државите членки на ЕУ“, изјави Грлиќ Радман, кој денеска учествуваше на состанокот на министрите за надворешни работи на земјите членки на ЕУ во Луксембург.„Го поддржуваме секој напор за праведен мир“Тој додаде дека официјален Загреб го поддржува секој напор кој оди во насока на постигнување „праведен мир, што значи почитување на територијалниот интегритет и суверенитетот на Украина“.Сличен став изнесе и високата претставничка на ЕУ за надворешна и безбедносна политика, Каја Калас.„Се обидуваме да ги увериме нашите сојузници низ целиот свет дека ништо не може да произлезе од тие состаноци ако во нив не учествуваат Украина или Европа“, изјави Калас на прес-конференција.Таа додаде дека смета оти претседателот Трамп „искрено се обидува да го заврши војната“ и дека тоа го сакаат сите – освен Русија.„Не треба да дозволиме да ни се одвлекува вниманието, суштината е во тоа што мора да ја натераме Русија да посака мир“, рече Калас.

Свет | пред 5 месеци

Урсула фон дер Лајен по средбата со Мицкоски: Уставните промени се последниот чекор, топката за во ЕУ е кај вас

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, по средбата со премиерот Христијан Мицкоски во Брисел, порача дека Европската унија целосно ја поддржува Македонија на нејзиниот пат кон членство, но и дека последниот предуслов за отворање на преговорите е усвојувањето на уставните измени.„Целосно стоиме зад Северна Македонија на нејзиниот европски пат. Можете да сметате на нас. Следниот и единствен чекор пред отворањето на преговорите е јасен – треба да ја направите договорената уставна промена. Топката е кај вас. ЕУ е подготвена“, напиша Фон дер Лајен на социјалната мрежа Х по средбата.Претседателката на Европската комисија истакна дека, додека се чека на политичкиот исчекор од Скопје, Унијата веќе ги приближува граѓаните на Македонија кон европскиот пазар и технологии.„Во меѓувреме, го приближуваме вашиот народ кон нас. Тоа е суштината на Планот за раст! Отвораме AI Factory антена во Скопје, ја вклучуваме земјата во Европската зона за единствени плаќања, и исплаќаме **16 милиони евра благодарение на спроведените реформи“, напиша фон дер Лајен.

Македонија | пред 5 месеци

Систем за влез/излез од ЕУ: За што сè треба да се подготват патниците

Министерството за внатрешни работи ја информира јавноста дека почнувајќи од 12 октомври 2025 година, Европската Унија ќе започне со постепено воведување на Системот за влез/излез (EES), кој ќе биде целосно имплементиран до април 2026 година.Овој нов дигитален систем претставува една од најзначајните реформи во областа на граничното управување на ЕУ, заменувајќи го досегашното ставање печати во пасошите со електронска евиденција на биометриски податоци (фотографија и отпечатоци од прсти), како и точни записи за датумите на влез и излез.За кого важи системот?EES се однесува на сите државјани од земји кои не се членки на Европската Унија или Шенген зоната и кои патуваат за краток престој (до 90 дена во рамки на 180 дена). Тоа ги опфаќа:патниците кои се ослободени од виза за влез во ЕУ,патниците кои поседуваат виза за краток престој.Граѓаните на земјите-членки на ЕУ и на Шенген зоната не подлежат на новиот систем.Земји каде ќе се применува EESСистемот ќе биде активен на сите надворешни гранични премини на 29 земји, меѓу кои се: Грција, Бугарија, Австрија, Германија, Франција, Италија, Шпанија, Шведска, како и Исланд, Норвешка, Швајцарија и Лихтенштајн.Кои се целите на воведувањето?Со EES, Европската Унија има за цел:да ја зголеми безбедноста на граѓаните, преку подобро откривање на фалсификувани документи и идентитетски измами,да ја подобри борбата против криминалот, тероризмот и нелегалната миграција,да го олесни патувањето преку побрзи и поефикасни гранични проверки,да обезбеди прецизна дигитална евиденција за времетраењето на престојот, елиминирајќи можни недоразбирања кои порано настануваа со рачните печати.Како ќе функционира системот?При првото патување по воведувањето на системот, патниците ќе поминат низ целосен процес на регистрација кој вклучува фотографирање, скенирање на отпечатоци од прсти и внесување на податоци од пасошот. За да се олесни процедурата, на граничните премини ќе има и пунктови за самопослужување, а можно е и претходно предрегистрирање преку мобилни апликации.При следните патувања, контролата ќе биде значително побрза бидејќи податоците веќе ќе бидат складирани во системот и ќе се врши само нивна проверка.Период на транзицијаВо периодот од октомври 2025 до април 2026 системот ќе се воведува по фази. Тоа значи дека дел од патниците сè уште ќе добиваат печат во пасошите, додека постепено сите гранични премини не преминат на целосна дигитална евиденција. Од 10 април 2026 година, печатите во пасошите целосно ќе бидат заменети со електронски записи.Заштита на личните податоциСите податоци ќе се обработуваат и чуваат согласно строгите стандарди на Европската Унија и Општата регулатива за заштита на податоци (GDPR). Со тоа се гарантира целосна заштита на приватноста и транспарентна употреба на собраните информации.Апел до граѓанитеМинистерството за внатрешни работи апелира до сите граѓани на Република Северна Македонија кои планираат патувања во земјите на Шенген зоната да се информираат за новите правила и постапки, со цел нивните патувања да бидат навремени, безбедни и без непотребни доцнења.

Македонија | пред 5 месеци

ЕУ повторно воведе санкции против Иран по одлуката на ОН

Европската унија денеска потврди дека повторно воведува санкции против Иран, по одлуката на Обединетите нации, на фоне на несогласувањата меѓу Западот и Техеран околу иранската нуклеарна програма.Според соопштението на Советот на министри на ЕУ, блокот од 27 држави „повторно воведува низа рестриктивни мерки во врска со иранските активности за пролиферација на нуклеарно оружје“. Одлуката е усогласена со повторното активирање на санкциите кон Иран што во саботата навечер го донесе Советот за безбедност на ОН.Мерките се насочени кон компании, организации и поединци кои директно или индиректно придонесуваат за иранската нуклеарна програма или за развој на балистички ракети – преку обезбедување опрема, знаење или финансирање. Европскиот пакет ги опфаќа санкциите на ОН, но и дополнителни чекори, меѓу кои замрзнување на средствата на Централната банка на Иран и повеќе трговски и економски ограничувања.Иран го осуди враќањето на санкциите како „неоправдано“, а заедно со Русија и Кина го смета потегот за незаконит.Бидејќи не беше постигнат договор со Техеран, стапи во сила механизмот за автоматско враќање на санкциите („snapback“), кој на 28 август го активираше групата Е3 (Германија, Франција и Обединетото Кралство). Со тоа повторно важат одредбите што беа суспендирани со нуклеарниот договор од 2015 година, познат како Заеднички сеопфатен акциски план (JCPOA).Е3 систематски предупредува дека Иран збогатува ураниум на нивоа далеку над потребите за цивилни цели. Според европски експерти, Иран во моментов располага со околу 450 килограми ураниум збогатен на 60 отсто и се приближува кон 90 отсто – прагот што би овозможил производство на осум до десет нуклеарни бомби.

Свет | пред 6 месеци

Дронови во близина на воени бази: НАТО и ЕУ преземаат мерки

НАТО најави зајакнување на својата мисија во Балтичкото Море, откако данските вооружени сили соопштија дека биле забележани неидентификувани беспилотни летала во близина на воените инсталации во земјата. Инцидентите следуваат по неколку упади на дронови во близина на аеродроми и критична инфраструктура оваа недела, при што аеродромот во Копенхаген беше затворен неколку часа во понеделникот навечер, а привремено беа затворени и пет помали дански цивилни и воени аеродроми.НАТО соопшти дека ќе спроведе засилена контрола со нови средства во регионот на Балтичкото Море, кои вклучуваат разузнавачки, надзорни и извидувачки платформи, како и најмалку една фрегата за противвоздушна одбрана. Овие мерки ќе ја подобрат мисијата „Балтичка стража“, која е воспоставена како одговор на инцидентите со оштетување на далноводи, телекомуникациски врски и гасоводи на дното на Балтичкото Море.Данската јавна телевизија ДР објави дека дронови летале во и надвор од оградата на воздухопловната база Каруп во петокот вечерта. Базата ги сместува сите хеликоптери на данските вооружени сили и делови од одбранбената команда. Во Норвешка, најмалку два дрона биле забележани околу еден час во забранета зона во близина на Орланд, главната база за борбените авиони Ф-35 и клучна база на НАТО. Беспилотно летало било забележано и над северната германска покраина Шлезвиг-Холштајн.Германскиот министер за внатрешни работи, Александер Добринт, оцени дека заканата од беспилотни летала е „висока“ и дека владата размислува да им дозволи на вооружените сили да соборуваат дронови под одредени услови.Она на што сме сведоци е трка во вооружување – трка помеѓу заканите со дронови и одбраната од дронови. Мора да се подготвиме за ова, рече Добринт.Министрите за одбрана од 10 земји на ЕУ се согласија да ја зајакнат источната одбрана со таканаречен „ѕид од дронови“ за да ја одвратат Русија, која е главниот осомничен за неодамнешните упади. Данската премиерка Мете Фредериксен изјави дека Русија претставува главна закана за безбедноста на Европа.Данскиот министер за одбрана, Троелс Лунд Поулсен, оцени дека летовите се „дело на професионален актер“, додека министерот за правда Петер Хумелгард рече дека целта на нападите е „да се шири страв, да се создаде поделба и да нè исплаши“. Москва негираше дека го нарушила воздушниот простор на НАТО, нарекувајќи ја реакцијата на ЕУ „хистерија“ и предупреди дека мерките како „ѕидот од дронови“ ќе доведат до „зголемување на воените и политичките тензии на континентот“.

Свет | пред 6 месеци

Унгарскиот министер тврди дека Зеленски го „губи разумот“

Унгарскиот министер за надворешни работи, Петер Сијарто, во петок изјави дека украинскиот претседател Володимир Зеленски „почнува да го губи разумот“ откако Зеленски рече дека извиднички беспилотни летала, кои ја нарушиле украинската воздушна граница, веројатно припаѓаат на Унгарија.Претседателот Володимир Зеленски почнува да го губи разумот поради својот непријателски став кон Унгарија, напиша Сијарто на социјалната мрежа Facebook. Сега му се привидуваат чудовишта.Зеленски истакна дека извидничките дронови ја нарушиле украинската воздушна граница, повикувајќи се на прелиминарно воено известување според кое леталата дошле од Унгарија со цел да го испитаат индустрискиот потенцијал на граничните подрачја.Унгарија е членка на Европската унија и НАТО, две организации кои ја поддржуваат Киев во војната против Русија, но односите меѓу Киев и Будимпешта често биле напнати.По руската инвазија на Украина во февруари 2022 година, голем број големи украински компании, особено од источните и јужните региони, се преселиле во западна Украина и други побезбедни области.Унгарскиот премиер Виктор Орбан е скептичен во однос на западната воена помош за Украина и за разлика од другите членки на НАТО и ЕУ, одржува блиски односи со рускиот претседател Владимир Путин.

Свет | пред 6 месеци