Нов бран поскапувања на храната се заканува во Европа, последиците може да се почувствуваат и во Македонија

Иако инфлацијата на храната во еврозоната забави во текот на 2026 година, Европската централна банка (ЕЦБ) предупредува дека смирувањето на цените можеби нема да трае долго. Повисоките цени на енергенсите, сушите и екстремните временски услови би можеле повторно да го забрзаат поскапувањето на храната во 2027 година.

Според анализата на ЕЦБ објавена на 20 октомври 2026 година, годишната инфлација на храната во еврозоната се намалила од 2,6% во јануари на 1,1% во август, пред да се зголеми на 1,3% во септември. Сепак, тоа не значи дека храната поевтинела, туку дека цените продолжиле да растат со побавно темпо.

— реклама —

Во меѓувреме, вкупната инфлација во еврозоната се зголемила од 1,7% во јануари на 3,8% во септември, главно поради поскапувањето на енергенсите. Инфлацијата кај енергијата достигнала 18,9%.

Повисоките цени на нафтата и природниот гас ги зголемуваат трошоците за транспорт, земјоделско производство, преработка, пакување и вештачки ѓубрива. Овие притисоци би можеле да се одразат врз цените на пченицата, пченката и јачменот, а потоа и врз лебот, тестенините, млечните производи и месото.

— реклама —

Дополнителен ризик се сушите и високите температури што ја погодија Европа во текот на годинава. Според проценките на ЕЦБ, неповолните временски услови би можеле да ја зголемат годишната инфлација на храната за 0,3 до 0,8 процентни поени во 2027 година.

Септемвриските проекции на ЕЦБ предвидуваат дека инфлацијата на храната би можела да достигне 3,4% во третиот квартал од следната година, по што се очекува постепено забавување. Сепак, прогнозите зависат од движењето на цените на енергенсите, временските услови и состојбата на глобалните синџири на снабдување.

— реклама —

И покрај забавувањето на инфлацијата, храната во еврозоната во септември 2026 година била околу 30% поскапа отколку на крајот на 2021 година. Растот на цените се движел од околу 24% во Финска до приближно 48% во Естонија.

ЕЦБ предупредува дека куповната моќ на граѓаните не се враќа автоматски со забавувањето на инфлацијата. Истражување на Евробарометар, објавено на 22 септември 2026 година, покажало дека 55% од Европејците сметаат оти пристапните цени на храната треба да бидат еден од главните приоритети на Европската Унија.

Овие движења се значајни и за Македонија, чија економија е чувствителна на промените на меѓународните цени на енергенсите, храната и земјоделските суровини. Евентуалните нови поскапувања на европските и светските пазари би можеле да создадат дополнителен притисок врз домашните цени.

Од ЕЦБ порачуваат дека забавувањето на инфлацијата не значи и трајно надминување на ценовните притисоци, а 2027 година би можела да донесе нови предизвици за трошоците за живот на европските домаќинства.