ЕУ

ЕУ планира трајна забрана за увоз на руска нафта

Европската комисија планира да предложи закон кој ќе предвиди трајна забрана за увоз на руска нафта. Предлогот е предвиден да биде објавен на 15 април, три дена по парламентарните избори во Унгарија, со цел прашањето за забраната да не стане доминантна тема во предизборната кампања.ЕУ уште во 2022 година забрани увоз на руска нафта превезуван по море, со исклучок на земјите без излез на море – Чешка, Унгарија и Словачка – кои можат да увезуваат нафта преку морски транспорт ако не е можно да се користи нафтопроводот.Испораките преку нафтопроводот Дружба беа прекинати на 27 јануари по руски напад со дронови. Унгарија ја обвинува Украина дека го одложува поправувањето на нафтопроводот, па затоа го блокира 20-тиот пакет санкции против Русија и кредитот од 90 милијарди евра за Украина, при што Словачка ѝ се приклучи на Унгарија во блокадата.Со новиот закон, Комисијата сака трајно да ја забрани руската нафта. Иако во последното тромесечје ЕУ увезувала само 1 отсто руска нафта, Унгарија и Словачка не презеле мерки за намалување на зависноста, па денес речиси целосно зависат од руски енергенти.Минатиот месец, ЕУ донесе закон за целосно запирање на увозот на руски гас од есен 2027 година. Унгарија и Словачка најавија дека ќе се борат против тоа пред Судот на ЕУ.

Свет | пред 1 месец

ЕУ заговара „прва и втора лига“ на земји членки, а еден од говорниците таму рече „тоа што и го правите на Македонија е криминал“, посочи Мицкоски

Македонија е жртва на булинг од земји членки кои го условуваат евроинтегративниот процес, изјави премиерот Христијан Мицкоски, посочувајќи дека земјата не се вреднува според напредокот, туку според политички услови.„Не се цени според напредок, туку тоа дали ќе го промениме Уставот, банкнотите, знамето итн. И колку повеќе тоа го игнорираме, толку потежок ќе биде тој пат и толку повеќе препреки ќе имаме. Јас сум свесен дека можеби дел од политичките гарнитури од минатото имале добри политички намери, но има и такви кои од неуспехот да се справат со криминалот и корупцијата, неуспехот кој го имаа дома, беа донесени до ѕид и побараа бел лист хартија и рекоа дајте да потпишеме сѐ што треба, за да останеме на власт“ рече премиерот Мицкоски.Во однос на актуелните политички состојби, премиерот упати критики кон СДСМ, обвинувајќи ја опозициската партија за ширење лажни вести и оценувајќи дека е во политичка криза.„Од СДСМ денеска гледаме гранапче кое се занимава со лажни вести, и е на прагот на истчезнување. Затоа оваа генерација треба да биде свесна за овој предизвик и да биде свесна за уште еден предизвик, а тоа е последната иницијатива која се зборува во Брисел“, рече тој.Мицкоски се осврна и на, како што рече, иницијативата што се разгледува во Брисел за „прва и втора лига“ земји членки на Европската Унија, предупредувајќи дека ваквиот концепт отвора прашања за идниот статус на земјите кандидатки.„Имаше многу влијателни членови на Влади, и еден од говорниците рече 'Тоа што и го правиме на Македонија е криминал'. И тоа нема никаква врска со вредностите. Затоа и добро треба да размислиме за ова прва и втора лига земји членки, со многу заштитни механизми и да донесеме одлука што мислиме и како мислиме. Треба да сме свесни со сите овие предизвици во годините што следат. Ако живееме во фантазија, нема да можеме да најдеме соодветно решение. Ова се историски моменти во политиката а тие знаат да траат со децении, а некогаш и векови. Затоа народот треба да е трпелив и мудар. А за еден народ нема полошо од корумпирани лидери на таа нација. И тие се тие кои нѐ доведоа во оваа ситуација. Наместо да гледаме во иднината, ние толкуваме чии биле учителите и нивните ученици, а меѓу нас нема некој да просведочи која била вистината“, рече Мицкоски.

Македонија | пред 1 месец

ЕУ бара повлекување на руските воени сили од Белорусија, Грузија и Ерменија

Европската унија бара Русија да ги повлече своите воени сили не само од Украина, туку и од Белорусија, Грузија, Ерменија и сепаратистичката молдавска регија Придњестровје, наведува документ испратен од високиот претставник на ЕУ за надворешна политика Каја Калас.Документот бара и забрана за руско воено присуство, повлекување на нуклеарното оружје од Белорусија и демилитаризација на окупираните територии. Руски трупи се стационирани во Абхазија, Јужна Осетија, Придњестровје, Ерменија и Белорусија, од каде се организираше инвазијата во 2022 година.ЕУ исто така бара исплата на воена штета, укинување на амнестијата за воени злосторства и целосен пристап за меѓународни истражители. Брисел истакнува дека траен мир не е возможен без учество на ЕУ на преговарачката маса и без заштита на безбедносните интереси на Унијата.

Свет | пред 1 месец

Нови блокади на граничните премини: ЕУ ги одби барањата на превозниците од Западен Балкан

Европска Унија ги отфрли сите предлози доставени од транспортните здруженија од земјите од Западен Балкан во обид да се најде решение за проблемот со престојот на професионалните возачи во Шенген-зоната. Од Брисел порачале дека нема можност за отстапување од правилото „90/180“, според кое државјаните на земји што не се членки на Унијата можат да престојуваат најмногу 90 дена во период од 180 дена.Претседателот на деловното здружение „Меѓународен транспорт“, Неѓо Мандиќ, изјавил дека последната средба со претставниците на европските институции била „катастрофална“, бидејќи ниту еден од предлозите на превозниците не бил прифатен.„Не прифатија ништо што предложивме, само рекоа – вклопете се во правилото 90/180, поинаку не може“, изјавил Мандиќ за Танјуг.Транспортните здруженија бараа воведување посебни визи или модел со кој времето поминато во транзит и на пат не би се третирало како класичен престој во Шенген-зоната. Сепак, одговорот од европските институции бил дека таквите предлози се „невозможни, премногу креативни и спротивни на шенгенското законодавство“. Како алтернатива, било предложено возачите да пријават престој во некоја од поблиските земји-членки на ЕУ, што за превозниците било неприфатливо, пренесува Вијести.Превозниците веќе донеле одлука за повторна блокада на товарните гранични премини, но точниот датум сè уште не е утврден. Според Мандиќ, неопходна е координација со здруженијата од другите земји од регионот, по што ќе биде соопштен и терминот за новите блокади.„Одлуката е донесена, но мора да се усогласиме со колегите од другите земји од Западен Балкан и да ги договориме сите детали. Дури потоа ќе биде познат точниот датум“, изјавил тој.Протестите на транспортерите започнаа на 26 јануари 2026 година, со барање професионалните возачи да не се третираат како туристи, туку да добијат посебен статус поради природата на нивната работа. Блокадите беа прекинати на 29 јануари по најавата дека Европската комисија ќе ги разгледа можните корективни мерки. Откако беше објавен официјалниот став дека нема да има измени на правилата, меѓу превозниците повторно се засили незадоволството.Транспортниот сектор предупредува дека без системско решение, дел од компаниите од регионот би можеле да се соочат со сериозни финансиски последици, бидејќи професионалните возачи брзо го достигнуваат лимитот од 90 дена престој и по неговото исцрпување се изложени на ризик од забрана за влез во ЕУ.

Македонија | пред 1 месец

ЕУ подготвена и за офанзивни сајбер операции: „Не е доволно само да се браниме“

Извршната потпретседателка на Европска комисија за технолошка сувереност и безбедност, Хена Виркунен, изјави дека Европската Унија мора да развие и офанзивни сајбер капацитети, а не само одбранбени.„Не е доволно што се браниме. Мора да имаме и офанзивни капацитети“, посочи Виркунен во изјава за медиуми, додавајќи дека безбедносната средина се менува и дека Европа мора да биде подготвена за нови предизвици.Досега европските престолнини беа воздржани од јавно поддржување на таканареченото „возвратно хакирање“, стравувајќи од можни одмазди и ескалација од држави како Русија и Кина. Сепак, според наводите, климата постепено се менува, а неколку земји членки, меѓу кои Германија и Летонија, веќе размислуваат за развој на офанзивни сајбер операции.Потребата од одбранбени и офанзивни сајбер капацитети беше спомната и во белата книга за одбраната на Европската комисија, објавена во декември минатата година.Виркунен нагласи дека Комисијата идентификува критични сектори во кои Европа треба да има поголема контрола врз сопствените податоци и технологии. Тоа е дел од пошироката стратегија за намалување на зависноста од странски технолошки решенија и зајакнување на европската индустриска и сајбер автономија.„Не сакаме ризични зависности во ниту една критична област. Тоа не значи дека сè ќе правиме сами. Кога немаме сопствени капацитети, подготвени сме да соработуваме со партнери со слични вредности за да изградиме отпорни синџири на снабдување“, истакна Виркунен.

Свет | пред 1 месец

Нови заштитни механизми за идните членки на ЕУ, Црна Гора прва со нов тип договор?

Еврокомесарката за проширување Марта Кос порача дека Европската Унија не смее да си дозволи „тројански коњ“ во процесот на проширување и дека сѐ уште нема политичка волја меѓу земјите членки за воведување гласање со квалификувано мнозинство во оваа област.Говорејќи на конференцијата за проширување на ЕУ во Талин, Естонија, Кос истакна дека проширувањето мора да се темели на пет клучни елементи, при што првиот е дека нема кратенки во реформите. Според неа, Унијата мора да биде заштитена од можни чекори наназад и затоа предложи новите договори за пристапување да содржат посилни заштитни механизми за почитување на фундаменталните вредности.Таа најави дека Црна Гора би можела да биде првата држава што ќе потпише ваков нов тип договор. Борбата против корупцијата и изградбата на демократските институции, нагласи Кос, остануваат темел на проширувањето и целосното членство никогаш не смее да биде на штета на тие вредности.„Потребна ни е полиса за осигурување против чекори назад. Лекцијата од 2004 година е дека мора да имаме механизми што ќе гарантираат дека новите членки ќе се придржуваат до правилата и дека интегритетот на Унијата ќе биде заштитен и по пет, десет или дваесет години“, изјави таа.Во однос на гласањето со квалификувано мнозинство, Кос посочи дека новата методологија и понатаму остава простор за вето на секој чекор. Европската комисија, како што рече, го ставила предлогот за квалификувано мнозинство на маса, но засега нема доволна политичка поддршка меѓу земјите членки за таква промена.

Свет | пред 1 месец

ЕУ планира да стави крај на бесконечното скролирање

Европската унија планира да стави крај на бесконечното скролирање. Европската комисија првпат се занимава со зависност од социјалните мрежи во рамки на борбата против Тикток, што би можело да постави нови стандарди за дизајнот на најпопуларните апликации во светот. Брисел ја наложи компанијата да ја промени неколку клучни функции, вклучувајќи го онеможувањето на бесконечното скролирање, воведување строги паузи за времето поминато пред екран и промена на системот на препораки, со образложение дека дизајнот на апликацијата создава зависност кај корисниците, особено кај децата, пишува Politico.Ова е првпат Комисијата јасно да ја искаже својата позиција за дизајнот на платформите за социјални мрежи според Законот за дигитални услуги, клучниот закон на ЕУ за интернет содржини. Тикток сега има можност да ја брани својата практика и да ги прегледа доказите што ги собра Комисијата, а компанијата најави дека ќе се бори против овие наоди. Доколку не успее да ја убеди Комисијата, апликацијата се соочува со казни до 6 проценти од годишниот глобален приход.Јан Пенфрат, постар советник за политики во организацијата за граѓански права EDRi, рече дека би било „многу, многу чудно“ ако Комисијата не го искористи ова како преседан и не се обиде да интервенира и кај другите компании.Законот за дигитални услуги им наложува на платформите како Тикток да ги проценат и ублажат ризиците за своите корисници. Сепак, овие ризици во законот се нејасно дефинирани, па досега било неизвесно каде точно регулаторите ќе ја повлечат границата. Две години по започнувањето на истрагата, Комисијата реши да удри во самото срце на дизајнот на платформата, тврдејќи дека тој претставува ризик за менталното здравје на корисниците, особено кај децата.На брифинг со новинарите, комесарот на ЕУ за технологија, Хена Виркунен, рече дека наодите сигнализираат дека работата на Комисијата влегува во нова, зрела фаза кога станува збор за систематските ризици. Facebook и Instagram се под истрага поради зависничкиот дизајн од мај 2024 година, и како кај TikTok, вниманието е насочено кон дизајнот и алгоритмите.

Свет | пред 1 месец

Трамп посакува колапс на ЕУ, вели Макрон

Францускиот претседател Емануел Макрон испрати низа остри и предупредувачки пораки во неколку интервјуа со влијателни западни медиуми, оценувајќи дека Европа е во длабока геополитичка и геоекономска криза, со сè поизразени надворешни притисоци и внатрешни слабости кои, како што тврди, го загрозуваат самиот опстанок на Европската Унија како уникатен проект.Во интервју за „Фајненшл тајмс“, Макрон изјави дека американскиот претседател Доналд Трамп сака да ја „распадне Европската Унија“, оценувајќи дека сегашната американска администрација се однесува како „отворено антиевропска“, дека ја „презира“ Европската Унија и дека нејзината стратешка цел е да го ослабне европското единство.Макрон предупреди дека Европа не смее да ја прифати улогата на пасивен набљудувач ако притисокот од Вашингтон продолжи или се засили. „Ако отворено нè нападнат, не мислам дека треба да ги наведнеме главите или да се обидеме да постигнеме договор“, рече францускиот претседател, додавајќи дека политиката на ублажување на тензиите што Унијата ја спроведува со месеци очигледно не дава резултати.Дополнителна тежина на предупредувањата на Макрон дава неговата проценка изразена во интервју за „Економист“, во кое тој изјави дека Европа е во „вонредна состојба“, и геополитички и геоекономски. Според него, Европската Унија мора итно да инвестира во сопствената економија и да ги отстрани внатрешните пречки за раст, бидејќи во спротивно ќе биде „смачкана“ помеѓу американската технолошка доминација и масовниот увоз од Кина.Макрон нагласи дека прашањето за конкурентноста стана клучно егзистенцијално прашање за Унијата, особено пред самитот на ЕУ закажан за 12 февруари, каде што економската сила и развојниот потенцијал на Европа ќе бидат во фокусот на дискусиите на европските лидери.Во исто време, во интервју за „Зидејце Цајтунг“, францускиот претседател ја отвори темата за односите со Русија, предлагајќи им на некои европски лидери да продолжат со директниот дијалог со Москва, за да Европа избегне зависност од трети страни во разговорите за завршување на војната во Украина.Макрон потсети дека географската положба на Европа нема да се промени, „без разлика дали ни се допаѓа Русија или не“, и дека таа е трајно „пред нашата врата“. Токму поради оваа причина, како што наведе, предложил продолжување на комуникацијата, иако, според него, некои европски земји сè уште се двоумеле да го преземат тој чекор.Според Макрон, Париз веќе го обновил дијалогот со Москва на „техничко ниво“, со очекување дека Европската Унија ќе изгради унифициран и организиран пристап кон контактите со Русија во иднина. „Не треба да има премногу соговорници; потребни се мандат и јасна репрезентација“, истакна тој, додавајќи дека мора да има простор за продолжување на дијалогот.„Зошто? Затоа што денот кога ќе дојде мирот, тој мир ќе биде европски мир“, заклучи Макрон, јасно ставајќи до знаење дека, и покрај војната и длабоките политички поделби, Европа не може да си дозволи трајно отсуство на стратешка комуникација со Русија.Сите овие пораки, доставени во краток временски период, укажуваат дека францускиот претседател се обидува да отвори широка дебата за идната позиција на Европа во брзо менувачкиот свет – свет во кој, како што предупредува, Унијата повеќе нема луксуз на неодлучност, ниту пак потпирање на политичките и економските центри на моќ на другите луѓе.

Свет | пред 1 месец

Европа пред финансиски пресврт: Еврото се подготвува за поголема глобална улога

Европа мора да се подготви за значително поголема улога во светските финансии во услови на постепено слабеење на американскиот долар и да ја зајакне сопствената финансиска архитектура за да биде подготвена за зголемен пазарен удел на еврото, оценува Мартин Кохер, гувернер на Австриската централна банка и член на Управниот совет на Европска централна банка.Во изјава за медиумите, Кохер посочува дека зголемената улога на еврото е тренд што трае подолго време и дека во моментов се забележува појачан интерес од меѓународните партнери за европската валута. Според него, токму тоа е една од причините за забележливото зајакнување на еврото и за неговото сè почесто перцепирање како валута што нуди сигурност во периоди на глобална неизвесност.Во услови на кризи и нестабилност, инвеститорите традиционално се вртат кон златото, швајцарскиот франк и американскиот долар. Сепак, во изминатата година еврото зајакна за околу 14 проценти во однос на доларот, делумно како резултат на разнишаната доверба во САД поради честите промени во трговската политика. Истовремено, европските земји најавуваат зголемени инвестиции во одбраната и инфраструктурата, што дополнително ја засилува улогата на еврото.Иако доларот и понатаму има доминантна позиција со околу половина од светските девизни резерви, неговиот удел бележи надолен тренд во последната деценија. Еврото, пак, учествува со приближно 20 проценти. Според Кохер, глобалното финансиско преструктурирање може да му донесе на еврото уште поголема улога, вклучително и статус на безбедно прибежиште, за што Европа мора навреме да се подготви.Тој нагласува дека целта не е по секоја цена да се зголеми меѓународната улога на еврото, но дека околностите може да ја принудат Европа да ја преземе таа улога. Во таа насока, во рамките на Европската централна банка веќе се водат дискусии за користење на различни инструменти за стабилизација на меѓународниот финансиски систем, меѓу кои и меѓународни репо-договори, своп-линии и други механизми за обезбедување ликвидност.Претседателката на Европската централна банка, Кристин Лагард, неодамна истакна дека не постои директна врска меѓу силната меѓународна улога на една валута и нејзиното зајакнување во однос на другите валути. Таа посочи дека за една валута да биде извор на стабилност, потребни се долгорочно изградени предуслови, како што се сигурно и предвидливо правно опкружување во кое законите се почитуваат, критериум што, според неа, еврозоната веќе го исполнува.Лагард нагласи и дека постои напредок во третата клучна компонента за силна валута – трговската поврзаност со остатокот од светот. Таа оцени дека зајакнувањето на еврото зависи и од трговските договори на Европската унија со региони како Меркосур, Индија, Австралија и други партнери. Дополнително, таа истакна дека обезбедувањето ликвидност е суштински атрибут на силна валута, поради што Европската централна банка го преиспитува и унапредува својот ликвидносен рамковен систем преку репо-линии.

Македонија | пред 1 месец

Унгарија ja тужи ЕУ

Унгарската влада поднесе тужба до Судот на правдата на ЕУ, барајќи поништување на Уредбата RePower EU, чија цел е постепено укинување на увозот на руски гас.Ова го изјави министерот за надворешни работи и трговија на Унгарија, Петер Сијарто. Тој тврди дека ЕУ со усвојувањето на уредбата ја надминала својата надлежност, бидејќи одлуката е погрешно претставена како мерка на трговска политика, а не како санкција, додека нејзината примена би ја загрозила безбедноста на снабдувањето со енергија во Унгарија.Сијарто, пишува унгарскиот Индеx, наведе дека Унгарија ја оспорила уредбата RePower EU пред Судот на ЕУ по нејзиното официјално стапување на сила, истакнувајќи дека за Унгарија не постојат поевтини и по сигурни алтернативи на руската нафта и гас, како и дека без тие енергенти не е можно да се гарантира енергетската безбедност на земјата ниту одржувањето на ниски трошоци за домаќинствата.Сијарто наведе три клучни причини поради кои Будимпешта бара поништување на уредбата: прво, RePower EU во суштина претставува политика на санкции, поради што би барала едногласна одлука на земјите членки; второ, ЕУ нема надлежност за донесување такви одлуки бидејќи енергетската политика е во надлежност на земјите членки; и трето, принципот на енергетска солидарност во ЕУ се крши доколку се загрозува снабдувањето со енергија на која било членка.Според Сијарто, судскиот процес би можел да трае помеѓу една и пол и две години, а укинувањето на руските енергенти, како што наведе, би можело да го зголеми трошокот за енергија во Унгарија.Уредбата RePower EU беше усвоена од Европскиот парламент во декември, додека Советот на ЕУ ја потврди во јануари, при што против беа само Унгарија и Словачка.Според планот, забраната се однесува исклучиво на рускиот гас, додека за укинување на увозот на руска нафта и нуклеарно гориво ќе се одлучува со посебна уредба во 2026 година.Според договорот на институциите на ЕУ, увозот на руски течен природен гас (LNG) би бил забранет од почетокот на 2026 година, додека забраната за увоз на гас преку гасоводи би стапила на сила на 30 септември 2027 година, со предвидени транзициски периоди за постоечките договори.Уредбата предвидува и обврска на земјите членки да изработат национални планови за диверзификација на снабдувањето со гас, додека Европската комисија ќе ја надгледува примената на забраната.

Свет | пред 1 месец

ЕУ планира забрана за увоз на руски бакар и благородни метали

Европската унија разгледува воведување забрана за увоз на бакар и неколку клучни благородни метали од Русија, меѓу кои платина, иридиум и родиум.Овој предлог е дел од 20. пакет санкции што Брисел планира да го усвои до крајот на февруари 2026 година, по повод двегодишнината од почетокот на војната во Украина, пренесува Блумберг, повикувајќи се на анонимни добро упатени извори.Главна цел на овие мерки е рускиот гигант „Норникел“, најголемата рударска компанија во земјата, која досега успеа да избегне директни санкции од ЕУ поради својата критична улога на светскиот пазар.Одлуката за забраната доаѓа во момент кога светските пазари на овие метали веќе се под силен притисок, а цените на бакарот достигнуваат рекордни нивоа поради големата побарувачка и ограниченото снабдување, додека на пазарот на платина се бележи дефицит.Руските метали веќе се делумно потиснати од западните берзи, како што е Лондонската берза на метали, но и понатаму наоѓаат пат до европските индустриски потрошувачи.Европската унија се надева дека со овој потег дополнително ќе ги исцрпи руските воени фондови, и покрај ризикот од натамошен раст на цените на суровините.Новиот пакет санкции е проследен и со најава за огромен пакет финансиска помош за Украина во вредност од 90 милијарди евра за наредните две години.

Свет | пред 1 месец

ЕУ спрема нова забрана за Русите

Шефицата на дипломатијата на Европската унија, Каја Калас, изјави дека ЕУ ќе продолжи да разгледува идеја за забрана на влез на сите лица кои учествувале во војната против Украина, додека служеле во руските вооружени сили.По состанокот на Советот на ЕУ, Калас рече дека повеќе земји членки изразиле поддршка за предлогот на Естонија, без да прецизира за кои земји станува збор.„Тоа претставува јасен безбедносен ризик за Европа. Се согласивме да го доразвиеме овој предлог“, изјави Калас.Таа додаде дека ова прашање би можело да стане особено актуелно по завршувањето на сегашната фаза на војната и дека Европската унија до тогаш треба да понуди конкретни одговори.Уште на 29 јануари неофицијално беше соопштено дека Естонија предлага на земјите членки на ЕУ да разгледаат забрана за влез во Шенгенскиот простор на лицата кои учествувале во непријателства против Украина, додека служеле во руските вооружени сили.Естонскиот министер за надворешни работи, Маргус Цахкна, нагласи дека лицата со такво искуство се под зголемен ризик од регрутирање од страна на руските специјални служби и дека претставуваат низа безбедносни закани.

Свет | пред 2 месеци

Мерц: Членство на Украина во ЕУ до 2027 не е возможно

Германскиот канцелар Фридрих Мерц изјави дека влезот на Украина во Европската унија до почетокот на следната година не е реална цел, истакнувајќи дека станува збор за долг процес.Мерц со ова ги намали очекувањата поставени од украинскиот претседател Володимир Зеленски, кој како целна година за членство ја наведе 2027.„Пристапувањето на 1 јануари 2027 година не е возможно. Тоа не е реалистично“, рече Мерц во Берлин, пренесува агенцијата DPA.Германскиот канцелар нагласи дека секоја држава кандидат прво мора да ги исполни Копенхашките критериуми, кои опфаќаат низа политички, економски и законодавни услови, а овој процес обично трае години. „Украина можеме постепено да ја приближуваме кон Европската унија“, додаде тој.Украина го доби статусот на кандидат за членство во ЕУ во 2022 година, а минатата година заврши процес на анализа на усогласеноста на своето законодавство. Киев се залага за забрзано пристапување поради тековните мировни преговори со Москва, тврдејќи дека членството е клучно за поствоеното закрепнување и безбедноста на земјата.Иако Брисел го оцени напредокот на Киев во реформите, отворањето на пристапните поглавја сè уште го блокира унгарскиот премиер Виктор Орбан.Орбан претходно изјави дека доверлив документ, дискутиран во рамките на ЕУ во текот на мировните преговори, предвидува влез на Украина во Унијата следната година преку забрзана процедура.

Свет | пред 2 месеци

Почнаа техничките разговори меѓу САД, Данска и Гренланд за арктичката безбедност

Техничките разговори меѓу САД, Данска и Гренланд околу договор за арктичка безбедност започнаа, изјави вчера државниот секретар на САД, Марко Рубио.Министрите за надворешни работи на Данска и Гренланд формираа работна група чија цел е да ги анализира разликите во односите со САД, кои се појавија на состанокот во Вашингтон со потпретседателот на САД, Џеј Ди Венс, и со Рубио, на почетокот на овој месец.Работната група беше формирана по повторените повици на претседателот Доналд Трамп САД да го преземат Гренланд, за да се спротивстават на заканите од Русија и Кина, што силно беше отфрлено од страна на Гренланд, Данска и европските сојузници.„Започнува денес и ќе биде редовен процес“, рече Рубио зборувајќи за работната група. Тој тоа го изјави за време на сведочењето пред Сенатскиот комитет за надворешни односи.„Ќе се обидеме тоа да го направиме така што нема да биде како медиумски циркус секојпат кога се водат овие разговори, затоа што мислиме дека тоа создава поголема флексибилност од двете страни за постигнување позитивен резултат“, додаде Рубио.Данското Министерство за надворешни работи соопшти дека вчерашните разговори беа насочени кон тоа како можат да одговорат на американските загрижености за безбедноста во Арктикот, а истовремено да ги почитуваат „црвените линии“ на Кралството Данска кои се однесуваат на суверенитетот на Гренланд.Повторените закани на Трамп во последните недели дека ќе го анектира Гренланд, го нарушија односот меѓу САД и Европа.На почетокот на овој месец, Трамп најави воведување нови царини за Данска и уште седум европски земји кои се спротивставија на неговите повици за преземање на Гренланд. Меѓутоа, брзо ги откажа тие закани кога, со помош на генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, беше постигнат „рамковен“ договор за пристап до островот.Мал дел од деталите на договорот е достапен за јавноста.По остри реакции од европските сојузници на неговата реторика за Гренланд, Трамп на Светскиот економски форум во Давос минатата недела соопшти дека ја исклучува можноста за употреба на американска воена сила за преземање на Гренланд.

Свет | пред 2 месеци

Калаc: Не можам да замислам создавање „европска армија“

Високата претставничка за надворешна политика на Европската унија, Каја Калаc, изјави денеска дека не може да замисли дека земјите членки на ЕУ ќе создадат посебна армија, на што неодамна повика европскиот комесар за одбрана, Андриус Кубилиус.„Секоја европска земја има армија, а армиите на 23 земји се исто така дел од структурата на НАТО, така што не можам да замислам дека земјите ќе формираат посебна 'европска армија'. Значи, тоа мора да бидат армиите кои веќе постојат, па мораме да видиме како тоа функционира во практика“, изјави Калаc за новинарите во Брисел, пред состанокот на министрите за надворешни работи, пренесува Ројтерс.Комесарот на ЕУ за одбрана, Андриус Кубилиус, на почетокот на јануари изјави дека ЕУ треба да размисли за воспоставување постојана армија од 100.000 војници и за темелна реформа на политичките процеси кои ја управуваат одбраната.„Разбирливо е дека во армијата мора да постои многу јасна команда, така што кога ќе се случи нешто, ќе биде јасно кој кому издава наредби. Ако создадеме паралелни структури, тоа само ќе ја замати сликата“, додаде Калаc.Порано оваа недела, генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, ги отфрли повиците на некои водечки европски политичари за формирање одделна европска армија, поради зголемените тензии околу Гренланд и интересот на американскиот претседател Доналд Трамп.

Свет | пред 2 месеци

СДСМ: Нови примери од анти-ЕУ кампањата

Владата предводена од ВМРО-ДПМНЕ свесно создава конфликти со соседните држави, меѓу кои Бугарија и Грција, со цел да ја оправда изолацијата на државата и да ги блокира евроинтегративните процеси, обвинувајќи ја Европската Унија за сопствените неуспеси, соопштија од Социјалдемократскиот сојуз на Македонија.Од партијата наведуваат дека во изминатиот период се бележат низа примери на, како што ја оценуваат, анти-ЕУ кампања на актуелната власт. Според СДСМ, владата на премиерот Христијан Мицкоски намерно отворила конфликт околу македонскиот јазик, прашање кое, како што истакнуваат, одамна било затворено. Дополнително, посочуваат дека биле демантирани и официјални ставови на бугарското Министерство за надворешни работи, по што, според нив, повторно следеле прозивки и одбивање средби, со чекање на нови покани од бугарска страна.СДСМ оценува дека ваквиот пристап резултирал со нови критики од Бугарија кон Македонија и прашува, како што велат, кому сè уште не му е јасно што прави актуелната власт. Според опозицијата, станува збор за организирана кампања чија цел е кај граѓаните да се предизвика негативен однос кон Европската Унија и таа да се прикаже како виновник за застојот, наместо владините политики.Од СДСМ нагласуваат дека овие, како што ги нарекуваат, политики на намерна изолација веќе произведуваат конкретни последици, меѓу кои и проблемите со влезот и движењето на камионите и тешкотиите во транспортот. Според партијата, владата имала цели шест месеци на располагање да го реши овој проблем, но и покрај тоа што била свесна за него, не презела ништо.Во соопштението се посочува и дека, според последните истражувања на јавното мислење, дури 71 отсто од граѓаните ја поддржуваат идејата за членство на Македонија во Европската Унија. СДСМ оценува дека тоа јасно покажува оти политиките на ВМРО-ДПМНЕ се спротивни на волјата на мнозинството граѓани и ја водат државата кон економска и политичка маргинализација.

Македонија | пред 2 месеци

Евроинтеграциите повторно приоритет: Расте довербата во ЕУ, се бара консензус дома

По долг период на стагнација и скепса, поддршката за членство на Македонија во Европската Унија повторно бележи значителен раст. Според најновото истражување на Институтот за демократија „Социетас цивилис“, дури 71 отсто од граѓаните го поддржуваат приклучувањето кон ЕУ, што претставува зголемување од речиси 10 проценти во однос на минатата година.На презентацијата на истражувањата „Анализа на јавното мислење за пристапување во ЕУ (2014–2025)“ и „Нови глобални неизвесности, стари европски обврски“, одржана во Собранието, евроамбасадорот во Скопје Михаил Рокас оцени дека земјата има целосна поддршка за членство, но дека клучниот предизвик останува внатрешното обединување околу евроинтегративниот процес.Според Рокас, за да се искористи актуелниот политички момент, неопходна е широка политичка и општествена согласност – од институциите и опозицијата, преку граѓанскиот сектор, до деловната заедница и младите. Тој нагласи дека иако дел од јавноста надворешните фактори ги гледа како главна пречка, внатрешниот консензус е пресуден за надминување на останатите бариери.„Ако постигнеме единство, пречките ќе се надминат. Не станува збор само за можност, туку за специфичен политички момент кој не може да се споредува со претходните години“, порача Рокас.Истражувањата покажуваат дека Европската Унија и понатаму е партнер со најголема доверба кај македонските граѓани. Забележлив е растот на поддршката кај младите, како и намалувањето на етничките и политичките разлики во однос на европската перспектива. Меѓу најважните приоритети што ги издвојуваат граѓаните се владеењето на правото, борбата против корупцијата и заштитата на животната средина.Директорот на Институтот за демократија, Марко Трошановски, оцени дека зголемената поддршка е резултат на променетото јавно расположение и новите геополитички околности. Според него, во услови на зголемена неизвесност во глобалната политика, ЕУ се перципира како најстабилен и најдоверлив партнер.„Сè повеќе граѓани ја гледаат Македонија како дел од Западот. Во исто време, опаѓа бројот на оние што сметаат дека земјата веќе направила доволно и дека не се потребни дополнителни напори“, истакна Трошановски, предупредувајќи дека очекувањата за автоматска промена на условите за уставни измени се нереални.Податоците укажуваат дека европската интеграција повторно станува приоритет за мнозинството граѓани, вклучително и кај гласачите на ВМРО-ДПМНЕ, што аналитичарите го поврзуваат со нивното доаѓање на власт. По години на дилеми и колебања, ЕУ-перспективата повторно се наметнува како доминантна насока за иднината на земјата.

Македонија | пред 2 месеци

Ако ЕУ не го смени правилото 90/180, камионите ќе застанат: Владата бара решение, превозниците притискаат

Проблемот со примената на правилото 90/180 дена и новиот систем за електронска евиденција на престојот во Шенген-зоната ја мобилизираше македонската Влада, регионалните превозници и европските институции, додека блокадите на граничните премини втор ден по ред го прекинуваат товарниот сообраќај кон Европската Унија.Премиерот Христијан Мицкоски денеска соопшти дека побарал телефонски разговор со претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, со цел да се изнајде решение за состојбата што ги извади на протест камионските превозници од Македонија и од земјите на Западен Балкан. Тој изрази умерен оптимизам дека проблемот може да се надмине и посочи дека прашањето е отворено со Европската комисија уште од септември, при што разговорите ги води министерот за надворешни работи и надворешна трговија Тимчо Муцунски.Мицкоски најави дека очекува разговор со Фон дер Лајен во наредните денови, по нејзиното враќање од службено патување во Индија, нагласувајќи дека целта не е укинување на шенген-механизмот, туку изнаоѓање практична варијанта со која ќе им се излезе во пресрет на професионалните возачи.Во меѓувреме, камионските превозници од Македонија, Србија, Црна Гора и Босна и Херцеговина започнаа седумдневен протест со блокади на товарните терминали на граничните премини кон Шенген-зоната. Патничкиот сообраќај се одвива непречено, но превозниците предупредуваат дека правилото 90 дена престој во период од 180 дена ги третира како туристи, а не како мобилни работници, со што им се парализира работата.Од Брисел засега порачуваат дека ги следат случувањата, но дека правилата не се нови. Портпаролот на Европската комисија Маркус Ламерт изјави дека системот за влез-излез обезбедува подобра контрола на постојните правила, додавајќи дека Комисијата е свесна оти професии со висока мобилност, како камионските возачи, имаат потреба од подолг престој. Според него, ова прашање се разгледува во рамки на подготовките на новата визна стратегија на ЕУ.Загриженост за економските последици изрази и вицепремиерот и министер за транспорт и врски во оставка на Бугарија, Гроздан Караџов, кој оцени дека блокадите на границите со Србија и Македонија ќе донесат сериозни загуби за сите економии во регионот. Тој истакна дека ваквите мерки го нарушуваат слободниот проток на стоки и дека решението треба да се бара исклучиво преку дијалог со европските институции, бидејќи земјите членки немаат надлежност самостојно да ги менуваат правилата.Караџов најави дека ќе иницира разговори за отворање таканаречени „прозорци“ на границите, но призна дека тоа ќе биде тешко изводливо без согласност од Брисел.Во Македонија, Националната транспортна асоцијација „Бест мобилити – НТА“ порача дека блокадите се израз на револт на професионалните возачи, но предупреди дека решението мора да се бара институционално, во Брисел. Од асоцијацијата информираат дека прашањето било разгледано и на состанок на BSEC-URTA во Скопје, со учество на претседателот на Меѓународната унија за патен транспорт (IRU), при што бил усвоен унифициран предлог за решенија.Од „Бест мобилити – НТА“ укажуваат дека долготрајните блокади носат ризик од губење на транзитот низ Македонија, финансиски загуби за извозно ориентираните компании и дополнително намалување на веќе ограниченото дозволено време за престој во Шенген-зоната. Тие бараат признавање на возачите како мобилни работници со посебен статус и активна поддршка од државниот врв во преговорите со Европската комисија.Поддршка за протестот вчера даде и заменик-претседателот на Владата и министер за транспорт, Александар Николоски, кој оцени дека предупредувањето доаѓа навреме и дека февруари и март мора максимално да се искористат за изнаоѓање решение. Тој посочи три можни опции: одложување на примената на новиот систем, зголемување на дозволениот број денови на престој или воведување посебен режим за професионални возачи, по примерот на Швајцарија.Министерот Тимчо Муцунски, пак, изјави дека со Европската Унија активно се комуницира и дека од Брисел има сигнали оти проблемот е препознаен и дека се работи на негово надминување.Превозниците, од своја страна, порачуваат дека целта не им е да ја заглават економијата, туку да укажат на последиците од мерките. Ако решение не се најде, најавуваат други форми на притисок, предупредувајќи дека без нивниот труд, над милион тони стока би можеле да останат заглавени, со директни последици за пазарите и граѓаните.

Македонија | пред 2 месеци

Црна Гора затвори уште едно поглавје во преговорите со ЕУ

На Меѓувладината конференција во Брисел, Црна Гора денес затвори уште едно поглавје во преговорите за членство во Европската Унија, со што Поглавјето 32 – Финансиски надзор е официјално завршено. Со овој чекор, на Подгорица ѝ остануваат уште 20 од вкупно 33 преговарачки поглавја за да го заокружи процесот на пристапување кон Унијата.Поглавјето 32 опфаќа контрола на користењето на финансиските средства, заштита на еврото од фалсификување, заштита на финансиските интереси на Европската Унија и зајакнување на надворешната ревизија. Европската комесарка за проширување, Марта Кос, оцени дека затворањето на ова поглавје претставува значаен напредок, но нагласи дека Брисел очекува понатамошни реформи, особено во делот на независноста на судството и полицијата, борбата против корупцијата и целосното усогласување со визната политика на Унијата.На заедничката прес-конференција со црногорскиот премиер Милојко Спајиќ, Кос истакна дека Црна Гора има амбициозна цел да ги заврши пристапните преговори до крајот на годината, оценувајќи дека таа цел е остварлива доколку реформите бидат добро структурирани и навремено спроведени. Таа потсети дека Црна Гора е најнапредната земја кандидат и повика на задржување на фокусот врз реформската агенда и затворањето на преостанатите поглавја.Кос најави и дека наскоро се очекува формирање работна група за подготовка на договорот за пристапување на Црна Гора во Европската Унија.Премиерот Спајиќ изјави дека со затворањето на Поглавјето 32, Црна Гора има затворено 13 од 33 поглавја, што претставува околу 40 проценти од вкупниот процес, резултат што го оцени како импресивен. Тој нагласи дека за само две години процентот на затворени поглавја е зголемен од осум на 40 проценти.Според Спајиќ, Црна Гора станува сè постабилна и пореформирана, а владата интензивно работи на сите поглавја со уверување дека преговорите ќе бидат завршени до крајот на годината. Тој додаде дека проширувањето на ЕУ повторно добива на динамика, оценувајќи дека брзината со која Црна Гора ги затвора поглавјата е доказ дека процесот на проширување е жив и активен.Од јуни 2024 година, кога Европската Унија го деблокираше процесот на пристапување, Црна Гора затвори вкупно десет преговарачки поглавја, значително интензивирајќи ги преговорите со Брисел.

Балкан | пред 2 месеци

Индија и ЕУ постигнаа историски трговски договор

Индија и Европската унија ја завршија долгоочекуваната трговска согласност која ќе биде официјално објавена утре, изјави индискиот министер за трговија Рајеш Агравал. Договорот е оценет како историски, додека двете страни се соочуваат со влошени односи со Соединетите Американски Држави.Согласието отвора пат за слободна размена на стоки помеѓу блокот од 27 европски земји и Индија, кои заедно сочинуваат четвртина од светскиот БДП и пазар со два милијарди потрошувачи. „Станува збор за урамнотежен, иднина ориентиран договор за подобра економска интеграција со ЕУ. Овој договор ќе ја забрза трговијата и инвестициите помеѓу двете страни“, истакна Агравал.Вкупната трговија меѓу Индија и ЕУ во фискалната година заклучена во март 2025 година изнесувала 136,5 милијарди американски долари.Договорот ќе биде официјално потпишан по правна проверка која се очекува да трае меѓу пет и шест месеци, додаде индиски официјален претставник, кој најави дека се очекува имплементацијата да се реализира во рок од една година.Овој договор следи по низа други трговски спогодби на ЕУ, меѓу кои клучниот пакт со јужноамериканскиот блок МеркоСур и договорите со Индонезија, Мексико и Швајцарија од минатата година. Во исто време, Индија финализираше спогодби со Велика Британија, Нов Зеланд и Оман.По речиси две децении преговори со повеќекратни прекини, Индја со овој договор го отвора своето огромно, третото по големина светско пазарно место за слободна трговија со ЕУ, нејзиниот најголем трговски партнер.Преговорите беа забрзани минатата година по согласност на индискиот премиер Нарендра Моди и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, а нивниот темпо се засили по воведувањето на американски тарифи против некои трговски партнери, вклучувајќи и 50-процентни тарифи за увоз од Индија.Клучни точки во преговорите беа автомобилите и челикот, при што ЕУ бараше значително намалување на царините за увоз на автомобили од Индија, додека Индија, голем производител на челик, побара олеснување на ограничувањата за извозот на челик кон ЕУ. Според последните извештаи, Индија ќе ги намали царините за увоз на европски автомобили на 40 проценти, додека дел од земјоделските производи остануваат исклучени за да се заштитат милиони локални земјоделци.

Свет | пред 2 месеци

Трамп го урна стариот светски поредок: Западот се буди во ера без правила

Американскиот претседател Доналд Трамп за само неколку дена ја промени глобалната политичка рамнотежа и го доведе во прашање светскиот поредок воспоставен по Втората светска војна. Со закани за царини, отворен притисок врз сојузниците и директни пораки дека силата е поважна од правилата, Трамп испрати јасен сигнал дека ерата на предвидлива и координирана западна политика завршува.Од моментот кога повторно ја актуелизираше идејата за преземање на Гренланд, па сѐ до настапите на Светскиот економски форум во Давос, стана јасно дека старите табуа повеќе не важат. Наместо меѓусебна доверба и партнерство, во фокусот дојде политика на притисок, условување и демонстрација на моќ.Со изјавите дека „на овој или на оној начин“ САД ќе го добијат Гренланд, Трамп директно го доведе во прашање кредибилитетот на НАТО и безбедносните гаранции меѓу сојузниците. Истовремено, со селективни закани за царини и нивно повлекување во зависност од личните односи со лидерите, тој ја замени институционалната дипломатија со персонализирана политика.Во Европа, ваквиот пристап предизвика шок и сериозна загриженост. Францускиот претседател Емануел Макрон оцени дека неделата започнала со ескалации и закани какви што биле незамисливи пред неколку години, додека европските дипломати отворено признаваат дека САД повеќе не се перципираат како стабилен и сигурен партнер.Посебно остри беа реакциите од Лондон, каде британскиот премиер Кир Стармер ги нарече изјавите на Трамп за НАТО навредливи и опасни, потсетувајќи дека членот 5 за колективна одбрана бил активиран само еднаш – по нападите врз САД на 11 септември. Тој нагласи дека европските сојузници плаќале висока цена во заедничките мисии, вклучително и со човечки животи.Во ваква атмосфера, Европа се соочува со тежок избор: да прифати улога на помал партнер кој се прилагодува на волјата на Вашингтон или да почне сериозно да гради сопствена стратешка автономија, особено во одбраната. Сѐ погласни се пораките дека континентот мора да се осамостои од хировите на Белата куќа, иако реалноста покажува дека без американската воена и економска моќ, тоа нема да оди брзо.И покрај тоа што дел од европските лидери и натаму повикуваат на соработка и воздржаност, пораката од Вашингтон е јасна: правилата се менуваат, а отпорот е единствениот јазик што Трамп навистина го разбира. Како што заклучуваат аналитичарите, обидот да му се угоди на претседател чии барања постојано се поместуваат, може да значи само едно – уште поголема нестабилност и продлабочување на јазот меѓу САД и нивните традиционални сојузници.

Свет | пред 2 месеци

ЕУ го запира трговскиот договор со САД поради заканите на Трамп

Европската унија го запре процесот на формално одобрување на трговскиот договор постигнат со американскиот претседател Доналд Трамп, откако тој упати закани за воведување царини поврзани со прашањето за Гренланд, објави NBC News. Одлуката следува по реакцијата на Европскиот парламент, каде што претседателот на Комитетот за меѓународна трговија, Бернд Ланге, оцени дека поради заканите насочени кон Гренланд, Данска и нивните европски сојузници, Унијата немала друга можност освен да ја суспендира работата на договорот.Ланге изјави дека, со оглед на континуираните и ескалирачки притисоци, вклучително и заканите со царини, не може да се продолжи со вообичаено деловно функционирање. Тој нагласи дека нема да се преземат никакви чекори за напредување на договорот сè додека Соединетите Американски Држави не се определат повторно за соработка наместо за конфронтација, посочувајќи дека суверенитетот и територијалниот интегритет на европските држави се доведени во прашање.Одлуката доаѓа откако Трамп во саботата изјави дека седум земји-членки на Европската унија, заедно со Обединетото Кралство, би биле погодени од царини доколку не ѝ дозволат на Америка контрола врз Гренланд. Со тоа, политичката атмосфера околу веќе договорената спогодба драстично се заостри.Трговскиот договор беше постигнат во јули, за време на посетата на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, на голф-клубот на Трамп во Тарнбери, Шкотска. Суштината на договорот предвидуваше ограничување на американските царини за поголемиот дел од увозот од Европската унија на 15 проценти, што важеше за една од најниските стапки што Вашингтон ги одобри на трговски партнери минатата година. Дел од европскиот извоз, како генеричките лекови, требаше целосно да биде ослободен од царини.За возврат, Европската унија, како најголем трговски партнер на САД, ќе ги намалеше царините за одредени американски производи, со што ќе се олеснеше пласманот на земјоделските и индустриските производи од Соединетите Американски Држави на европскиот пазар. Кога договорот првпат беше објавен, Европската комисија соопшти дека тој носи стабилност во трансатлантските економски односи.Сепак, тонот се промени по најновите закани од Вашингтон. Говорејќи на Светскиот економски форум, Урсула фон дер Лајен порача дека и во политиката, како и во бизнисот, договорите мора да се почитуваат, додавајќи дека кога пријателите си подаваат рака, тоа треба да има значење.

Свет | пред 2 месеци

Европа на итен самит во Брисел: ЕУ-лидерите се собираат поради тензиите околу Гренланд

Лидерите на Европската унија и на земјите членки утре навечер ќе се сретнат во Брисел на неформален состанок на Европскиот совет, поради зголемените тензии поврзани со Гренланд.„Ќе разговараме за најновите случувања во трансатлантските односи и нивните импликации врз Европската унија, како и за координација на натамошните чекори. Состанокот ќе го започнеме со размена на мислења со претседателката на Европскиот парламент“, напиша претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, во писмото со кое ги повика учесниците.Состанокот е закажан да започне во 19 часот.Кошта пред два дена најави дека, поради тензиите околу Гренланд, во наредните денови ќе свика вонредна седница на Европскиот совет.„Со оглед на значењето на последните случувања и потребата од понатамошна координација, одлучив да свикам вонреден состанок на Европскиот совет во наредните денови“, напиша тој на социјалната мрежа Икс.Тој истакна и дека, по консултациите со земјите членки, е потврдено оти Европската унија е „единствена во поддршката и солидарноста со Данска и Гренланд“.

Свет | пред 2 месеци

Туск: Европа не смее да си дозволи слабост во однос нс Трамп, ниту кон противниците ниту кон сојузниците

Полскиот премиер Доналд Туск порача дека Европа не смее да си дозволи слабост во односите со претседателот на САД Доналд Трамп, нагласувајќи дека попуштањето не е стратегија што носи резултати, туку пат кон понижување.Во објава на социјалната мрежа Икс, Туск истакна дека отстапките секогаш се доживуваат како знак на слабост и дека Европа нема луксуз да биде слаба – ниту кон своите противници, ниту кон своите сојузници. Според него, актуелниот момент бара јасна европска решителност и самодоверба.Туск предупреди дека попуштањето не води кон стабилност или подобри односи, туку создава впечаток на немоќ, што може да има долгорочни последици по позицијата на Европа на глобалната сцена. Неговата порака доаѓа во период на засилени трансатлантски тензии и преиспитување на односите меѓу Европската унија и Соединетите Американски Држави.Со оваа изјава, полскиот премиер испраќа сигнал дека европските лидери треба да настапуваат пообединето и поодлучно, водејќи се од сопствените интереси и вредности, без страв од притисоци или условувања, без разлика од каде доаѓаат.

Свет | пред 2 месеци

ЕУ засега се воздржува од „трговската базука“ против САД поради Гренланд, приоритет добива дипломатијата

Земјите членки на ЕУ оцениле дека во оваа фаза треба да се избегне ескалација и да се остави простор за политичко и дипломатско решение со Соединетите Американски Држави. Инструментот против присила, усвоен во 2023 година, ѝ овозможува на Унијата да санкционира земји што вршат, како што се дефинира, „економска уцена“, преку ограничување на трговски дозволи и пристап до единствениот пазар, но досега никогаш не бил применет.Според дипломатски извори, Европската комисија на состанокот презентирала повеќе можни опции, меѓу кои и активирање на ACI, но амбасадорите на земјите членки само дискутирале, без гласање за конкретни мерки.Сепак, ЕУ има подготвен пакет контрамерки во вредност од 93 милијарди евра, насочени кон американски производи, кој може да биде активиран доколку Трамп ја реализира најавата и од 1 февруари воведе дополнителни царини од 10 проценти за осум европски земји, меѓу кои Данска, Германија и Франција. Одлуката за повторно воведување на овие мерки, кои беа суспендирани минатата година, ќе биде донесена по истекот на рокот што го постави американскиот претседател.Контрамерките беа подготвени уште лани, во период на неизвесност околу тоа дали САД ќе прифатат трговски договор со ЕУ. Тие предвидуваат реципрочни царини до 30 проценти за низа американски производи, од автомобили до живинско месо. Нивната примена беше одложена откако летоска претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и Доналд Трамп постигнаа договор со кој се утврди основна царина од 15 проценти за поголемиот дел од извозот на ЕУ во САД, а царините за многу американски индустриски производи беа намалени на нула.Новите закани на Трамп, поврзани со спорот околу Гренланд, го доведоа во прашање овој договор, откако влијателни пратеници во Европскиот парламент најавија одложување на гласањето за неговата имплементација, закажано за крајот на месецот.Во меѓувреме, претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, свика вонреден самит на лидерите на ЕУ, кој треба да се одржи во наредните денови. Според извори запознаени со подготовките, самитот би можел да се одржи во четврток, на 22 јануари.Дипломати присутни на неделните разговори во Брисел, на кои беа претставени сите 27 земји членки на амбасадорско ниво, истакнаа дека е изразена целосна солидарност со Данска и Гренланд, како и поддршка за нивниот суверенитет и територијален интегритет.

Свет | пред 2 месеци