Црна Гора го забрзува процесот на европска интеграција и во моментов е најнапредната земја од Западен Балкан во преговорите со Европската Унија. Од Брисел очекуваат преговарачкиот процес да биде завршен во 2026 година, а членството на земјата во Унијата да следува во 2028 година.
За разлика од другите земји од регионот, еврото во Црна Гора се користи уште од 2002 година, иако земјата не е членка на ЕУ. Употребата на европската валута од страна на населението се толерира од Европската централна банка.
Напредокот на Подгорица беше во центарот на состанокот во Будва во рамки на „Берлинскиот процес“. Еврокомесарката за проширување Марта Кос оцени дека Црна Гора се наоѓа пред завршната фаза, додека црногорскиот министер за надворешни работи Ервин Ибрахимовиќ порача дека земјата мора да продолжи со реформите и зајакнувањето на институциите.
„Берлинскиот процес“ функционира од 2014 година, кога беше инициран од тогашната германска канцеларка Ангела Меркел. Во него учествуваат европски држави и земјите од Западен Балкан, а главните теми се регионалната соработка, економското поврзување и реформите поврзани со европската интеграција.
Ибрахимовиќ ги повика земјите од регионот да ги намалат политичките тензии и нерешените прашања да ги решаваат преку дијалог. Според него, европската интеграција треба да се претвори во процес на внатрешна трансформација, а не само да остане стратешка определба.
Поддршка за европскиот пат на Црна Гора стигна и од германскиот министер за надворешни работи Јохан Вадефул. Тој порача дека напредокот на земјата е забележлив и во Берлин и во Брисел и оцени дека пристапувањето би можело да се реализира во следните години.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, пак, даде поконкретна временска рамка. Според неа, преговорите со Црна Гора би можеле да завршат во 2026 година, со цел земјата да стане членка на ЕУ во 2028 година.
Марта Кос најави дека уште во октомври би можеле да бидат затворени дополнителни преговарачки поглавја. Таа оцени дека Црна Гора со забрзувањето на процесот создала нов импулс и за останатите земји од Западен Балкан.
Европската комисија воедно подготвува нови поттици за земјите кандидати, со кои би требало да се забрзаат реформите. Во преден план се борбата против корупцијата и организираниот криминал.
На состанокот во Будва значаен дел од разговорите беше посветен и на младите и нивната перспектива во регионот. Вадефул предупреди дека иселувањето на високообразованите млади и разочарувањето од долгиот процес на пристапување можат да создадат нови ризици за стабилноста.
Тој предупреди и на можноста повторно да се појават тензии меѓу етничките заедници. Кос, пак, порача дека помирувањето, без заборавање на минатото, е неопходно за земјите од регионот на нивниот пат кон ЕУ.
Во разговорите беше посочена и Албанија како земја со значителен напредок во преговорите. Кос не даде конкретен датум за нејзино членство, но оцени дека преговарачкиот напредок е побрз отколку во кој било период во последните 25 години.
Од Македонија и Косово, исто така, се очекуваат поконкретни сигнали за понатамошниот тек на нивните европски процеси.
Во Будва се разговараше и за геополитичката димензија на идното проширување. Дел од балканските дипломати изразија загриженост дека Украина и Молдавија, поради геополитички причини, би можеле да напредуваат побрзо кон членство во ЕУ од земјите од Западен Балкан.
Кос истакна дека геополитиката има значајно влијание врз проширувањето и дека европската интеграција е поврзана и со прашањето за безбедноста на континентот.
Во тој контекст беше отворено и прашањето за влијанието на Русија и Кина во регионот. Црна Гора, на пример, со кинески кредит го финансира автопатот што треба да го поврзе приморјето со внатрешноста на земјата, а неговото продолжување кон Србија е планирано до 2038 година, исто така со кинеско финансирање и учество на кинески градежни компании.
Србија, Македонија и Босна и Херцеговина продолжуваат да користат руски природен гас, што е една од темите за кои постојат разлики со Европската Унија во текот на нивните пристапни процеси. ЕУ воведе санкции за увозот на руски гас преку гасоводи по руската агресија врз Украина.
