Речиси 64,4 милиони евра од државниот буџет биле исплатени во периодот од 2020 до 2025 година по судски постапки поврзани со работни спорови. Речиси половина од овие средства не се однесуваат на главниот долг, туку на камати и трошоци, покажува ревизијата на успешност на Државниот завод за ревизија.
Вкупно биле исплатени 3,97 милијарди денари, од кои 2,05 милијарди денари или 51,61 отсто биле за главниот долг. За камати, трошоци на парничните постапки и извршни трошоци биле издвоени дополнителни 1,92 милијарди денари, што претставува 48,39 отсто од вкупната исплатена сума.
Плаќањата во најголем дел се реализирале по принуден пат. Дури 95,36 отсто од обврските биле исплатени преку налози за извршување, додека само 4,64 отсто биле подмирени доброволно.
Паралелно со финансискиот товар, значително расте и бројот на предметите. Во 2021 година биле евидентирани 9.361 предмет во работа, а четири години подоцна нивниот број се зголемил на 24.556. Според ДЗР, ваквиот раст укажува на потреба од поефикасно управување со работните спорови и намалување на нивните последици врз Буџетот.
Ревизорите утврдиле дека институциите во најголем дел немаат воспоставено системски начин на следење на причините поради кои вработените поведуваат спорови, ниту анализа на исходите од судските постапки. Дополнително, недоволно се користат алтернативните механизми за решавање на споровите.
Недостатоци се забележани и во законската и подзаконската рамка. Според ревизијата, постојат недоречености и неусогласености што овозможуваат различни толкувања и нееднаква примена на прописите. Воедно, нема механизам преку кој причините за појавата на споровите системски би се анализирале и би служеле како основа за предлагање измени на законите.
Државното правобранителство најчесто се вклучува откако спорот веќе е започнат, односно има претежно реактивна улога. ДЗР оценува дека неговата превентивна и советодавна функција не е доволно развиена, иако таа би можела да придонесе дел од споровите да не стигнат до суд.
Проблеми постојат и во евиденцијата на предметите и плаќањата. Постојниот систем не обезбедува доволно аналитички и структурирани податоци за целосно следење на обврските, што ја ограничува можноста навремено да се препознаат и управуваат финансиските ризици.
ДЗР препорачува воспоставување систем за ефикасно управување со работните спорови, подобрување на законската рамка, унапредување на евиденцијата и аналитичкото следење и зајакнување на механизмите за ограничување на финансиските последици.
Од вкупно 3,97 милијарди денари исплатени за шест години, 1,92 милијарди денари, односно околу 31,1 милион евра, биле потрошени само за камати и трошоци.
