Европската унија воведува фиксна царина од три евра за мали пратки што пристигнуваат преку е-трговија, мерка што треба да почне да се применува од 1 јули 2026 година и директно ќе ги погоди нарачките преку платформи како Temu и Shein.
Станува збор за пратки со вредност под 150 евра – сегмент кој, според објавените податоци, сочинува дури 93% од целокупната е-трговија во Унијата. Новата давачка има цел да ја промени пресметката на „евтиното“ купување и да го намали приливот на огромен број ултраевтини артикли, кои честопати се купуваат импулсивно.
Експертка за малопродажба предупредува дека најважниот детал е начинот на пресметка: фиксниот износ не се врзува нужно за една пратка како целина, туку може да се наплатува по различни категории производи во истата нарачка. Тоа значи дека кошничка составена од повеќе различни типови стоки може да донесе повисок дополнителен трошок од очекуваното.
„Не се работи едноставно за три евра по пакет, туку за три евра по различна категорија стока во пакетот... токму затоа оваа мерка најмногу ја менува логиката ‘ќе додадам уште неколку ситници во кошничката’.“
Мерката доаѓа во момент кога растот на мали пратки во ЕУ се мери во милијарди. За 2025 година се наведува дека во ЕУ влегле околу 5,8 милијарди мали е-комерц пратки до 150 евра, што претставува раст од 26% во однос на претходната година – динамика која го оптоварува системот за контрола и го отвора прашањето за усогласеноста на производите со европските правила.
Во истиот контекст се посочува и дека проверките на производи од меѓународни е-трговски платформи покажале висок удел на неусогласеност со правилата, а дел од артиклите биле оценети и како потенцијално опасни. Освен безбедносниот аспект, експертите го нагласуваат и влијанието на алгоритмите и дизајнот на апликациите што ја поттикнуваат импулсивната куповина преку купони, одбројувања и „психологија на награда“.
Според оценките, фиксната царина ќе ги натера купувачите да размислуваат поинаку – помалку „ситници“ во една кошничка, повеќе внимание на тоа што навистина им треба и колку на крај ќе чини испораката. Пазарот, пак, ќе мора да се прилагоди на новите правила, а платформите што се потпираат на голем обем на евтини нарачки ќе се соочат со притисок да ја преиспитаат логистиката и понудата за европските потрошувачи.
