Хутите со најновото освојување на јеменскиот брег на Црвеното Море и напредувањето кон стратешкиот премин Баб ел-Мандеб го продлабочија конфликтот со Саудиска Арабија, Израел и силите кои се вклучени во регионалниот судир. Со овој потег, тие ѝ нанесоа сериозен удар на јеменската влада поддржана од Ријад, а аналитичарите го оценуваат како значаен развој во регионалниот конфликт.
Корените на судирот меѓу хутите и Саудиска Арабија се поврзуваат со 2004 година, кога движењето Ансар Алах, познато како Хути, крена оружје против тогашниот јеменски претседател Али Абдулах Салех. Хутите ја обвинија Саудиска Арабија дека го поддржува неговиот однос кон нивната заедница во северната провинција Саада.
По преземањето на главниот град Сана во 2014 година, Саудиска Арабија влезе во војната на чело на коалиција на арапски држави, со официјална цел да ја врати меѓународно признаената влада. Во поширокиот контекст, Ријад стравуваше и од зајакнување на иранското влијание долж својата јужна граница, како и од загрозување на контролата врз важните поморски и енергетски правци.
Војната со години беше во застој и покрај примирјето постигнато во 2022 година. Сега конфликтот повторно се интензивира, а хутите, според доставените податоци, успеале да ја преземат јеменската брегова линија во напад што траел само 18 часа.
Нивниот конфликт со Израел има поинаква историја. Хутите уште од формирањето на движењето во 1990-тите ја користат антиамериканската и антиизраелската реторика, но директните напади значително се засилија по нападот на Хамас врз Израел на 7 октомври 2023 година.
Тогаш хутите започнаа со ракетни и беспилотни напади кон Израел, како и со напади врз бродови во Црвеното Море, за кои тврдеа дека се израз на поддршка за Палестинците во Газа. Во периодот што следеше, дел од проектилите беа пресретнати од израелската, американската и француската противвоздушна одбрана.
Искуството стекнато во овие судири, заедно со оружјето и воената опрема што, според аналитичарите, хутите ја набавувале со иранска помош, им овозможило да развијат значителен ракетен и беспилотен арсенал. Тоа сега им помогнало во брзото напредување против силите на јеменската влада.
Особено значаен е Баб ел-Мандеб, теснец преку кој минува значителен дел од светската трговија. Неговата стратешка важност дополнително порасна по нарушувањето на поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец и промените во глобалните енергетски текови.
Според податоците наведени во анализата, сообраќајот на саудиската сурова нафта низ Баб ел-Мандеб значително се намалил, додека бројот на пловидби исто така опаднал поради тоа што бродските компании ја избегнуваат рутата.
Развојот веќе предизвика реакции на енергетските пазари. Аналитичари од финансиски институции предупредуваат дека продолжувањето на конфликтот може дополнително да ги зголеми цените на нафтата. Во анализата се наведуваат и проценки според кои цената на Брент би можела да достигне околу 120 долари за барел доколку конфликтот се продолжи и во 2027 година.
Меѓународната агенција за енергија, пак, соопшти дека глобалната понуда на нафта оваа година би можела да се намали повеќе од претходно очекуваното. Истовремено, ОПЕК петти пат по ред ја намали прогнозата за растот на светската побарувачка за нафта во 2026 година.
За Иран, јакнењето на позицијата на хутите има значајна стратешка вредност. Дел од аналитичарите сметаат дека преку своите сојузници Техеран сега има дополнителна можност да влијае врз безбедноста на клучните енергетски и поморски коридори во регионот.
Сепак, постојат и спротивни проценки за тоа колку долго хутите би можеле да ја одржат контролата врз освоените територии и ефикасно да го ограничуваат поморскиот сообраќај. Саудиска Арабија продолжува со ракетни напади врз областите под контрола на хутите, но досега, според анализата, тие не довеле до значително менување на состојбата на терен.
Во меѓувреме, саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман, според наведените информации, двапати побарал од американскиот претседател Доналд Трамп директни воздушни напади врз хутите. Трамп, сепак, не го прифатил барањето и понудил разузнавачка поддршка.
Американскиот претседател истовремено изјавил дека е малку веројатно конфликтот да заврши пред американските избори за Конгресот во ноември, додека, според „Волстрит џурнал“, во кругови блиски до администрацијата како можна година за завршување на конфликтот се споменува и 2029 година.
