МОЗОК

Слободна волја или илузија: Научниците открија како мозокот одлучува

Ново научно истражување покажува дека мозокот започнува да носи одлуки пред човекот свесно да почувствува дека избрал нешто, а притоа користи ист механизам без разлика дали станува збор за слободен избор или за ситуација во која нема друга опција.Студијата објавена во списанието Imaging Neuroscience открива дека мозокот во двата случаи функционира преку процес наречен „акумулација на докази“. Тоа значи дека мозокот постепено собира информации за достапните опции сѐ додека една од нив не достигне праг по кој следува одлука.Научниците со помош на ЕЕГ ја следеле електричната активност на мозокот кај 50 испитаници. Тие имале задача или да изберат балон со одредена боја меѓу повеќе понудени, или да ја изберат единствената достапна боја.Резултатите покажале дека мозочниот сигнал се однесувал речиси идентично во двата случаи – постепено растел до моментот на одлука. Тоа укажува дека мозокот не користи различен систем за „слободни“ и „присилни“ избори, туку ист основен механизам.Овие сознанија потсетуваат на познатите експерименти на Бенџамин Либет од 1980-тите, според кои мозочната активност поврзана со одлука започнува стотици милисекунди пред човекот да стане свесен за намерата да дејствува.Сепак, дел од научниците сметаат дека тоа не ја поништува слободната волја, туку само покажува како таа физички се реализира во мозокот. Според нив, иако процесот е автоматски, содржината на одлуките произлегува од нашите искуства, вредности, цели и лични преференции.Новото истражување повторно ја отвора дебатата: ако мозокот одлучува пред свеста, што навистина значи дека некоја одлука е „наша“?

Свет | пред 4 дена

Седењето не е проблем – ако мозокот работи: Ново истражување со важна порака

Долготрајното седење не мора секогаш да биде штетно – клучно е како се користи тоа време, покажува ново истражување на Karolinska Institutet.Според студијата, активностите што го стимулираат мозокот – како решавање загатки, плетење или работа – можат да ги ублажат негативните ефекти од седентарниот начин на живот, за разлика од пасивното гледање телевизија или бесцелно користење дигитални уреди.Истражувањето опфатило 20.811 возрасни лица во Шведска, следени во период од речиси две децении, со цел да се процени ризикот од развој на деменција. Резултатите, објавени во American Journal of Preventive Medicine, покажуваат јасна разлика меѓу „ментално активно“ и „ментално пасивно“ седење.Учесниците кои повеќе време поминувале во пасивни активности имале значително поголем ризик од деменција. Наспроти тоа, секој дополнителен час ментално активна ангажираност го намалувал ризикот за околу 4 проценти. Ако пасивното време се замени со активно – ризикот се намалува за 7 проценти, а комбинацијата со физичка активност, како одење, носи намалување и до 11 проценти.Главниот истражувач Матс Халгрен нагласува дека седентарното однесување е поврзано со ризик-фактори како висок крвен притисок, срцеви заболувања, дијабетес и дебелина – состојби кои директно влијаат на здравјето на мозокот.Иако студијата има ограничувања – дел од податоците се базирани на самоизвестување, а истражувањето започнало пред ерата на паметни телефони – заклучокот останува јасен: начинот на кој го користиме времето додека седиме е клучен.„Мозокот функционира како мускул – ако не го користите, слабее“, посочува Халгрен.Пораката од научниците е едноставна: помалку пасивно седење, повеќе движење и што повеќе активности што го ангажираат умот.

Магазин | пред 3 седмици

Истражување: Несоницата може да ја зголеми биолошката возраст на мозокот

Новo истражување објавено во британското медицинско списание „Лансет“ открива дека недостатокот на квалитетен сон може значително да го забрза стареењето на мозокот и да има сериозни последици по менталното здравје.Научниците анализирале податоци од повеќе од 27.000 возрасни лица на возраст меѓу 40 и 70 години, користејќи магнетна резонанца и вештачка интелигенција за да ја проценат биолошката старост на нивниот мозок.Резултатите покажале дека луѓето кои страдаат од несоница, хрчење или имаат неправилен ритам и траење на спиењето, имаат мозок што изгледа речиси една година постаро од нивната вистинска возраст. „Староста на мозокот која ја надминува биолошката возраст може да биде показател за оддалечување од здравото стареење“, наведуваат истражувачите.Претходните студии веќе покажале дека „постар мозок“ е поврзан со побрзо когнитивно опаѓање, зголемен ризик од деменција и пократок животен век. Новиот тим научници дополнително открил дека воспалителните процеси во телото може да играат важна улога — лошиот сон ја зголемува воспаленоста во организмот, што пак доведува до оштетување на крвните садови и мозочните клетки.Иако процесот на стареење на мозокот не може целосно да се запре, експертите нагласуваат дека здравите навики на спиење можат значително да го забават. Тие препорачуваат редовен распоред на спиење, ограничување на кофеинот и алкохолот, избегнување на екрани пред легнување и создавање мирна и затемнета средина за одмор.

Медиасет | пред 5 месеци

Студија: Брзото губење на заби кај повозрасните може да биде предупредувачки знак за повисок ризик од смртност

Нова студија објавена во списанието Science Alert открива значајна врска помеѓу брзината на губење на забите во постара возраст и зголемениот ризик од смрт. Истражувањето укажува дека губењето на заби не е само стоматолошки проблем, туку и важен индикатор за целокупната здравствена состојба.Истражувачи од Универзитетот Сечуан во Кина анализирале податоци за 8.073 лица во поодмината возраст, следејќи го темпото со кое ги губеле забите и стапката на смртност во просек од 3,5 години.„Кај повозрасните лица, ризикот од смртност значително се зголемува со побрзо губење на забите, без разлика на почетниот број заби“, наведуваат научниците. Врската останала валидна дури и кога биле земени предвид фактори како возраст, пол, образовно ниво, физичка активност и консумирање алкохол.Научниците не тврдат дека самото губење на забите директно предизвикува смрт, туку дека здравствените состојби кои доведуваат до губење на забите — како хронични воспаленија, срцеви заболувања или недоволна исхрана — воедно го скратуваат животниот век.Причините зад оваа поврзаност сè уште не се целосно разјаснети. Истражувачите посочуваат дека воспалителните процеси, неправилната исхрана, дебелината и стресот може истовремено да влијаат и врз губењето на забите и врз развојот на други болести. Луѓето со помалку заби често имаат потешкотии при џвакање и консумираат помалку хранливи материи, што дополнително го ослабува организмот.Студијата ја нагласува критичната важност на редовната стоматолошка грижа како дел од севкупното здравје. Редовни посети на стоматолог, темелно миење на забите двапати дневно и прекин на пушење се клучни мерки за зачувување на оралното здравје.„Нашите резултати укажуваат дека следењето на темпото на губење на забите може да биде важен параметар за предвидување на здравствените ризици кај повозрасните лица“, наведуваат авторите.

Магазин | пред 6 месеци