Американскиот претседател Доналд Трамп соопшти дека имал разговор со британскиот премиер Кир Стармер, во кој главна тема бил островот Диего Гарсија, најголемиот остров од архипелагот Чагос и локација на една од најважните американски воени бази во светот.
Во објава на социјалната мрежа Truth Social, Трамп го оцени разговорот како „многу продуктивен“, нагласувајќи дека базата на Диего Гарсија е стратешки поставена во средиштето на Индискиот Океан и има исклучително значење за националната безбедност на САД. Тој истакна дека американските воени операции во изминатата година биле успешни поради силата на војската, современата опрема и, како што рече, клучната улога на стратешки позиционираните воени бази.
Трамп наведе дека, според мислењето на многумина, премиерот Стармер го постигнал најдобриот можен договор околу статусот на островот, но предупреди дека САД го задржуваат правото да ја заштитат и зајакнат својата воена присутност доколку договорот за закуп се распадне или доколку американските сили и операции бидат загрозени. Тој порача дека нема да дозволи американската база да биде поткопана со, како што ги нарече, лажни тврдења или еколошки бесмислици.
Архипелагот Чагос се наоѓа во централниот дел на Индискиот Океан, повеќе од 1.600 километри североисточно од Маврициус. Обединетото Кралство ги презело островите заедно со Маврициус во 1814 година, по поразот на Наполеон, врз основа на Парискиот договор. Во 1965 година, во екот на Студената војна, САД и Обединетото Кралство го издвоиле архипелагот Чагос од Маврициус и го преименувале во Британска територија во Индискиот Океан.
Со цел да се ослободи простор за изградба на воената база, значителен број жители на Чагос со текот на времето биле присилно иселени, најчесто на Маврициус. Иако Маврициус стекнал независност во 1968 година, архипелагот останал под британска контрола. Во 1971 година, САД и Обединетото Кралство ја изградиле базата на Диего Гарсија за да го спречат советското воено влијание во регионот. Базата подоцна одиграла клучна улога во двете инвазии на Ирак, служела како појдовна точка за бомбардери во операции низ Азија и била поврзувана со американските програми за тајни изручења на затвореници.
Маврициус со децении го оспорува британскиот суверенитет над архипелагот, а во 2019 година Меѓународниот суд на правдата пресуди дека Обединетото Кралство треба да го врати Чагос на Маврициус „што е можно побрзо“, со цел да се доврши процесот на деколонизација во согласност со правото на самоопределување. Иако пресудата не е правно обврзувачка, меѓународниот притисок врз Лондон значително се зголеми.
Според договорот одобрен и потпишан во мај 2025 година од страна на Кир Стармер и премиерот на Маврициус, Обединетото Кралство ќе го пренесе суверенитетот над целиот архипелаг Чагос на Маврициус. Во исто време, Лондон ќе плаќа 101 милион фунти годишно за 99-годишен закуп на воената база на Диего Гарсија, што ќе им овозможи и на Обединетото Кралство и на САД и понатаму да ја користат оваа стратешка локација.
