Иран пред ултиматум: ќе попушти ли Техеран или следува нова ескалација во Заливот?

Иран се соочува со сериозен притисок по 48-часовниот ултиматум на американскиот претседател Доналд Трамп за целосно отворање на Ормутскиот теснец, но досегашните сигнали од Техеран укажуваат дека брзо попуштање е малку веројатно.

— реклама —

Иранските власти веќе најавија дека евентуален одговор на притисокот може да биде насочен кон енергетската инфраструктура во земјите од Заливот поврзани со САД. Во исто време, Техеран испраќа и селективни сигнали за деескалација, порачувајќи дека бродовите што не се поврзани со „непријателите“ можат да добијат безбеден премин низ теснецот доколку се координираат со иранските власти.

Отворањето на Ормутскиот теснец за Иран би значело откажување од едно од неговите најсилни стратешки средства во конфликтот. Контролата врз овој клучен морски премин, низ кој поминува значителен дел од светската нафта, е главниот инструмент за притисок врз Западот и глобалната економија.

— реклама —

Аналитичарите оценуваат дека Техеран има неколку можни сценарија. Првото е ограничена деескалација – дозволување делумен проток на бродови за да се намали меѓународниот притисок, без целосно откажување од контролата. Второто е задржување на сегашната стратегија, со продолжување на ограничувањата и индиректен притисок врз регионалните економии. Третото, најризично сценарио, е директна ескалација преку напади врз енергетски цели во Заливот, што би можело да предизвика поширок регионален конфликт.

— реклама —

Иранската власт и во минатото покажала подготвеност да издржи сериозни економски последици, вклучително и санкции и внатрешни немири, со цел да го зачува политичкиот систем. Токму тоа ја прави непредвидлива во вакви кризни ситуации.

Во меѓувреме, дипломатските канали остануваат отворени. Оман се наметнува како клучен посредник, додека дел од земјите од Заливот, свесни за економските ризици, вршат притисок за смирување на ситуацијата.

Следните денови ќе бидат клучни. Одлуката на Техеран – дали ќе тестира до крај колку е сериозен американскиот ултиматум или ќе направи ограничен компромис – ќе го одреди понатамошниот тек на конфликтот, но и стабилноста на глобалниот енергетски пазар.