Истрагата за „звучниот топ“ во Србија била само формална, на оштетените им било оневозможено правото на жалба

Комисија на Врховното јавно обвинителство на Србија утврдила сериозни пропусти во постапката за случајот со наводната употреба на „звучен топ“ за време на протестот во Белград на 15 март 2025 година. Според извештајот, обвинителството однапред заклучило дека не било употребено звучно оружје, наместо темелно да ги испита околностите.

— реклама —

Во извештајот се наведува дека постапката била насочена кон формализирање на однапред донесената одлука, а не кон утврдување на вистината. Комисијата посочува пристрасно толкување на доказите, занемарување на фактите што не се вклопувале во првичниот став и логички недоследности во образложението на обвинителството.

Особено внимание привлекува податокот дека Вишото јавно обвинителство во Белград побарало од Безбедносната и информативната агенција (БИА) да провери 154 граѓани кои претходно дале изјави дека почувствувале ефекти од звучно оружје. Од БИА било побарано да утврди дали тие се членови на политички партии или имаат врски со домашни и странски невладини организации, за да се испита можноста за кривично дело „Повик за насилна промена на уставниот поредок“.

— реклама —

Комисијата го оспорува и начинот на кој бил заведен предметот, оценувајќи дека со тоа на оштетените им било оневозможено да поднесат приговор против одлуката за неповедување кривична постапка. Според извештајот, на овој начин им било попречено правото на ефективен правен лек, што претставува повреда на Европската конвенција за човекови права.

— реклама —

Случајот се однесува на протестот „15 за петнаесет“, одржан во Белград на 15 март 2025 година, кога силен звук го прекинал оддавањето почит на жртвите од падот на натстрешницата во Нови Сад.

Вишото јавно обвинителство во септември 2026 година со службена белешка заклучило дека немало употреба на „звучен топ“ или друго звучно оружје. Сепак, Комисијата укажува дека во постапката не биле соодветно разгледани изјавите на околу 150 граѓани, мислењето на германскиот експертски тим „Earshot“ и други докази.

— реклама —

Во извештајот се посочува и дека Европскиот суд за човекови права во Стразбур претходно издал привремена мерка со која од Србија побарал да спречи понатамошна употреба на звучно оружје на идни протести.