Форматот на кратки видеа на платформи како TikTok, Instagram и Facebook сè повеќе го менува начинот на кој функционира човечкиот мозок, предупредуваат научните истражувања. Според експертите, постојаното гледање кратки содржини го стимулира системот за наградување во мозокот и може да доведе до намалена способност за долготрајна концентрација.
Основата на овој механизам е т.н. „непредвидлива награда“. Корисникот никогаш не знае какво ќе биде следното видео, па постојано продолжува да лизга по екранот во потрага по нова интересна содржина. Секое видео што ќе предизвика позитивна реакција доведува до краткотрајно лачење допамин – невротрансмитер поврзан со чувството на задоволство и мотивација.
Според истражувањата, честото повторување на овој процес може да создаде навика што наликува на други форми на зависност. Научниците наведуваат дека мозокот постепено се привикнува на брзи и интензивни информации, поради што станува потешко да се задржи вниманието при читање книги, следење предавања или извршување задачи што бараат подолга концентрација.
Невролошките анализи покажуваат дека кај лица кои интензивно користат вакви платформи се забележуваат промени во активноста на префронталниот кортекс – регионот на мозокот задолжен за планирање, самоконтрола и носење одлуки. Иако овие истражувања покажуваат поврзаност, научниците нагласуваат дека влијанието може да зависи и од времето поминато пред екранот, возраста и начинот на користење на дигиталните платформи.
Експертите советуваат користењето на социјалните мрежи да биде умерено, со редовни паузи и ограничување на времето поминато пред екранот, особено кај децата и младите. Истовремено, препорачуваат повеќе активности што поттикнуваат долготрајно внимание, како читање, учење, физичка активност и директна комуникација.
