Низа неправилности во работењето на Државниот студентски дом „Пелагонија“ Скопје за 2024 година утврдил Државниот завод за ревизија, при што се констатирани слабости во јавните набавки, внатрешните контроли, евиденцијата на имотот и расходите, како и во користењето на буџетските средства.
Ревизорите извршиле ревизија на финансиските извештаи и ревизија на усогласеноста на работењето на домот, при што изразиле неповолно мислење за реалноста и објективноста на финансиските извештаи, како и за усогласеноста со законската регулатива и воспоставените политики.
Една од констатираните слабости се однесува на материјалната и сметководствената евиденција. Во евиденцијата на домот не била заведена опрема во вредност од 21,563 милиони денари, а ревизорите не можеле да потврдат дека дел од кујнската опрема, која била набавена и платена од надлежното министерство, навистина била примена во домот.
Дополнително, не било евидентирано ниту побарување од 1,127 милиони денари по правосилна судска пресуда, ниту биле преземени мерки за негова наплата. Не биле усогласени сметководствената и материјалната евиденција, а не биле преземени ниту активности за процена на вредноста и евидентирање на земјиштето под објектот.
Сериозни забелешки се однесуваат и на јавните набавки. Кај набавките на свежо месо, преработки од месо, месни производи, риба и земјоделски производи, во најголем број случаи била доставена само една понуда, а договорите биле склучувани до висината на проценетата вредност, без однапред утврдени количини. Ревизорите констатирале дека кај редовно набавуваните производи цените биле повисоки од пазарните, додека за производите што не се набавувале биле понудени нереално ниски цени, без да биде побарано дополнително објаснување од понудувачите.
Кај дел од договорите било утврдено и надминување на договорените вредности, што според ревизорите укажува на недоволна контрола и неекономично користење на јавните средства.
Особено внимание во извештајот е посветено на набавката на леб и брашно. Договорот од 2023 година бил склучен со понудувач чија основна дејност не била поврзана со предметот на набавката, а на ревизијата не ѝ била презентирана задолжителната банкарска гаранција за квалитетно извршување на договорот.
Дополнително, иако договорената цена за лебот била 57,46 денари за килограм, при реализацијата економскиот оператор фактурирал едно парче леб како еден килограм. Поради слабите внатрешни контроли, неправилноста била откриена дури кон крајот на 2024 година. По воведувањето дневна евиденција, месечните фактури во 2025 година значително се намалиле.
Сепак, со новиот договор во 2025 година цената на лебот достигнала 126 денари за килограм, додека пазарната цена била околу 70 денари. Државниот завод за ревизија оценува дека ова укажува на неекономично користење на јавните средства и слабости во контролата на јавните набавки.
Забелешки има и за набавката на душеци. Во 2023 година биле набавени 250 душеци за 1,174 милиони денари, иако било предвидено да се набават 500. Душеците имале димензии различни од оние во техничката спецификација, немало соодветна документација за прием, а по набавката биле складирани и не биле ставени во употреба.
Ревизорите утврдиле и дека претходно од истиот добавувач биле набавени уште 450 душеци, иако постојните биле во добра состојба. Поради поголемите димензии на душеците во однос на креветите, според извештајот, била нарушена нивната стабилност и статиката.
Слабости биле утврдени и кај договорите за одржување на електрични апарати и опрема. Кај постапките за одржување на електрични апарати и машини за перење, како и за одржување и репарирање на комора за одржување и ладење, биле поставени услови за техничка и професионална способност, иако законските правила предвидуваат само услов за вршење професионална дејност. Според ревизорите, со тоа била ограничена конкуренцијата и бил создаден нерамноправен третман на понудувачите.
Дополнителен проблем е што во техничката спецификација било предвидено сервисирање на машина за миење садови, која веќе не била во употреба, но договорот сепак бил целосно реализиран, што укажува на несоодветно планирање и можност за непотребни трошоци.
Во извештајот се наведуваат и слабости во документацијата за одржување и сервисирање на опремата, во вкупен износ од 1,209 милиони денари. За дел од фактурираните услуги немало целосна и веродостојна документација, недостасувале прецизни податоци во работните налози, а не биле обезбедени доволно докази дека услугите навистина биле извршени или претходно побарани од домот.
Кај коморите за ладење, и покрај направените трошоци и претходната набавка на резервни делови, опремата и понатаму не била функционална, што според ревизорите укажува на неефикасно и ненаменско користење на јавните средства.
Ревизијата открила слабости и во пресметката и исплатата на платите и надоместоците, како и неусогласеност на интерните акти со важечката регулатива. Со правилник донесен од Управниот одбор биле утврдени повисоки бодови за административните службеници од законски предвидените, а не биле опфатени ниту сите законски елементи на платата.
Дополнително, биле констатирани недостатоци во програмата за работа на домот за 2024 година. Програмата не била изготвена на годишно ниво со конкретни активности, додека извештајот за нејзината реализација не содржел податоци за исполнувањето на планираните активности, особено во делот на потребите на студентите, културно-спортските и рекреативните активности и инфраструктурните зафати.
На сметката за буџет од самофинансирачки активности биле утврдени дополнителни слабости во сметководственото евидентирање, управувањето со залихите и контролата при приемот и издавањето на прехранбени и други производи.
Ревизорите констатирале и исплати за репрезентација без соодветна документација, како и набавка на гориво, сервисирање и замена на резервни делови за приватно моторно возило одобрено за користење за службени цели, без доволно веродостојни докази. Според ревизорскиот извештај, ова укажува на користење буџетски средства за приватни цели.
Во извештајот се укажува и дека во период од шест месеци биле исплаќани плати на две лица кои ја извршувале функцијата директор, што било последица на недонесување правно издржано решение од Министерството за образование и наука за разрешување, со истовремено распоредување и утврдување на платата на раководното лице.
Државниот завод за ревизија утврдил и суштински и формално-правни неусогласености во Правилникот за систематизација на работните места со Законот за административните службеници и Законот за вработените во јавниот сектор.
Ревизорите ја истакнуваат и неизвесноста околу финансиската одржливост на ДСД „Пелагонија“, поради што препорачуваат Министерството за образование и наука, заедно со државните студентски домови, да направи анализа на економската цена на сместувањето и исхраната на студентите и да се процени потребата од корекција на цените.
Воедно, во извештајот се разгледуваат и условите за престој на студентите, како и најавената реконструкција на домот во рамките на проектот „Енергетски ефикасна рехабилитација на студентските домови во Македонија“.
Како една од клучните слабости е наведено непостоењето функционален систем на внатрешна финансиска контрола, кој би гарантирал дека трансакциите се извршуваат согласно законите и врз основа на соодветна и веродостојна документација.
Државниот завод за ревизија дал препораки за надминување на утврдените состојби, со чија имплементација, како што се наведува, треба да се воспостави посоодветна контрола и да се подобри законитото, економичното и ефикасното користење на јавните средства.
