Иако снабдувањето со сурова нафта постепено се стабилизира, експертите предупредуваат дека глобалниот енергетски пазар влегува во нова фаза на криза. Овојпат проблемот не е количината на нафта, туку недоволниот капацитет за нејзина преработка во бензин, дизел и останати нафтени деривати.
По повторното воведување на ограничувањата за поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец, цената на нафтата повторно надмина 80 долари за барел. Сепак, аналитичарите сметаат дека многу поголем ризик претставува намаленото производство на горива, кое веќе се чувствува на светските пазари.
Според Наташа Канева од JPMorgan, рафинериите во светот во моментов преработуваат околу 8,4 милиони барели сурова нафта дневно помалку отколку пред ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток. Како резултат на тоа, производството на горива е намалено за околу десет проценти.
„Предизвикот повеќе не е дали ќе има доволно сурова нафта, туку колку брзо таа ќе може да се претвори во гориво“, оценува Канева.
Намалените капацитети на рафинериите се должат на повеќе причини. Во изминатиот период беа оштетени бројни рафинерии на Блискиот Исток, додека украинските напади врз руската енергетска инфраструктура дополнително го намалија производството. Ситуацијата ја усложнуваат и екстремните горештини, кои негативно влијаат врз работата на рафинериите.
Иако транспортот низ Ормускиот Теснец постепено се нормализира, тој сè уште не се одвива со полн интензитет. Анализите покажуваат дека производството на нафта на Блискиот Исток е значително зголемено во споредба со претходните месеци, а низ теснецот повторно се транспортираат големи количини сурова нафта.
„Нафта има доволно, но таа мора да стигне до рафинериите и навреме да биде преработена“, вели Роб Тамел од Tortoise Capital.
Во меѓувреме, Кина ја намали преработката на сурова нафта за околу три милиони барели дневно, истовремено намалувајќи го извозот на бензин и дизел. Земјата сè повеќе се потпира на производство на електрична енергија од јаглен, државните резерви на нафта и забрзаната употреба на електрични возила.
Дополнителен притисок врз светскиот пазар создаде и Русија, која привремено го запре извозот на дизел поради оштетувањата на своите рафинерии. Како еден од најголемите светски извозници на дизел, руската одлука дополнително го намали глобалното снабдување.
Поради сите овие фактори, цените на дизелот веќе пораснаа за околу 20 проценти во последните недели. Аналитичарите предупредуваат дека и по целосното нормализирање на испораките на сурова нафта, бензинот и дизелот би можеле уште долго да останат на високо ценовно ниво, сè додека не се обноват капацитетите на рафинериите во Русија и на Блискиот Исток.
