НАСА ја забрзува трката за Месечината: Маск и Безос се борат кој прв ќе испрати астронаути

Американската вселенска агенција НАСА ги забрзува подготовките за враќање на астронаути на Месечината во 2028 година, а компаниите „Спејс икс“ на Илон Маск и „Блу ориџин“ на Џеф Безос влегуваат во клучна фаза од развојот на своите летала. Двете компании се натпреваруваат која прва ќе биде подготвена да ги спушти американските астронаути на површината на Месечината, првпат по повеќе од половина век.

Директорот на НАСА, Џаред Ајзакман, потврди дека агенцијата останува на планот во 2027 година да ја реализира тест-мисијата „Артемис III“ во ниска Земјина орбита, како подготовка за слетувањето планирано во 2028 година.

„Не се залажуваме дека повеќе време, повеќе пари и помалку летови ќе ја направат нашата работа побезбедна или поостварлива“, изјави Ајзакман на прес-конференција, пренесува Си-ен-ен.

Тој испрати предупредување и до компаниите што учествуваат во програмата, нагласувајќи дека НАСА нема да дозволи доцнењата да останат без конкретна реакција.

— реклама —

„Секој добавувач и партнер мора да разбере дека персоналот на НАСА ќе им затропа на вратата доколку ги пробијат роковите. Нема да дојдат само да набљудуваат, да пишуваат извештаи или да формираат комисии, туку ќе ги засукаат ракавите и ќе ги решаваат проблемите“, порача Ајзакман.

За време на „Артемис III“, која треба да трае околу 14 дена, астронаутите ќе тестираат спојување на вселенското летало „Орион“ со експерименталните лунарни летала на „Спејс икс“ и „Блу ориџин“. Мисијата ќе бара три големи ракетни лансирања, како и повеќе операции на спојување и раздвојување на леталата во орбитата.

„Ова веројатно е најсложената кампања на лансирања што некогаш била започната“, изјави Џереми Парсонс, раководител на програмата „Артемис“ во НАСА.

Тестирањата треба да го отворат патот за „Артемис IV“, мисијата со која НАСА планира да ги врати луѓето на Месечината во 2028 година. Последен пат астронаути стапнаа на нејзината површина во 1972 година, за време на програмата „Аполо“.

— реклама —

„Спејс икс“, која уште во 2021 година доби договор за развој на лунарно летало, работи на системот „Старшип“. Тој се состои од моќната ракета „Супер хеви“ и горниот дел, вселенско летало високо околу 52 метри, кое треба да се користи и за слетување на Месечината.

„Блу ориџин“, пак, го развива леталото „Блу мун Марк 2“, високо околу 16 метри, чиј дизајн повеќе потсетува на класичните лунарни модули од времето на „Аполо“.

Двете летала сè уште мора да поминат низ серија сложени тестирања. Ниту едно досега не извело лет со екипаж, ниту спојување со вселенско летало во кое има астронаути.

Еден од најголемите предизвици за „Спејс икс“ е преносот на ракетно гориво меѓу две летала „Старшип“ во Земјината орбита. Станува збор за сложена операција со екстремно ладно гориво, која е неопходна за леталото да добие доволно енергија за патувањето до Месечината.

Првата демонстрација на ваков пренос е планирана за почетокот на 2027 година. За едно лунарно слетување ќе бидат потребни повеќе лансирања за дополнување на горивото. Иако претходните проценки се движеа меѓу 10 и 40 летови, Илон Маск неодамна изјави дека би биле доволни шест до осум.

— реклама —

Од НАСА оценуваат дека оваа проценка е можна, но конечниот број ќе биде утврден дури по завршувањето на тестирањата.

И „Блу ориџин“ се соочува со технички предизвици. Нејзиното летало ќе треба да се поврзе со најмалку три погонски степени во орбитата, а компанијата допрва треба да го тестира и помалиот товарен модел „Блу мун Марк 1“.

Во рамките на „Артемис III“, астронаутите треба да преминат од „Орион“ во тестната верзија на леталото на „Блу ориџин“, со цел да ги проверат неговите системи. Кај „Старшип“ е предвидено само тестирање на спојувањето, без преминување на екипажот.

НАСА најави и поедноставување на дел од останатите системи, вклучително и промени во производството на ракетата „СЛС“ и леталото „Орион“. Одобрена е и полесна верзија на вселенските одела што ги развива компанијата „Аксиом“, со цел побрзо да бидат подготвени за првите слетувања.

По тест-мисијата во 2027 година, двете компании ќе треба да изведат и беспилотни слетувања на Месечината, пред НАСА да одлучи кое летало ќе ги превезе астронаутите.

Агенцијата повеќе не му дава автоматска предност на „Спејс икс“, туку најавува дека ќе го избере системот кој прв ќе ги исполни техничките и безбедносните услови.

Првото слетување е планирано за почетокот на 2028 година, а второ би можело да следува подоцна истата година. Сепак, НАСА признава дека роковите се амбициозни и дека дополнителни одложувања не се исклучени.

Забрзувањето на американската програма се случува и во услови на растечка вселенска конкуренција со Кина, која планира да испрати свои астронаути на Месечината до 2030 година.