Кратките видеа на социјалните мрежи може да создадат впечаток дека брзо и лесно сме научиле нешто ново, но најновото научно истражување покажува дека реалноста е поинаква. Луѓето кои гледаат кратки видеоснимки, како оние на ТикТок, Инстаграм Рилс или Јутјуб Шортс, потешко ги паметат информациите отколку оние што гледаат подолги видеа со иста содржина.
Студијата, објавена во научното списание Communications Psychology, покажува дека разликата не се забележува само на тестовите за знаење, туку и во начинот на кој функционира мозокот.
Истражувачите утврдиле дека кратките видеа ја намалуваат синхронизацијата на активноста во деловите од мозокот задолжени за вниманието, епизодната меморија и когнитивната контрола. Истовремено, тие ја зголемуваат активноста во регионите што реагираат на ненадејни надворешни дразби, како брзи промени на кадар, силни звуци или впечатливи визуелни ефекти.
Научниците објаснуваат дека работната меморија може да се замисли како мала работна маса на која мозокот привремено ги обработува информациите. Кога постојано пристигнуваат нови слики, звуци и теми, претходните информации лесно се потиснуваат пред да бидат складирани во долгорочната меморија.
Во рамките на истражувањето биле спроведени три експерименти. Во првиот учествувале 180 студенти кои гледале десетминутна содржина за патувања. Едната група гледала едно непрекинато видео, додека другата ја следела истата содржина поделена на повеќе кратки видеа. Иако количината на информации била иста, групата што ги гледала кратките видеа покажала послаби резултати на тестовите за помнење.
Во вториот експеримент, во кој учествувале 185 студенти, испитаниците однапред знаеле дека ќе бидат тестирани. Сепак, и покрај тоа што свесно се труделе да запомнат, оние што гледале кратки видеа повторно покажале послабо паметење.
Најинтересен бил третиот експеримент, во кој учесниците биле следени со функционална магнетна резонанца (fMRI). Снимките покажале дека при гледање подолги, поврзани видеа мозокот многу подобро ги активира регионите поврзани со вниманието, организирањето на информациите и долгорочното помнење. Кај кратките видеа, пак, доминирала реакцијата на моментални надворешни стимули, што го отежнува подлабокото учење.
Истражувачите нагласуваат дека ова не значи оти кратките видеа се секогаш штетни. Тие можат успешно да послужат како вовед во одредена тема, кратко потсетување или демонстрација на едноставна вештина. Проблемот се јавува кога ваквиот формат се користи за совладување сложени содржини, бидејќи создава лажно чувство дека знаењето е усвоено.
Авторите истакнуваат дека студијата не покажува дека ТикТок или сличните платформи трајно го оштетуваат мозокот или дека секој што гледа кратки видеа ќе има проблеми со учењето. Сепак, нивната главна порака е дека за вистинско учење и долгорочно помнење на информациите на мозокот му се потребни континуитет, време и можност новите информации да ги поврзе со претходното знаење.
