Нов извештај на ЕУ за Србија: „Нема напредок, слободата на медиумите сè полоша“

Србија дополнително назадувала во областа на слободата на медиумите, не остварила напредок во владеењето на правото, а резултатите во борбата против корупцијата и организираниот криминал останале многу ограничени. Ова се дел од главните оценки во новиот извештај на Европската комисија за Србија, кој официјално треба да биде објавен на 4 ноември.

Во документот, кој го опфаќа периодот од крајот на 2025 година до крајот на септември 2026 година, се наведува дека политичката поларизација го отежнувала функционирањето на демократските институции. Посебно се издвоени масовните студентски и граѓански протести, како и нападите врз студенти, активисти и мирни демонстранти.

— реклама —

Европската комисија оценува дека надлежните институции, вклучително и полицијата, во повеќето случаи не преземале соодветни мерки. Во извештајот се посочуваат и случаи во кои полицајци биле присутни за време на напади, но не интервенирале. Забележан е и мал број информации за постапките против полицајци осомничени за полициска бруталност.

Документот наведува дека полицијата во повеќе наврати влегувала во универзитетски простории, меѓу кои и во Ректоратот во Нови Сад во септември 2025 година, како и во зградата на Универзитетот во Белград во април 2026 година. Во март годинава полицијата влегла и во седиштето на една опозициска парламентарна партија во Белград.

— реклама —

Комисијата изразува загриженост и поради тврдењата на тогашните државни функционери дека протестите биле странски поттикната „обоена револуција“, без да бидат понудени докази за таквите обвинувања.

Посебно внимание во извештајот е посветено на протестот од 15 март 2025 година и сомнежите за употреба на звучен топ. Според Европската комисија, најавите за кривично гонење на лицата што јавно зборувале за случајот создавале атмосфера на заплашување и ја ограничувале слободата на изразување.

Слободата на медиумите е една од областите во кои Србија бележи дополнително назадување. Европската комисија предупредува на заплашување на новинарите, говор на омраза и влошување на нивната безбедност. Загриженост е изразена и за притисоците, нападите и заплашувањето на организациите на граѓанското општество.

— реклама —

Во делот за воените злосторства, Комисијата го критикува односот на српските власти кон нивното негирање и величањето на осудени воени злосторници. Како пример се наведува погребот на Ратко Младиќ, осуден за геноцидот во Сребреница, злосторства против човештвото и воени злосторства, за кој се оценува дека придонел за величање на воените злосторства. Во извештајот се посочува и дека повеќе од 1.800 предмети за воени злосторства остануваат нерешени.

Нема значаен напредок ниту во нормализацијата на односите меѓу Србија и Косово. Европската комисија оценува дека внатрешнополитичките проблеми на двете страни го попречиле спроведувањето на договорот постигнат во 2023 година во Брисел и Охрид. Состојбата на северот на Косово е оценета како мирна, но кревка.

Во извештајот се споменуваат и односите меѓу Србија и Црна Гора, кои главно се оценети како стабилни, но проследени со меѓусебни обвинувања. Наведени се и изјавите на Александар Вучиќ со кои ја доведувал во прашање независноста на Црна Гора, како и инцидентот од 3 јуни 2026 година, кога црногорската полиција вратила во Белград чартер-лет со 87 поддржувачи на Вучиќ.

Европската комисија предупредува и дека Србија не остварила напредок во усогласувањето со заедничката надворешна и безбедносна политика на Европската Унија. Во документот се нагласува дека напредокот на Србија и Косово кон членство во ЕУ е директно поврзан со нормализацијата на нивните односи.