Американскиот Конгрес разгледува нов предлог-закон со кој би се воспоставила досега највисока форма на воена и технолошка соработка меѓу Соединетите Американски Држави и Израел, потег што веќе предизвикува остри реакции во политичките и безбедносните кругови.
Предлогот е вклучен во верзијата на Законот за одобрување на националната одбрана за 2027 година, а неговиот член 224 предвидува формирање иницијатива за соработка во одбранбените технологии меѓу двете држави. Според анализите, со ова би се создале услови за заеднички истражувања, развој на нови воени системи, производство на вооружување, лиценцни договори и други форми на партнерство меѓу американскиот и израелскиот воено-индустриски сектор.
Иако Вашингтон и Тел Авив веќе соработуваат во областа на противракетната одбрана, новите одредби значително би ја прошириле координацијата на области како што се вештачката интелигенција, квантните технологии, автономните системи, кибербезбедноста, биотехнологијата и системите со насочена енергија. Предвидени се и механизми за интеграција на мрежи и размена на податоци, што би значело многу подлабока поврзаност меѓу воените структури на двете земји.
Според дел од експертите, најголема корист од ваквата интеграција би имал Израел, имајќи предвид дека САД се најголемиот светски производител и извозник на оружје. Тоа би овозможило уште потесно вклучување на израелската одбранбена индустрија во развојот и производството на современи вооружувања, вклучително и програмите поврзани со борбените авиони Ф-35.
Критичарите предупредуваат дека ваквиот модел би можел дополнително да го зголеми влијанието на Израел врз американската политика. Според нив, отворањето нови производствени капацитети и работни места во САД би можело да создаде дополнителни политички врски меѓу американските законодавци и израелските интереси, особено во сојузните држави каде што би се реализирале заедничките проекти.
Во анализите се посочува и дека ваквата интеграција би можела да ја намали транспарентноста во одбранбената соработка меѓу двете држави. Наместо редовни јавни дебати и гласања за воена помош, голем дел од активностите би се одвивале преку системот на одбранбени набавки и заеднички проекти, каде што јавниот надзор е значително поограничен.
Предлог-законот веќе предизвикува поделби во американскиот Конгрес. Дел од демократските и републиканските претставници сметаат дека е потребна поголема контрола врз односите со Израел, додека поддржувачите на иницијативата оценуваат дека продлабочената соработка е неопходна во услови на растечки безбедносни предизвици на Блискиот Исток.
Засега не е познато кога предлогот ќе се најде на гласање, но неговото разгледување веќе отвори поширока дебата за иднината на американско-израелските односи и степенот до кој двете држави треба да ги интегрираат своите одбранбени системи.
