Нова надеж за договор меѓу Иран и САД, но главниот спор може да го сруши процесот

Иран испрати нов предлог за продолжување на преговорите со САД, во обид да се придвижи процесот што со недели е во застој, но без јасни сигнали дека договор е блиску.

Според иранската државна агенција ИРНА и повеќе извори, Техеран го доставил предлогот преку посредници од Пакистан. Деталите не се објавени, но станува збор за уште еден обид да се најде решение за ставање крај на конфликтот.

— реклама —

Веста влијаеше и на енергетските пазари, при што цените на нафтата бележат пад по претходниот раст предизвикан од блокадата на Ормускиот теснец – клучна рута низ која поминува околу 20 проценти од светските резерви на нафта и гас.

Иако новиот предлог покажува дека дијалогот не е целосно прекинат, останува нејасно дали ги адресира главните точки на спор. Претседателот на САД, Доналд Трамп, претходно одбил ирански предлог со кој се барало одложување на разговорите за нуклеарната програма и фокусирање на укинување на поморската блокада во Ормускиот теснец.

Вашингтон инсистира нуклеарното прашање да се решава веднаш. Предлозите доставени од американскиот пратеник Стив Виткоф вклучуваат барања Иран да не преместува збогатен ураниум од погодените постројки и да не ги обновува активностите на тие локации за време на преговорите – прашање што останува главна пречка.

— реклама —

Во меѓувреме, неизвесна останува и судбината на Ормускиот теснец. Иран го држи затворен, додека американската морнарица го блокира извозот на иранска нафта. Иранскиот врховен лидер Мојтаба Хамнеи порача дека Техеран ќе ја задржи контролата врз овој стратешки премин, што предизвикува остри реакции кај сојузниците на САД во регионот.

Советникот на претседателот на Обединетите Арапски Емирати, Анвар Гаргаш, предупреди дека не може да се има доверба во еднострани решенија од Иран по, како што рече, „агресијата врз соседните земји“.

— реклама —

И покрај тоа што примирјето е во сила од 8 април, по речиси 40 дена израелски и американски воздушни напади врз Иран и возвратни удари од Техеран, тензиите не стивнуваат. Преговорите заглавија уште по првата рунда одржана на 11 април во Пакистан.

Иран веќе ја активирал противвоздушната одбрана, проценувајќи можност за ограничен американски напад, по што би следел поширок одговор. Од Иранската револуционерна гарда предупредија дека секој нов напад би довел до „долготрајни и болни удари“ врз американски цели во регионот.

Во меѓувреме, администрацијата на Трамп се соочува со рокови според Законот за воени овластувања, додека во Белата куќа се разгледуваат различни сценарија – од засилена блокада и дипломатски решенија, до можни воени операции за отворање на Ормускиот теснец за трговски сообраќај.

— реклама —

И покрај размената на предлози, и двете страни предупредуваат дека брз напредок не се очекува. САД повторуваат дека нема да дозволат развој на нуклеарно оружје, додека Иран тврди дека неговата програма е исклучиво цивилна.

Новиот предлог остава простор за продолжување на разговорите, но без решавање на клучните спорови, особено околу нуклеарната програма и контролата врз Ормускиот теснец, постои ризик застојот да продолжи и дополнително да се продлабочи.