Од 1 декември потешко до кредит за втор стан: се скратува рокот за отплата на 25 години

Од 1 декември банките во Македонија ќе применуваат построги правила за одобрување кредити. Новите мерки на Народната банка предвидуваат пониски лимити за месечна кредитна задолженост и пократки рокови за отплата на станбените и хипотекарните потрошувачки кредити. Исклучок ќе бидат граѓаните кои за првпат купуваат сопствен дом.

Максималниот однос меѓу месечните кредитни обврски и приходите ќе се намали за пет процентни поени. Кај денарските кредити лимитот од 50 ќе се намали на 45 проценти, а кај кредитите со валутна компонента од 45 на 40 проценти. Така, граѓанин со месечни примања од 60.000 денари ќе може да има кредитни обврски до 27.000 денари, наместо досегашните 30.000 денари.

— реклама —

Се менуваат и роковите за отплата. Станбените кредити за купување втор или следен стан ќе можат да се отплаќаат најмногу 25 години, наместо досегашните 30. Кај хипотекарните потрошувачки кредити рокот се скратува од 20 на 15 години. Пократката отплата значи повисоки месечни рати за ист износ на кредит, доколку каматната стапка и другите услови останат исти.

За граѓаните кои првпат купуваат сопствено живеалиште остануваат максималниот рок од 30 години и можноста за минимално сопствено учество од 10 проценти. За останатите купувачи регулаторниот минимум за учество изнесува 25 проценти.

— реклама —

Гувернерот на Народната банка, Трајко Славески, во интервју за ТВ Телма објасни дека целта на мерките е да се спречи прекумерното задолжување, а истовремено да се олесни решавањето на станбеното прашање. Тој посочи дека половина од новоодобрените кредити годинава имаат рок на отплата подолг од 25 години.

„Становите и куќите, пред сè, треба да бидат објекти за живеење, а дури потоа објекти за инвестирање“, изјави Славески.

— реклама —

Економистот Абил Бауш предупредува дека новите ограничувања може да ја намалат побарувачката за кредити и да влијаат врз куповната моќ на домаќинствата и градежниот сектор. Според него, повисоките месечни рати може да ја намалат достапноста на кредитите за дел од граѓаните.

Како причина за воведувањето на мерките, Народната банка го посочува растот на задолжувањето. Во септември станбените кредити пораснале за 1,5 отсто на месечно и за 16,1 отсто на годишно ниво.

— реклама —

Истовремено, цените на становите во Скопје продолжуваат да растат, но со забавено темпо. Во третиот квартал од 2026 година годишниот раст изнесувал 10,3 проценти, наспроти 13,4 проценти во претходниот квартал.

Од Народната банка нагласуваат дека мерките се превентивни и не се воведуваат поради непосредна нестабилност на банкарскиот систем, туку со цел навремено да се ограничи ризикот од прекумерно задолжување на домаќинствата.