Меѓународниот ден на жената, кој се одбележува на 8 март, денес е еден од најпрепознатливите датуми поврзани со борбата за рамноправност, работнички и политички права на жените и пошироката идеја за социјална правда. Но патот до тоа 8 Март да стане глобален симбол не започнал со свечености и честитки, туку со организирани протести, синдикални барања и отпор против неправедните услови во кои живееле и работеле жените на почетокот на 20. век.
Еден од пресвртните моменти што често се посочува во историјата на овој ден е протестот на 8 март 1908 година во Њујорк, кога околу 15.000 текстилни работнички излегле на улица со барања за подобри работни услови, пократко работно време и право на глас. Токму ваквите масовни работнички движења го поставиле темелот на идејата дека женските права не се „приватно“ прашање, туку јавна и политичка тема.
Неколку години подоцна, во 1910 година, на Меѓународната социјалистичка женска конференција во Копенхаген, германската активистка Клара Цеткин предложила да се воведе посебен ден посветен на женските права, како средство за меѓународно обединување на движењата за еднаквост и за правото на глас. Веќе следната година, во 1911, Денот на жената бил одбележан во повеќе европски земји, но тогаш на 19 март, со масовни собири и демонстрации.
Клучниот чекор кон конечното „врзување“ на празникот за 8 март се случил во 1917 година во Русија, во услови на Првата светска војна, глад и општествена криза. Тогаш, на 8 март според грегоријанскиот календар (односно 23 февруари според јулијанскиот), работнички во Петроград организирале големи протести против војната и недостигот од храна. Овие настани се сметаат за еден од катализаторите на Февруарската револуција, по која дошло до големи политички промени, а 8 март подоцна бил прогласен за национален празник во чест на женскиот придонес.
Во текот на 20. век, одбележувањето се ширело во сè повеќе земји, добивајќи различни локални облици, но задржувајќи ја истата порака: потсетување дека еднаквоста не се подразбира, туку се гради. Важна меѓународна потврда дошла во 1975 година, кога Обединетите нации официјално го признале 8 март во рамки на Меѓународната година на жената. Оттогаш, датумот се одбележува ширум светот како ден што ги истакнува и постигнатите поместувања, и предизвиците што остануваат.
Денес, 8 Март се прославува на повеќе начини: некаде со протести и кампањи, некаде со јавни настани и институционални пораки, а некаде и со гестови како подарување цвеќе. Но неговото историско јадро останува исто — сеќавање на организираната борба на жените за достоинство, глас и еднакви можности, и повик тие вредности да не се сведат на симболика, туку да се претворат во секојдневна практика.
