Околу 5.000 случаи на мозочен удар годишно во Македонија, а сè почесто ги погодува и младите

Мозочниот удар е итна медицинска состојба кај која секоја минута е од огромно значење. По повод Светскиот ден за борба против мозочниот удар, кој се одбележува на 29 октомври, лекарите потсетуваат дека навременото препознавање на симптомите и брзото повикување медицинска помош можат да спасат живот и да спречат трајни последици.

Во Македонија годишно се регистрираат околу 5.000 нови случаи, а невролозите предупредуваат дека болеста сè почесто ги погодува и помладите лица. Во последните две години е забележан пораст на бројот на пациенти помлади од 50 години, а најмладата пациентка на Клиниката за неврологија имала само 16 години.

— реклама —

Кај 30 до 40 проценти од пациентите остануваат трајни последици, како парализа, нарушувања на говорот, проблеми со памтењето или физичка попреченост. Дополнителен проблем е доцнењето на медицинската помош, особено во помалите градови, каде што недостигот од возила и медицински персонал може да го одложи лекувањето.

— реклама —

Мозочниот удар настанува кога ќе се прекине снабдувањето со крв на одреден дел од мозокот, најчесто поради згрутчување што затнува крвен сад или поради пукање на крвен сад и крвавење во мозокот. Според Светската организација за мозочен удар, во светот годишно се регистрираат повеќе од 12 милиони нови случаи. Состојбата е меѓу водечките причини за смрт и трајна попреченост, иако значителен дел од случаите може да се спречат со контрола на ризик-факторите.

Лекарите препорачуваат да се запомнат петте главни предупредувачки знаци, опфатени со правилото BE FAST:

— реклама —

• Нарушена рамнотежа: ненадејна вртоглавица, несигурно одење или тешкотии при одржување рамнотежа.

• Промени во видот: ненадејно заматување, двојно гледање или губење на видот на едното или двете очи.

• Искривување на лицето: едната страна на лицето се спушта, а насмевката станува нерамномерна.

• Слабост во рацете: лицето не може подеднакво да ги крене двете раце или едната рака ненадејно ослабува.

• Нарушен говор: зборувањето станува нејасно или отежнато, а лицето може да има проблем да ги разбере другите.

При појава на кој било од овие симптоми, веднаш треба да се повика итна медицинска помош на 194. Важно е да се запомни и точното време кога започнале симптомите, бидејќи тоа може да влијае врз изборот на терапијата.

Кај одредени пациенти со исхемичен мозочен удар, лекувањето со интравенска тромболиза може да се примени во првите три до четири и пол часа од почетокот на симптомите. Во определени случаи можно е и механичко отстранување на згрутчувањето, зависно од клиничката состојба и резултатите од снимањето. Колку побрзо пациентот стигне до болница, толку се поголеми можностите за успешно лекување.

Покрај брзата реакција, важна е и превенцијата. Високиот крвен притисок е еден од најзначајните ризик-фактори, а опасноста ја зголемуваат и пушењето, дијабетесот, високиот холестерол, неправилниот срцев ритам, физичката неактивност, прекумерното консумирање алкохол и зголемената телесна тежина. Редовното мерење на крвниот притисок, контролата на хроничните заболувања и лекарските прегледи се важни чекори за намалување на ризикот.